\NormalFont\ShortTitle{MARKU}

{\MT Linžiloo kaŋ Marku nʼa hantum

\par }{\IS Citaaboo fahamandiroo

\par }{\IP {\IT{Marku manʼti kala Piyer kaŋ ti Isa diyaw hangasinoo. Isa cawandoo, nda nga kayfey, nda nga teegoyey kul a mana maarʼey kala Piyer miɲoo ra. A nʼi hantum ka borey noo alhabar.}}

\par }{\IP {\IT{Linžil taacaa ra, Marku citaaboo dunbay nda i kul. Za nga citaaboo šintinoo ga, a ga bayrandi kaŋ Isa manʼti kala Irkoy Izʼaroo. Irkoy no, adamize mo no.}}

\par }{\IP {\IT{Nga citaaboo jere hinkantoo ra, a ga cebe kaŋ Isa ga kubay nda zukandiyaŋ, nda buuyan, a ga tun ka huna Žerizalem. Cee hinza a gʼa har nga taalibey se, amma i mana faham. Cee boobo Isa ga nga boŋ cee nda Boro-izʼaroo. Woo ti maa kaŋ ga cebe kaŋ Irkoy na Isa noo hini kul.}}

\par }{\IP {\IT{Marku ga cebe nda soobay kaŋ Isa manʼti kala Irkoy Izʼaroo. Takaa kaŋ nda Isa zarabi ka buu kanjandibundoo ga, nga ganakey mo ga hima ka soolu ka zarabi a se.}}

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Yehiya kaŋ ti batizekaa waazoo
\par }
{\R (Matiyu 3.1–12; Luka 3.1–18; Yehiya 1.19–28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Woo ti
Alhabar Boryaa šintinoo kaŋ ga šelaŋ Isa
Almasihu ga kaŋ ti Irkoy
Izʼaroo.

\VS{2}A ga tee nda takaa kaŋ nda a hantumandi annabi Ezayi citaaboo ra:

\par }{\Q «Nga ne, ay gʼay dontakaa sanba ni jine

\par }{\Q hala a ma ni fondaa hanse.\FTNT{*}{{\FR 1:2 }{\FR{1.2
}}{\XT{Malaki 3.1.}}}


\par }{\Q \VS{3}Jinde foo ga kaati saajoo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Wa ir Koyoo fondaa soolu,

\par }{\Q wa nga lolawey šerrandi.›»\FTNT{†}{{\FR 1:3 }{\FR{1.3
}}{\XT{Ezayi 40.3.}}}


\par }{\MM \VS{4}Dontokaa woo manʼti kala Yehiya. A ga borey
batize saajoo ra, a ga waazu i ma
tuubi ka batize ngi zunubey yaafaa se.

\VS{5}Žude gandaa borey nda Žerizalem koyraa borey, i kul fatta ka koy a do. A gʼi batize isaa ra kaŋ se i ga nee Žurdeŋ, waatoo kaŋ i na ngi zunubey har kaaray.


\par }{\PP \VS{6}Yoo hinbiri darbay bara Yehiya jindoo ra, kuuru gamahaw goo centoo ga. Nga hunaa manʼti kala ndooyaŋ nda yuu gani.

\VS{7}A ga waazu ka nee: «Boro foo ga kaa ay dumaa ga, boraa din hinoo bisa ay wanoo. Ay si hima nda ka gunguma ka nga taamey karfey feeri.

\VS{8}Agay woo, ay na war batize nda hari, amma nga ga war batize
Hundi Henanantaa ra.»


\par }{\SH Isa batizeyanoo
\par }
{\R (Matiyu 3.13–17; Luka 3.21–22)

\par }{\PP \VS{9}Haney din Isa hun koyraa kaŋ maaɲoo ti Nazaret kaŋ goo Galile gandaa ra. Yehiya nʼa
batize Žurdeŋ isaa ra.

\VS{10}Waatoo hunday kaŋ Isa goo ma fatta haroo ra, a dii kaŋ beenaa fay ihinka, Irkoy
Hundoo zunbu nga ga sanda tuuzun alhaali.

\VS{11}De jinde foo šelaŋ beenaa ra ka nee: «Ni ti agay
Izʼaroo, ay baakaa, ni ti ay ɲaaloo.»


\par }{\SH Ibilisi na Isa sii
\par }
{\R (Matiyu 4.1–11; Luka 4.1–13)

\par }{\PP \VS{12}Waatoo din da, Irkoy
Hundoo na Isa tuti a ma koy saajoo ra.

\VS{13}No din ra Isa na jirbi woytaaci (40) tee. Ibilisi nʼa sii. Ganjihoogawey sii kala saajoo kaŋ ra Isa goo. Almalaykey gʼa saajaw.


\par }{\SH Isa na nga diyawtaraa šintin Galile
\par }
{\R (Matiyu 4.12–17; Luka 4.14–15)

\par }{\PP \VS{14}Waatoo kaŋ Yehiya nondi banda ga, Isa koy Galile gandaa ra. No din ra a na Irkoy
Alhabar Boryaa waazu

\VS{15}ka nee: «Waatoo too, Irkoy
Laamaa man! Wa
tuubi, war ma naanay
Alhabar Boryaa.»


\par }{\SH Isa taalibi jina-jinawey
\par }
{\R (Matiyu 4.18–22; Luka 5.1–11)

\par }{\PP \VS{16}Woo banda ga, Isa goo ma dira Galile isabangoo miɲoo bande, a dii Simoŋ nda Andere kaŋ ti armayaŋ kaŋ goo ma filiji warra isabangoo ra, zama sorkoyaŋ no.

\VS{17}Isa nee i se: «Wa kaa ka hanga ay bande. Ay ga taka tee kaŋ ra boro no war ga hoo.»

\VS{18}Dogoo din da i na ngi filijey naŋ ka hanga a bande.

\VS{19}Kaŋ Isa dira ka koy jine kayna, a dii Žak kaŋ ti Zebede izʼaru, nga nda nga armaa Yehiya. I goo harihii foo ra, i ga filiji hanse.

\VS{20}Dogoo din da Isa ciya i se. I na ngi baabaa Zebede nda goykey naŋ hiyoo ra, i hanga a bande.


\par }{\SH Isa na ganji gaaray kʼa kaa aru ra
\par }
{\R (Luka 4.31–37)

\par }{\PP \VS{21}Isa nda nga taalibey koy too koyra foo kaŋ maaɲoo ti Kaparnahum. De
hunanzamzaaroo mma too kaŋ Isa huru
margahugoo ra ka cawandi.

\VS{22}Nga cawandiyanoo tee nga haŋajerkey se boŋhaway, zama a mmʼi cawandi sanda boro kaŋ goo nda hini kʼi juwal kaŋ manʼti
Citaaboo baykey takaa.

\VS{23}Waati follokaa ra, aru foo goo ngi margahugoo ra kaŋ ra ganji goo. Aroo kaati

\VS{24}ka nee: «Macin kʼir nda ni marga, Isa Nazaret boraa? Ni nka kaa kʼir halaci wala? Ay ga bay boro kaŋ ti ni: ni manʼti kala Irkoy Boro Henanantaa!»

\VS{25}Isa zahã ganjoo ga ka nee: «A dii ni ra, hun aroo ra!»

\VS{26}Ganjoo na aroo jijirandi. A na jinde jer ka kaati, de a hun a ra.

\VS{27}A tee alžamaa kul se boŋhaway hala i cindi de i ga cere hãa ka nee: «Macin ti woo? Cawandi taaga kaŋ ga tee nda hini! Aroo woo ga ba ganjey yaamar, de i ga hayaa tee kaŋ a nʼa har.»

\VS{28}Dogoo din da Isa maaɲoo huru Galile gandaa kul ra.


\par }{\SH Isa na wircikoyni dumi boobo noo baani
\par }
{\R (Matiyu 8.14–17; Luka 4.38–41)

\par }{\PP \VS{29}Kaŋ i fatta
margahugoo ra, kul Isa, nda Žak, nda Yehiya koy Simoŋ nda Andere bande ngi hugoo do.

\VS{30}Waatoo kaŋ i too, Simoŋ wandoo ɲaa ga kani, gaaham konni wirci bara a ga. Dogoo din da nga borey na nga šennoo har Isa se.

\VS{31}Isa koy nongoo kaŋ ra wircikoynoo goo. A nʼa dii nda kaboo, de a nʼa tunandi. Gaaham konnoo ben a ga. Woyoo na borey alhaadimay.


\par }{\PP \VS{32}Waatoo kaŋ cijinoo too, waynaa kaŋyanoo ga, borey kate Isa do ngi wircikoyney kul nda borey kul kaŋ ra ganjiyaŋ goo.

\VS{33}Koyraa kul kaa ka marga hugoo miɲoo ga.

\VS{34}Isa na wircikoyni booboyaŋ noo baani kaŋ ga dori dumi-dumiyaŋ goo. A na ganji boobo gaaray, i ma hun borey kaŋ ra i goo. Amma Isa si naŋ ganjey ma šelaŋ, zama i ga bay boro kaŋ no.


\par }{\SH Isa waazu margahugey ra
\par }
{\R (Luka 4.42–44)

\par }{\PP \VS{35}Subbaahi tayaa ra, kubaa goo beene kaŋ Isa tun ka fatta ka koy nongu soyante ra. No din ra a cindi ka Irkoy ŋaaray.

\VS{36}Simoŋ nda nga hangasiney huru cewoo ra.

\VS{37}Waatoo kaŋ i dii a, i nee a se: «Borey kul goo ma ni wiri.»

\VS{38}Isa tuuru i se ka nee: «Ir ma koy koyra kanbey here kaŋ ga taalamma ne ga, hala ya waazu nongey din mo ra, zama woo se ay fatta.»

\VS{39}Takaa woo nda a hanga Galile gandaa kul bande, a ga waazu ngi
margahugey ra, a ga ganjey mo gaaray.


\par }{\SH Isa na jiraykoyni noo baani
\par }
{\R (Matiyu 8.1–4; Luka 5.12–16)

\par }{\PP \VS{40}Jiraykoyni foo kaa Isa do. A kaŋ nga kanjey ga kʼa suurandi ka nee a se: «Nda ni baa, nʼga hin kʼay noo baani hala ya duu ka henan.»

\VS{41}Kaŋ a na woo har, Isa hanse ka tamalla a se. A na nga kaboo tuku a ga ka nee a se: «Ay yadda, henan!»

\VS{42}Dogoo din da jiraa ben a ga, a henan.

\VS{43}Isa nʼa naŋ a ma koy, amma a citi a ga

\VS{44}ka nee a se: «Gaabandi masʼa har boro kul se. Amma ma koy ni boŋ cebe
sargari juwalkaa se jina, ma sargaroo kaa kaŋ nda Musa na ni yaamar, hala ni duubaaniyanoo ma tee i se seedetaray.»


\par }{\PP \VS{45}Za aroo koy, nga no a šintin kʼa fee. A mana fay nda šennoo haryanoo. Woo sabbu se, Isa si hin ka huru koyraa ra waati kaŋ borey ga dii a. A cindi saajoo ra, de borey ga hun nongu kul here ka kaa a do.




\par }\Chap{2}{\SH Isa na bongu noo baani
\par }
{\R (Matiyu 9.1–8; Luka 5.17–26)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jirbiyaŋ banda ga, Isa yee kate Kaparnahum. Borey maa kaŋ a goo hugey do.

\VS{2}Alžama beeri foo kaa, hala ba hugoo miɲoo too nda boro. Isa cindi a ga Irkoy meešennoo har i se,

\VS{3}kaŋ boro fooyaŋ kate a do bongu foo kaŋ aru taaci no kʼa zaa ka kaa.

\VS{4}Kaŋ i mana hin kʼa too Isa jine alžamaa booboyanoo se, i na sooraa fun ka sawa nda nongoo kaŋ ra Isa goo, de i na daarijoo kaŋ ga bongoo ga kani, zumandi.
 
\VS{5}Waatoo kaŋ Isa dii borey wey naanaa, a šelaŋ bongoo se ka nee: «Ay izoo, ni zunubey yaafandi.»


\par }{\PP \VS{6}Citaaboo baykaw fooyaŋ kaŋ goo ma goro no din, cindi i ga šelaŋ ngi biney ra ka nee:

\VS{7}«Cin se boraa woo ga yadda ka šennoo woo har? A mma Irkoy wow! May no ma hin ka zunubey yaafa nda manʼti boro folloku kaŋ ti Irkoy?»

\VS{8}Dogoo din da Isa bay nga hundoo ra hayaa kaŋ i goo mʼa miile ngi biney ra, woo se a nee i se: «Macin se war goo ma hayey wey miile war biney ra?

\VS{9}Affoo no ma faala, ka nee bongoo se: ‹Ni zunubey yaafandi› wala ka nee: ‹Tun, ma ni daarijoo zaa, ma dira›?

\VS{10}Sohõ kala war ma bay kaŋ
Boro-izʼaroo goo nda hini ka boro zunubey yaafa aduɲɲa ra.» Woo banda ga, a nee bongoo se:

\VS{11}«Ay nee ma ne, ma tun, ma ni daarijoo zaa, ma koy ni hugoo do.»

\VS{12}Bongoo tun, dogoo din da a na nga daarijoo zaa ka koy borey kul jine. A tee borey se boŋhaway, de i cindi ka Irkoy beerandi ka nee: «Hũ, ir mana bay ka dii woo cine!»


\par }{\SH Isa ciya Lewi se a ma hanga nga bande
\par }
{\R (Matiyu 9.9–13; Luka 5.27–32)

\par }{\PP \VS{13}Isa fatta koyne ka koy isabangoo miɲoo ga. Borey kul ga koy a do, a gʼi cawandi.

\VS{14}Kaŋ a ga bisa, a dii Alfe izʼaroo kaŋ maaɲoo ti Lewi\FTNT{*}{{\FR 2:14 }{\FR{2.14
}}{\FQ{Lewi
}}{\FT{da se i ga nee
}}{\FQA{Matiyu}}{\FT{,
}}{\XT{Matiyu 9.9}}{\FT{ra.}}}, ga goro
alkaasidiikey goydogoo ra. Isa nee a se: «Hanga agay.» Lewi tun, de a hanga a bande.

\VS{15}Waatoo kaŋ Isa koy goro ŋaadogoo ra, Lewi hugoo ra, alkaasidiikaw nda zunubu teekaw booboyaŋ kaa Isa nda nga taalibey bande ka ŋaa. Borey kaŋ koy a bande ga hanse ka boobo.

\VS{16}Kaŋ
Citaaboo baykey kaŋ goo
Fariziyeŋey ra, ga dii kaŋ Isa goo ma ŋaa borey wey bande, i nee nga taalibey se: «Taka foo nda a ga ŋaa alkaasidiikey nda zunubu teekey bande?»

\VS{17}Isa maa šennoo, a nee i se: «Manʼti borey kaŋ ga saabu no ma too lotokor ga, wircikoyney no ma too a ga. Ya na kaa ka boro šerrantey cee, zunubantey no ay gʼi cee.»


\par }{\SH Ižeena nda itaaga si koy cere bande
\par }
{\R (Matiyu 9.14–17; Luka 5.33–39)

\par }{\PP \VS{18}Han foo Yehiya taalibey nda
Fariziyeŋey meehaw. Boroyaŋ kaa Isa do kʼa hãa ka nee: «Macin se Yehiya taalibey nda Fariziyeŋey waney ga meehaw, amma ni taalibey hunday si meehaw?»

\VS{19}Isa nee i se: «Taka foo nda aruhiiji taaga nda nga cerey goo hiijaa hugoo ra, de cerey ga meehaw? Kullihinne aruhiijoo goo i bande, i si hin ka meehaw.

\VS{20}Hanyaŋ ga kaa kaŋ aruhiijoo ga zandi, hanoo din, i ga meehaw.


\par }{\PP \VS{21}Boro kul si šukka dunba taaga ka darbay žeena baka. Nda a teendi mo, kul šukka taagaa ga ižeenaa dogu, de nga hiino kottoo ga jaase ijinaa.

\VS{22}Koyne mo boro kul si
alaneb hari moora taaga daŋ hunbar žeenayaŋ ra. Nda a teendi mo, alaneb haroo ga boosu ka hunbarey bagu. Alaneb haroo mursu, hunbarey mursu. Adiši alaneb hari taagaa si huru kala hunbar taagayaŋ ra!»


\par }{\SH Hayaa kaŋ Isa nʼa har hunanzamzaaroo ga
\par }
{\R (Matiyu 12.1–8; Luka 6.1–5)

\par }{\PP \VS{23}Hunanzamzaari foo hane, Isa bisa taasu faarey game. Nga taalibey ga dira, i šintin ka jeeniyaŋ kaa.

\VS{24}Fariziyeŋey šelaŋ a se ka nee: «Macin se ni taalibey ne ma haya tee kaŋ si teendi hunanzamzaari hane?»

\VS{25}A nee i se: «War mana bay ka hayaa caw kaŋ Dawda nda nga hangasiney nʼa tee han foo kaŋ i samagaatar, i heray?

\VS{26}Dawda huru Irkoy
hugoo ra waatoo kaŋ Abiyatar ga tee
sargari juwalkey jineboraa. A na takulawey ŋaa kaŋ jisandi Irkoy jine. A gar kaŋ boro kul si hima kʼi ŋaa, nda manʼti sargari juwalkey. A na nga hangasiney mo noo.»

\VS{27}Isa nee i se koyne: «Hunanzamzaaroo mana tee kala borey se, amma borey mana tee hunanzamzaaroo se.

\VS{28}Woo se
Boro-izʼaroo no ma hayaa har kaŋ ga hima ka teendi hunanzamzaaroo mo hane.»




\par }\Chap{3}{\SH Isa na aru kaŋ kaboo buu noo baani
\par }
{\R (Matiyu 12.9–14; Luka 6.6–11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa yee ka huru
margahugoo ra. Aru foo goo no din kaŋ kaboo buu.

\VS{2}Fariziyeŋey ga hanse ka Isa koroši ka dii wala a ga boraa noo baani
hunanzamzaari hane, zama i mma baa ngi mʼa wurru.

\VS{3}Isa nee aroo kaŋ kaboo buu se: «Tun ni boŋ ga borey game.»

\VS{4}A na borey hãa ka nee: «Ka ihenna tee wala ka ifutu tee hunanzamzaaroo hane? Ka hundi hallasi wala kʼa naŋ a ma buu? Affoo no ma bisa?» Borey dangay.

\VS{5}Isa na moo fur i ga, a futu ngi binešendaa se. A nee aroo se: «Ni kaboo šerre.» A nʼa šerre, de kaboo duu baani, a boori.

\VS{6}Kaŋ woo tee, dogoo din da Fariziyeŋey fatta margahugoo ra. I koy cere marga, ngi nda
Herod kondaa borey, hala ngi ma takaa guna kaŋ nda ngi ga Isa halaci.


\par }{\SH Isa na alžamaa cawandi, a na wircikoyney noo baani
\par }
{\R (Matiyu 4.23–25; 12.15–16; Luka 6.17–19)

\par }{\PP \VS{7}Isa mooru no din ka koy isabangoo here, nga nda nga taalibey. Boro booboyaŋ koy a bande kaŋ hun Galile, nda Žude,

\VS{8}nda Žerizalem, nda Idume, nda gandaa kaŋ goo Žurdeŋ isaa se banda, nda gandaa kaŋ goo Tir nda Sidoŋ jeroo ga. Borey ga maa hayey kul kaŋ a gʼi tee, woo se i ga koy a do nda alžamaa beeri.

\VS{9}Isa nee nga taalibey ma harihii foo soolu nga se, hala alžamaa masi nga šiita.

\VS{10}Wircikoyni boobaa kaŋ a nʼi noo baani maaganda se, jerey ga gurgay ka man a, hala ngi ma tuku a ga.

\VS{11}Waati kaŋ ganjey kaŋ goo borey ra dii Isa, kul i mma sujudu jinoo ra ka kaati ka nee: «Ni ti Irkoy
Izʼaroo!»

\VS{12}Amma a zahã i ga nda gaabi ka nee i se kaŋ i masi nga bayrandi borey se.


\par }{\SH Isa na diyaw woy cindi hinka (12) suuba
\par }
{\R (Matiyu 10.1–4; Luka 6.12–16)

\par }{\PP \VS{13}Isa žigi tondi hondu foo boŋ. A ciya arey se kaŋ a ga baa nga mʼi suuba, de i kaa a do.

\VS{14}A na aru woy cindi hinka (12) zaa [kaŋ a na maaɲey daŋ
diyaw], hala i ma cindi nga bande, de mo nga mʼi sanba i ma koy waazu.

\VS{15}A nʼi noo hini i ma ganjey gaaray.

\VS{16}Aru woy cindi hinkaa (12) kaŋ a nʼi zaa ti: Simoŋ kaŋ a nʼa maagaaru Piyer,

\VS{17}nda Žak, nda nga armaa Yehiya kaŋ ti Zebede izʼarey kaŋ a nʼi maagaaru Bonarge kaŋ maanaa ti «borey kaŋ ga hima nda beenaa jiŋjiŋyanoo»\FTNT{*}{{\FR 3:17 }{\FR{3.17
}}{\FT{Boro binetunanteyaŋ no,
}}{\XT{Luka 9.54.}}},

\VS{18}nda Andere, nda Filip, nda Bartelemi, nda Matiyu, nda Toma, nda Žak kaŋ ti Alfe izʼaroo, nda Tade, nda Simoŋ kaŋ ti
Kanani boraa,

\VS{19}nda Žudas Iskariyot kaŋ ti boraa kaŋ gʼa nondi.


\par }{\SH Isa ɲaa-izey ga baa ngi mʼa dii ka koy
\par }
{\PP \VS{20}Isa yee ka koy hugey do. Alžama foo marga koyne hala nongu kaŋ ra Isa nda nga taalibey si hin ka ba ŋaa.

\VS{21}Waatoo kaŋ Isa ɲaa-izey maa woo, i fatta ka nee ngi mmʼa dii, zama i nee: «Lakkaloo ka hun a ga.»


\par }{\SH I na Isa hinoo himandi nda Ibilisi wanoo
\par }
{\R (Matiyu 12.22–32; Luka 11.14–23; 12.10)

\par }{\PP \VS{22}Citaaboo baykey kaŋ doo ka hun Žerizalem, nee: «Belzebil\FTNT{†}{{\FR 3:22 }{\FR{3.22
}}{\FT{Belzebil, Ibilisi maa foo no.}}} bara a ra! Ganjey boŋkoynoo nda a ga ganjey gaaray!»

\VS{23}Isa ciya i se, de a na filla yaasayanteyaŋ har i se ka nee: «Taka foo nda Ibilisi ga nga boŋ gaaray?

\VS{24}Laama kaŋ izey dunbu, laamaa din si hin ka kay.

\VS{25}Hugu kaŋ izey dunbu, hugoo din si hin ka kay.

\VS{26}Adiši nda Ibilisi tun nga boŋ se, a na nga boŋ zamna, a si hin ka kay. A ben a se.


\par }{\PP \VS{27}Koyne mo boro kul si hin ka huru gaabikoyni hugoo ra ka nga jinawey kom, nda manʼti a nkʼa haw. Waatoo din ra, a ga nga hugoo jinawey kom.

\VS{28}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, zunubey kaŋ adamize nʼi tee, nda wowyaney kul kaŋ a nʼi tee Irkoy se, i kul ga yaafandi.

\VS{29}Amma boro kul kaŋ na
Hundi Henanantaa wow si yaafandi hala abada, nga zunuboo ga jeeje a ga hala abada.»


\par }{\PP \VS{30}Isa na woo har, zama i nka nee: «Ganji bara a ra.»


\par }{\SH Isa armey nda nga ɲaa
\par }
{\R (Matiyu 12.46–50; Luka 8.19–21)

\par }{\PP \VS{31}Isa armey nda nga ɲaa kaa. I kay taray, de i na boro sanba kaŋ ma ciya a se.

\VS{32}Alžamaa goo ma goro kʼa wanga, de i nee a se: «Guna, ni ɲaa nda ni armey [nda ni woymey] goo taray, i ga ni hãa.»

\VS{33}Isa zaabi ka nee i se: «May ti ay ɲaa nda agʼarmey?»

\VS{34}Woo banda ga, a na moo fur borey ga kaŋ ga goro kʼa wanga. A nee i se: «Ay ɲaa nda ay armey ne.

\VS{35}[Zama] boro kul kaŋ ga Irkoy ibaayoo tee, boraa din ti agʼarmaa, nga ti ay woymaa, nga ti ay ɲaa.»




\par }\Chap{4}{\SH Sayakaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 13.1–9; Luka 8.4–8)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa šintin koyne ka cawandi isabangoo miɲoo ga. Alžama beeri marga a boŋ hala nongu kaŋ ra a nka koy huru harihii ra ka goro, amma borey kul cindi guraa ga isabangoo tenje.

\VS{2}A na haya boobo cawandi i se filla yaasayanteyaŋ ra. Nga cawandoo ra, a nee i se:

\VS{3}«Wa haŋajer! Sayakaw foo ne ka fatta ka koy saya.

\VS{4}Kaŋ a goo ma saya, dumiyoo jere foo kaŋ fondaa bande. Cirawey kaa, de i nʼa gon.

\VS{5}Jere foo kaŋ tondidoo ra kaŋ ra labu boobo sii. Dogoo din da a zay, zama labu boobo sii a boŋ.

\VS{6}Waatoo kaŋ waynaa fatta, a ton. A kogu, zama a sii nda linji gaabante.

\VS{7}Jere foo kaŋ dumari karjikoyniyaŋ ra. Karjey beeri, i nʼa hewguba, woo se a mana ize tee.

\VS{8}Jere foo kaŋ labu hennaa ra. A zay, a boosu, de a na izeyaŋ tee. Affoo na ize waranza (30) hay, affoo woydu (60), affoo zangu (100).»

\VS{9}Isa yee ka nee i se: «Boro kaŋ goo nda haŋa ka maa, ma haŋajer!»
 

\par }{\SH Addaliloo kaŋ se Isa ga filla yaasayantey daŋ nga šenney ra
\par }
{\R (Matiyu 13.10–17; Luka 8.9–10)

\par }{\PP \VS{10}Waatoo kaŋ Isa goo nga hinne, borey kaŋ goo a bande nda taalibi woy cindi hinkaa (12) nʼa hãa nda filla yaasayantey addaliloo.

\VS{11}A nee i se: «War, war duu Irkoy
Laamaa haya tugantaa, amma taray borey, haya kul si harandi i se kala nda filla yaasayanteyaŋ.

\VS{12}Nga ra

\par }{\Q ‹ba kaŋ i ga guna, i si dii,

\par }{\Q ba kaŋ i ga maa, i si faham,

\par }{\Q hala i masi
tuubi,

\par }{\Q de ngi zunubey ga yaafandi!›\FTNT{*}{{\FR 4:12 }{\FR{4.12
}}{\XT{Ezayi 6.9–10.}}}»


\par }{\SH Sayakaa filla yaasayantaa maanaa
\par }
{\R (Matiyu 13.18–23; Luka 8.11–15)

\par }{\PP \VS{13}Woo banda ga, Isa nʼi hãa ka nee: «War si filla yaasayantaa woo maanaa bay? Taka foo nda war ga hin ka faham filla yaasayantey jerey se?

\VS{14}Sayakaa manʼti kala boraa kaŋ ga Irkoy meešennoo say.

\VS{15}Wey kaŋ kaŋ fondaa bande manʼti kala borey kaŋ se Šennoo ga sayandi, za i maarʼa, Ibilisi ga kaa ka Šennoo kaa kaŋ huru biney ra.

\VS{16}Tondidogoo kaŋ ra a saya manʼti kala borey kaŋ, nda i maa Šennoo, dogoo din da i gʼa dii nda ɲaali,

\VS{17}amma a mana linji tee i ra, i si gay a ra. Nda zarabiyan wala gurzugayyan kaa i ga Šennoo maaganda se, dogoo din da i ga murti.

\VS{18}Dumari karjikoyney kaŋ ra dumiyoo jere faa sayandi manʼti kala borey kaŋ maa Šennoo,

\VS{19}amma aduɲɲa alhuzuney, nda nga almanoo kaŋ ga zanba, nda boonawey jerey no ma Šennoo hewguba, a masi ize tee.

\VS{20}Labu hennaa kaŋ ra jerey goo manʼti kala borey kaŋ maa Šennoo, i nʼa dii. I ga ize tee, affoo waranza (30), affoo woydu (60), affoo zangu (100).»


\par }{\SH Fitillaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Luka 8.16–18)

\par }{\PP \VS{21}Isa nee i se: «Boro ga fitilla zaa ka kusu gum a boŋ, wala kʼa daŋ daari cire wala? Ni bay a si daŋandi kala fitilla gorodogoo ga?

\VS{22}Haya tugante sii no kaŋ si kaa ka fataw. Sirri sii no kaŋ si kaa ka fataw.

\VS{23}Boro kaŋ goo nda haŋa ka maa, ma haŋajer!»

\VS{24}Woo banda ga, a nee i se: «Wa lakkal daŋ hayey kaŋ war ga maarʼey se. Takaa kaŋ nda war ga neeša, nga nda i ga neeši war se, de mo war ga duu tontoni.

\VS{25}Zama boro kaŋ goo nda a, i gʼa noo koyne. Boro kaŋ sii nda a, ba woo kaŋ a goo nda a, ga taandi.»


\par }{\SH Dumiyoo kaŋ ga zay nda nga boŋ filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{26}Isa nee: «Irkoy
Laamaa ga hima sanda de aru kaŋ koy dumi say laboo ra.

\VS{27}Nda aroo na cijiney kul tee a ga kani, a na zaarey kul tee a ga hoy, dumiyoo ga bagu ka beeri ka gar a mana bay takaa kaŋ nda a zay.

\VS{28}Laboo ga dumiyoo zayandi nga foo nda nga boŋ. A mma jin ka tee subu, nga banda ga, a ma tee jeeni, a ma yee koyne ka tee taasu kaŋ goo jeenoo ga.

\VS{29}Za taasoo nin, aroo ga borey daŋ a ra nda cendi, zama hegaa ka too.»


\par }{\SH Dumi gurunbu-ize kaccaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 13.31–32, 34; Luka 13.18–19)

\par }{\PP \VS{30}Isa nee: «Macin nda ir ga Irkoy
Laamaa sawandi? Wala mo, macin ti filla yaasayantaa kaŋ gʼa fahamandi borey se?

\VS{31}A si hima nda kala dumi gurunbu-ize kaccu foo kaŋ se i ga nee mutardi. Waati kaŋ a sayandi, a kacca nda dumiyey kul kaŋ goo aduɲɲa ra.

\VS{32}Amma waati kaŋ a dumandi ka ben, a ga zay ka beeri ka bisa dumarey kul. A ga kabe beeriyaŋ tee hala beenaa cirawey ga hin ka teji tee a ra.»


\par }{\SH Isa ga cawandi nda filla yaasayanteyaŋ
\par }
{\R (Matiyu 13.34–35)

\par }{\PP \VS{33}Filla yaasayantey wey dumi boobo nda Isa na Irkoy meešennoo har i se. A na taka tee kaŋ ra i ma hin ka faham a se.

\VS{34}A si šelaŋ i se kala nda filla yaasayanteyaŋ hinne. Amma nda ngi hinne no, a ga šenney kul feeri taalibey se.


\par }{\SH Isa na hewoo kayandi
\par }
{\R (Matiyu 8.23–27; Luka 8.22–25)

\par }{\PP \VS{35}Zaari follokaa din da, kaŋ cijinoo too, Isa nee nga taalibey se: «Ir ma deŋ ka koy haroo boŋ faa ga.»

\VS{36}Waatoo kaŋ i na alžamaa naŋ a ma koy, taalibey huru Isa bande harihiyoo kaŋ ra a goo kʼa hun. De mo harihii fooyaŋ hanga ey ka koy.

\VS{37}Hew beeri foo tun hala nongu kaŋ ra bondawey ga say hiyoo ra. Hiyoo too nda hari.

\VS{38}Isa goo ma jirbi hiyoo koroo ra, furkanga goo boŋoo cire. Taalibey nʼa tunandi, i nee a se: «Alfagaa, ir ga halaci, nʼsi huzun nda iri?»


\par }{\PP \VS{39}A tun jirboo ra, a zahã hewoo ga jina, a šelaŋ isabangoo se ka nee: «Dangay suk!» Hewoo kay, de nongoo kul tee sõy.

\VS{40}Woo banda ga, Isa nee nga taalibey se: «Macin se war ga arkubu? War si naanay hala sohõ?»

\VS{41}I hanse ka hunbur, de i ga cere hãa ka nee: «May ti boraa woo kaŋ ba hewoo nda isabangoo ga hayaa tee kaŋ a nʼa har?»




\par }\Chap{5}{\SH Isa na ganjiyaŋ gaaray kʼi kaa aru ra
\par }
{\R (Matiyu 8.28–34; Luka 8.26–39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa nda nga taalibey too isabangoo boŋ faa ga, Geraza koyraa borey laamaa ra.

\VS{2}Isa zunbu harihiyoo ra. Dogoo din da aru foo kaŋ ra ganji goo fatta
saarawey ra kʼa kubay.

\VS{3}Saarawey ti nga gorodogoo. Boro sii no kaŋ ga hin kʼa haw koyne, ba nda guuru karfu.

\VS{4}Cee booboyaŋ i ga gaalayaŋ daŋ cewey ra, i gʼa haw nda guuru karfuyaŋ, amma a ga guuru karfey dunbu, a ga gaalawey kayri. Boro kul gaaboo si hin kʼa gooji.

\VS{5}Waati kul, cijin nda zaari, a sii kala saarawey ra nda tondi hondey boŋ. A ga kaati, a ga nga boŋ maray nda tondey.


\par }{\PP \VS{6}Waatoo kaŋ a na Isa honnay, kul a zuru ka koy sujudu jinoo ra,

\VS{7}de a na jinde jer ka kaati ka nee: «Macin ka agay nda ni marga, Isa Irkoy Jerantaa
Izʼaroo? Ay nʼa kar ni ga nda Irkoy, masʼay zarabi!»

\VS{8}Hayaa kaŋ se a na woo har manʼti kala Isa nka nee a se: «Ganjoo, hun aroo woo ra.»

\VS{9}Woo banda ga, Isa nʼa hãa ka nee: «Macin ti ni maaɲoo?» A tuuru a se ka nee: «Ay maaɲoo ti Alžama, zama ir ga boobo.»

\VS{10}Aroo na Isa suurandi nda gaabi ka nee: «Masi ganjey gaaray kʼi fattandi gandaa ra.»


\par }{\PP \VS{11}A gar kaŋ nbirŋa booboyaŋ goo ma kur tondi hondoo jesoo ga.

\VS{12}De ganjey na Isa suurandi ka nee a se: «Ir sanba nbirŋawey wey ra, hala ir ma huru i ra!»

\VS{13}A nʼa tee i se. Ganjey fatta aroo ra ka huru nbirŋawey ra. Nbirŋawey zuru ka hun tondi hondoo jesoo ga beene\FTNT{*}{{\FR 5:13 }{\FR{5.13
}}{\FQ{tondi hondoo jesoo ga beene}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{tondi hondoo boŋoo ga.}}} ka isabangoo gaarandi. I ga koy too nbirŋa boŋ zenber hinka (2.000), i yoole.


\par }{\PP \VS{14}Kaŋ woo tee kul, wey kaŋ gʼi kur zuru ka koy alhabaroo filla koyraa nda saajoo borey se. De borey koy dii hayaa kaŋ tee.

\VS{15}Waatoo kaŋ i too nongoo kaŋ ra Isa goo, i dii aroo kaŋ ra ganjey cindi. A ga goro, darbay goo jindoo ra, lakkaloo ga timme daku. Borey kaŋ dii a hunbur.

\VS{16}Wey kaŋ dii hayaa kaŋ Isa nʼa tee aroo nda nbirŋawey se no ma filla borey kaŋ kokor ka kaa se.

\VS{17}Woo banda ga, borey šintin ka wiri Isa ga, a ma mooru ngi gandaa ga.


\par }{\PP \VS{18}Waatoo kaŋ Isa goo ma huru harihiyoo ra ka koy, boraa kaŋ ra ganjey cindi na Isa suurandi a ma naŋ nga ma cindi nga bande.

\VS{19}Amma Isa mana yadda, a nee aroo se: «Koy ni hugoo do nda ni borey do ka hayaa kul filla i se kaŋ ni Koyoo nʼa tee ma ne, nda takaa kaŋ nda a hinna ma ne.»

\VS{20}Aroo dira gandaa kaŋ maaɲoo ti Dekapol (maanaa «koyra woy (10)»), kul bande ka takaa kul deede kaŋ Isa nʼa tee nga se. Borey kul na almunkar.


\par }{\SH Žayrus ize woyoo nda woyoo kaŋ tuku Isa bankaaraa ga
\par }
{\R (Matiyu 9.18–26; Luka 8.40–56)

\par }{\PP \VS{21}Isa deŋ koyne ka koy haroo boŋ faa ga [harihii ra]. Kaŋ a too, alžama beeri foo marga a boŋ haroo miɲoo ga.

\VS{22}Aru foo kaa kaŋ maaɲoo ti Žayrus kaŋ goo
margahugoo boŋkoyney ra. Kaŋ a dii Isa, a sujudu cewey cire

\VS{23}kʼa suurandi nda gaabi ka nee a se: «Ay ize woy kaccaa goo buuyan mee ga. Kaa ka ni kaboo fur a ga hala a ma duu ka hallasi ka huna.»

\VS{24}Isa koy a bande. Alžamaa beeri hanga a bande, i gʼa šiita.


\par }{\PP \VS{25}Woo gar kaŋ woy foo goo jamaa ra kaŋ nga jiiri woy cindi hinka (12) a ga kuri mandi.

\VS{26}A hanse ka fara lotokorey kabey ra waatey kaŋ i gʼa safar. Alman kul kaŋ goo a se no a nʼa daŋ wircoo ra, amma a manʼa nafa. Wircoo mma koy de a ga tonton.

\VS{27}Kaŋ a maa Isa maaɲoo, a huru alžamaa ra ka koy Isa dumaa ga ka tuku nga bankaaraa ga,

\VS{28}zama a nka nee nga boŋ se: «Jalla, nda ya nka tuku ba nga bankaaraa ga, ay ga hallasi.»

\VS{29}Dogoo din da kuri mandiroo kay, de a maate nga gaahamoo ra kaŋ nga doroo duu baani.

\VS{30}Kaŋ woo tee, kul Isa maate kaŋ gaabi foo fatta nga ra. A bere alžamaa gamoo ra ka borey hãa ka nee: «May ka tuku ay bankaaraa ga?»

\VS{31}Nga taalibey nee a se: «Nʼga dii alžamaa kaŋ ga ni šiita. Taka foo nda nʼga yee ka hãa: ‹May ka tuku ay ga?›»

\VS{32}Amma Isa cindi ka moo fur borey ga, hala nga ma dii boraa kaŋ too nga do.

\VS{33}Woyoo jijiri hunburay se. Nga kaŋ ga bay hayaa kaŋ tee. A kaa ka sujudu Isa se. A na cimoo kul har a se.

\VS{34}Isa nee woyoo se: «Ay izoo, ni naanaa na ni hallasi. Koy nda baani, de mo duu baani wircoo woo ra.»


\par }{\PP \VS{35}A goo ma šelaŋ kaŋ boroyaŋ hun margahugoo boŋkoynoo windoo do ka nee: «Ni ize woyoo faati. Macin se nʼga alfagaa zaa ka kay koyne?»

\VS{36}Isa maa šenney wey, amma a mana kula. A nee margahugoo boŋkoynoo se: «Masi hunbur, naanay hinne.»

\VS{37}Kaŋ Isa koy a do, a mana naŋ boro kul ma hanga nga nda manʼti Piyer, nda Žak, nda Yehiya kaŋ ti Žak armaa.

\VS{38}Waatoo kaŋ i too nga windoo do, Isa gar kaŋ borey goo ma ɲiimiɲaama. I ga hẽe, i ga yooyo.

\VS{39}Kaŋ Isa huru hugoo ra, a nʼi hãa ka nee: «Macin ti ɲiimiɲaamayanoo woo nda hẽeney wey? Zankaa mana buu, a mma jirbi.»

\VS{40}Borey nʼa kašikaši. A na borey kul fattandi taray jina, a duu ka zankaa ɲaa nda baaboo nda borey kaŋ a nʼi hangandi nga bande, ka huru nongoo kaŋ ra zankaa goo.

\VS{41}Isa na zankaa dii nda kaboo ka nee a se: «Taliita kum!» kaŋ maanaa ti «Woy-izoo, ay nee, ma tun ni boŋ ga».

\VS{42}Dogoo din da woy-izoo tun ka dira. A goo nda jiiri woy cindi hinka (12). A tee borey kul se boŋhaway.

\VS{43}Woo banda ga, Isa hanse ka gaabandi i ga kaŋ i masi naŋ boro kul ma bay. A nee i se i ma zankaa noo ŋaayan.




\par }\Chap{6}{\SH Nazaret borey wanji Isa ga
\par }
{\R (Matiyu 13.53–58; Luka 4.16–30)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa hun nongoo kaŋ ra a cindi. A kaa nga koyraa\FTNT{*}{{\FR 6:1 }{\FR{6.1
}}{\FT{Koyraa ti Nazaret.}}} ra. Nga taalibey hanga a ka koy a bande.

\VS{2}Hunanzamzaaroo hane, a šintin ka cawandi
margahugoo ra. Haŋajerkey iboobo boŋey hanse ka haw, de i nee: «Man ra a duu takawey kaŋ a gʼi tee? May kʼa noo lakkaloo woo nda hini kaŋ nda a ga kayfey wey tee?

\VS{3}Manʼti bundu goykaa no wala? Manʼti Maryama izʼaroo no? Manʼti Žak, nda Žoses, nda Žud, nda Simoŋ armaa no wala? Koyne mo nga woymey sii ir do ne ra wala?» Woo se i wanji a ga.

\VS{4}Isa nee i se: «Nongu sii no kaŋ ra annabi si beerandi nda manʼti nga koyraa ra, nda nga alkabiilaa do, nda nga hugey borey do.»

\VS{5}No din ra Isa mana hin ka kayfi kul tee, nda manʼti wircikoyni fooyaŋ kaŋ a na nga kabey fur i ga kʼi noo baani.

\VS{6}Isa na alaabiina nda borey wey naanay jaŋaa. Woo banda ga, a dira koyra kanbey bande kaŋ ga man no din ka cawandi.


\par }{\SH Isa na nga taalibi woy cindi hinkaa (12) sanba
\par }
{\R (Matiyu 10.5–15; Luka 9.1–6)

\par }{\PP \VS{7}Isa ciya taalibi woy cindi hinkaa (12) se. A soolu kʼi sanba ngi boro hinka-hinka. A nʼi noo hini ganjey ga.

\VS{8}A nʼi yaamar ka nee i se: «War masi haya kul zaa diraa se nda manʼti gobu. War masi ŋaayan wala bolbol zaa, war masi nooru zaa war gamahawey ra.

\VS{9}War ma taami daŋ, amma war masi darbay hinka zaa.»

\VS{10}A nee i se: «Hugu kul kaŋ ra war zunbu, war ma cindi no din da ra hala waati kaŋ war ga koy.

\VS{11}Nongu kaŋ borey wanji ka war zumandi, i wanji ka haŋajer war se, war ma hun no din ra, war ma kusaa kokobu kʼa kaa war cewey ga, woo ga tee seede kaŋ haya futa no i nʼa tee.»


\par }{\PP \VS{12}Taalibey koy borey waazu ka nee i ma
tuubi.

\VS{13}I na ganji booboyaŋ gaaray. I na wircikoyni booboyaŋ noo baani kʼi yon nda jii.


\par }{\SH Yehiya kaŋ ti batizekaa buuyanoo
\par }
{\R (Matiyu 14.1–12; Luka 9.7–9)

\par }{\PP \VS{14}Kokoyoo kaŋ se i ga nee
Herod ga maa kaŋ Isa maaɲoo ga harandi nongu kul ra. Boro fooyaŋ ga nee: «Yehiya kaŋ ti
batizekaa tun bukawey ra, woo se a goo nda hini ka kayfiyaŋ tee.»

\VS{15}Affooyaŋ ga nee: «Ilyasu no.» Affooyaŋ mo ga nee: «Annabi no sanda annabey kaŋ bay ka bara cine.»

\VS{16}Kaŋ Herod maa hayey wey, a nee: «Yehiya kaŋ ay na boŋoo kaa jindoo ga, nga no ka tun!»


\par }{\PP \VS{17}Herod sanba ka Yehiya haw kʼa daŋ kasaa ra, zama Herod nka hiija nga boŋ armaa gundoo, Filip wandoo kaŋ ti Herodiyad.

\VS{18}Zama Yehiya nka nee Herod se: «A si bisa ma ne, ni armaa wandoo ma bara ni kone.»

\VS{19}Woo se Herodiyad ga konna Yehiya. A baa nga mʼa wii, amma a mongu.

\VS{20}Herod ga hunbur Yehiya. A ga bay kaŋ aru no kaŋ ga šerre, de mo a ga henan, a gʼa lakkal henna haya kul masi duu a. Waati kaŋ a ga maa Yehiya ga šelaŋ, a si bay haya kaŋ nga mʼa tee, amma woo kul, a ga baa nga ma haŋajer a se.


\par }{\PP \VS{21}Han foo Herodiyad duu waati henna. Waatoo manʼti kala hanoo kaŋ Herod na nga hayyanoo jiiri bereyanoo hoyandoo tee kaŋ ra a na boro beerey, nda sooje boŋkoyni beerey, nda Galile boro kayantey kul cee i ma ŋaa nga do.

\VS{22}Herodiyad ize woyoo huru nongoo kaŋ ra hoyandikey goo, de a gan jiney ra. A kan Herod nda hoyandikey se. Kokoyoo nee woy soogaa se: «Haya kul kaŋ nʼga bagʼa wiri ay ga, ay gʼa noo ma ne.»

\VS{23}A yee ka žee woy soogaa se ka nee: «Haya kul kaŋ nʼgʼa wiri, ay gʼa noo ma ne, ba nda ay kokoytaraa jere faa no.»

\VS{24}Woy soogaa fatta ka koy nga ɲaa hãa ka nee a se: «Macin no yʼa wiri?» Ɲaŋoo nee: «Yehiya kaŋ ti batizekaa, boŋoo wiri.»


\par }{\PP \VS{25}Dogoo din da woy soogaa koy nda cahãyan kokoyoo do kʼa ŋaaray ka nee a se: «Ay si baa kala mʼay noo sohõ da Yehiya kaŋ ti batizekaa boŋoo fendu boŋ.»

\VS{26}Kokoyoo binoo hanse ka maray, amma nga žeeyaney nda hoyandikey maaganda se a mana baa nga ma wanji woy soogaa se.


\par }{\PP \VS{27}Dogoo din da a na sooje foo sanba kʼa yaamar kaŋ a ma koy kate Yehiya kaŋ ti batizekaa boŋoo. Soojaa koy Yehiya boŋoo dunbu kasahugoo ra

\VS{28}ka kate a fendu boŋ. A nʼa noo woy soogaa se, woy soogaa nʼa noo nga ɲaa se.

\VS{29}Waatoo kaŋ Yehiya taalibey maa alhabaroo, i koy nga bukaa zaa kʼa daŋ
saaray ra.


\par }{\SH Isa na boro zenber guu (5.000) ŋandi
\par }
{\R (Matiyu 14.13–21; Luka 9.10–17; Yehiya 6.1–14)

\par }{\PP \VS{30}Diyawey marga Isa do ka hayey kul filla a se, nda cawandoo kul kaŋ ngi nʼa tee.

\VS{31}A nee i se: «Wa kaa, ir ma koy jere ga nongu soyante ra ka hunanzam kayna.» Zama boro boobo ga koy i ga kaa i do, woo se i si duu ngi boŋ ka ba ŋaa.

\VS{32}I koy harihiyoo ra nongu soyante ra ngi hinne.

\VS{33}Amma boro boobo dii ngi tunyanoo, i nʼi bay. I ga hun koyra kanbey kul ra ka zuru nda cee ka Isa nda nga taalibey jin nongoo kaŋ ra i ga koy.


\par }{\PP \VS{34}Kaŋ Isa zunbu harihiyoo ra, a dii alžamaa beeri, a tamalla i se, zama i ga hima nda sanda feejiyaŋ kaŋ sii nda kurkaw. De a na haya boobo cawandi i se.

\VS{35}Waatoo kaŋ zaaroo koy, Isa taalibey man a ka nee: «Nongoo, haya kul sii a ra, waatoo koy ka ben.

\VS{36}Borey wey naŋ i ma koy hawsaa nda koyra kanbey borey do kaŋ ga man ne ga ka ŋaayan day ka ŋaa.»

\VS{37}Amma a zaabi ka nee i se: «War hunday mʼi noo ŋaayan!» I nee a se: «Nʼga hongu ir ma koy nzorfu kaaray tamma boŋ zangu hinka (200) takula day i se kʼi noo i ma ŋaa wala?»

\VS{38}Isa nee i se: «Wa koy guna wala takula marje bara war kone?» I koy borey hãa, de i yee a do ka nee: «Takula guu nda hamiisa hinka bara ir kone.»

\VS{39}A nʼi yaamar ka nee: «Wa borey gorandi soofu-soofu subu firzoo boŋ.»

\VS{40}Borey goro, alžama fooyaŋ boro zangu (100) no, affooyaŋ boro woyguu (50).

\VS{41}Woo banda ga, Isa na takula guwaa nda hamiisa hinkaa zaa, a na nga boŋoo jer ka beenaa guna, a na albarka tee Irkoy se. A na takulawey dunbu kʼi noo nga taalibey se i mʼi zamna borey game. A na hamiisa hinkaa mo zamna borey kul game.

\VS{42}Borey kul ŋaa hala i kungu.

\VS{43}I koy nda kokondo woy cindi hinka (12) kaŋ ga too nda takula dunbu-dunbantey nda hamiisaa kaŋ cindi.

\VS{44}Borey kaŋ na [takulawey] ŋaa, manʼti kala aru zenber guu (5.000).


\par }{\SH Isa dira nda nga cewey hari boŋ
\par }
{\R (Matiyu 14.22–33; Yehiya 6.15–21)

\par }{\PP \VS{45}Woo banda ga, dogoo din da Isa na nga taalibey gaabi i ma huru harihiyoo ra ka koy nga jine haroo boŋ faa ga Betsayda koyraa here. Nga hunday cindi ka alžamaa naŋ i ma koy.

\VS{46}Kaŋ nga nda borey fay, a žigi tondi hondu foo boŋ ka Irkoy ŋaaray.


\par }{\PP \VS{47}Waatoo kaŋ cijinoo too, harihiyoo goo isabangoo gamoo ra, Isa hinne ka cindi guraa ga.

\VS{48}A dii kaŋ hiyoo hunyanoo hanse ka šendi taalibey ga, zama hewoo mmʼi gande. Kaŋ moo ga baa ka boo, Isa dira nda nga cewey isabangoo boŋ ka koy i here. A baa nga ma bisa i ga.

\VS{49}Waatoo kaŋ taalibey ga dii a goo ma dira isabangoo boŋ, i hongu kaŋ boro kaŋ buu biyoo no, woo se i kaati.

\VS{50}Kaŋ i kul dii a, i hunbur, amma dogoo din da Isa šelaŋ i se ka nee: «Wa bine tee, agay no, war masi hunbur.»

\VS{51}A huru i bande harihiyoo ra, de hewoo kay. Woo hanse ka taalibey boŋey haw.

\VS{52}Zama i mana faham ba takulawey kayfoo se. Ngi boŋey no ma šendi.


\par }{\SH Isa na wircikoyney noo baani Genezaret laamaa ra
\par }
{\R (Matiyu 14.34–36)

\par }{\PP \VS{53}Waatoo kaŋ i deŋ ka ben, i too Genezaret laboo ra. I too guraa ga.

\VS{54}Kaŋ i fatta hiyoo ra, dogoo din da borey na Isa bay.

\VS{55}I koy gandaa din kul ra. Nongu kul kaŋ ra borey maa kaŋ a kaa, i ga šintin ka kate a do wircikoyney daarijiyaŋ ga.

\VS{56}A ma tee koyra kanbey, wala koyrawey, wala hawsa kul kaŋ ra Isa koy, i mma ngi wircikoyney kanandi farrey ra. I gʼa suurandi a ma naŋ ngi ma tuku nga darbaa miɲoo hinne ga. Borey kul kaŋ tuku a ga hallasi.




\par }\Chap{7}{\SH Irkoy yaamaroo bisa adamizey alaadaa
\par }
{\R (Matiyu 15.1–9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Fariziyeŋey nda
Citaaboo baykawyaŋ kaa ka hun Žerizalem ka marga Isa jeroo ga.

\VS{2}I dii Isa taalibi fooyaŋ ga ŋaa nda ngi kabe žiibey, maanaa i manʼi ɲumay.

\VS{3}Fariziyeŋey nda Alyahuudey kul, i si ŋaa nda i mana ngi kabey ɲumay hala i ma henan, zama i mma alaadaa beerandi kaŋ i nʼa gar ngi kaagey ga.

\VS{4}Takaa din da, nda i hun yooboo ra, i si ŋaa nda i mana ɲumay ka henan. I goo nda alaada boobo fooyaŋ kaŋ i gʼi kayandi, sanda ka potey, nda kusey, nda alhan taasawey, [nda daarey] ɲumay.


\par }{\PP \VS{5}Fariziyeŋey nda Citaaboo baykey na Isa hãa ka nee: «Macin se ni taalibey si hanga alaadaa bande kaŋ ir nʼa gar ir kaagey ga? Macin se i ga ŋaa nda ngi kabe žiibey?»

\VS{6}Isa nee i se: «Ezayi ga cum kaŋ na annabitaray tee war ga kaŋ ti almunafikey, sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Alžamaa woo, miɲey de nda i gʼay beerandi,

\par }{\Q amma biney ga hanse ka mooru agay.


\par }{\Q \VS{7}Sujudu kaŋ i nʼa tee ya ne manʼti kala yaada,

\par }{\Q zama hayey kaŋ i gʼi cawandi manʼti kala borey yaamarey.›\FTNT{*}{{\FR 7:7 }{\FR{7.7
}}{\XT{Ezayi 29.13.}}}


\par }{\MM \VS{8}War ga Irkoy yaamaroo naŋ ka borey alaadaa kayandi.»


\par }{\PP \VS{9}Isa tonton ka nee: «War goo ma Irkoy yaamaroo yankar henna ka koy war alaadaa gorandi!

\VS{10}Zama Musa nka nee: ‹Ni ɲaa nda ni baabaa beerandi.›\FTNT{†}{{\FR 7:10 }{\FR{7.10
}}{\XT{Fattaroo 20.12; Alhukumoo 5.16.}}} De mo: ‹Boro kaŋ na nga ɲaa wala nga baabaa kaynandi, a waazibi boraa ma wiiyandi.›\FTNT{‡}{{\FR 7:10 }{\FR{7.10
}}{\XT{Fattaroo 21.17.}}}

\VS{11}Amma war, war ga nee: ‹Boro kaŋ nee nga ɲaa wala nga baabaa se: “Haya kaŋ ay ga hima kʼa noo ma ne manʼti kala ‘korban’ kaŋ maanaa ti ‘sargaroo kaŋ ga hima ka nondi Irkoy maaɲoo ga’.”›

\VS{12}Nga ne, war si naŋ a ma faabari kul tee nga ɲaa wala nga baabaa se.

\VS{13}Takaa woo nda war ga Irkoy meešennoo derandi war alaadaa se kaŋ war gʼa har war banda-ka-zunbey se. War ga takawey wey dumi boobo tee.»


\par }{\SH Hayey kaŋ ga boro žiibandi
\par }
{\R (Matiyu 15.10–20)

\par }{\PP \VS{14}Isa ciya alžamaa se koyne ka nee: «War kul ma haŋajer ya ne ka faham.

\VS{15}Haya sii no kaŋ hun tarayhere ka huru boro ra kaŋ ga hin kʼa žiibandi, amma hayey kaŋ ga hun boro binoo ra, wey din no mʼa žiibandi.

\VS{16}[Boro kaŋ goo nda haŋa ka maa, ma haŋajer!]»


\par }{\PP \VS{17}Waatoo kaŋ Isa na alžamaa naŋ ka huru hugoo ra, nga taalibey nʼa hãa nda filla yaasayantaa woo maanaa.

\VS{18}A nee i se: «War mo si faham? War si faham kaŋ haya kul kaŋ hun tarayheroo ra ka huru boro ra si hin kʼa žiibandi?

\VS{19}A si huru binoo ra, amma nga gundoo ra a ga huru jina a ma warrandi salangaa ra.» Šennoo woo ga, ŋaayan kul, Isa nʼa halalandi.


\par }{\PP \VS{20}Isa nee: «Haya kaŋ ga hun boro binoo ra, woo din no ma boro žiibandi.

\VS{21}Zama borey kuneheroo ra, bine ra hongu laaley ga hun kaŋ ti woy nda aru izefututarawey, nda zaytarawey, nda borowiiyaney,

\VS{22}nda zinayaney, nda haya ceeciyaney albahiiritaray ra, nda binekoguyaney, nda dargayan, nda haya futu boonayyan, nda canseyan, nda wowyan, nda binebeeritaray, nda saamataray.

\VS{23}Haya laaley wey kul si hun kala kunehere ra, ngey no ma boro žiibandi.»


\par }{\SH Woy yaw naanay Isa
\par }
{\R (Matiyu 15.21–28)

\par }{\PP \VS{24}Isa tun no din ka koy Tir laamaa ra. A zunbu hugu foo ra, a si baa boro kul ma bay kaŋ nga goo no, amma a mana hin ka tugu borey se.

\VS{25}Woy foo kaŋ ize woy kaccaa ganji goo a ra, maa Isa maaɲoo, de a kaa a do ka sujudu a jine cewey cire.

\VS{26}Woyoo woo manʼti Alyahuudu no, nga dumoo ti Grek, a mana hayandi kala gandaa kaŋ se i ga nee Siro-Fenisi. A nʼa wiri Isa ga, a ma ganjoo gaaray kʼa kaa nga ize woyoo ra.

\VS{27}Isa nee a se: «Naŋ zankey ma ŋaa ka kungu jina, zama a si boori boro ma zankey ŋaahayaa zaa kʼa warra hanši-izey se.»\FTNT{§}{{\FR 7:27 }{\FR{7.27
}}{\FT{Alyahuudey do, dumi kul kaŋ manʼti ngi dumoo ga hima nda hanši.}}}

\VS{28}Woyoo na Isa zaabi ka nee: «Ay Koyoo, hanši-izey kaŋ goo taabaloo cire ga zankey meecindey ŋaa.»

\VS{29}Isa nee a se: «Šennoo woo kaŋ nʼnʼa har se, willi, ganjoo hun ni ize woyoo ra.»

\VS{30}Woyoo koy nga hugoo do, a na nga izoo gar a ga kani nda baani daaroo boŋ, ganjoo hun a ra.


\par }{\SH Isa na lutu noo baani
\par }
{\PP \VS{31}Isa hun Tir laamaa ra ka bisa nda koyraa kaŋ maaɲoo ti Sidoŋ ka yee ka kaa Galile isabangoo here ka bisa nda Dekapol (maanaa «koyra woy (10)») laamaa game.

\VS{32}Boroyaŋ kate a do boro foo kaŋ ga lutu, a si šelaŋ mo ka boori. I na Isa suurandi a ma kabe fur a ga.

\VS{33}Isa nʼa ka mooru alžamaa ka koy jere ga. A na nga kabe-izey daŋ lutoo haŋawey ra jina, a tufa, a na tufaa zaa kʼa tuku lutoo deenoo ga,

\VS{34}de a na nga boŋoo jer ka beenaa guna ka hunsar beeri foo tee ka nee a se: «Efaata!» kaŋ maanaa ti «Wa feeri!».

\VS{35}[Dogoo din da] haŋawey feeri, deenoo hun denjiyanoo ga, de a šelaŋ nda fondaa.

\VS{36}Isa na borey yaamar kaŋ i masʼa har boro kul se. Waati kul kaŋ Isa ga nee borey masʼa har, waati din no borey ga alhabaroo fee ka tonton.

\VS{37}A tee alžamaa se boŋhaway beeri, de i nee: «Haya henna koonu no a gʼa tee! A ga lutey haŋawey feeri, a ga benbawey šelaŋandi.»




\par }\Chap{8}{\SH Isa na boro zenber taaci (4.000) ŋandi
\par }
{\R (Matiyu 15.32–39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jirbey wey alžama beeri foo goo Isa bande koyne. I sii nda haya kaŋ i gʼa ŋaa. Isa ciya nga taalibey se ka nee i se:

\VS{2}«Ay ga tamalla jamaa se, zama jirbi hinza ti woo kaŋ i goo ay bande, i sii nda haya kaŋ i gʼa ŋaa.

\VS{3}Nda ay nʼi yeeti ngi hugey do nda heraa, i ga kaŋ fondaa ra, zama affooyaŋ mana hun kala nongu mooro ra.»

\VS{4}Nga taalibey tuuru a se ka nee: «Man ra boro ga hin ka duu saajoo woo ra ŋaayan kaŋ ga borey wey kungandi?»

\VS{5}Isa nʼi hãa ka nee: «Takula marje bara war kone?» I nʼa zaabi ka nee: «Iyye bara ir kone.»


\par }{\PP \VS{6}Woo banda ga, Isa na alžamaa yaamar i ma goro laboo ra. A na takula iyyaa zaa, a na albarka tee Irkoy se, a nʼi dunbu kʼi noo nga taalibey se i mʼi zamna. Taalibey nʼi zamna alžamaa se.

\VS{7}Hamiisa kayna fooyaŋ cindi i kone. Isa na albarka daŋ i ra. A nee i ma ngi mo zamna.

\VS{8}Borey ŋaa hala i kungu. I koy nda kokondo beeri iyye kaŋ ra wey kaŋ cindi goo.

\VS{9}I ga too boro zenber taaci (4.000) cine. Woo banda ga, Isa nʼi naŋ i ma koy.

\VS{10}Dogoo din da Isa huru harihiyoo ra, nga nda nga taalibey ka koy laamaa ra kaŋ maaɲoo ti Dalmanuta.


\par }{\SH Borey na tammaasa kayfante ceeci
\par }
{\R (Matiyu 16.1–4)

\par }{\PP \VS{11}Fariziyeŋey kaa, de i šintin ka kakaw Isa bande hala ngi mʼa sii. I nʼa wiri a ga a ma tammaasa kayfante foo tee kaŋ hun beenaa ra.

\VS{12}Isa hunsar nga binoo ra nda sahã, de a nee: «Cin se zamanoo woo borey ga tammaasa kayfante ceeci? Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, tammaasa kayfante kul si teendi zamanoo woo borey se koyne!»

\VS{13}Isa na Fariziyeŋey naŋ, a yee ka huru harihiyoo ra ka koy haroo boŋ faa ga.


\par }{\SH Dolobiroo kaŋ ga boro ga hima ka nga boŋ hawgay
\par }
{\R (Matiyu 16.5–12; Luka 12.1)

\par }{\PP \VS{14}Taalibey dirɲa ka takula zaa ngi bande nda manʼti ize folloku kaŋ cindi i kone harihiyoo ra.

\VS{15}Isa nʼi yaamar ka nee: «Guna, wa hawgay
Fariziyeŋey dolobiroo nda
Herod dolobiroo ga.»

\VS{16}Zama takula sii taalibey kone, i šelaŋ-šelaŋ cere game.

\VS{17}Isa bay, a nee i se: «Macin se war ga šelaŋ-šelaŋ ka nee kaŋ war sii nda takula se? War si faham, war si dii hala sohõ? War boŋey no ma šendi wala?

\VS{18}War goo nda mooyaŋ, war si dii wala? War goo nda haŋayaŋ, war si maa wala? War si hongu

\VS{19}waatoo kaŋ ay na takula guwaa dunbu boro zenber guwaa (5.000) se, wey kaŋ cindi kokondo marje ra war nʼi daŋ ka koy?» Taalibey nee a se: «Kokondo woy cindi hinka (12).»

\VS{20}«De waatoo kaŋ ay na iyyaa dunbu boro zenber taacaa (4.000) se, kokondo beeri marje no war nʼi too nda wey kaŋ cindi kʼi ka koy?» I tuuru a se ka nee: «Kokondo beeri iyye.»

\VS{21}A nee i se: «Woo kul, hala sohõ war si faham wala?»


\par }{\SH Isa na danaw moɲey feeri kaŋ goo Betsayda
\par }
{\PP \VS{22}Isa nda nga taalibey too Betsayda. Boroyaŋ kate a do danaw foo, de i nʼa suurandi kaŋ a ma danaa taaru kʼa noo baani.

\VS{23}Isa na danaa dii nda kaboo, a nʼa gongu ka hibi koyraa ga. A na tufay daŋ danaa moɲey ga. A na nga kabey fur a ga, de a nee a se: «Nʼga dii haya wala?»

\VS{24}Danaa na nga moɲey feeri. A nee: «Ay ga dii borey, amma i mma tee ya ne sanda tuuriyaŋ kaŋ ga dira.»

\VS{25}Isa yee koyne ka nga kabey daŋ moɲey ga, de a dii henna, a yee nga taka žeenaa ga, nga moo gunaa henan.

\VS{26}Woo banda ga, Isa na aroo yeeti a ma koy nga hugoo do, a nee a se: «Masi ba huru koyraa ra.»


\par }{\SH May ti Isa?
\par }
{\R (Matiyu 16.13–20; Luka 9.18–21)

\par }{\PP \VS{27}Isa nda nga taalibey dira ka koy koyra kanbey kaŋ ga man koyraa ga kaŋ se i ga nee Sezare Filip\FTNT{*}{{\FR 8:27 }{\FR{8.27
}}{\XT{Matiyu 16.13.}}}. Fondaa ra, a na nga taalibey hãa ka nee: «Borey mma nee, may ti agay?»

\VS{28}I nee a se: «Boro fooyaŋ ga nee kaŋ Yehiya kaŋ ti
batizekaa ti ni, affooyaŋ ga nee kaŋ Ilyasu ti ni, affooyaŋ mo ga nee kaŋ annabey de affoo ti ni.»

\VS{29}A nʼi hãa ka nee: «De war, war mma nee, may ti agay?» Piyer nʼa zaabi ka nee: «Ni ti
Almasihu.»

\VS{30}Isa hanse kʼi yaamar kaŋ i masi nga maaɲoo har boro kul se.


\par }{\SH Isa šelaŋ nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga
\par }
{\R (Matiyu 16.21–23; Luka 9.21–22)

\par }{\PP \VS{31}Woo banda ga, Isa šintin ka nga taalibey bayrandi ka nee i se kaŋ kala
Boro-izʼaroo ma dii zarabi booboyaŋ. Boro beerey nda
sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey gʼa yankar. A ga wiiyandi, de jirbi hinza banda ga, a ga tun.

\VS{32}A na šennoo woo har i se kaaray. Piyer nʼa dii jere ga ka citi a ga.

\VS{33}Isa bere, de a na nga taalibey guna. A citi Piyer ga ka nee a se: «Mooru ay ga, Šaytan, zama nʼsi alhuzun nda Irkoy ibaayoo, borey wanoo nda nʼga alhuzun.»


\par }{\SH Takaa kaŋ ga kate boro ma hanga Isa
\par }
{\R (Matiyu 16.24–28; Luka 9.23–27)

\par }{\PP \VS{34}Woo banda ga, Isa ciya alžamaa nda nga taalibey se, a nee i se: «Boro kaŋ ga baa nga ma hanga ay bande, kala a ma nga alhawaa naŋ, a ma nga
kanjandibundoo zaa\FTNT{†}{{\FR 8:34 }{\FR{8.34
}}{\FT{Boro ma nga kanjandibundoo zaa manʼti kala boro ma yadda ka nga hundoo noo sanda takaa kaŋ nda Isa na nga wanoo noo.}}} jina, a ma hanga agay.

\VS{35}Boro kaŋ ga baa nga ma nga hundoo hallasi gʼa mursu, amma boro kaŋ ga nga hundoo mursandi agay nda
Alhabar Boryaa maaganda se gʼa hallasi.

\VS{36}Macin no a gʼa hanse boro se a ma duu aduɲɲa kul, nda nga hundoo ga mursu?

\VS{37}Macin no boro gʼa barmay nda nga hundoo?


\par }{\PP \VS{38}Boro kul kaŋ agay nda ay meešenney gʼa haawandi zamanoo woo boro zinateerey nda zunubantey game,
Boro-izʼaroo mo ga haw a borey game waati kaŋ a kaa nga Baabaa Irkoy daržaa ra nda almalayka henanantey.»




\par }\Chap{9}{\PP \VerseOne{1}Isa nee i se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, boroyaŋ goo ne kaŋ si buuyan taba i mana dii Irkoy
Laamaa ma kaa nda sahã.»


\par }{\SH Isa kunturoo alhaaloo barmay
\par }
{\R (Matiyu 17.1–13; Luka 9.28–36; Piyer bataga 2to 1.16–18)

\par }{\PP \VS{2}Jirbi iddu banda ga, Isa na Piyer, nda Žak, nda Yehiya zaa ka koy jere ga, ngi hinne tondi hondu beeri foo ga. Nga kunturoo alhaaloo barmay jiney ra.

\VS{3}Nga darbawey tee ikaaray far. Boro sii aduɲɲa ra kaŋ ga hin ka darbay kaarayandi ka too nga waney takaa.

\VS{4}Ilyasu nda Musa bangay i se, de i cindi ka šelaŋ Isa bande.

\VS{5}Piyer na šennoo zaa ka nee Isa se: «Rabbi, a ga boori ir ma cindi ne ra, adiši ir ma hukkum hinza cin, affoo ni se, affoo Musa se, affaa Ilyasu se.»

\VS{6}Piyer si bay haya kaŋ nga mʼa har, zama taalibi hinzaa kul nka hunbur.

\VS{7}Duula foo na nga biyoo kʼi gum, de jinde foo fatta duulaa ra ka nee: «Woo ti agay
Izʼaroo, ay baakaa, wa haŋajer a se!»

\VS{8}Dogoo din da taalibey guna-guna ngi jerey ga, amma i mana dii boro kul, ngi nda Isa hinne no.


\par }{\PP \VS{9}Kaŋ i goo ma zunbu tondi hondoo boŋ, Isa nʼi yaamar ka nee kaŋ woo kaŋ i dii a, i masʼa deede boro kul se hala waati kaŋ ra
Boro-izʼaroo tun bukawey ra.

\VS{10}I na yaamaroo dii, amma i cindi ka cere hãa ka nee: «‹Ka tun bukawey ra›, woo din ti macin?»


\par }{\PP \VS{11}Woo banda ga, i na Isa hãa ka nee: «Macin se
Citaaboo baykey ga nee kaŋ kala Ilyasu ma kaa jina?»

\VS{12}A nee i se: «Cimi no kaŋ Ilyasu ga kaa ka hayey kul gorandi jina. Macin se a hantumandi Citaaboo ra
Boro-izʼaroo ga kaŋ a ga dii zarabi booboyaŋ, i gʼa kaynandi.

\VS{13}Amma ay ga war bayrandi kaŋ Ilyasu kaa, de borey nʼa tee woo kaŋ kan i se, sanda takaa kaŋ nda a hantumandi a ga.»


\par }{\SH Isa na ganji gaaray kʼa kaa zanka ra
\par }
{\R (Matiyu 17.14–21; Luka 9.37–43)

\par }{\PP \VS{14}Waatoo kaŋ i too taalibey cindey do, i dii alžama beeri foo kaŋ gʼi wanga nda
Citaaboo baykawyaŋ kaŋ ga kakaw i bande.

\VS{15}Kaŋ borey dii Isa, boŋey hanse ka haw. I zuru ka koy a do kʼa foo.

\VS{16}A nʼi hãa ka nee: «Macin ga war goo ma kakaw i bande?»

\VS{17}Boro foo kaŋ goo alžamaa ra, nʼa zaabi ka nee: «Alfagaa, ya nka kate ni do ay izʼaroo kaŋ ra ganji goo kaŋ gʼa benbandi.

\VS{18}Nongu kul kaŋ ra zankaa goo, nda a tun a se, a gʼa warra ganda, a ga kufu kar, a ga hiɲey kaama, gaahamoo ga kogu karbaši. Ay nʼa wiri ni taalibey ga i ma ganjoo gaaray, amma i mana hin.»

\VS{19}Isa zaabi ka nee i se: «Dumi kaŋ si naanay, hala waati foo no ay ga hima ka cindi war bande? Hala waati foo no ay ga hima ka war suuri? Wa kate zankaa ya ne.»


\par }{\PP \VS{20}I kate nda a do. Kaŋ ganjoo dii Isa, a na zankaa guzuguzu. A nʼa kaŋandi ganda. A cindi ka bilimbilim laboo ra, de miɲoo ga kufu kar.

\VS{21}Isa na zankaa baabaa hãa ka nee: «Za waati foo no woo ga tee a se?» Baaboo tuuru a se ka nee: «Za nga zankakaccutaraa ga.

\VS{22}Cee booboyaŋ ganjoo gʼa warra nuune ra wala hari ra hala nga mʼa halaci. Nda nʼga hin, hinna ir ga, mʼir soolam!»

\VS{23}Isa tuuru a se ka nee: «Ni nee: ‹Nda nʼga hin…›! Haya kul ga hin ka tee boro kaŋ naanay se.»

\VS{24}Dogoo din da zankaa baabaa kaati ka nee: «Ay naanay. Ay faaba kʼay naanay jaŋaa kaa!»


\par }{\PP \VS{25}Kaŋ Isa dii alžamaa goo ma zuru ka kaa, a zahã ganjoo ga ka nee a se: «Ganjoo kaŋ ga boro tee lutu nda benbaw, ay na ni yaamar, hun zankaa woo ra, de mo masi yee ka huru a ra hala abada!»

\VS{26}Ganjoo na kaati beeri tee, a na zankaa guzuguzu futu, de a hun a ra. Zankaa hima nda bukaw. Woo se boro boobo nee: «A buu.»

\VS{27}Amma Isa na zankaa dii nda kaboo. A nʼa tunandi, de zankaa kay nga boŋ ga.


\par }{\PP \VS{28}Waatoo kaŋ Isa huru hugoo ra, nga nda nga taalibey hinne bara no, i nʼa hãa ka nee: «Macin se ir, ir mana hin ka ganjoo gaaray?»

\VS{29}Isa nee i se: «Ganjoo woo dumoo si hin ka fatta nda manʼti Irkoy ŋaarayyan [nda meehawyan].»


\par }{\SH Isa yee ka šelaŋ nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga
\par }
{\R (Matiyu 17.22–23; Luka 9.43–45)

\par }{\PP \VS{30}I hun no din, i koy bisa nda Galile, amma Isa si baa borey ma bay.

\VS{31}Zama haya kaŋ se a mma nga taalibey cawandi, a nee i se: «Boro-izʼaroo ga kaŋandi adamizey kabey ra. I ga kaa kʼa wii, de jirbi hinza banda ga, a ga tun.»

\VS{32}Amma taalibey mana faham šennoo woo se, de i ga hunbur kʼa hãa.


\par }{\SH May ka bisa borey kul?
\par }
{\R (Matiyu 18.1–5; Luka 9.46–50)

\par }{\PP \VS{33}I koy Kaparnahum. Waatoo kaŋ i goo hugoo ra, Isa nʼi hãa ka nee: «Macin ga war cindi ka kakaw fondaa ra?»

\VS{34}I mana tuuru, zama fondaa ra i nka cindi ka cere kakaw ka bay, ngi ra, may ka bisa borey kul.

\VS{35}Isa goro, a ciya taalibi woy cindi hinkaa (12) se. A nee i se: «Boro kaŋ ga baa nga ma huru jine, kala a ma nga boŋ yeeti borey kul se banda. A ma tee borey kul se tam.»

\VS{36}Woo banda ga, a na zanka kaccu foo zaa kʼa daŋ ngi gamey ra. A nʼa naagu nga gandoo ra, de a nee i se:

\VS{37}«Boro kul kaŋ yadda ka zanka kaccaa woo cine dii ay maaganda se, boraa, agay hunday ga a yadda. Boro kul kaŋ yadda ay ga manʼti agay hinne ga a yadda, amma boraa kaŋ nʼay sanba ga a yadda.»


\par }{\PP \VS{38}Yehiya nee Isa se: «Alfagaa, ir dii aru foo kaŋ ga ni maaɲoo cee ka ganjey gaaray. Ir nʼa ganji a mʼa tee, zama a sii ir bande.»

\VS{39}Isa nee: «War masʼa ganji, zama boro sii no kaŋ gʼay maaɲoo cee ka kayfi tee, de koyne dogoo din da a ma haya futu har ay ga.

\VS{40}Boro kaŋ si konna ir, goo ir bande.

\VS{41}Boro kaŋ na war haŋandi hari yaynaa poti foo
Almasihu maaganda se, cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, nga sufuraa si dere.»


\par }{\SH War ma hanse ka hawgay zunubu ga
\par }
{\R (Matiyu 18.6–9; Luka 17.1–2)

\par }{\PP \VS{42}«Boro kaŋ na boro kaccey wey affoo kaŋ ga naanay [agay] kaŋandi zunubu ra, boraa din, fufutondi beeri ma hawandi jindoo ga ka warrandi teekoo ra baa a se.

\VS{43}Nda ni kaboo no ma ni kaŋandi zunubu ra, a dunbu kʼa kaa. Ma tee kabefookoyni ka huru hunaroo ra baa ma ne ma bara nda kabe hinka, ma koy žahannam nuunaa ra kaŋ si buu.

\VS{44}[No din nooney kaŋ ga boro hamoo ŋaa si buu, nuunaa mo si buu abada.]

\VS{45}Nda ni cewoo no ma ni kaŋandi zunubu ra, a dunbu kʼa kaa. Ma huru hunaroo ra nda cee foo baa ma ne ni goo nda cee hinka, ma warrandi žahannam ra.

\VS{46}[No din nooney kaŋ ga boro hamoo ŋaa si buu, nuunaa mo si buu abada.]

\VS{47}Nda ni moɲoo no ma ni kaŋandi zunubu ra, a dogu. Ma huru Irkoy
Laamaa ra nda moo foo baa ma ne ni goo nda moo hinka, ma warrandi žahannam ra.

\VS{48}No din nooney kaŋ ga boro hamoo ŋaa si buu, nuunaa mo si buu abada.

\VS{49}Zama boro foo kul ga ciiri-ciirandi nda nuune.\FTNT{*}{{\FR 9:49 }{\FR{9.49
}}{\FT{Hantum fooyaŋ ga tonton ka nee:
}}{\FQA{Sargari kul ga ciiri-ciirandi.
}}{\FT{Ciiri goyoo manʼti kala ka henanandi, ka haya marga a masi hasara,
amaanaa tammaasaa no,
}}{\XT{Sargarey 2.13.}}}


\par }{\PP \VS{50}Ciiri ga boori, amma nda ciiri tenbaa hun, macin nda boro ga yee kʼa noo tenbe? Ciiri tenbe ma bara war ra, alaafiya ma bara war nda cere game.»




\par }\Chap{10}{\SH Isa šelaŋ fayyan ga
\par }
{\R (Matiyu 19.1–12; Luka 16.18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa hun no din, a tun ka koy Žude gandaa ra, a koy Žurdeŋ isaa se banda. Alžama foo yee ka marga a boŋ. A šintin kʼi cawandi koyne, sanda takaa kaŋ a doona kʼa tee.

\VS{2}Fariziyeŋ fooyaŋ man a kʼa sii. I nʼa hãa ka nee: «A ga bisa aru se a ma fay nga wandoo wala?»

\VS{3}Isa nʼi zaabi ka nee: «Macin nda Musa na war yaamar?»

\VS{4}I nee: «Musa yadda aru ma fay-kaddaasu hantum jina, a ma fay.\FTNT{*}{{\FR 10:4 }{\FR{10.4
}}{\XT{Alhukumoo 24.1, 3.}}}»

\VS{5}Isa nee i se: «War biney šendiyanoo se a na yaamaroo woo hantum war se,

\VS{6}amma za aduɲɲa takaroo šintinoo ga, ‹aru nda woy no Irkoy nʼi tee.›\FTNT{†}{{\FR 10:6 }{\FR{10.6
}}{\XT{Šintinoo 1.27; 5.2.}}}

\VS{7}‹Woo ka kate, boro ga hun nga ɲaa nda nga baabaa do [ka denji nga wandoo ga],

\VS{8}de ngi boro hinkaa ga tee gaaham folloku.›\FTNT{‡}{{\FR 10:8 }{\FR{10.8
}}{\XT{Šintinoo 2.24.}}} Woo ra i si yee ka tee ihinka, amma i mma tee gaaham folloku.

\VS{9}Borey kaŋ Irkoy nʼi marga, adamize masʼi fayandi.»


\par }{\PP \VS{10}Waatoo kaŋ i willi hugey do, taalibey yee ka Isa hãa nda fayyan šennoo.

\VS{11}A nee i se: «Boro kul kaŋ na nga wandoo fay ka hiiji affoo, a na zina tee ka duu zunubu ijinaa ga.

\VS{12}Woy mo kaŋ na nga kurɲoo fay ka hiiji aru foo na zina tee.»


\par }{\SH Isa na albarka daŋ zankey ra
\par }
{\R (Matiyu 19.13–15; Luka 18.15–17)

\par }{\PP \VS{13}Boroyaŋ kate Isa do zankayaŋ hala a mʼi taaru, amma taalibey citi i ga.

\VS{14}Waatoo kaŋ Isa dii woo, a futu ka nee i se: «Wa zankey naŋ i ma kaa ay do, war masʼi ganji, zama borey kaŋ ga hima nda ey wane nda Irkoy
Laamaa.

\VS{15}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, boro kul kaŋ mana Irkoy Laamaa dii sanda takaa kaŋ nda zanka kaccu gʼa dii, šikka sii kaŋ boraa si huru a ra.»

\VS{16}Woo banda ga, a na zankey naagu nga gandoo ra, a na nga kabey fur i ga ka albarka daŋ i ra.


\par }{\SH Aru almankoynoo
\par }
{\R (Matiyu 19.16–30; Luka 18.18–30)

\par }{\PP \VS{17}Waatoo kaŋ Isa na fondaa zaa, aru foo zuru ka kaa. A kaŋ kanjey ga Isa jine kʼa hãa ka nee: «Alfa boryaa, macin no ay ga hima kʼa tee hala ya hunayan abadantaa tubu?»

\VS{18}Isa nee a se: «Macin se nʼga nee ay ga boori? Boro kul si boori nda manʼti Irkoy hinne.

\VS{19}Nʼga yaamarey bay: ‹Masi boro wii, masi zina, masi zay, masi taari seedetaray tee›, masi boro kul tooɲe, ‹ni ɲaa nda ni baabaa beerandi.›\FTNT{§}{{\FR 10:19 }{\FR{10.19
}}{\XT{Fattaroo 20.12–16; Alhukumoo 5.16–20.}}}»

\VS{20}Aroo nʼa zaabi ka nee: «Alfagaa, wey kul ay nʼi dii za ay zankataraa ga.»

\VS{21}Isa nʼa guna, a bagʼa. A nee a se: «Haya foo ga ni kuma: hayey kul kaŋ goo ma ne neere, de ma hayoo noo talkey se, woo ra nʼga duu alman beenaa ra. Nga banda ga, ma kaa ka hanga agay.»

\VS{22}Aroo gaahamoo buu a ga kaŋ Isa na šennoo woo har. A koy nda binemarayyan, zama a goo nda alman boobo.


\par }{\PP \VS{23}Isa guna jine nda banda, de a nee nga taalibey se: «A ga šendi borey kaŋ goo nda alman se i ma huru Irkoy
Laamaa ra.»

\VS{24}Šenney kaŋ a nʼi har hanse ka taalibey boŋey haw. Isa yee ka nee i se: «He zankey, Irkoy Laamaa huruyanoo ga šendi!

\VS{25}Yoo ma bisa nda sana fun ga faala nda almankoyni ma huru Irkoy Laamaa ra.»

\VS{26}Taalibey boŋhawaa mma koy de a ga tonton. I nee cere se: «Adiši may no ma hin ka hallasi?»

\VS{27}Isa nʼi guna, de a nee i se: «Adamizey se a ga mongu, amma manʼti Irkoy se, zama haya sii no kaŋ ga mongu Irkoy se.»


\par }{\PP \VS{28}Woo banda ga, Piyer nee a se: «Ir ne, ir na hayey kul naŋ ka hanga ni bande.»

\VS{29}Isa nʼa zaabi ka nee: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, boro kul sii no kaŋ ga nga hugoo naŋ, wala nga armey, wala nga woymey, wala nga ɲaa, wala nga baabaa, wala nga izey, wala nga faarey agay nda
Alhabar Boryaa maaganda se,

\VS{30}kaŋ si duu hayey wey cine zangu (100) zamanoo woo ra: huguyaŋ, nda armayaŋ, nda woymeyaŋ, nda ɲaayaŋ, nda izeyaŋ, nda faariyaŋ. A ga kaa ka duu gurzugayyaŋ, amma alaahara hane a ga duu hunayan abadantaa.

\VS{31}Amma boro booboyaŋ kaŋ goo jine ga kaa ka tee ikokoranteyaŋ, ikokorantey ga kaa ka tee ijinawey.»


\par }{\SH Isa cee hinzantoo kaŋ a ga šelaŋ
\par }
{\SH nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga
\par }
{\R (Matiyu 20.17–19; Luka 18.31–34)

\par }{\PP \VS{32}Isa nda borey kaŋ goo a bande dira ka žigi ka koy Žerizalem. Isa goo ma dira jiney ra. Taalibey biney nʼi kankam, de borey kaŋ hanga i bande ga hunbur. Isa yee ka taalibi woy cindi hinkaa (12) dii ka šintin ka hayey har i se kaŋ ga kaa ka tee nga ga.

\VS{33}A nee: «Nga ne, ir goo ma žigi ka koy Žerizalem. I ga
Boro-izʼaroo nondi
sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey se. I ga kayandi kaŋ a mma hima ka buu. I gʼa nondi kutakey se.

\VS{34}I gʼa kaynandi, i ga tufa a ga, i gʼa barzu, de i gʼa wii. Jirbi hinza banda ga, a ga tun.»


\par }{\SH Jineboro mma tee alhaadimaykaw
\par }
{\R (Matiyu 20.20–28; Luka 22.24–27)

\par }{\PP \VS{35}Zebede izʼarey kaŋ ti Žak nda Yehiya, man Isa ga. I nee a se: «Alfagaa, ir ga haya foo wiri ni ga, mʼa tee ir se.»

\VS{36}A nʼi hãa ka nee: «Macin no war ga baa yʼa tee war se?»

\VS{37}I nee a se: «Ir mma baa ma naŋ ir affoo ma goro ni kabe gumaa ga, affaa ma goro ni kabe waawaa ga ni daržaa ra.»

\VS{38}Isa nee i se: «War si haya bay kaŋ war gʼa wiri. War ga hin ka gurzugaa potoo hayaa haŋ kaŋ ay gʼa haŋ wala? War ga hin ka
batizandi nda batizeyanoo kaŋ nda ay ga batizandi wala?»

\VS{39}I nee a se: «Ir ga hin.» Isa nee i se: «War ga kaa ka potoo hayaa haŋ kaŋ ay gʼa haŋ, war ga kaa ka batizandi nda batizeyanoo kaŋ nda ay ga batizandi,

\VS{40}amma ka goro ay kabe gumaa wala iwaawaa ga, manʼti agay no mʼa kayandi. A si nondi kala borey kaŋ se Irkoy nʼa soolu.»

\VS{41}Kaŋ taalibi woyaa (10) maa woo, i šintin ka dukur Žak nda Yehiya ga.


\par }{\PP \VS{42}Isa ciya i se, a nee i se: «War ga bay kaŋ borey kaŋ i gʼi himandi nda gandawey boŋkoyney ga koytaray fur i boŋ, ngi boro beerey ga hini fur i boŋ.

\VS{43}Amma war game manʼti takaa woo no, boro kaŋ ga baa nga ma tee boro beeri war ra, kala a ma tee war tamoo.

\VS{44}Boro kul kaŋ ga baa nga ma huru war ra jine, kala a ma nga boŋ tee borey kul se baɲɲa.

\VS{45}Zama
Boro-izʼaroo mana kaa hala i ma alhaadimay nga se, amma a nka kaa ka alhaadimay, de mo ka nga hundoo noo hala boro boobo zunubey ma banandi kʼi hallasi.»


\par }{\SH Isa na danaw moɲey feeri Žeriko koyraa jeroo ga
\par }
{\R (Matiyu 20.29–34; Luka 18.35–43)

\par }{\PP \VS{46}I naaru ka koy too Žeriko. Waatoo kaŋ Isa ga fatta koyraa ra, nga, nda nga taalibey, nda alžama beeri, danaw gariibu goo ma goro fondaa jeroo ga. Maaɲoo ti Bartime, baaboo ti Time.


\par }{\PP \VS{47}Waatoo kaŋ a maa kaŋ Isa Nazaret boraa no, kul a šintin ka kaati ka nee: «Dawda Haamaa, Isa, hinna ay ga!»

\VS{48}Boro boobo ga citi danaa ga a ma dangay. Amma a mma kaati ka tonton ka nee: «Dawda Haamaa, hinna ay ga!»

\VS{49}Isa kay, de a nee: «Wa ciya a se.» I ciya danaa se ka nee: «Bine tee, tun ni boŋ ga, a ga ciya ma ne.»

\VS{50}Danaa na nga darbay beeroo warra, a sar ka tun ka koy Isa do.

\VS{51}Isa nʼa hãa ka nee: «Macin no nʼga baa yʼa tee ma ne?» Danaa nee a se: «Rabbuni (maanaa ‹alfagaa›), ya mma baa ya yee ka dii.»

\VS{52}Isa nee a se: «Ma koy nda baani, ni naanaa na ni hallasi.» Dogoo din da moɲey yee ka dii, a hanga Isa ka fondaa tee a bande.




\par }\Chap{11}{\SH Isa huru Žerizalem sanda kokoy
\par }
{\R (Matiyu 21.1–11; Luka 19.28–40; Yehiya 12.12–19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ i ga man Žerizalem, de i too Betefaže nda Betani kaŋ goo
Zaytuɲaŋey tondi hondoo jeroo ga, Isa na taalibi hinka sanba.

\VS{2}A nee i se: «Wa koy koyra-izoo ra kaŋ ga war tenje. Za war too, nga no war ga farka-ize foo gar kaŋ ga hawa kaŋ boro kul mana bay ka žigi a boŋ. Wʼa feeri, war ma kate a.

\VS{3}Nda boro nee war se: ‹Macin se war ga woo tee?›, wa nee a se: ‹Ir Koyoo no ma too a ga, sohõ da a gʼa yeeti kate ne ra.›»


\par }{\PP \VS{4}I koy, de i na farka-ize foo gar. A ga hawa hugu mee foo ga taray, lolaa ra. I nʼa feeri.

\VS{5}Borey kaŋ goo no din, affooyaŋ i ra nʼi hãa ka nee: «Macin no war goo mʼa tee? Macin se war ga farka-izoo feeri?»

\VS{6}I šelaŋ i se sanda takaa kaŋ nda Isa nʼa har. I na taalibey naŋ i mʼa tee.

\VS{7}I kate farka-izoo Isa do. I na ngi darbawey fur a boŋ, de Isa goro a ga.


\par }{\PP \VS{8}Boro boobo na ngi darbawey daaru fondaa ra, affooyaŋ na tuuri kabeyaŋ kaŋ ga fita goo kaŋ i nʼi dunbu faarey ra, kanandi.

\VS{9}Borey kaŋ goo jinoo ra nda wey kaŋ goo dumaa ga kaati ka nee:

\par }{\Q «Hozaana!

\par }{\Q Albarka ma bara boraa se

\par }{\Q kaŋ goo kaa ir Koyoo maaɲoo ga!


\par }{\Q \VS{10}Albarka ma huru
Laamaa ra

\par }{\Q kaŋ goo kaa, ir kaagaa Dawda Laamaa!

\par }{\Q Hozaana beenaa se beene!»\FTNT{*}{{\FR 11:10 }{\FR{11.10
}}{\XT{Zaburey 118.25–26.}}}


\par }{\MM \VS{11}Isa too Žerizalem, de a huru Irkoy
hugu beeroo ra. A na haya kul kaŋ gʼa kuubi kʼa bere guna jina, amma kaŋ cijinoo huroo se, a koy Betani, nga nda taalibi woy cindi hinkaa (12).


\par }{\SH Jeejayɲaŋoo kaŋ Isa nʼa danga
\par }
{\R (Matiyu 21.18–19)

\par }{\PP \VS{12}Subaa ra, kaŋ Isa nda nga taalibey na fondaa zaa ka fatta Betani, a heray.

\VS{13}A ga jeejayɲaa foo kaŋ ga fita goo honnay nongu mooro ra. A koy tuuroo do ka guna wala nga ga duu a ga izeyaŋ kʼi ŋaa. Amma kaŋ a man a, a mana haya kul gar a ga kala fitawey, zama jeejayɲaŋey hayyanoo waatoo mana too.

\VS{14}Isa nee jeejayɲaŋoo se: «Yala boro kul masi yee ka ni izoo ŋaa hala abada!» Taalibey maa šennoo kaŋ a nʼa har.


\par }{\SH Isa na maamalakey gaaray Irkoy hugu beeroo ra
\par }
{\R (Matiyu 21.12–17; Luka 19.45–48; Yehiya 2.13–22)

\par }{\PP \VS{15}I too Žerizalem. Isa huru Irkoy
hugu beeroo ra, de a šintin ka maamalakey nda daykey gaaray kʼi kaa taray. A na barmaykey taabaley nda tuuzun neerekey gorohayey gum carawey ga.

\VS{16}A mana yadda mo boro kul ma jinay zaa ka Irkoy hugu beeroo dunbu ka bisa.

\VS{17}Woo banda ga, a nʼi cawandi ka nee: «A nka mana hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Ay hugoo ga ciyandi nda hugu kaŋ ra dumi kul ga Irkoy ŋaaray›\FTNT{†}{{\FR 11:17 }{\FR{11.17
}}{\XT{Ezayi 56.7.}}},

\par }{\Q amma war wey, war nʼa tee zay lanbadoo.»


\par }{\PP \VS{18}Sargari juwalkey jineborey nda Citaaboo baykey maa hayaa kaŋ tee. I ga taka ceeci ka Isa halaci, zama i ga hunbur a. Zama nga cawandiyanoo tee jamaa se boŋhaway.

\VS{19}Kaŋ cijinoo too, Isa nda nga taalibey fatta koyraa ra.


\par }{\SH Jeejayɲaŋoo šennoo: naanay nda Irkoy ŋaarayyan
\par }
{\R (Matiyu 21.20–22)

\par }{\PP \VS{20}Subbaahi tayaa ra, kaŋ i goo ma bisa fondaa ra, i dii jeejayɲaŋoo. A kogu hala linjey ga.

\VS{21}Piyer hongu hayaa kaŋ tee, de a nee Isa se: «Rabbi, guna jeejayɲaŋoo kaŋ nʼnʼa danga, nga ka kogu.»

\VS{22}Isa na šennoo zaa ka nee nga taalibey se: «Wa naanay Irkoy!

\VS{23}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, boro kul kaŋ nee tondi hondoo woo se: ‹Hun ne, ma ni boŋ warra teekoo ra›, nda a mana šikka nga binoo ra, a naanay, šennoo kaŋ a nʼa har ga tee.

\VS{24}Woo se ay ga nee war se: haya kul kaŋ war gʼa ŋaaray Irkoy ga kʼa wiri a ga, wa naanay kaŋ war duu a, a gʼa tee war se.

\VS{25}Waati kaŋ war kayandi ka Irkoy ŋaaray, nda a gar dooray goo war biney ra boro se, wa yaafa a se, hala war Baabaa Irkoy mo kaŋ goo beenaa ra ma war laybey yaafa.

\VS{26}[Amma nda war si yaafa, war Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra mo si war laybey yaafa.]»


\par }{\SH Man ra Isa duu nga hinoo?
\par }
{\R (Matiyu 21.23–27; Luka 20.1–8)

\par }{\PP \VS{27}Isa nda nga taalibey yee koyne Žerizalem. Kaŋ Isa goo ma dira-dira Irkoy
hugu beeroo ra,
sargari juwalkey jineborey, nda
Citaaboo baykey, nda boro beerey too jeroo ga.

\VS{28}I šelaŋ a se ka nee: «Hini foo nda nʼga wey tee, wala mo, may ka ni noo hinoo woo mʼi tee?»

\VS{29}Isa nee i se: «Ay ga war hãa nda haya folloku. Nda war nʼay zaabi, kul ay ga hinoo har kaŋ nda ay ga wey tee.

\VS{30}Yehiya
batizeyanoo, beenaa ra a hun wala adamizey do? Wa tuuru ya ne.»

\VS{31}I šelaŋ-šelaŋ cere game ka nee: «Nda ir nee: ‹Beenaa ra›, a ga nee: ‹[Adiši] macin se war mana naanay a?›

\VS{32}Nda ir nee mo: ‹Adamizey›, …» – I ga hunbur alžamaa, zama borey kul ga Yehiya dii annabi.

\VS{33}I na Isa zaabi ka nee: «Ir si bay.» Isa nee i se: «Agay da si hinoo har war se kaŋ nda ay ga wey tee.»




\par }\Chap{12}{\SH Alaneb faaroo beerikey filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 21.33–46; Luka 20.9–19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa yee ka šintin ka šelaŋ i se nda filla yaasayanteyaŋ. A nee: «Aru foo na
alaneb faari tee. A na cete cin kʼa wanga. A na nongu fanši kaŋ ra i ga tuuri-izey motti. A na soorohugu kuku cin\FTNT{*}{{\FR 12:1 }{\FR{12.1
}}{\FT{Soorohugu no kaŋ ga lakkalkey ga žigi ka faaroo hawgay.}}}. Woo banda ga, a na faaroo naŋ beerikawyaŋ kone, de a naaru.

\VS{2}Waatoo kaŋ hegaa too, a na tam foo sanba beerikey do hala nga ma duu faari-izey ra.

\VS{3}Amma i nʼa dii, i nʼa kar, de i nʼa naŋ a ma koy kabe koonu.

\VS{4}A yee ka tam foo sanba. Nga mo, i nʼa maray boŋoo ra, i nʼa kaynandi.

\VS{5}A yee ka affoo sanba. Woo din, i nʼa wii. Nga banda ga, ibooboyaŋ kaŋ a nʼi sanba, i na affooyaŋ kar, i na jerey wii.

\VS{6}Boro follokaa kaŋ cindi a se koyne manʼti kala nga izʼaroo, nga baakaa. Nga ti ikokorantaa, a nʼa sanba i do ka nee: ‹I gʼay izʼaroo beerandi.›

\VS{7}Amma beerikey nee cere se: ‹Woo ti tubukaa. Wa kaa, ir mʼa wii, nga ra tubuhayaa ga tee ir wane.›

\VS{8}I nʼa dii, i nʼa wii, de i nʼa warra taray kʼa kaa faaroo ra.

\VS{9}[Sohõ] macin no faaroo koyoo gʼa tee? A ga kaa ka beerikey halaci ka faaroo yeeti itanayaŋ se.

\VS{10}War mana bay ka
Citaaboo šennoo woo caw kaŋ nee:

\par }{\Q ‹Tondoo kaŋ cinakey nʼa fur,

\par }{\Q nga no ka tee hugoo kanjoo tondoo.


\par }{\Q \VS{11}Ir Koyoo ka baa woo ma tee,

\par }{\Q alaabiina no ir moɲey cire!›\FTNT{†}{{\FR 12:11 }{\FR{12.11
}}{\XT{Zaburey 118.22–23.}}}»


\par }{\PP \VS{12}Sargari juwalkey jineborey, nda Citaaboo baykey, nda boro beerey ga taka ceeci kaŋ nda ngi ga Isa dii, amma i hunbur alžamaa. I bay kaŋ filla yaasayantaa kaŋ a nʼa deede, ngi ga a goo. I nʼa naŋ, i koy.


\par }{\SH Alkaasoo kaŋ ga banandi kokoy beeroo se
\par }
{\R (Matiyu 22.15–22; Luka 20.20–26)

\par }{\PP \VS{13}Woo banda ga, i na
Fariziyeŋyaŋ nda
Herod kondaa boroyaŋ sanba Isa do hala i mʼa dii nda nga meešennoo.

\VS{14}I koy a do ka nee a se: «Alfagaa, ir ga bay kaŋ cimiharkaw ti ni. Nʼsi hunbur boro kul. Nʼsi borey ndumey guna, ni mma Irkoy fondaa cawandi nda cimi. A ga hima alkaasi ma banandi kokoy beeroo se wala a si hima? Ir mʼa bana wala ir masʼa bana?»

\VS{15}Isa bay ngi almunafikitaraa ga, a nee i se: «Macin se war gʼay sii? Wa kate ya ne nzorfu kaaray tamma foo hala ya dii a.»

\VS{16}I kate a se. A nee i se: «May biyoo nda nga maaɲoo ti woo?» I nee a se: «Kokoy beeroo.»

\VS{17}Isa nee i se: «Wa kokoy beeroo hayey noo kokoy beeroo se, Irkoy waney, war mʼi noo Irkoy se.» Boŋey hanse ka haw nda Isa.


\par }{\SH Hãayan bukawey tunyanoo ga
\par }
{\R (Matiyu 22.23–33; Luka 20.27–40)

\par }{\PP \VS{18}Sadusiyeŋ fooyaŋ man Isa. Borey no kaŋ ga nee tunyan si bara. I nʼa hãa ka nee:

\VS{19}«Alfagaa, Musa na yaamar hantum ir se ka nee: ‹Nda aru buu ka wande naŋ kaŋ mana duu a se ize, aroo armaa ga hima ka hiiji woyoo hala a ma duu bukaa se ize.›\FTNT{‡}{{\FR 12:19 }{\FR{12.19
}}{\XT{Alhukumoo 25.5–6.}}}

\VS{20}Arma iyye bay ka bara kaŋ ijinaa hiiji, a buu, a mana ize naŋ.

\VS{21}Arma hinkantoo hiiji woyoo, a buu, a mana ize naŋ, arma hinzantoo mo taka follokaa.

\VS{22}Iyyaa kul mana ize naŋ. Woo banda ga, woyoo mo buu.

\VS{23}Tunyanoo hane, [waatoo kaŋ bukawey ga tun,] iyyaa ra, may se a ga tee wande? Zama ngi boro iyyaa hiiji woyoo ka bisa.»


\par }{\PP \VS{24}Isa nee i se: «War dere, war ga addaliloo bay wala? Addaliloo manʼti kala war si
Citaaboo bay, war si Irkoy hinoo bay.

\VS{25}Zama han kaŋ i tun bukawey ra, arey si hiiji, woyey si nondi hiijay. Amma i mma tee sanda almalaykayaŋ beenaa ra.

\VS{26}Haya kaŋ ti bukawey tunyanoo, war mana bay kʼa caw Musa citaaboo ra, nongoo kaŋ ga šelaŋ saabayɲaŋoo ga kaŋ ra Irkoy nee Musa se: ‹Agay ti Ibirahima Koyoo, Isiyaka Koyoo, Yakuba Koyoo.›\FTNT{§}{{\FR 12:26 }{\FR{12.26
}}{\XT{Fattaroo 3.6, 15.}}}

\VS{27}Irkoy manʼti bukawey Koyoo, baahunantey Koyoo no. War hanse ka dere.»


\par }{\SH Yaamarey kul ibeeroo
\par }
{\R (Matiyu 22.34–40; Luka 10.25–28)

\par }{\PP \VS{28}Citaaboo baykaw foo maa kaŋ i ga kakaw. A dii kaŋ Isa na
Sadusiyeŋey zaabi ka boori. A man kate, de a na Isa hãa ka nee: «Yaamarey kul ra, affoo ti ibeeroo?»

\VS{29}Isa nʼa zaabi ka nee: «Yaamarey kul ibeeroo ne: ‹Haŋajer, Izirayel, ir Koyoo Irkoy ti ir Koy follokaa\FTNT{*}{{\FR 12:29 }{\FR{12.29
}}{\FQ{ir Koyoo Irkoy ti ir Koy follokaa}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{ir Koyoo Irkoy hinne ti ir Koyoo.}}}.

\VS{30}Ma baa ni Koyoo Irkoy nda ni binoo kul, nda ni hundoo kul, nda ni lakkaloo kul, nda ni gaaboo kul.›\FTNT{†}{{\FR 12:30 }{\FR{12.30
}}{\XT{Alhukumoo 6.4–5.}}}

\VS{31}Ihinkantoo ti: ‹Ma baa ni cinaa sanda takaa kaŋ nda nʼga baa ni boŋ.›\FTNT{‡}{{\FR 12:31 }{\FR{12.31
}}{\XT{Sargarey 19.18.}}} Yaamar sii no kaŋ ga bisa yaamarey wey.»

\VS{32}Citaaboo baykaa nee Isa se: «A boori, alfagaa! Nʼna cimi har: nga ti ir Koy follokaa, ‹de mo koy sii no kala nga hinne.›\FTNT{§}{{\FR 12:32 }{\FR{12.32
}}{\XT{Alhukumoo 4.35.}}}

\VS{33}Boro ma bagʼa nda nga binoo kul, nda nga lakkaloo kul, nda nga gaaboo kul, de mo boro ma baa nga cinaa sanda takaa kaŋ nda boro ga baa nga boŋ.\FTNT{*}{{\FR 12:33 }{\FR{12.33
}}{\XT{Sargarey 19.18.}}} Šikka sii kaŋ hayey wey ga bisa
sargari kukurantey nda sargari kul.»

\VS{34}Kaŋ Isa dii kaŋ a tuuru nda lakkalkoynitaray, a nee a se: «Nʼsi mooru Irkoy
Laamaa.» Woo banda ga, boro kul mana yadda kʼa hãa koyne.


\par }{\SH Dawda yadda Almasihu ga sanda nga Koyoo
\par }
{\R (Matiyu 22.41–46; Luka 20.41–44)

\par }{\PP \VS{35}Waatoo kaŋ Isa goo ma cawandi Irkoy
hugu beeroo ra, a na šennoo zaa ka nee: «Taka foo nda
Citaaboo baykey ga nee kaŋ
Almasihu manʼti kala
Dawda Haamaa?

\VS{36}Dawda hunday nee
Hundi Henanantaa hinoo ra:

\par }{\Q ‹Ir Koyoo nee ay Koyoo se:

\par }{\Q “Goro ay kabe gumaa here,

\par }{\Q hala waati kaŋ ra ay na ni iberey daŋ ni cewey cire.”›\FTNT{†}{{\FR 12:36 }{\FR{12.36
}}{\XT{Zaburey 110.1.}}}


\par }{\MM \VS{37}Dawda hunday gʼa cee nda Koy, adiši taka foo ra a ga tee a se Haama?» Alžama beeri foo ga haŋajer Isa se nda ɲaali.


\par }{\SH Wa hawgay Citaaboo baykey ga
\par }
{\R (Matiyu 23.1–36; Luka 20.45–47)

\par }{\PP \VS{38}Isa nee nga cawandiyanoo ra: «Wa war boŋ hawgay
Citaaboo baykey ga kaŋ ga baa kaayi beeri daŋyan ka yaara. I ga baa borey ma ngi foo nda beeray farrey ra.

\VS{39}I ga baa mo jine gorodogey
margahugey ra nda ŋaadogey ra.

\VS{40}I ga woyey kaŋ kurɲey faati kabey koonandi. Nda i ga Irkoy ŋaaray, i si cahã ka ben hala borey ma dii ngi. Ngi zukandoo ga hanse ka boobo.»


\par }{\SH Nooroo kaŋ woy talkaa nʼa noo
\par }
{\R (Luka 21.1–4)

\par }{\PP \VS{41}Kaŋ Isa goro nooroo jinaa tenje, a dii takaa kaŋ nda alžamaa goo ma nooru daŋ a ra. Almankoyni booboyaŋ ga nooru beeri jisi,

\VS{42}amma woy talka foo kaŋ kurɲoo buu kaa, de a na nooru tamma hinka kaŋ si too haya daŋ a ra.

\VS{43}Woo banda ga, Isa ciya nga taalibey se ka nee i se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, woy talkaa woo kaŋ kurɲoo buu daŋ ka bisa borey kul kaŋ na haya daŋ nooroo jinaa ra.

\VS{44}Zama borey kul, woo kaŋ ga i si too, nga no i nʼa daŋ, amma nga, nga talkataraa ra, hayaa kul kaŋ goo a se, maanaa nga hunaa kul no a nʼa daŋ.»




\par }\Chap{13}{\SH Isa na Irkoy hugu beeroo kayriyanoo bayrandi
\par }
{\R (Matiyu 24.1–2; Luka 21.5–6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa goo ma fatta Irkoy
hugu beeroo ra, nga taalibi foo nee a se: «Alfagaa, guna tondi henney nda hugu beerey wey!»

\VS{2}Isa nee a se: «Nʼga dii hugu beerey wey wala? Tondi foo si cindi affoo boŋ kaŋ si kaa ka kayra.»


\par }{\SH Isa na gurzugawey šintinoo bayrandi
\par }
{\R (Matiyu 24.3–14; Luka 21.7–19)

\par }{\PP \VS{3}Woo banda ga, kaŋ Isa goro
Zaytuɲaŋey tondi hondoo boŋ kaŋ ga Irkoy
hugu beeroo tenje, Piyer, nda Žak, nda Yehiya, nda Andere hinne bara a bande, i nʼa hãa ka nee:

\VS{4}«Ir fahamandi waati foo no woo ga kaa ka tee, de mo macin ti tammaasaa kaŋ gʼir bayrandi kaŋ hayey wey ga hima ka kaa ka tee ka ben.»


\par }{\PP \VS{5}Isa na šennoo zaa ka nee i se: «Wa hawgay boro kul masi war darga.

\VS{6}Boro booboyaŋ ga kaa ay maaɲoo ga ka nee kaŋ ngi ti
Almasihu, de mo i ga boro boobo darga.

\VS{7}Waati kaŋ war ga maa wonguyaŋ tun nda wongu alhabaryaŋ, war masi hunbur. Kala wey ma teendi, amma hala sohõ manʼti benantaa no.

\VS{8}Ganda foo ga tun ka ganda foo wongu, laama foo ga tun ka laama foo wongu. Labu jijiriyaŋ ga tee nongu booboyaŋ ra. Herayyaŋ ga tee. Wey manʼti kala šintinoo, i ga hima nda hayyan kuubi jina-jinawey.


\par }{\PP \VS{9}War, wa war boŋ hawgay. I ga war nondi alkaaley se, i ga war barzu
margahugey ra. I ga war ka kay gofornerey nda kokoyey jine ay maaganda se. Woo ga tee i se seedetaray.

\VS{10}Kala
Alhabar Boryaa ma waazandi gandawey kul ra jina.

\VS{11}Waati kaŋ i ga war ka koy ka war nondi, war masi alhuzun nda hayaa kaŋ war gʼa har. Wa hayaa har kaŋ nondi war se waatoo din da, zama manʼti war no ma šelaŋ, amma
Hundi Henanantaa no.

\VS{12}Arma ga nga armaa noo i mʼa wii, baaba ga nga izoo noo i mʼa wii. Zankey ga ture ngi baabey ga kʼi noo i ma wiiyandi.

\VS{13}Borey kul ga konna war ay maaɲoo sabbu se, amma boro kaŋ gaabandi hala benantaa ga, a ga hallasi.»


\par }{\SH Isa na zarabi beeroo waatoo bayrandi
\par }
{\R (Matiyu 24.15–28; Luka 21.20–24)

\par }{\PP \VS{14}«Waati kaŋ war ga dii ‹haya harramantaa›\FTNT{*}{{\FR 13:14 }{\FR{13.14
}}{\XT{Daniyel 9.27; 11.31; 12.11.}}} ga goro nongu kaŋ ra a si hima ka bara. Boro kaŋ gʼa caw ma faham! Waatoo din borey kaŋ goo Žude gandaa ra ma zuru ka koy tondi hondey ra.

\VS{15}Boro kaŋ goo sooro boŋ masi zunbu, a masi huru hugoo ra ka haya zaa kaŋ goo nga hugoo ra.

\VS{16}Boro kaŋ goo faarey ra masi yee ka koy nga burmusoo zaa.

\VS{17}Woyey bone kaŋ ga tee boro hinka nda wey kaŋ ga naanandi haney din.

\VS{18}Wa Irkoy ŋaaray hala hayey wey masi tee jiyaw ra.

\VS{19}Haney din zarabi ga tee kaŋ cine mana bay ka tee za aduɲɲa takaroo šintinoo ga kaŋ Irkoy nʼa taka hala sohõ. Šikka sii nga cine si yee ka tee.

\VS{20}Nda ir Koyoo mana kumandi zaarey din ra, boro kul si hallasi. Amma nga boro suubantey maaganda se a kumandi zaarey din ra.


\par }{\PP \VS{21}Nda boro nee war se: ‹Almasihu ne, ne ra› wala: ‹Nga ne, ne here›, war masi naanay.

\VS{22}Zama taari almasihuyaŋ nda annabiyaŋ ga tun. I ga tammaasayaŋ nda kayfiyaŋ tee hala, nda a ga hin ka tee, ngi ma Irkoy boro suubantey darga.

\VS{23}War, wa hawgay! Hayey kul ra ay na war haŋa žiibey kaa.»


\par }{\SH Boro-izʼaroo kaayanoo
\par }
{\R (Matiyu 24.29–31; Luka 21.25–28)

\par }{\PP \VS{24}«Amma haney din, zaraboo woo banda ga,

\par }{\Q waynaa ga tee kubay,

\par }{\Q handoo si nga gaayoo noo,


\par }{\Q \VS{25}handarawey ga kaŋ ka hun beenaa ra,

\par }{\Q hayey kaŋ goo beenaa ra ga jijiri.


\par }{\MM \VS{26}Waatoo din i ga dii ‹Boro-izʼaroo ga kaa duulayaŋ ra›\FTNT{†}{{\FR 13:26 }{\FR{13.26
}}{\XT{Daniyel 7.13.}}} nda gaabi beeri nda darža.

\VS{27}A ga almalaykey sanba hala i ma [nga] boro suubantey marga ka hun laboo kanje taacaa kul ga beenaa boŋ foo ga ka koy boŋ faa ga.»


\par }{\SH Bayraa kaŋ jeejayɲaŋoo gʼa noo
\par }
{\R (Matiyu 24.32–35; Luka 21.29–33)

\par }{\PP \VS{28}«Wa faham bayraa se kaŋ jeejayɲaŋoo gʼa noo. Za tuuroo kabey subey ban, i na fita taagayaŋ tee, war ga bay kaŋ konnoo waatoo man.

\VS{29}Takaa din da, war mo, nda war dii hayey wey teendi, war ma bay kaŋ a man, a goo koyraa miɲoo ga.

\VS{30}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, zamanoo woo borey si ben hala hayey wey kul ma teendi.

\VS{31}Beenaa nda laboo ga dere, amma ay meešenney si dere abada.»


\par }{\SH Wa hanna cijin nda zaari
\par }
{\R (Matiyu 24.36–44; Luka 21.34–36)

\par }{\PP \VS{32}«Boro kul si hanoo wala waatoo bay kaŋ hayey wey ga kaa ka tee. Almalaykey kaŋ goo beenaa ra sʼa bay,
Izʼaroo sʼa bay, Baabaa Irkoy no ma waatoo bay.

\VS{33}Wa hawgay! War ma hanna cijin nda zaari, zama war si waatoo woo kaayanoo bay.

\VS{34}A ga hima nda boro kaŋ ga koy naaru. A na nga hugoo naŋ nga tamey kabey ra kʼi noo jineborotaraa. A na ngi affoo kul noo goyoo kaŋ a ga hima kʼa tee. A nee aroo kaŋ ga hugoo miɲoo hawgay se a ma hanna cijin nda zaari.

\VS{35}Adiši wa hanna, zama war si bay waati kaŋ no hugoo koyoo ga kaa. A ma kaa cijinoo šintinoo ga, wala cijinoo gamoo ra, wala gorgey ciyayanoo ga, wala subbaahi tayaa ra,

\VS{36}ba nda a kaa waati ra kaŋ war sʼa hongu, a masi war gar jirbi ra.

\VS{37}Hayaa kaŋ ay goo mʼa har war se, borey kul ga ay goo: Wa hanna!»




\par }\Chap{14}{\SH Boŋkoyney hawandifutay Isa ga
\par }
{\R (Matiyu 26.1–5; Luka 22.1–2; Yehiya 11.45–53)

\par }{\PP \VerseOne{1}A cindi jirbi hinka
Borcintaraa jingaroo nda
Takulawey kaŋ ra dolobiri sii jingaroo ma tee.
Sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey na taka ceeci kaŋ nda ngi na Isa dii nda carmay kʼa wii.

\VS{2}I nee: «A masi tee jingaroo ra hala alžamaa masi koy ture.»


\par }{\SH Woy foo na turaari doori Isa boŋoo boŋ
\par }
{\R (Matiyu 26.6–13; Yehiya 12.1–8)

\par }{\PP \VS{3}Isa goo Betani, Simoŋ
jiraykoynoo hugoo ra. Kaŋ a goo ŋaadogoo ra, woy foo man jeroo ga kaŋ kone tondi kaaray kulba goo. A ga too nda turaari alhakiika hay šenda kaŋ se i ga nee nar. Woyoo na kulbaa miɲoo kayri, de a na turaaroo doori Isa boŋoo ga.

\VS{4}Boro fooyaŋ kaŋ goo no dukur, de i nee cere se: «Cin no turaaroo hasaraa woo gʼa hanse?

\VS{5}Turaaroo woo ga hin ka neerandi haya kaŋ bisa nzorfu kaaray tamma boŋ zangu hinza (300) ka nondi talkey se.» I citi woyoo ga.

\VS{6}Amma Isa nee: «Wʼa naŋ! Macin se war gʼa farandi? Teegoy henna no a nʼa tee ya ne.

\VS{7}War nda talkey no waati kul, war ga hin ka haya henna tee i se waati kul kaŋ war ga baa. Amma agay si cindi war bande waati kul.

\VS{8}Woyoo woo na nga hinagoo tee. A na turaaroo doori ay gaahamoo ga ay suturayanoo se za a mana tee.

\VS{9}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, nongu kul kaŋ ra
Alhabar Boryaa waazandi aduɲɲa kul ra, hayaa kaŋ woyoo woo nʼa tee mo ga harandi hala borey ma hongu woyoo.»


\par }{\SH Žudas soolu ka Isa zanba
\par }
{\R (Matiyu 26.14–16; Luka 22.3–6)

\par }{\PP \VS{10}Woo banda ga, Žudas Iskariyot kaŋ ti taalibi woy cindi hinkaa (12) affoo, koy
sargari juwalkey jineborey do hala nga ma Isa nondi i se.

\VS{11}Kaŋ i maa woo, i ɲaali, de i nʼa noo allaahidu kaŋ ngi gʼa noo nooru. Žudas cindi a ga taka ceeci kaŋ nda nga ga Isa nondi dimma hennaa ga.


\par }{\SH Isa nda nga taalibey na jingaroo ŋaayanoo soolu
\par }
{\R (Matiyu 26.17–19; Luka 22.7–14)

\par }{\PP \VS{12}Takulawey kaŋ ra dolobiri sii jingaroo zaari jinaa kaŋ ra i ga
Borcintaraa jingaroo feeji-izoo wii, Isa taalibey nee a se: «Man ra nʼga baa ir ma koy Borcintaraa jingaroo ŋaayanoo soolu hala ma duu kʼa ŋaa?»

\VS{13}Isa na nga taalibi hinka donto. A nee i se: «Wa koy koyraa ra. War ga aru foo kubay kaŋ kone hoobu goo kaŋ ra hari goo. War ma hanga a bande.

\VS{14}Nongoo kaŋ ra a ga huru, war ma nee hugoo koyoo se: ‹Alfagaa nee wala man yawzunbu hugoo kaŋ ra nga nda nga taalibey ga Borcintaraa jingaroo feeji-izoo ŋaa?›

\VS{15}A ga hugu beeri foo kaŋ goo sooro boŋ cebe war se, hayey kaŋ ga ir ga too goo a ra, nongu soolante no. No din ra war mʼa soolu ir se.»

\VS{16}Taalibey koy. I too koyraa ra, i na hayey gar nda takaa kaŋ nda a nʼa har, de i na Borcintaraa jingaroo soolu.


\par }{\SH Isa bayrandi kaŋ nga taalibi foo ga kaa ka nga nondi
\par }
{\R (Matiyu 26.20–25; Luka 22.21–23; Yehiya 13.21–30)

\par }{\PP \VS{17}Kaŋ cijinoo too, Isa kaa, nga nda taalibi woy cindi hinkaa (12).

\VS{18}Waatoo kaŋ i goo ŋaadogoo ra ka ŋaa, Isa nee: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, war affoo kaŋ goo ma ŋaa ay bande gʼay nondi.»

\VS{19}Ngi biney maray, de i šintin kʼa hãa nda affoo-foo ka nee: «Ni bay manʼti agay no?»

\VS{20}A nee i se: «War boro woy cindi hinkaa (12) affoo no kaŋ goo ma sufa ay bande taasaa ra.

\VS{21}Šikka sii,
Boro-izʼaroo ga koy nda takaa kaŋ nda a hantumandi a ga
Citaaboo ra. Amma boraa bone kaŋ ga Boro-izʼaroo nondi. A baa boraa din se a masi ba huru aduɲɲa ra.»


\par }{\SH Amaanaa kaŋ zandi nda kuri
\par }
{\R (Matiyu 26.26–30; Luka 22.14–20; Korent borey bataga 1na 11.23–25)

\par }{\PP \VS{22}Waatoo kaŋ i goo ma ŋaa, Isa na takula zaa, a na albarka daŋ a ra, a nʼa dunbu. A nʼa noo taalibey se, de a nee: «Wa dii, woo ti ay gaahamoo.»

\VS{23}Woo banda ga, a na poti zaa, a na albarka daŋ. A nʼa noo i se. Taalibey kul haŋ.

\VS{24}A nee i se: «Woo ti ay kuroo,
amaanaa kuroo kaŋ mun boro boobo se.

\VS{25}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, ay si yee ka
alaneboo izoo haroo haŋ kala hala han kaŋ ay yee kʼa haŋ taaga Irkoy
Laamaa ra.»

\VS{26}I na baytiyaŋ don, de i fatta ka koy
Zaytuɲaŋey tondi hondoo do.


\par }{\SH Isa bayrandi kaŋ Piyer ga nga yankar
\par }
{\R (Matiyu 26.31–35; Luka 22.31–34; Yehiya 13.36–38)

\par }{\PP \VS{27}Isa nee nga taalibey se: «War kul ga zuru kʼay naŋ, zama a hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Ay ga kurkaa wii,

\par }{\Q de feejey ga say-say.›\FTNT{*}{{\FR 14:27 }{\FR{14.27
}}{\XT{Zakariya 13.7.}}}


\par }{\MM \VS{28}Amma waati kaŋ ay tun koyne, ay ga koy war jine Galile.»


\par }{\PP \VS{29}Piyer nee a se: «Ba nda borey kul na ni naŋ, agay, ay si ni naŋ.»

\VS{30}Isa nee a se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har ma ne, hõ cijinoo hunday gorgaa si ciya cee hinka kaŋ nʼgʼay yankar cee hinza.»

\VS{31}Amma Piyer jindegaabay ka nee: «Ba nda ya mma buu ni bande, ay si ni yankar.» Taalibey kul mo na šennoo woo da dumoo har.


\par }{\SH Isa mooru nga taalibey ga ka Irkoy ŋaaray
\par }
{\R (Matiyu 26.36–46; Luka 22.39–46)

\par }{\PP \VS{32}Isa nda nga taalibey koy nongu foo ra kaŋ maaɲoo ti Getesemane. A nee i se: «Wa goro ne ra hala ay ga koy Irkoy ŋaaray.»

\VS{33}A na Piyer, nda Žak, nda Yehiya zaa nga bande, de binekankamyan beeri nda hunburay šintin ka tee a se.

\VS{34}A nee i se: «Ay binoo ga hanse kʼay maray hala ay ga baa ka buu. Wa cindi ne, war ma hanna.»

\VS{35}A koy jine kayna, de a kaŋ laboo ra ka Irkoy ŋaaray kaŋ, nda nga ga duu a, gurzugaa waatoo woo ma moora nga.

\VS{36}A nee: «Abba, ay Baabaa Irkoy, nʼga hin ka haya kul tee. Gurzugaa potoo woo moorandi ay ga. Amma agay ibaayoo masi tee, ni wanoo ma tee.»


\par }{\PP \VS{37}A yee kate i do, a nʼi gar i ga jirbi. A nee Piyer se: «Simoŋ, ni mma jirbi? Mana hin ka hanna ba guuru foo?

\VS{38}Wa hanna, war ma Irkoy ŋaaray hala war masi koy siyandi ka kaŋ zunubu ra. Anniya henna goo, amma gaaham sii nda gaabi.»


\par }{\PP \VS{39}Isa yee ka hibi i ga ka Irkoy ŋaaray, šenni follokey no a nʼi har.

\VS{40}A yee kate koyne, a na taalibey gar i ga jirbi, zama jirbi se, i si hin ka ba ngi moɲey kaa cere ga. I si haya bay kaŋ nda ngi gʼa zaabi.


\par }{\PP \VS{41}A yee kate cee hinzantoo, de a nee i se: «Adiši war mma jirbi! War mma hunanzam! A ben! Waatoo too! Sohõ
Boro-izʼaroo ga kaŋ zunubantey kabey ra.

\VS{42}Wa tun, ir ma koy! Boraa kaŋ gʼay nondi ne ka man.»


\par }{\SH Takaa kaŋ nda Isa diyandi
\par }
{\R (Matiyu 26.47–56; Luka 22.47–53; Yehiya 18.3–12)

\par }{\PP \VS{43}Isa goo ma šelaŋ kaŋ dogoo din da Žudas, taalibi woy cindi hinkaa (12) affoo kaa, nga nda alžama kaŋ kone takubayaŋ nda gobuyaŋ goo. I mana hun kala
sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey nda boro beerey do.

\VS{44}Boraa kaŋ gʼa nondi nkʼi noo silbay ka nee: «Boraa kaŋ ay gʼa summu, nga no. Wʼa dii, de war ma gaabu a ga henna ka koy.»

\VS{45}Za Žudas too kate, a man Isa ka nee a se: «Rabbi!» A nʼa summu.

\VS{46}Borey na kabe fur a ga kʼa dii.

\VS{47}Boro foo kaŋ goo no din na nga takubaa hoobu ka sargari juwalkey jineboraa tamoo kar ka haŋaa kaa.

\VS{48}Isa na šennoo zaa ka nee i se: «War kaa ay ga nda takubayaŋ nda gobuyaŋ kʼay dii sanda zay beeri.

\VS{49}Zaari kul ay goo war bande Irkoy
hugu beeroo ra ka cawandi, amma war mana bay kʼay dii. Amma takaa woo nda a ga teendi hala Citaaboo šenney ma tabati.»


\par }{\PP \VS{50}Isa taalibey kul zuru kʼa naŋ.

\VS{51}Aru sooga foo kaŋ taafe hinne no ma didiji a ga hanga Isa bande. I nʼa dii,

\VS{52}amma a na taafaa fur ka zuru nga gaa koonoo.


\par }{\SH Isa daŋandi hoyraykey margaroo jine
\par }
{\R (Matiyu 26.57–68; Luka 22.54–55, 63–71; Yehiya 18.13–14, 19–24)

\par }{\PP \VS{53}I na Isa ka koy
sargari juwalkey jineboraa do. Sargari juwalkey jineborey kul, nda boro beerey, nda
Citaaboo baykey marga.

\VS{54}Piyer goo nongu mooro ra, a hanga Isa hala sargari juwalkey jineboraa batumaa ra. A goro lakkalkey bande ka cankan.


\par }{\PP \VS{55}Sargari juwalkey jineborey nda
hoyraykey margaroo kul ga ceeci ngi ma duu seede kaŋ Isa na goy futu tee, hala a ma wiiyandi. Amma i mana duu baffoo.

\VS{56}Boro booboyaŋ na seedetaray tee, amma taari de no i gʼa har a ga. Ngi seedetarawey ga cere kakaw.

\VS{57}Boro fooyaŋ tun ka seedetaray tee ka taari a ga ka nee:

\VS{58}«Ir maa a ga nee: ‹Ay ga Irkoy
hugoo woo kayri kaŋ kabe kʼa cin. Jirbi hinza ra, ay ga affoo cin kaŋ manʼti kabe kʼa tee.›»

\VS{59}Ba woo ra borey seedetarawey ga cere kakaw.

\VS{60}Sargari juwalkey jineboraa tun margaroo gamoo ra, de a na Isa hãa ka nee: «Nʼsi haya kul har hayey ra kaŋ seedewey gʼi har ni ga?»

\VS{61}Amma Isa mana tuuru, a mana baffoo har. Sargari juwalkey jineboraa yee kʼa hãa ka nee: «Ni ti
Almasihu, Saabukoyoo
Izʼaroo wala?»

\VS{62}Isa nee: «Agay no. War ga dii
Boro-izʼaroo ga goro Hinikoyoo kabe gumaa ga\FTNT{†}{{\FR 14:62 }{\FR{14.62
}}{\XT{Zaburey 110.1.}}} ka ‹kaa duulawey gamey ra ka hun beenaa ra.›\FTNT{‡}{{\FR 14:62 }{\FR{14.62
}}{\XT{Daniyel 7.13.}}}»

\VS{63}Sargari juwalkey jineboraa na nga jinde darbaa kottu. A nee: «Cin no ir gʼa tee seede se koyne?

\VS{64}War maa wowyanoo. Macin no war nee?» Borey kul kayandi kaŋ a mma hima ka wiiyandi.


\par }{\PP \VS{65}Boro fooyaŋ šintin ka tufa Isa ga. I na ndumoo haw, de i na kabe kʼa kar ka nee: «Annabitaray tee!»\FTNT{§}{{\FR 14:65 }{\FR{14.65
}}{\FT{Nga maanaa ti: «Annabitaray tee ka boraa har kaŋ na ni kar!»}}} Woo banda ga, lakkalkey nʼa saŋ, i nʼa dii.


\par }{\SH Piyer na Isa yankar
\par }
{\R (Matiyu 26.69–75; Luka 22.56–62; Yehiya 18.15–18, 25–27)

\par }{\PP \VS{66}Waatoo kaŋ Piyer goo ganda, batumaa ra,
sargari juwalkey jineboraa koŋŋa woy-izey affoo kaa.

\VS{67}Kaŋ a dii Piyer goo ma cankan, a na moo basu a ra, de a nee a se: «Ni mo cindi Isa Nazaret boraa bande.»

\VS{68}Amma a nʼa yankar ka nee: «Ay si hayaa bay kaŋ nʼga baa mʼa har, ya na faham.» Woo banda ga, a koy taray šiifaa ra, [de gorgaa ciya].

\VS{69}Koŋŋa woy-izoo dii a, de a yee ka nee borey se kaŋ goo no din: «Woo goo borey din ra.»

\VS{70}Amma a yee kʼa yankar. Hala kayna ga too, kul borey kaŋ goo no din nee Piyer se: «Nda cimi ni goo i ra, zama ni mo, Galile boro ti ni.»

\VS{71}Piyer šintin ka nga boŋ danga ka žee ka nee: «Ay si boraa woo bay kaŋ war gʼa har!»

\VS{72}Dogoo din da gorgaa na nga ciyayan hinkantoo tee, de Piyer hongu šennoo kaŋ Isa nʼa har nga se: «Gorgaa si ciya cee hinka kaŋ nʼgʼay yankar cee hinza.»\FTNT{*}{{\FR 14:72 }{\FR{14.72
}}{\FT{Sorro 30to.}}} Woo banda ga, kul a bere ka hẽe.




\par }\Chap{15}{\SH I na Isa ka koy goforner Pilat do
\par }
{\R (Matiyu 27.1–2, 11–14; Luka 23.1–5; Yehiya 18.28–38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Subbaahi tayaa ra,
sargari juwalkey jineborey, nda boro beerey, nda
Citaaboo baykey, maanaa
hoyraykey margaroo kul goro ka hayaa kayandi kaŋ ngi gʼa tee. I na Isa haw, i nʼa gongu ka koy a daŋ
Pilat kaboo ra.

\VS{2}Pilat na Isa hãa ka nee: «Ni ti Alyahuudey kokoyoo wala?» A nʼa zaabi ka nee: «Ni hunday kʼa har.»

\VS{3}Sargari juwalkey jineborey na haya booboyaŋ daŋ a ga.

\VS{4}Pilat yee kʼa hãa ka nee: «Nʼsi baffoo har? Maa hayey kul kaŋ i gʼi daŋ ni ga!»

\VS{5}Isa manʼa zaabi nda baffoo koyne, woo ti haya kaŋ na Pilat boŋoo haw.


\par }{\SH I na Isa zukandi ka nee i mʼa wii
\par }
{\R (Matiyu 27.15–26; Luka 23.13–25; Yehiya 18.39—19.16)

\par }{\PP \VS{6}Jingar kul ga,
Pilat ga kasa-ize foo taŋ kaŋ alžamaa nʼa wiri a ga.

\VS{7}Aru foo kaŋ maaɲoo ti Barabas nda turanteyaŋ goo kasaa ra. Boro no i nʼa wii tureroo ra kaŋ bay ka tee.

\VS{8}Alžamaa žigi ka koy Pilat do, de i na hayaa wiri a ga kaŋ a ga doona kʼa tee ngi se.

\VS{9}Pilat nʼi zaabi ka nee: «War ga baa ya Alyahuudey kokoyoo taŋ war se wala?»

\VS{10}A bay kaŋ canseyan ka kate
sargari juwalkey jineborey ma Isa daŋ nga kaboo ra.

\VS{11}Amma sargari juwalkey jineborey daŋ alžamaa boŋoo ra kaŋ i ma nee Pilat se kaŋ ngi si baa kala a ma Barabas taŋ ngi se.

\VS{12}Pilat yee ka šennoo zaa ka nee i se: «Macin no [war ga baa] yʼa tee [boraa se kaŋ se war ga nee] Alyahuudey kokoyoo?»

\VS{13}Amma i yee ka kaati ka nee: «A
kanji!»

\VS{14}Pilat nee i se: «Macin ti goy futaa kaŋ a nʼa tee?» Borey kaati ka tonton ka nee: «A kanji!»

\VS{15}Pilat baa nga ma alžamaa binoo kaanandi, woo se a na Barabas taŋ i se. A na Isa barzu jina, a duu kʼa noo hala a ma kanjandi.


\par }{\SH Soojey na Isa ɲooɲo
\par }
{\R (Matiyu 27.27–31; Luka 23.11; Yehiya 19.2–3)

\par }{\PP \VS{16}Soojey na Isa ka koy batumaa ra kaŋ ti goforneroo tuujidogoo, de i ciya soojey kul se.

\VS{17}I na darbay ciray zaram\FTNT{*}{{\FR 15:17 }{\FR{15.17
}}{\FT{Šukkaa woo dumoo no ma tee kokoyey se kaayi.}}} daŋ jindoo ra, i na tuuri fita karjikoyniyaŋ tur kʼi tee kokoy fuula, de i nʼa gorandi boŋoo ra.

\VS{18}Woo banda ga, i šintin kʼa foo ka nee: «Ir ga sallam ni ga, Alyahuudey kokoyoo!»

\VS{19}I nʼa kar nda kakaaru boŋoo ra, i tufa a ga, i sonbu ngi kanjey ga ka sujudu a se.

\VS{20}Kaŋ i nʼa ɲooɲo, i na darbay ciraa kaa a ga ka nga darbawey yeeti a ga. Woo banda ga, i nʼa ka koy taray hala ngi mʼa
kanji.


\par }{\SH Isa kanjandiyanoo
\par }
{\R (Matiyu 27.32–44; Luka 23.26–43; Yehiya 19.17–27)

\par }{\PP \VS{21}Aru foo kaŋ maaɲoo ti Simoŋ, nga koyraa ti Siren, goo ma bisa ka hun faarey do. Nga ti Aleksander nda Rufus baabaa. Soojey na Simoŋ gaabi a ma Isa
kanjandibundoo jere.

\VS{22}I na Isa gongu ka koy nongu foo ra kaŋ se i ga nee Golgota kaŋ maanaa ti «Boŋgaasoo dogoo».

\VS{23}I na
alaneb hari moora kaŋ ra
mir\FTNT{†}{{\FR 15:23 }{\FR{15.23
}}{\FT{A mma kumandi boro doroo ra.}}} goo, šerre a se, amma Isa manʼa haŋ.

\VS{24}Woo banda ga, i nʼa
kanji. I na
alkurra kar ka Isa bankaarawey zamna cere game ka dii haya kaŋ boro foo kul ga duu a.

\VS{25}Guuru yaggantoo ga, i na Isa kanji.

\VS{26}Hantum goo bundoo ga kaŋ ga hayaa cebe kaŋ i nʼa daŋ a ga kaŋ ti: «Alyahuudey kokoyoo».

\VS{27}I na zay beeri hinka kanji a bande, affoo nga kabe gumaa here, affaa nga kabe waawaa here.

\VS{28}[Citaaboo šennoo tabati kaŋ nee: «I nʼa kabu goy futu teekey ra.»\FTNT{‡}{{\FR 15:28 }{\FR{15.28
}}{\XT{Ezayi 53.12.}}}]


\par }{\PP \VS{29}Bisakey gʼa wow, i ga ngi boŋey zinji-zinji ka nee: «Aywa! Ni kaŋ ga Irkoy
hugoo kayri kʼa cin jirbi hinza ra,

\VS{30}ni boŋ hallasi, ma zunbu kanjandibundoo ga!»

\VS{31}Sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey mo gʼa ɲooɲo ka nee cere se: «A na boroyaŋ hallasi, a si hin ka nga boŋ hallasi!

\VS{32}Almasihu, Izirayel kokoyoo ma zunbu sohõ da kanjandibundoo ga, woo ra ir ga dii nga hinoo ka naanay.» Borey kaŋ kanjandi Isa bande mo gʼa wow.


\par }{\SH Isa buuyanoo
\par }
{\R (Matiyu 27.45–56; Luka 23.44–49; Yehiya 19.28–30)

\par }{\PP \VS{33}Guuru woy cindi hinkantoo (12to) ga, kubay tee laboo kul ga hala guuru hinzantoo ga.

\VS{34}Guuru hinzantoo ga, Isa na jinde jer ka kaati ka nee: «Eloyi, Eloyi, lama sabaktani?» kaŋ maanaa ti «Ay Koyoo, ay Koyoo, macin se nʼnʼay naŋ?»\FTNT{§}{{\FR 15:34 }{\FR{15.34
}}{\FT{Šennoo woo manʼti kala Aram šenni,
}}{\XT{Zaburey 22.2.}}}

\VS{35}Boroyaŋ kaŋ goo no, maa a se, de i nee: «Wa maa, Ilyasu se a ciya!»

\VS{36}Boro foo zuru ka koy zaara sufa kʼa too nda binegar. A nʼa didiji dii foo ga kʼa šerre Isa se hala a mʼa haŋ, a nee: «Wa naŋ, ir ma dii wala Ilyasu ga kaa kʼa zumandi!»

\VS{37}Isa na kaati beeri tee, de hundoo hun.


\par }{\PP \VS{38}Irkoy
hugoo ridowoo\FTNT{*}{{\FR 15:38 }{\FR{15.38
}}{\FT{Ridowoo no kaŋ ga nongu henanantaa nda nongu henanantey ihenanantaa fay.}}} kottu za beene hala ganda ka tee ihinka.

\VS{39}Jalakoynoo kaŋ gʼa tenje, dii takaa kaŋ nda Isa hundoo hun, de a nee: «Nda cimi, boraa woo Irkoy
Izʼaroo no.»

\VS{40}Woy fooyaŋ mo cindi i ga kay nongu mooro ra, i ga honnay. Maryama Magdala boraa, nda Maryama kaŋ ti Žak kaccaa nda Žoses ɲaa, nda Salome goo woyey din ra.

\VS{41}Waatoo kaŋ Isa goo Galile, woyey wey no ka cindi ka hanga a bande kʼa saajaw. Ngi nda woy booboyaŋ žigi a bande ka koy Žerizalem.


\par }{\SH Isa daŋandi saaraa ra
\par }
{\R (Matiyu 27.57–61; Luka 23.50–56; Yehiya 19.38–42)

\par }{\PP \VS{42}Woo kul teendi, zama
hunanzamzaaroo soolurey zaaroo no kaŋ ti alzumaa. Kaŋ cijinoo too,

\VS{43}Isufi [kaŋ ti] Arimate koyraa boro, kaa. Boro no kaŋ goo nda beeray, a goo
hoyraykey margaroo ra. Nga mo, a goo ma Irkoy
Laamaa batu. A duu bine ka koy
Pilat do ka Isa kunturoo wiri a ga.

\VS{44}Pilat boŋoo haw kaŋ a maa kaŋ Isa buu za dimmaa din ga. Woo se a donto ka ciya jalakoynoo se, de a nʼa hãa wala Isa gay ka buu.

\VS{45}Kaŋ jalakoynoo na alhabaroo bayrandi a se, a na kunturoo noo Isufi se.

\VS{46}Isufi na kasance day. A na Isa kunturoo zumandi
kanjandibundoo ga. A nʼa didiji kasancaa ra ka koy a daŋ
saaray ra kaŋ fanšandi tondoo ra. A na tondi beeri foo gunguray ka saaraa miɲoo daabu.

\VS{47}Maryama Magdala boraa, nda Maryama kaŋ ti Žoses ɲaa, cindi ka guna ka dii nongoo kaŋ ra kunturoo ga jisandi.




\par }\Chap{16}{\SH Isa tunyanoo
\par }
{\R (Matiyu 28.1–8; Luka 24.1–12; Yehiya 20.1–10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ
hunanzamzaaroo bisa, Maryama Magdala boraa, nda Maryama kaŋ ti Žak ɲaa, nda Salome na jii hew kaanayaŋ day ka koy Isa kunturoo yon.

\VS{2}Jirbiiyyaa zaari jinaa kaŋ ti alhadoo, subbaahi tayaa ra, kaŋ waynaa goo ma fatta, i koy
saaraa do.

\VS{3}I nee cere se: «May no ma tondoo gunguray kʼa kaa ir se saaraa miɲoo ga?»

\VS{4}Kaŋ i na ngi boŋey jer ka guna, i dii kaŋ tondoo gungurayandi ka hun a ga. Tondi no kaŋ ga hanse ka beeri.
 
\VS{5}I huru saaraa ra. I dii aru sooga kaŋ ga goro ngi kabe gumaa here, darbay beeri kaaray goo jindoo ra. Woyey hanse ka dirgasu.

\VS{6}Amma a nee i se: «War masi dirgasu. Isa Nazaret boraa kaŋ
kanjandi no war gʼa ceeci. A tun, a sii ne. Wa guna, nongoo ne kaŋ ra i bay kʼa jisi.

\VS{7}Wa koy nee Piyer nda nga taalibey cindey se kaŋ a koy war jine Galile. No din ra war ga dii a nda takaa kaŋ nda a nʼa har war se.»

\VS{8}Woyey zuru ka fatta saaraa ra ka koy. I ga jijiri, ngi lakkaley tun. Hunburay se, i mana haya kul har boro kul se.


\par }{\SH Isa bangay Maryama Magdala boraa se
\par }
{\R (Matiyu 28.9–10; Yehiya 20.11–18)

\par }{\PP \VS{9}[Kaŋ Isa tun jirbiiyyaa zaari jinaa subbaahi tayaa ra, a mana jin ka bangay kala Maryama Magdala boraa kaŋ ra a na ganji iyye gaaray kʼi kaa.

\VS{10}Nga ka koy alhabaroo too borey do kaŋ bay ka cindi Isa bande. I cindi binemarayyan nda hẽeni ra.

\VS{11}I maa kaŋ Isa ga huna nda kaŋ woyoo dii a, i mana naanay.


\par }{\SH Isa bangay taalibi hinka se
\par }
{\R (Luka 24.13–35)

\par }{\PP \VS{12}Woo banda ga, Isa bangay nda taka tana boro hinka se taalibey ra kaŋyaŋ goo ma koy hawsaa ra.

\VS{13}I koy, i na alhabaroo too taalibey jerey se. Amma taalibey mo mana naanay ey.


\par }{\SH Isa bangay nga taalibi woy cindi faa (11) se
\par }
{\R (Matiyu 28.16–20; Luka 24.36–49; Yehiya 20.19–23; Teegoyey 1.6–8)

\par }{\PP \VS{14}Woo kul banda ga, Isa bangay taalibi woy cindi faa (11) se, waatoo kaŋ i goo ma ŋaa. A citi i ga ngi naanay jaŋaa nda ngi boŋšendaa se, zama i mana naanay borey kaŋ dii nga kaŋ nga tun.


\par }{\PP \VS{15}A nee i se: «Wa koy aduɲɲa kul bande ka
Alhabar Boryaa waazu borey kul se.

\VS{16}Boro kaŋ ga naanay, a ga
batizandi, a ga hallasi. Amma boro kaŋ si naanay ga zukandi.

\VS{17}Tammaasa kayfantey ne kaŋ borey kaŋ ga naanay gʼi tee: ay maaɲoo ga i ga ganjey gaaray, i ga šenni taagayaŋ šelaŋ.

\VS{18}I ga gondiyaŋ dii [ngi kabey ra], nda i na haya haŋ kaŋ ga boro wii, albasi kul si duu ey. I ga ngi kabey fur wircikoyniyaŋ ga, i ga duu baani.»


\par }{\SH Isa yee beenaa ra
\par }
{\R (Luka 24.50–53; Teegoyey 1.9–11)

\par }{\PP \VS{19}Kaŋ ir Koyoo Isa šelaŋ i se ka ben, a zandi ka koy beenaa ra, a goro Irkoy kabe gumaa here.

\VS{20}Taalibey koy nongoo kul ra ka
Alhabar Boryaa waazu. Ir Koyoo gʼi faaba, a ga ngi šennoo noo gaabi nda tammaasa kayfantey kaŋ i gʼi tee.]

\par }