\NormalFont\ShortTitle{KORENT BOREY BATAGA 1na}

{\MT Bataga jinaa kaŋ Pol nʼa sanba Korent borey se

\par }{\IS Citaaboo fahamandiroo

\par }{\IP {\IT{Korent manʼti kala koyra beeri kaŋ goo Gres gandaa ra. Zamanoo din koyraa borey ga tooru boobo gana. Pol na jiiri foo nda jere tee no din. Irkoy nkʼa sanba a ma Alhabar Boryaa har no din. Boroyaŋ naanay Isa. Amma kaŋ Pol hun no din, waafakay jaŋay huru kretiyeŋey nda cere game. Waatoo kaŋ Pol maarʼa, a na batagaa woo sanba i se ka biney daŋ kʼi bayrandi kaŋ Isa ganakey manʼti kala gaaham foo. I ga hima ka baa cere, ka cere faaba.}}

\par }{\IP {\IT{I na bataga sanba Pol se kʼa hãa nda hayayaŋ. Hãayan fooyaŋ ne kaŋ Pol nʼi zaabi:}}

\par }{\IB \par }
{\ILI {\IT{• Isa ganakey ga hima ka hiiji wala?}}

\par }{\ILI {\IT{• Ganakey ga hima ka ŋaa tooru ganakey do wala?}}

\par }{\ILI {\IT{• Taka foo nda boro ga hima ka goy nda Hundi Henanantaa nooyaney?}}

\par }{\ILI {\IT{• Macin no ganakey ga ti a buuyan banda ga?}}

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Borey kaŋ se batagaa sanbandi maaɲey
\par }
{\SH nda fooyanoo kaŋ teendi i se
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agay Pol kaŋ ti
Almasihu Isa
diyaw kaŋ a nʼa cee Irkoy ibaayoo ra nda ir armaa Sosten

\VS{2}ka batagaa woo sanba Irkoy
Egilizoo se kaŋ goo Korent koyraa ra, borey kaŋ jisandi jere ga Irkoy se Almasihu Isa albarkaa ra. I ciyandi ka tee Irkoy boro henananteyaŋ, ngi nda borey kul kaŋ nongu kul kaŋ ra no i gʼir Koyoo Isa Almasihu maaɲoo cee. Nga ti ngi nda ir Koyoo.

\VS{3}Ir Baabaa Irkoy nda ir Koyoo Isa Almasihu
anneemaa nda alaafiyaa ma kaa war ga.


\par }{\SH Gomnoo kaŋ ga duwandi Almasihu bande
\par }
{\PP \VS{4}Ay ga albarka daŋ waati kul ay Koyoo se war sabbu se Irkoy
anneemaa maaganda kaŋ nondi war se
Almasihu Isa albarkaa ra.

\VS{5}Nda mo haya kaŋ se nga ra war duu gomni haya kul ra, šenni kul ra nda bayray kul ra,

\VS{6}zama Almasihu seedetaraa tabati war game.

\VS{7}Woo ra anneemaa nooyan si war kuma alwaatoo kaŋ ra war goo mʼir Koyoo Isa Almasihu bangayroo batu nda naanay.

\VS{8}Nga no ma war tabatandi hala benantaa ga, hala war ma tee boroyaŋ kaŋ ga laybu sii ir Koyoo Isa [Almasihu] zaaroo hane.

\VS{9}Irkoy ga laadir, nga no ka war cee ka war tee affoo nda nga
Izʼaroo Isa Almasihu ir Koyoo.


\par }{\SH Korent Egilizoo fay-fay
\par }
{\PP \VS{10}Agʼarmey, ay gʼa ŋaaray war ga ir Koyoo Isa
Almasihu maaɲoo albarkaa ra, war ma tee jinde foo. Fay-fayyan masi huru war game. Wa tee affoo ka timme, war ma tee miileyan foo, ibaayi foo.

\VS{11}Agʼarmey, Klowe hugoo borey nʼay bayrandi kaŋ yenjeyaŋ goo war game.

\VS{12}Hayaa ne kaŋ ay ga baa yʼa har, war ra, boro foo kul mma nee: «Agay Pol bande ay goo.» Affoo ga nee: «Agay Apolos bande ay goo.» Affoo ga nee: «Agay Piyer bande ay goo.» Affoo ga nee: «Agay Almasihu bande ay goo.»

\VS{13}Almasihu nka zamnandi wala? Agay Pol ka
kanjandi war se wala? Wala mo agay Pol maaɲoo ga war
batizandi wala?


\par }{\PP \VS{14}Ay ga Irkoy foo nda goy kaŋ ay mana boro kul batize war ra nda manʼti Krispus nda Gayus.

\VS{15}Adiši boro kul masi nee kaŋ nga batizandi ay maaɲoo ga.

\VS{16}Cimi no, ay na Stefanas mo hugoo borey batize, woo banda ga, ay si boro bay kaŋ ay nʼa batize.

\VS{17}Almasihu manʼay sanba ya borey batize, a nkʼay sanba ya
Alhabar Boryaa har bila adamize lakkaloo šennoo, hala Almasihu
kanjandibundoo addaliloo masi koy tee yaada.


\par }{\SH Isa Almasihu ti Irkoy hinoo nda nga lakkaloo
\par }
{\PP \VS{18}Almasihukanjandiyanoo waazoo manʼti kala hollokomtaray borey kaŋ ga halaci se, amma ir kaŋ ga hallasi se, Irkoy hinoo no,

\VS{19}zama a hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q «Ay ga lakkalkoyney lakkaloo halaci,

\par }{\Q ka bayraykey bayraa tee yaada.»\FTNT{*}{{\FR 1:19 }{\FR{1.19
}}{\XT{Ezayi 29.14.}}}


\par }{\MM \VS{20}Man lakkalkoynoo? Man Citaaboo baykaa? Man zamanoo šenni baykaa? Manʼti Irkoy nka aduɲɲa lakkaloo bere kʼa tee hollokomtaray?


\par }{\PP \VS{21}Irkoy lakkaloo kaŋ cebandi aduɲɲa se, aduɲɲa nda nga lakkaloo kul a mana hin ka Irkoy bay a ra. Woo maaganda se a kan Irkoy se nga ma kanjandiyanoo waazoo kaŋ ma nee hollokomtaray no ka borey hallasi kaŋ ga naanay.

\VS{22}Alyahuudey ga tammaasa kayfante wiri, Grekey ga lakkal ceeci.

\VS{23}Ir, ir si haya waazu kala Almasihu kaŋ kanjandi. Alyahuudey se waazoo woo ga boro tuti ifutu ra. Dumey kaŋ manʼti Alyahuudu se hollay no.

\VS{24}Amma borey kaŋ ciyandi, a tee Alyahuudu wala Grek, Almasihu manʼti kala Irkoy hinoo nda Irkoy lakkaloo,

\VS{25}zama Irkoy hayaa kaŋ ga hima nda hollokomtaray goo nda lakkal ka bisa adamizey. Irkoy gaabi jaŋaa goo nda gaabi ka bisa adamizey.


\par }{\PP \VS{26}Agʼarmey, wa hongu waatoo kaŋ Irkoy na war cee, borey kaŋ aduɲɲa gʼi dii lakkalkoyni, i si boobo war ra, hinikoyney si boobo war ra, boro kayantey si boobo war ra.

\VS{27}Irkoy na aduɲɲa hayey kaŋ borey gʼi dii hollokomtaray ka borey haawandi kaŋ se i ga nee lakkalkoyni. Irkoy na aduɲɲa hayey yalaafantey suuba ka borey kaŋ goo nda gaabi haawandi.

\VS{28}Irkoy na aduɲɲa hayey kaŋ borey gʼi yeeti banda kʼi kaynandi, i sʼi tee baffoo, suuba ka borey tee yaada kaŋ se i ga nee kayante,

\VS{29}hala boro kul masi bolsay Irkoy jine.

\VS{30}Amma Irkoy albarkaa ra war, war goo Almasihu Isa bande kaŋ Irkoy nʼa tee ir se lakkal, a nʼir tee boro šerrante, a nʼir henanandi, a nʼir feeri kʼir kaa zunubu ra,

\VS{31}hala a ma teendi nda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee: «Boro kaŋ ga bolsay, ma bolsay nda ir Koyoo.»\FTNT{†}{{\FR 1:31 }{\FR{1.31
}}{\XT{Žeremi 9.23.}}}




\par }\Chap{2}{\SH Isa kanjandiyanoo šennoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agʼarmey, agay hunday, waatoo kaŋ ay koy war do, ya na koy nda šenni kaanay wala lakkal ka Irkoy sirroo\FTNT{*}{{\FR 2:1 }{\FR{2.1
}}{\FQ{Irkoy sirroo}}{\FT{, hantum fooyaŋ ga nee
}}{\FQA{Irkoy meešennoo.}}} bayrandi war se,

\VS{2}zama ay kayandi kaŋ war game, ay si baa ya haya kul bayrandi nda manʼti Isa
Almasihu, Isa Almasihu kaŋ
kanjandi.

\VS{3}Agay, ay cindi war game, ay ga yalaafu, ay ga hunbur, ay ga hanse ka jijiri.

\VS{4}Ay šennoo nda ay waazoo mana harandi nda [šenni] kaanay nda adamize lakkal, a diyandi kaaray Irkoy
Hundoo nda nga hinoo albarkaa ra,

\VS{5}hala war naanaa masi jer adamize lakkaloo ga, a ma jer Irkoy hinoo ga.


\par }{\SH Irkoy no ma lakkal cimoo noo
\par }
{\PP \VS{6}Woo kul ra, borey kaŋ tee ka timme Irkoy fondaa ra, ir ga lakkal cawandi i se, amma manʼti zamanoo woo lakkaloo no, manʼti zamanoo woo hinikoyney\FTNT{†}{{\FR 2:6 }{\FR{2.6
}}{\FT{Hinikoyney manʼti kala hinikoyney kaŋ boro ga dii ey nda wey kaŋ boro si dii ey.}}} no kaŋ ga bisa.

\VS{7}Amma Irkoy lakkaloo kaŋ ti sirri no ir gʼa har. Irkoy na lakkaloo woo soolu za aduɲɲa mana tee hala ir ma huru daržaa ra.

\VS{8}Zamanoo hinikoyney\FTNT{‡}{{\FR 2:8 }{\FR{2.8
}}{\FT{Sorro 3to.}}} sii no kaŋ ga lakkaloo woo bay. Nda a gar i nkʼa bay i sʼir Koy daržantaa
kanji.

\VS{9}Sanda takaa kaŋ nda a hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q «Haya kaŋ moo mana dii a,

\par }{\Q de mo haŋa mana maarʼa,

\par }{\Q haya kaŋ adamize binoo mana bay kʼa miile,

\par }{\Q woo ti hayaa kaŋ Irkoy nʼa soolu borey se kaŋ ga bagʼa.»\FTNT{§}{{\FR 2:9 }{\FR{2.9
}}{\XT{Ezayi 64.3; 52.15.}}}


\par }{\MM \VS{10}Amma Irkoy na hayey wey bangandi ir se nga
Hundoo albarkaa ra, zama Irkoy Hundoo ga haya kul fesufesu, ba Irkoy hayey kaŋ ga guusu.

\VS{11}Adamizey ra, may no ma hayey bay kaŋ goo adamize ra nda manʼti adamize hundoo kaŋ goo a ra? Takaa din da boro kul si hayaa bay kaŋ goo Irkoy ra nda manʼti Irkoy Hundoo.

\VS{12}Ir, ir mana duu aduɲɲa lakkaloo, Hundoo kaŋ hun Irkoy do no ir duu a, hala ir ma duu ka hayey bay kaŋ Irkoy nʼi noo ir se yaada.

\VS{13}Ir ga hayey wey har nda šenni kaŋ adamize lakkaloo sʼa cawandi, Irkoy Hundoo no mʼa cawandi. Woo ra ir ga Irkoy Hundoo hayey fahamandi borey se nda šenney kaŋ hun Irkoy Hundoo do.


\par }{\PP \VS{14}Adamize kaŋ si hongu nda kala nda adamize takaa, si Irkoy Hundoo hayey dii, nga se hollokomtaray no, a si hin ka faham i se, zama Irkoy Hundoo albarkaa ra boro gʼi kaa cere ra.

\VS{15}Boro kaŋ ra Irkoy Hundoo goo ga haya kul fesufesu, amma nga, boro kul si nga lakkaloo fesufesu,

\VS{16}zama:

\par }{\Q «May no mʼir Koyoo miilewey bay,

\par }{\Q hala a ma hin kʼir Koyoo cawandi?»\FTNT{*}{{\FR 2:16 }{\FR{2.16
}}{\XT{Ezayi 40.13.}}}

\par }{\MM Amma ir, ir duu
Almasihu miilewey.




\par }\Chap{3}{\SH Irkoy goykey
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agʼarmey, agay, ay mana hin ka šelaŋ war se sanda boroyaŋ kaŋ Irkoy
Hundoo gʼi gongu, amma ya nka šelaŋ war se sanda aduɲɲa izeyaŋ, sanda zanka kaccuyaŋ
Almasihu ganaroo ra.

\VS{2}Waa no ay na war noo war ma haŋ, manʼti ŋaayan tiŋa, zama war si hin kʼa ŋaa. Koyne mo hala sohõ war si hin kʼa ŋaa,

\VS{3}zama war manʼti kala aduɲɲa izeyaŋ. Canseyan nda yenje kaŋ goo war game si cebe kaŋ aduɲɲa izeyaŋ ti war wala? Manʼti adamizey takaa nda war ga dira wala?

\VS{4}Waati kaŋ war affoo ga nee: «Agay Pol bande ay goo», affoo ga nee: «Agay Apolos bande ay goo», manʼti adamizey takaa nda war ga dira wala?


\par }{\PP \VS{5}Apolos ti may? Pol ti may? Ir manʼti kala Irkoy goykawyaŋ kaŋyaŋ bande war naanay. Ir affoo kul nka goy nda nooyanoo kaŋ ir Koyoo nʼa noo a se.

\VS{6}Agay, ay duma, Apolos nʼa haŋandi, amma Irkoy no ma zayandi.

\VS{7}Woo ra boraa kaŋ ga duma manʼti baffoo, boraa kaŋ ga haŋandi manʼti baffoo, Irkoy kaŋ ga zayandi ti haya.

\VS{8}Boraa kaŋ ga duma nda woo kaŋ ga haŋandi kul ti affoo, affoo kul, Irkoy gʼa bana nda woo kaŋ nda a gʼa hima.

\VS{9}Irkoy goykasinawey ti ir, Irkoy faaroo ti war, Irkoy hugoo kaŋ goo ma cina ti war.

\VS{10}Ka sawa nda Irkoy
anneemaa kaŋ nondi ya ne, sanda cinakaw lakkalkoyni, ay na feraw jinawey gorandi kaŋ ti asaasoo, boro tana cina a ga. Amma boro foo kul ma hawgay nda takaa kaŋ nda a ga cina a ga.

\VS{11}Boro kul si hin ka asaasu tana tee kaŋ manʼti woo kaŋ teendi kaŋ ti Isa Almasihu.

\VS{12}Nda boro cina asaasoo woo ga nda wura, wala nzorfu kaaray, wala tondi hay šendayaŋ, wala bundu, wala subu koga, wala diiri,

\VS{13}boro foo kul goyoo ga kaa ka bayrandi, zama ciitoo zaaroo gʼa cebe. Zaaroo ga bayrandi nuunaa ra, boro foo kul goyoo dumoo, nuunaa gʼ[a] bayrandi.

\VS{14}Boro kaŋ goyoo duumi, a mana ton, boraa ga duu nga sufuraa.

\VS{15}Amma boro kaŋ goyoo ton, nga banaa ga mursu, nga hunday ga hallasi, amma a ga hima nda nuune ra a bisa.


\par }{\PP \VS{16}War nka si bay kaŋ war ti Irkoy
hugoo wala? War si bay kaŋ Irkoy Hundoo na war tee nga gorodogoo wala?

\VS{17}Boro kaŋ na Irkoy hugoo halaci, Irkoy ga boraa halaci, zama Irkoy hugoo kaŋ ti war nka jisandi jere ga a se.


\par }{\PP \VS{18}Boro kul masi nga boŋ darga! Nda war ra, boro goo kaŋ ga hongu nga goo nda lakkal zamanoo woo ra, a ma tee hollokom hala a ma duu ka duu lakkal.

\VS{19}Zama aduɲɲa lakkaloo manʼti kala hollokomtaray Irkoy do. A nka hantumandi
Citaaboo ra ka nee: «Nga no ma lakkalkoyney dii ngi carmaa ra.»\FTNT{*}{{\FR 3:19 }{\FR{3.19
}}{\XT{Ayuba 5.13.}}}

\VS{20}A hantumandi mo koyne ka nee: «Ir Koyoo ga haya bay kaŋ goo lakkalkoyney biney ra, a ga bay kaŋ yaadayaŋ de no.»\FTNT{†}{{\FR 3:20 }{\FR{3.20
}}{\XT{Zaburey 94.11.}}}

\VS{21}Adiši boro kul masi bolsay nda adamize, zama hayey kul manʼti kala war wane.

\VS{22}A ma tee Pol, wala Apolos, wala Piyer, wala aduɲɲa, wala hunayan, wala buuyan, wala hayey kaŋ ga bara sohõ da, wala wey kaŋ goo kaa: i kul manʼti kala war wane.

\VS{23}Amma war, Almasihu wane nda war, Almasihu, Irkoy wane nda a.




\par }\Chap{4}{\SH Almasihu diyawey
\par }
{\PP \VerseOne{1}Takaa woo ra borey mʼir laasaabu sanda
Almasihu tamyaŋ nda Irkoy sirrey talfikawyaŋ.

\VS{2}Hayaa kaŋ i ga wiri talfikaw ga manʼti kala a ma garandi laadirante.

\VS{3}Agay woo, a ga sawa ay ga, war mʼay ciiti wala adamize mʼay ciiti. Agay, ay sʼay boŋ ciiti,

\VS{4}zama ay binoo sʼay gurzugay, amma hayaa woo ra, manʼti ya nka tee boro šerrante, boraa kaŋ gʼay ciiti manʼti kala ir Koyoo.

\VS{5}Woo se war masi baffoo ciiti nda nga waatoo mana too, hala waati kaŋ ir Koyoo kaa kaŋ ga hayey mo kaŋ ga tugu kubaa ra daŋ gaayoo ra, ka borey biney miilewey fatawandi. Waatoo din Irkoy ga boro foo kul saabu nda woo kaŋ nda a ga hima.


\par }{\PP \VS{6}Agʼarmey, šenney wey kaŋ ay nʼi har agay nda Apolos ga, ya nʼi har kala hala war mʼir guna ka tee se. A ga war ganji war ma bisa woo kaŋ hantumandi ga, hala war masi bolsay ka boro foo bisandi affoo.

\VS{7}Macin no ma ni nda borey jerey fay? Macin bara ma ne kaŋ mana nondi ma ne? Nda a nka nondi ma ne, macin se nʼga bolsay sanda a mana nondi ma ne?


\par }{\PP \VS{8}War kungu ka ben! War duu alman ka ben! War šintin ka laama bila ir! Yala war ma laama nda cimi hala ir mo ma laama war bande!

\VS{9}Zama ni mma nee kaŋ Irkoy nka doo kokorantey noo ir kaŋ ti
diyawey se: ir ga hima nda sanda boroyaŋ kaŋ kayandi i ma buu, zama ir tee gaayahaya aduɲɲa se, maanaa almalaykey nda borey se.

\VS{10}Ir wey ya, ir tee hollokomyaŋ Almasihu maaganda se, amma war ya, war duu lakkal Almasihu bande, ir sii nda gaabi, amma war goo nda gaabi. War duu beeray, amma ir kayna.

\VS{11}Hala nongoo kaŋ ra ir goo, ir ga zarabi nda heray nda jaw, ir baɲi, i na kabe kʼir kar, ir sii nda gorodoo foo.

\VS{12}Ir ga goy nda ir kabey ka fara, i gʼir wow, ir ga gaara, i gʼir gurzugay, ir ga muɲe,

\VS{13}i gʼir maaɲey futandi, ir ga šenni henna har i se. Hala sohõ ir tee sanda aduɲɲa žiiboo, sanda haya žiibi kaŋ ga warrandi.


\par }{\PP \VS{14}Manʼti ya mma baa ya war haawandi, nga se ay ga hayey wey hantum, amma ya mma baa ya war hoyray sanda ay zankey, ay baakey.

\VS{15}Ba nda war duu gongukaw zenber woy (10.000) Almasihu ganaroo ra, amma woo kul, war sii nda baaba boobo, zama agay, ay na
Alhabar Boryaa ka war daŋ aduɲɲa ra Almasihu Isa albarkaa ra.

\VS{16}Woo maaganda se ay gʼa ŋaaray war ga, war ma tee ay dendenkey.

\VS{17}Woo ka kate ya Timote sanba war do kaŋ ti ay izoo kaŋ ay ga hanse ka bagʼa, laadirante no ir Koyoo albarkaa ra. A ga war lakkaley zumandi fondawey kaŋ ra ay dira Almasihu [Isa] albarkaa ra nda takaa kaŋ nda ay gʼi cawandi nongoo kul ra,
Egiliz foo kul ra.


\par }{\PP \VS{18}Boroyaŋ war ra too nda hew, i mma tammahã kaŋ ay si kaa war do.

\VS{19}Amma ne nda kayna ay ga koy war do nda ir Koyoo baa. Nda ay too kate ay si borey kaŋ ga bolsay šenney daŋ assal, hayey kaŋ i ga hin kʼi tee no ma kabu,

\VS{20}zama Irkoy
Laamaa manʼti šenni de, hini no.

\VS{21}Macin no war ga baa, ya koy war do nda gobu wala ya koy nda baji nda bineyaynay?




\par }\Chap{5}{\SH Hayey kaŋ ga Egiliz žiibandi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nongoo kul ra boro ga maa kaŋ woy nda aru izefututaray ga tee war game, woy nda aru izefututaray dumi kaŋ si diyandi ba kutakey game, war affoo ga marga nda nga baabaa wandoo.

\VS{2}Woo kul, war ga hew, war biney nka hima ka hanse ka maray, hala boraa kaŋ na woo tee, war mʼa gaaray kʼa kaa war game.

\VS{3}Agay, ba nda ay kunturoo sii war game, ay hundoo goo war game, ay na boraa kaŋ na hayaa woo dumoo tee nda takaa woo ciiti ka ben sanda ya mma bara war game:

\VS{4}waatoo kaŋ ay hundoo nda war ga marga [ir] Koyoo Isa maaɲoo ra, ir Koyoo Isa hinoo bande,

\VS{5}boraa woo cine ma taŋandi Ibilisi se hala hamoo ma duu ka halaci, hundoo ma hallasi ir Koyoo zaaroo hane.


\par }{\PP \VS{6}War foomayanoo si boori, war nka si bay kaŋ dolobiri kaccu ga laajinoo kul tunandi wala?

\VS{7}Wa dolobiri žeenaa warra ka war boŋ henanandi, hala war ma tee laajin taaga. Woo gar dolobiri sii war ra, zama
Almasihu kaŋ ti ir
BorcintaraaFeeji-izoo sargandi.

\VS{8}Woo maaganda se ir ma jingaroo tee, amma manʼti nda dolobiri žeena, wala laalay nda binefutay dolobiri. A ma teendi nda laajin kaŋ ra dolobiri sii kaŋ ti henanyan nda cimi.


\par }{\PP \VS{9}Ay batagaa faa ra, ay hantum war se kaŋ war nda borey kaŋ ga woy nda aru izefututaray tee masi marga haya kul ra.

\VS{10}Manʼti aduɲɲa woo borey kaŋ ga woy nda aru izefututaray tee, wala albahiirey, wala komakey, wala tooru ganakey ga ay goo, nda a gar ngi ga ay goo, kala war ma fatta aduɲɲa ra.

\VS{11}Amma sohõ ya nka hantum war se kaŋ nda boro goo war ra kaŋ i gʼa cee nda ir armaa, de boro no kaŋ ga woy nda aru izefututaray tee, wala albahiiri, wala tooru ganakaw, wala boro wowkaw, wala harifutu haŋkaw, wala komakaw, boraa woo cine, war masi ba ŋaa a bande.

\VS{12}Adiši agay no ma taray borey ciiti wala? War, manʼti war borey no war gʼi ciiti?

\VS{13}Taray borey, Irkoy gʼi ciiti.

\par }{\PP «Wa boro laalaa kaa war game.»\FTNT{*}{{\FR 5:13 }{\FR{5.13
}}{\XT{Alhukumoo 17.7; 19.19; 21.21; 22.22, 24; 24.7.}}}




\par }\Chap{6}{\SH Ciitoo kaŋ huru ganakey nda cere game
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nda yenje huru war affoo nda affoo game, taka foo nda a ga yadda ka koy nda a borey kaŋ si šerre do i mʼa ciiti? Macin se a si koy nda a Irkoy boro henanantey do?

\VS{2}War nka si bay kaŋ nga boro henanantey no ma kaa ka aduɲɲa ciiti? Aywa, nda war no ma aduɲɲa ciiti, war si hima nda ka haya buunayaŋ ciiti wala?

\VS{3}War nka si bay kaŋ ir ga kaa ka almalaykey ciiti soko aduɲɲa almuraadey?

\VS{4}Nda ciiti huru war game aduɲɲa almuraadey maaganda se, borey kaŋ
Egilizoo sʼi guna no war gʼi zaa ciitikaw wala?

\VS{5}Ya nkʼa har war se hala war ma haw. Woo ti lakkalkoyni sii war game, ba affoo, kaŋ ga hin ka ciiti nga armey nda cere game wala?

\VS{6}Arma foo ga koy ciiti nda nga armaa, koyne mo borey do kaŋ si naanay Irkoy!


\par }{\PP \VS{7}[Nda cimi,] haya kul kaŋ no, ciiti ma huru war nda cere game, war kaŋyanoo no. Macin se war si baa war ma boro kaŋ si šerretaray tee muɲe? Macin se war si baa war ma tooɲeyan muɲe?

\VS{8}Amma war, war hunday no ma šerretaray jaŋay tee, de mo war ga borey tooɲe, war armey se war gʼa tee!

\VS{9}War nka si bay kaŋ borey kaŋ si šerre si Irkoy
Laamaa tubu? War masi war boŋ darga, borey kaŋ ga woy nda aru izefututaray tee, nda tooru ganakey, nda zinateerey, nda arey kaŋ ga marga nda arey,

\VS{10}nda zayey, nda albahiirey, nda harifutu haŋkey, nda boro wowkey, nda komakey si Irkoy Laamaa tubu.

\VS{11}Woo ti haya kaŋ war affooyaŋ cindi ka ti a. Amma war ɲumayandi, war jisandi jere ga Irkoy se, war tee boro šerranteyaŋ ir Koyoo Isa
Almasihu maaɲoo nda Irkoy
Hundoo albarkaa ra.


\par }{\SH Wa war gaahamey ka Irkoy beerandi
\par }
{\PP \VS{12}«A ga bisa ya ne ya haya kul tee», amma manʼti haya kul ra nafaw goo ya ne. «A ga bisa ya ne ya haya kul tee», amma ay si naŋ haya kul mʼay daŋ nga cire.

\VS{13}Ŋaayan mana teendi kala gunde se, gunde mana teendi kala ŋaayan se, amma Irkoy ga kaa kʼi kul halaci. Gaaham mana teendi woy nda aru izefututaray se, gaaham mana teendi kala ir Koyoo se, ir Koyoo wane nda gaaham, gaaham wane nda ir Koyoo.

\VS{14}Irkoy kaŋ nʼir Koyoo tunandi, a gʼir mo tunandi nda nga hinoo.


\par }{\PP \VS{15}War nka si bay kaŋ war gaahamey manʼti kala
Almasihu gaahamoo nonguyaŋ? Ay ga hima ka Almasihu gaahamoo nonguyaŋ zaa kʼi tee woykuuru gaaham se nonguyaŋ wala? Abada!

\VS{16}[Wala] war nka si bay kaŋ aru kaŋ denji woykuuru ga, nga nda a tee gaaham foo? Zama
Citaaboo nee: «Ngi boro hinkaa ga tee gaaham folloku».\FTNT{*}{{\FR 6:16 }{\FR{6.16
}}{\XT{Šintinoo 2.24.}}}

\VS{17}Aru kaŋ denji ir Koyoo ga, nga nda a ga tee hundi foo.


\par }{\PP \VS{18}Wa zuru woy nda aru izefututaray se! Zunubu kul kaŋ boro nʼa tee sii kala nga gaahamoo se taray, amma boro kaŋ na woy nda aru izefututaray tee ga duu zunubu nga boŋ gaahamoo ga.

\VS{19}War nka si bay kaŋ war gaahamoo manʼti kala Irkoy
hugoo kaŋ ra
Hundi Henanantaa kaŋ goo war ra goo, de mo Irkoy kʼa noo war se? War si war boŋ may,

\VS{20}war nka dayandi, war hayoo banandi. Adiši war gaahamey ma goy Irkoy daržaa se.




\par }\Chap{7}{\SH Hãayaney kaŋ teendi hiijay here zaabey
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sohõ ir ma šelaŋ hayey ga kaŋ ga war hantum ya ne:

\par }{\PP A ga boori aru se a masi too woy do.

\VS{2}Amma hala boro ma mooru woy nda aru izefututaray ga, aru foo kul ma bara nda nga boŋ wandoo, de mo woy foo kul ma bara nda nga boŋ kurɲoo.

\VS{3}Kurɲe ma wande noo woo kaŋ nda a ga hima, takaa din da woo kaŋ nda kurɲe ga hima, wande mʼa noo a se.

\VS{4}Woy si nga gaahamoo may, kurɲoo wane nda a, takaa din da kurɲe si nga gaahamoo may, wandoo wane nda a.

\VS{5}War masi war boŋ wanji cere se, nda manʼti haya no kaŋ war waafaku a ga, ka waati naŋ hala war ma war boŋ noo Irkoy ŋaarayyan se. Woo banda ga, war ma yee cere ga hala Ibilisi masi war sii, zama war si hin ka war boŋ dii.


\par }{\PP \VS{6}Woo kaŋ ay nʼa har war se hoyrayyan no, manʼti gaabi no.

\VS{7}Ay si baa kala borey kul ma tee ay cine, amma boro foo kul goo nda nga boŋ
anneemaa nooyanoo kaŋ Irkoy nʼa noo a se, affoo ga tee takaa woo, affoo mo ga tee takaa woo.


\par }{\PP \VS{8}Ay ga nee borey kaŋ mana hiiji nda woyey se kaŋ kurɲey buu, a ga boori i se i ma cindi takaa din da sanda agay.

\VS{9}Amma nda i si hin ka ngi boŋ dii, i ma hiiji, zama i ma hiiji baa i ma too nda alhawa.


\par }{\PP \VS{10}Borey kaŋ hiiji, ay gʼi yaamar, manʼti agay ka nee, amma ir Koyoo ka nee: woy masi fay nga kurɲoo.

\VS{11}Nda a fay, a ma cindi takaa din da, a masi hiiji, wala a ma waafaku nda nga kurɲoo ka yee a se. Aru mo masi fay nga wandoo.


\par }{\PP \VS{12}Borey jerey, agay, ay ga nee i se, amma manʼti ir Koyoo ka nee: nda ir arma foo goo nda wande kaŋ manʼti ganakaw, de woyoo yadda ka goro nda a, a masi fay a.

\VS{13}Takaa din da, nda woy goo nda kurɲe kaŋ manʼti ganakaw, de kurɲoo yadda ka goro nda a, a masi fay kurɲoo,

\VS{14}zama kurɲoo kaŋ manʼti ganakaw, nga wandoo gʼa henanandi, de mo woyoo kaŋ manʼti ganakaw, ir armaa kaŋ ti kurɲoo gʼa henanandi. Nda manʼti woo, war izey ga žiibi, ka gar i henan.

\VS{15}Nda boraa kaŋ manʼti ganakaw ga baa nga ma fay, a ma fay, woo ra ir armaa wala ir woymaa mana hawa koyne. Irkoy nkʼir cee ir ma dira alaafiya ra.

\VS{16}Woyoo, ni mma bay wala manʼti ni no ma ni kurɲoo hallasi, aroo, ni mma bay wala manʼti ni no ma ni wandoo hallasi?


\par }{\SH Boro ma cindi takaa kaŋ ga a goo ga waati kaŋ a ga ciyandi
\par }
{\PP \VS{17}Amma boro foo kul ma dira nda takaa kaŋ ir Koyoo nʼa noo a se, nda takaa kaŋ ra a cindi waatoo kaŋ Irkoy gʼa cee. Woo ti haya kaŋ nda ay ga
Egilizey kul yaamar.

\VS{18}Boro kaŋ, waatoo kaŋ a ga ciyandi gar a hurubangu, a ma cindi takaa din da ga. Boro kaŋ, waatoo kaŋ a ga ciyandi gar jofolo no, a masi hurubangu.

\VS{19}Hurubanguyan manʼti baffoo, hurubanguyan jaŋay manʼti baffoo, hayaa kaŋ ga kabu ti Irkoy yaamarey diiyanoo.

\VS{20}Boro foo kul ma cindi takaa kaŋ ga a goo ga waatoo kaŋ Irkoy nʼa cee.

\VS{21}Baɲɲa ti ni waatoo kaŋ ni ciyandi? Masi alhuzun, amma nda nʼga hin ka sawal, ma sawal baa,

\VS{22}zama baɲɲa kaŋ ir Koyoo nʼa cee mma tee borcin ir Koyoo albarkaa ra. Takaa din da, borcin kaŋ ciyandi mma tee
Almasihu baɲɲaa.

\VS{23}War nka dayandi, war hayoo banandi, war masi tee borey se baɲɲa.

\VS{24}Agʼarmey, boro foo kul ma duumi Irkoy jere nda takaa kaŋ ra a cindi waatoo kaŋ a gʼa cee.


\par }{\SH Woy soogey nda woyey kaŋ kurɲey buu
\par }
{\PP \VS{25}Haya kaŋ ti woy soogey, ir Koyoo manʼay noo yaamar, amma ay lakkaloo no ay gʼa noo sanda boro kaŋ duu ir Koyoo tamallaa ka tee laadirante.

\VS{26}Ay ga hongu woo haya henna no, waati šendaa kaŋ ga bara sabbu se, a ga boori boro ma cindi takaa kaŋ ga a goo.

\VS{27}Ni goo nda wande, masi ceeci ka fay, ni sii nda wande, masi wande ceeci.

\VS{28}Amma woo kul, nda ni hiiji, mana zunubu tee. Nda woy soogo hiiji, a mana zunubu tee. Borey kaŋ hiiji ga zarabi beeri muɲe, amma agay, ay ga baa ya war kaa a cire.


\par }{\PP \VS{29}Agʼarmey, hayaa kaŋ ay gʼa har ti: alwaatoo ga šiita, hõ banda ga, borey kaŋ goo nda wande ma tee sanda i sii nda a.

\VS{30}Borey kaŋ ga hẽe ma tee sanda boroyaŋ kaŋ si hẽe. Borey kaŋ ga ɲaali ma tee sanda boroyaŋ kaŋ si ɲaali. Borey kaŋ ga day ma tee sanda boroyaŋ kaŋ mana haya day kʼa jisi.

\VS{31}Wey kaŋ ga ngi almuraadey hanse nda aduɲɲa hayey ma tee sanda boroyaŋ kaŋ sʼi hanse nda ey, zama aduɲɲa woo nda nga azzaatoo ga ben.


\par }{\PP \VS{32}Amma ay si baa war ma alhuzun zaa. Boro kaŋ mana hiiji ga alhuzun zaa ir Koyoo hayey se, a ga ceeci taka kaŋ nda nga ma kan ir Koyoo se.

\VS{33}Boro kaŋ ga hiiji mma alhuzun nda aduɲɲa hayey, a mma taka ceeci kaŋ nda nga ma kan nga wandoo se,

\VS{34}a ga zamna haya hinka game. Woy kaŋ mana hiiji nda hondiyaw ga alhuzun nda ir Koyoo hayey hala nga ma duu ka henan nga gaahamoo ra nda nga lakkaloo ra. Woy kaŋ hiiji si alhuzun nda kala aduɲɲa hayey ka guna taka kaŋ nda nga ma kan nga kurɲoo se.


\par }{\PP \VS{35}War gomnoo se ay ga woo har, manʼti ya mma baa ya war šiita. Ya mma baa war ma haya tee kaŋ ga hima, war ma duumi ir Koyoo ga bila jere-jere.


\par }{\PP \VS{36}Nda boro ga hongu kaŋ nga ga hondiyaa tooɲe kaŋ nga ga hima ka hiiji a\FTNT{*}{{\FR 7:36 }{\FR{7.36
}}{\FT{A ga hin ka tee mo baaba no kaŋ ga nga ize woyoo noo hiijay se.}}}, hiijaa gay a mana tee, woo mana kan aroo se, a nee kala nga ma hiiji a, a ma nga ibaayoo tee, a mana duu zunubu, i ma hiiji.

\VS{37}Amma boro kaŋ lakkaloo ga kani, a sii šiitayan ra, de a goo nda nga ibaayoo se hini, a kayandi nga binoo ra kaŋ nga ma cindi bila nda nga ma hiiji, a na haya henna tee.

\VS{38}Woo ra boro kaŋ hiiji nga hondiyaa na haya henna tee, amma boro kaŋ mana hiiji, na goy henna tee ka bisa woo kaŋ hiiji.


\par }{\PP \VS{39}Woy ga denji nga kurɲoo ga kullihinne kurɲoo ga huna. Amma nda kurɲoo faati, a goo nda fondo ka hiiji boro kaŋ kan a se, amma a ma tee ir Koyoo ibaayoo ra.

\VS{40}Ay lakkaloo ra, a goo nda gomni beeri nda a cindi takaa kaŋ ga a goo. Ay ga hongu kaŋ agay mo, Irkoy
Hundoo goo ay bande.




\par }\Chap{8}{\SH Hamey kaŋ sargandi toorey maaɲey ga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Haya kaŋ ti hayey kaŋ sargandi toorey maaɲey ga, ir ga faham kaŋ ir kul goo nda bayray. Bayray mma boro ka fooma, amma baji mma boro tonton.

\VS{2}Nda boro ga hongu kaŋ nga ga haya bay, a mana baffoo bay jina sanda takaa kaŋ nda boro ga hima ka waana haya.

\VS{3}Amma boro kaŋ ga baa Irkoy, Irkoy no mʼa bay.


\par }{\PP \VS{4}Aywa, haya kaŋ ti hayey kaŋ sargandi toorey maaɲey ga ŋaayanoo, ir ga bay kaŋ tooru manʼti baffoo aduɲɲa ra. De mo ir ga bay kaŋ irkoy sii kaŋ manʼti Irkoy folloku.

\VS{5}Koyne mo cimi no kaŋ hayayaŋ goo kaŋ se i ga nee «irkoyyaŋ», a ma tee beenaa ra wala laboo ga sanda takaa kaŋ nda «irkoy» booboyaŋ nda «koy» booboyaŋ goo no.

\VS{6}Woo kul, ir se Irkoy folloku bara kaŋ ti Baabaa Irkoy kaŋ ga haya kul ga hun, kaŋ se ir ga huna, nda Koy folloku kaŋ ti Isa
Almasihu kaŋ ga kate haya kul ma bara, nga ra ir hunaroo goo.


\par }{\PP \VS{7}Amma bayraa woo, manʼti boro kul bara nda a, boro fooyaŋ, hala sohõ tooru bara lakkaley ra, i ga hayey ŋaa kaŋ sargandi toorey maaɲey ga, ngi fahamaa ga kacca, a žiibi.

\VS{8}Ka gar manʼti ŋaayan no mʼir manandi Irkoy, nda ir mana ŋaa, a si haya kul kaa ir ga. Nda ir ŋaa, a si haya kul tonton ir ga.


\par }{\PP \VS{9}Amma wa hawgay fondaa kaŋ war duu a masi koy tee kaŋyan borey kaŋ mana nin se.

\VS{10}Zama nda ni kaŋ goo nda bayray, nda boro kaŋ fahamaa ga kacca dii ni tooru hugu ra nʼga ŋaa, woo si kate nga mo ma hayey ŋaa kaŋ sargandi toorey maaɲey ga wala?

\VS{11}Woo se ni bayraa maaganda se, boraa kaŋ fahamaa ga kacca ga halaci, ni armaa din da kaŋ se Almasihu buu.

\VS{12}Nda war duu zunubu war armey ga nda takaa woo, ka ngi fahamay kaccaa maray, war na zunubu tee Almasihu jine.

\VS{13}Woo maaganda se, nda ham ga tee addalil kaŋ ga agʼarmaa kaŋandi, ay si ham ŋaa abada, hala ya si tee addalil kaŋ na agʼarmaa kaŋandi.




\par }\Chap{9}{\SH Diyaw ga hima nda faabayan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ya nka sʼay boŋ may wala? Manʼti
diyaw ti agay wala? Ay mana dii Isa kaŋ ti ir Koyoo wala? Manʼti war ti ay goyoo silbaa kaŋ ay nʼa tee ir Koyoo se wala?

\VS{2}Nda boro fooyaŋ se ay manʼti diyaw, war ya se diyaw ti agay, zama war ti ay diyawtaraa silbaa ir Koyoo albarkaa ra.


\par }{\PP \VS{3}Ay zaaboo ne borey kaŋ ga daŋ ay ga se:

\VS{4}ir sii nda fondo ka ŋaa ka haŋ wala?

\VS{5}Ir nka sii nda fondo ka wande zaa ir woymey ra sanda takaa kaŋ diyawey jerey, nda ir Koyoo armey, nda Piyer nʼa tee?

\VS{6}Wala mo agay hinne nda Barnabas no ma hima ka goy kʼir boŋ ŋandi wala?

\VS{7}May no ma huru soojetaray a ma yee ka nga boŋ zaa? May no ma
alaneb faari duma, de a si izoo ŋaa? Wala mo, may no ma adabba kur boy, de a si adabbaa wawaa haŋ?


\par }{\PP \VS{8}Hayey wey kaŋ ay gʼi har, adamize šenni no wala
ašariyaa mo nka sʼi har?

\VS{9}Zama a hantumandi Musa ašariyaa ra ka nee: «Heejoo kaŋ goo ma taasoo musay, masi miɲoo haw.»\FTNT{*}{{\FR 9:9 }{\FR{9.9
}}{\XT{Alhukumoo 25.4; Timote bataga 1na 5.18.}}} Irkoy mma alhuzun nda heeji wala?

\VS{10}Ni bay ir se a ga šelaŋ? Zama ir se a na woo hantum, beerikaw ga hima ka beeri nda naata, de mo boraa kaŋ ga taasoo musay ga hima ka naata kaŋ nga ga duu a ra nga bagaa.

\VS{11}Nda ir na Irkoy
Hundoo gomney duma war game, nda ir na war kabehayayaŋ hegay, haya beeri no wala?

\VS{12}Nda boro fooyaŋ goo nda fondo ka duu war ga haya, ir sii nda fondo ka duu war ga haya ka bisa ey wala? Woo kul ra, ir mana cimi ceeci, amma ir ga haya kul muɲe hala haya kul masi
AlmasihuAlhabar Boryaa ganji.


\par }{\PP \VS{13}War nka si bay kaŋ borey kaŋ ga goy kayantey tee Irkoy
hugu beeroo ra si huna kala nda Irkoy hugu beeroo [hayey]? De mo war nka si bay kaŋ borey kaŋ ga goy sargari tonadogoo ra, ngi bagaa goo sargaroo ra kaŋ ga kaandi?

\VS{14}Takaa din da, ir Koyoo yaamar kaŋ borey kaŋ ga Alhabar Boryaa har ma huna nda Alhabar Boryaa.


\par }{\SH Pol mana cenda hayey ga kaŋ a ga hima ka duu ey
\par }
{\PP \VS{15}Amma agay, ya na tonton nda hayey wey affoo kul. Ya na woo hantum hala ya duu ey, zama ay baa ya buu nda boro mʼay foomayanoo taa ay kone.

\VS{16}Nda ay ga
Alhabar Boryaa har, manʼti foomayan no, zama haya tilasante no kaŋ waazibi ay ga. Ay bone nda ay mana Alhabar Boryaa har!

\VS{17}Nda ay gʼa tee nda ay boŋ, ay ga hima nda banaw, amma nda ay gʼa tee ba nda ay si baa, a mma tee goy kaŋ talfandi ay ga,

\VS{18}adiši macin ti ay banaa? Ay banaa manʼti kala ya Alhabar Boryaa har kʼa daŋ borey jine yaada, bila nda ya hayey ceeci kaŋ Alhabar Boryaa gʼi noo ya ne.


\par }{\PP \VS{19}Borcin ti agay, boro kul sʼay may, amma ay nʼay boŋ tee baɲɲa borey kul se hala ya duu ka duu boro boobo.

\VS{20}Alyahuudey bande, ay tee sanda Alyahuudu hala ya duu ka duu Alyahuudey. Borey kaŋ goo
ašariyaa hinoo cire bande, ay tee sanda boro kaŋ goo ašariyaa hinoo cire, ka gar agay woo sii ašariyaa hinoo cire, amma ay nʼa tee hala ya duu ka duu wey kaŋ goo ašariyaa hinoo cire.

\VS{21}Borey kaŋ sii ašariyaa hinoo cire bande, ay tee sanda boro kaŋ sii ašariyaa hinoo cire, ka gar manʼti ya nka sii Irkoy jine bila ašariya, ay goo Almasihu ašariyaa cire, ay na woo tee hala ya duu ka duu borey kaŋ sii ašariyaa hinoo cire.

\VS{22}Yalaafantey bande, ay tee yalaafante hala ya duu ka duu yalaafantey. Ay nʼay boŋ tee haya kul borey kul se hala taka kul kaŋ no ya boroyaŋ hallasi.

\VS{23}Hayey kul, ay sʼi tee kala Alhabar Boryaa maaganda se hala ya duu ka duu nga albarkaa ra haya.


\par }{\PP \VS{24}War nka si bay kaŋ borey kaŋ ga zuru ganganoo ra, i kul no ma zuru, amma boro folloku no ma duu konkošaa gomnoo? Wa zuru taka kaŋ ra war ma duu a.

\VS{25}Boro kul kaŋ ga gurgay ga nga boŋ dii ka sawa haya kul ra. I gʼa tee hala ngi ma duu ka duu fuula kaŋ ga waati kayna tee, amma ir, hala ir ma duu ka duu fuula duumante.

\VS{26}Woo se agay, ay ga zuru nda takaa woo, manʼti ya nka si guwoo bay. Ay ga kara nda takaa woo, amma manʼti hewoo no ay gʼa dunbu.

\VS{27}Ay gʼay gaahamoo šiita kʼa daŋ ay cire, zama ay ga hunbur agay kaŋ na borey waazu, Irkoy masi koy agay hunday gaaray.




\par }\Chap{10}{\SH Wa mooru tooru
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agʼarmey, ay si baa war ma jaŋ ka bay kaŋ ir baabey kul cindi duulaa cire, i kul bisa nda teekoo.\FTNT{*}{{\FR 10:1 }{\FR{10.1
}}{\XT{Fattaroo 14.22–29.}}}

\VS{2}I kul
batizandi Musa maaɲoo ga duulaa nda teekoo ra.

\VS{3}I kul na ŋaayan follokaa ŋaa kaŋ Irkoy nʼa noo,

\VS{4}de mo i kul na haŋhaya follokaa haŋ kaŋ Irkoy nʼa noo, zama i ga hayaa kaŋ Irkoy nʼa noo haŋ tondoo ra, tondoo manʼti kala
Almasihu.

\VS{5}Amma boro boobo i ra mana kan Irkoy se, woo se i buu saajoo ra.


\par }{\PP \VS{6}Hayey wey teendi hala i ma tee ir se himakasineyaŋ, hala ir masi haya laaley boonay sanda takaa kaŋ nda ngi, i nʼi boonay.

\VS{7}War masi tee tooru ganakaw sanda takaa kaŋ nda ngi affooyaŋ nʼa tee, nda takaa kaŋ nda a hantumandi
Citaaboo ra ka nee: «Jamaa goro ka ŋaa ka haŋ, nga banda ga, i tun ka hooray.»\FTNT{†}{{\FR 10:7 }{\FR{10.7
}}{\XT{Fattaroo 32.6.}}}

\VS{8}Ir masi woy nda aru izefututaray mo tee. Boroyaŋ i ra nʼa tee, zaari folloku boro zenber waranka cindi hinza (23.000) kaŋ i ra ka buu.

\VS{9}Koyne mo ir masi Almasihu sii. Boroyaŋ i ra nʼa tee, gondey nʼi halaci.

\VS{10}War masi ŋuunuŋuunu. Boroyaŋ i ra nʼa tee, wiiyakaa nʼi halaci.


\par }{\PP \VS{11}Hayey wey duu ey hala i ma tee himakasineyaŋ, i hantumandi kʼir gagay, ir kaŋ zamanoo benantaa kaa ir ga.

\VS{12}Woo se boro kaŋ ga hongu nga nka sinji henna Irkoy ganaroo ra, a ma hawgay a masi kaŋ.

\VS{13}Siiyan sii no kaŋ kaa war ga kaŋ mana duu adamize ka bisa, Irkoy ga laadir, a si naŋ war ma siyandi hala nongu kaŋ ra war si hin a. Nda siiyan kaa, a ga war cebe fattadoo hala war ma hin kʼa muɲe.


\par }{\PP \VS{14}Woo maaganda se, ay baakey, wa mooru tooru ganayan.

\VS{15}Ya mma šelaŋ war se sanda boroyaŋ kaŋ goo nda lakkal. War hunday ma hayaa guna kaŋ ay gʼa har.

\VS{16}Waati kaŋ ir gʼir Koyoo ŋaahayaa ŋaa, poti albarkantaa kaŋ nda ir ga albarka daŋ Irkoy se, borey kaŋ ga haŋ nda a, manʼti i nka tee affoo Almasihu kuroo bande wala? Takulaa kaŋ ir gʼa dunbu, borey kaŋ gʼa ŋaa, manʼti i nka tee affoo Almasihu gaahamoo bande wala?

\VS{17}Takula folloku bara, ir kaŋ ti iboobaa manʼti kala gaaham foo, zama ir ga marga takula follokaa ra.


\par }{\PP \VS{18}Wa Izirayel borey jamaa guna. Borey kaŋ ga hayey ŋaa kaŋ sargandi, manʼti i nka tee affoo sargari tonadogoo bande wala?

\VS{19}Macin no ay ga baa yʼa har? Haya kaŋ sargandi toorey maaɲey ga, cin no a gʼa hanse? Wala mo tooru, cin no a gʼa hanse?

\VS{20}Kalaa, kalaa! Sargarey kaŋ i gʼi kaa, i sʼi kaa kala ganjey se, manʼti Irkoy se i gʼi kaa. Ay si baa war nda ganjey ma marga.

\VS{21}War si hin ka haŋ nda ir Koyoo potoo war ma haŋ nda ganjey potoo. War si hin ka ŋaa ir Koyoo ŋaadogoo ra war ma ŋaa ganjey ŋaadogoo ra.

\VS{22}Wala ir mma baa ir Koyoo ma canse wala? Ir mma bara nda gaabi nda a wala?


\par }{\SH Ir teegoyey kul ma Irkoy beerandi
\par }
{\PP \VS{23}«Haya kul ga bisa», amma manʼti haya kul ra nafaw goo, «haya kul ga bisa», amma manʼti haya kul no ma boro tonton.

\VS{24}Boro kul masi nga boŋ gomnoo ceeci, a ma nga cinaa gomnoo ceeci.


\par }{\PP \VS{25}Haya kul kaŋ ga neerandi hamey yooboo ra, wʼa ŋaa, war biney masi war gurzugay ngi maaganda se,

\VS{26}zama «laboo nda haya kul kaŋ goo a boŋ manʼti kala ir Koyoo wane»\FTNT{‡}{{\FR 10:26 }{\FR{10.26
}}{\XT{Zaburey 24.1.}}}.


\par }{\PP \VS{27}Nda borey kaŋ si naanay Irkoy ra, affoo na war cee war ma kaa ka hoyandi nga do, de war yadda ka koy, haya dumi kul kaŋ gorandi war jine, wʼa ŋaa, war biney masi war gurzugay.

\VS{28}Amma nda boro nee war se: «Hamoo woo nka sargandi toorey maaɲey ga», war masʼa ŋaa, boraa kaŋ na war bayrandi maaganda se, binoo masi koy a gurzugay.

\VS{29}Woo kaŋ ay goo mʼa har, manʼti war biney šennoo ga ay goo, ngi wanoo ga ay goo. Zama macin se boro foo bine šennoo gʼay borcintaraa kaŋ ay duu a ciiti?

\VS{30}Nda agay, ay ga albarka tee Irkoy se ŋaahayaa kaŋ ay gʼa ŋaa maaganda se, macin se ay ga wowandi hayaa kaŋ ay na albarkaa daŋ a se maaganda?


\par }{\PP \VS{31}Woo se, a ma tee war mma ŋaa, wala war mma haŋ, wala haya kul kaŋ war goo mʼa tee, wʼa tee ka Irkoy beerandi.

\VS{32}War masi tee addalil kaŋ ga boro kaŋandi, a ma tee Alyahuudey, wala Grekey, wala Irkoy
Egilizoo.

\VS{33}Wʼay takaa tee, ay ga ceeci ya kan borey kul se haya kul here, manʼti ay boŋ gomnoo no ay gʼa ceeci, boro boobaa wanoo no ay gʼa ceeci hala i ma duu ka hallasi.




\par }\Chap{11}{\PP \VerseOne{1}Wʼay guna ka tee takaa kaŋ nda ay ga
Almasihu guna ka tee.


\par }{\SH Boro bankaaray takaa Egilizoo ra
\par }
{\PP \VS{2}Ay ga war saabu nda kaŋ war ga hongu agay haya kul ra nda mo kaŋ war ga alaadawey dii nda takaa kaŋ nda ay nʼi noo war se.

\VS{3}Amma ay ga baa war ma bay kaŋ
Almasihu ti aru kul boŋkoynoo, woy boŋkoynoo ti kurɲoo, Almasihu boŋkoynoo ti Irkoy.

\VS{4}Aru kul kaŋ ga Irkoy ŋaaray wala a ga annabitaray tee, de boŋoo ga guma, boraa na nga boŋkoynoo kaynandi.

\VS{5}Amma woy kul kaŋ ga Irkoy ŋaaray wala a ga annabitaray tee boŋoo si guma, boraa na nga boŋkoynoo kaynandi, zama nga nda woy kaŋ na nga boŋoo cebu kul ti affoo.

\VS{6}Woy kaŋ si nga boŋoo gum, a ma nga hinbirey mo kosu. Aywa, nda haawi no woy se a ma nga hinbirey kosu wala a mʼi cebu, a ma nga boŋoo gum.

\VS{7}Aru si hima ka nga boŋoo gum, zama Irkoy himakasinaa nda nga daržaa no, amma woy manʼti kala aru daržaa.

\VS{8}Zama haya kaŋ se manʼti aru ka hun woy ra, woy ka hun aru ra.

\VS{9}Koyne mo aru mana takandi woy se, amma woy mana takandi kala aru se.

\VS{10}Woo maaganda se hini tammaasa ga hima ka bara woy boŋ ga\FTNT{*}{{\FR 11:10 }{\FR{11.10
}}{\FQ{Woo maaganda se hini tammaasa ga hima ka bara woy boŋ ga}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{Woo maaganda se woyoo boŋoo takaa, hinoo ma bara a kone.}}} almalaykey sabbu se.

\VS{11}Woo kul, ir Koyoo do woy sii no bila aru, aru sii no bila woy.

\VS{12}Zama takaa kaŋ nda woy mana hun kala aru ra, takaa din da woy no ka aru hay, i kul mana hun kala Irkoy do.


\par }{\PP \VS{13}War hunday ma guna: a ga hima woy ma Irkoy ŋaaray boŋoo si guma wala?

\VS{14}Adamizetaray hunday nka si bayrandi war se kaŋ aru, nda nga hinbirey ga kuu, kaynayan no a se?

\VS{15}Amma woy, nda nga hinbirey ga kuu, manʼti beeray no a se wala? Zama hinbiroo mana nondi [a se] kala sanda gumtaafe.

\VS{16}Amma nda boro goo no kaŋ ga baa nga ma hayey wey kakaw, a sii ir nda Irkoy
Egilizey alaadaa ra.


\par }{\SH Takaa kaŋ nda ir Koyoo ŋaahayaa ga ŋandi
\par }
{\PP \VS{17}Nda ay na war yaamar nda hayey wey, ay si war saabu, zama nda war marga, war si koy jine, amma war mma jaase.

\VS{18}Haya jinaa ti, waati kaŋ
Egilizoo marga, ay maa kaŋ fay-fayyan goo war game, ay ga naanay kaŋ cimi goo šennoo woo ra.

\VS{19}Kala mo kondayyaŋ ma bara war game hala borey kaŋ ga laadir ma bayrandi.

\VS{20}Waati kaŋ war ga marga, manʼti ir Koyoo ŋaahayaa no war gʼa ŋaa,

\VS{21}zama ŋaayanoo waatoo ga, boro foo kul mma cahã ka nga boŋ ŋaahayaa ŋaa. Woo ra affooyaŋ ga heray, affooyaŋ ga suu.

\VS{22}Adiši war nka sii nda hugu kaŋ ra war ga ŋaa ka haŋ? Wala Irkoy Egilizoo no war gʼa kaynandi ka borey haawandi kaŋ sii nda haya? Macin no yʼa har war se? Ya war saabu wala? Kalaa, woo ga ay si war saabu.


\par }{\PP \VS{23}Hayaa kaŋ ay nʼa noo war se, ya na duu a kala ir Koyoo ga: ir Koyoo Isa, cijinoo kaŋ ra i gʼa nondi, a na takula zaa

\VS{24}ka albarka daŋ Irkoy se, a nʼa dunbu ka nee: «Woo ti ay gaahamoo kaŋ ga nondi war sabbu se, wa woo tee hala war ma hongu agay.»\FTNT{†}{{\FR 11:24 }{\FR{11.24
}}{\XT{Luka 22.19.}}}

\VS{25}Taka follokaa no a nʼa tee ka potoo zaa hawraa banda ga, a nee: «Potoo woo manʼti kala
amaana taagaa kaŋ ga zandi ay kuroo ra. Wa woo tee, waati kul kaŋ war nʼa haŋ, a ma tee hala war ma hongu agay.»\FTNT{‡}{{\FR 11:25 }{\FR{11.25
}}{\XT{Luka 22.20.}}}

\VS{26}Zama waati kul kaŋ war na takulaa woo ŋaa ka potoo hayaa haŋ, ir Koyoo buuyanoo no war gʼa har hala waati kaŋ a ma kaa.


\par }{\PP \VS{27}Woo sabbu se boro kaŋ na takulaa ŋaa, wala a nʼir Koyoo potoo hayaa haŋ nda taka kaŋ si hima, boraa nʼir Koyoo gaahamoo nda nga kuroo kuta.

\VS{28}Woo se kala boro foo kul ma nga boŋ guna jina a ma duu ka ŋaa takulaa ra ka haŋpotoo hayaa ra,

\VS{29}zama boro kaŋ ŋaa, a haŋ bila nda a ma hongu ir Koyoo gaahamoo, boraa kate nga boŋ ga ciiti.

\VS{30}Woo maaganda se war ra, boro boobo ga felaw, i ga wirci, de mo iboobo faati.

\VS{31}Nda a gar ir nkʼir boŋ guna jina, ir si ciitandi.

\VS{32}Amma ir Koyoo no mʼir ciiti kʼir aladabu hala ir nda aduɲɲa masi zukandi cere bande.


\par }{\PP \VS{33}Adiši agʼarmey, waati kaŋ war ga marga ka ŋaa, wa cere batu.

\VS{34}Boro kaŋ ga heray, a ma ŋaa hugey do jina, hala war masi marga ciitiyan se. Hayey kaŋ cindi šennoo, ay gʼi hanse waati kaŋ ay kaa war do.




\par }\Chap{12}{\SH Irkoy Hundoo nooyaney
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agʼarmey, haya kaŋ ti Irkoy
Hundoo nooyaney, ay si baa war ma jaŋ ka duu ngi fahamaa.

\VS{2}War ga bay kaŋ waatoo kaŋ war ga tee kutakaw, tooru benbawey no ma war gongu ka koy.

\VS{3}Woo se ay ga war bayrandi kaŋ boro kul kaŋ Irkoy Hundoo nʼa tuti a ma šelaŋ si nee: «Isa ma laali»\FTNT{*}{{\FR 12:3 }{\FR{12.3
}}{\FQ{Isa ma laali}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{Isa laali.}}}, boro kul mo si hin ka nee: «Ay Koyoo Isa» nda manʼti Hundi Henanantaa kʼa tuti a mʼa har.


\par }{\PP \VS{4}Anneemaa nooyaney dumi-dumiyaŋ no, amma Hundi follokaa no mʼi noo,

\VS{5}Irkoy goyey dumi-dumiyaŋ no, amma Koy follokaa se i ga teendi.

\VS{6}Irkoy goy takawey dumi-dumiyaŋ no, amma Irkoy follokaa kʼi kul tee kʼi daŋ borey biney ra.

\VS{7}Nooyanoo kaŋ Irkoy Hundoo gʼa noo boro foo kul se ga Irkoy Hundoo hinoo cebe nafaw se.

\VS{8}Irkoy Hundoo ga boro foo noo lakkal šenni, Irkoy Hundi follokaa ga boro foo noo bayray šenni.

\VS{9}Irkoy Hundi follokaa ga boro foo noo naanayyan, Irkoy Hundi follokaa ga boro foo noo anneemaa nooyanyaŋ kaŋ ti ka boro duubaanandi.

\VS{10}A ga boro foo noo kayfi teeyan, a ga boro foo noo annabitaray, a ga boro foo noo a ma Irkoy Hundoo hayey nda hayey kaŋ manʼti Irkoy Hundoo wane fay-fay kʼi kaa cere ra, a ga boro foo noo ka šenni dumi-dumiyaŋ šelaŋ, a ga affoo mo noo a ma šenney feeri.

\VS{11}Amma wey kul, Irkoy Hundi follokaa no mʼi tee ka nooyaney zamna boro foo kul se nda woo kaŋ ga kan Irkoy Hundoo se.


\par }{\SH Gaaham manʼti kala affoo, amma nga nongey ga boobo
\par }
{\PP \VS{12}Sanda takaa kaŋ nda gaaham manʼti kala affoo, amma a goo nda nongu booboyaŋ, gaahamoo nongey nda ngi booboyanoo kul, i manʼti kala gaaham folloku, takaa din da ti
Almasihu mo.

\VS{13}Zama ir kul
batizandi ka tee gaaham folloku
Hundi folloku albarkaa ra\FTNT{†}{{\FR 12:13 }{\FR{12.13
}}{\FQ{Zama ir kul
batizandi ka tee gaaham folloku
Hundi folloku albarkaa ra}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{Zama ir kul
batizandiHundi folloku ra gaaham follokaa nafaa se}}{\FT{, affaa ti
}}{\FQA{Zama ir kul
batizandiHundi folloku ra ka tee gaaham folloku.}}}, a ma tee Alyahuudu, wala Grek, wala baɲɲa, wala borcin, ir kul haŋ Hundi folloku ra.


\par }{\PP \VS{14}Gaaham mo manʼti nongu folloku, nga nongey ga boobo.

\VS{15}Nda cee nka nee: «Zama ay manʼti kabe, ay sii gaaham ra.» De woo maaganda se a sii gaaham ra wala?

\VS{16}Nda haŋa nee: «Zama ay manʼti moo, ay sii gaaham ra.» De woo maaganda se a sii gaaham ra wala?

\VS{17}Nda boro gaahamoo kul manʼti kala moo, man nongoo kaŋ nda boro ga maa? Nda gaaham kul manʼti kala nongu kaŋ nda boro ga maa, man nongoo kaŋ nda boro ga maa haya hew?

\VS{18}Irkoy nka nongu foo kul daŋ gaaham ra nda takaa kaŋ ga kan a se.

\VS{19}Nda a kul manʼti kala nongu folloku, man ra gaahamoo goo?

\VS{20}Nongu boobo goo gaaham ra, amma gaaham folloku no.


\par }{\PP \VS{21}Moo si hin ka nee kabe se: «Ay si almuraadu nda ni.» Wala koyne mo boŋ ma nee cee se: «Ay si almuraadu nda ni.»

\VS{22}Nda cimi, gaaham nongey kaŋ ir gʼi himandi hayayaŋ kaŋ sii nda gaabi, ngi ga ir ga hanse ka too.

\VS{23}Boro gaahamoo nongey kaŋ ir gʼi himandi nonguyaŋ kaŋ si hima nda beeray beeri, ir gʼi kuubi kʼi bere nda beeray kaŋ ga hanse ka beeri, de mo ir nongey kaŋ ir ga haw i ma diyandi, ir ga hanse ka lakkal tee i se.

\VS{24}Nongey kaŋ ir si haw nda ey, si too boro ma hanse ka lakkal tee i se. Irkoy nka gaaham tee ka nongey kaŋ sii nda beeray beeri noo beeray kaŋ ga hanse ka beeri,

\VS{25}hala fay-fayyan masi huru gaaham ra, gaaham nongey kul ma lakkal follokaa daŋ cere se.

\VS{26}Nda nongu foo ga zarabi, nongey kul mma zarabi a bande, nda nongu foo duu darža, nongey kul mma ɲaali a bande.


\par }{\PP \VS{27}War, war manʼti kala Almasihu gaahamoo, war affoo kul manʼti kala nga gaahamoo nongey affoo.

\VS{28}Irkoy na boroyaŋ gorandi
Egilizoo ra: ijinaa manʼti kala
diyawey, ihinkantoo annabey, ihinzantoo cawandikey, woo banda ga, nooyaney kaŋ ti: kayfi teeyan, nda
anneemaa nooyaney ka boro duubaanandi, nda ka gaakasinay, nda ka Egilizoo juwal, nda ka šenni dumi-dumiyaŋ har.

\VS{29}Borey kul ti diyaw wala? Borey kul ti annabi wala? Borey kul ti cawandikaw wala? Borey kul no ma kayfi tee wala?

\VS{30}Borey kul ka duu anneemaa nooyanoo ka borey duubaanandi wala? Borey kul no ma šenni dumi-dumiyaŋ šelaŋ wala? Borey kul no ma hin ka šenney feeri wala?

\VS{31}Wa hanse ka baa anneemaa nooyan babbeerey\FTNT{‡}{{\FR 12:31 }{\FR{12.31
}}{\FQ{Wa hanse ka baa anneemaa nooyan babbeerey}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{War ga hanse ka baa anneemaa nooyan babbeerey.}}}.

\par }{\PP Sohõ ay ga war cebe fondawey ihennaa.




\par }\Chap{13}{\SH Baji bisa haya kul
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ba nda ay ga šenney šelaŋ kaŋ borey gʼi šelaŋ hala ka šenney šelaŋ kaŋ almalaykey gʼi šelaŋ,

\par }{\Q amma nda ay si baa boro\FTNT{*}{{\FR 13:1 }{\FR{13.1
}}{\FT{Bajoo woo ti: boro ma baa boro, ma baa Irkoy.}}},

\par }{\Q ay ga hima nda guuru kaŋ ga kara-kara de, wala haya kaŋ ga dunduŋ de.


\par }{\Q \VS{2}Koyne mo nda ay duu annabitaray,

\par }{\Q de ay ga sirrey kul bay, de ay duu bayraa kul,

\par }{\Q de mo nda ay duu naanay beeri kaŋ ga kate ya hin ka tondi honduyaŋ ganandi,

\par }{\Q amma nda a gar ay si baa boro, ay manʼti baffoo.


\par }{\Q \VS{3}Ba nda ay gʼay almanoo kul zamna heraykoyney se,

\par }{\Q de ay gʼay kunturoo noo i mʼa ton\FTNT{†}{{\FR 13:3 }{\FR{13.3
}}{\FQ{i mʼa ton}}{\FT{, hantum fooyaŋ ga nee
}}{\FQA{hala ya duu ka bolsay.}}},

\par }{\Q amma nda a gar ay si baa boro, a si haya kul hanse ya ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Baji ga suuri, a ga boori,

\par }{\Q a si canse, [baji] si bolsay, a si fooma,


\par }{\Q \VS{5}a si goy meera tee, a si nga boŋ nafaa ceeci,

\par }{\Q a si dukur, a si dori dii,


\par }{\Q \VS{6}a si ɲaali nda šerretaray jaŋay,

\par }{\Q a ga ɲaali nda cimi.


\par }{\Q \VS{7}Baji ga hinžee haya kul ra, a ga naanay haya kul, a ga haya kul naata, a ga haya kul muɲe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Baji si ben abada.

\par }{\Q Annabitaray ga kaa ka ben, šenney ga kaa ka naŋandi, bayray ga kaa ka ben.


\par }{\Q \VS{9}Sohõ bayray jere bara ir se, ir annabitaraa manʼti kala jere.


\par }{\Q \VS{10}Amma waati kaŋ woo kaŋ ga timme kaa, woo kaŋ ti jere ga kaa ka ben.


\par }{\Q \VS{11}Waatoo kaŋ ay ga tee zanka kaccu, ay ga šelaŋ sanda zanka kaccu,

\par }{\Q ay ga miile sanda zanka kaccu, ay ga hongu sanda zanka kaccu.

\par }{\Q Waatoo kaŋ ay tee aru, ay benandi nda zankakaccutaray hayey.


\par }{\Q \VS{12}Sohõ diji\FTNT{‡}{{\FR 13:12 }{\FR{13.12
}}{\FT{Waatoo din dijey si tee kala guuru ra. Woo se boro si dii a ra ka boori.}}} nda ir ga dii, a si kaaray,

\par }{\Q amma ir ga kaa ka dii moo nda moo.

\par }{\Q Sohõ ay bayraa manʼti kala jere,

\par }{\Q amma ay bayraa ga kaa ka timme sanda takaa kaŋ nda Irkoy gʼay bay.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Haya hinzaa kaŋ ga cindi ne:

\par }{\Q naanay, nda naata, nda baji,

\par }{\Q amma hayey wey kul ibeeroo manʼti kala baji.




\par }\Chap{14}{\SH Takaa kaŋ nda Irkoy Hundoo nooyaney ga goy Egilizoo ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wa hanga baji, wa hanse ka baa Irkoy
Hundoo nooyaney, waaniwaani ka annabi goy tee.

\VS{2}Boro kaŋ ga šenni tana šelaŋ, manʼti borey se a ga šelaŋ, Irkoy se a ga šelaŋ, zama boro kul si faham a se. Irkoy Hundoo albarkaa ra a ga sirriyaŋ har.

\VS{3}Amma boro kaŋ ga annabi goy tee si šelaŋ kala borey se hala i ma duu nafaw, nda hoyray, nda bineyaynay.

\VS{4}Boro kaŋ ga šenni tana šelaŋ, nga boŋ no a gʼa nafa, amma boro kaŋ ga annabi goy tee ga
Egilizoo nafa.


\par }{\PP \VS{5}Ay si baa kala war kul ma šenni dumi-dumiyaŋ šelaŋ, amma ay baa war ma annabi goy tee ka bisa ey. Boro kaŋ ga annabi goy tee bisa boro kaŋ ga šenni dumi-dumiyaŋ šelaŋ, wala mo boraa kaŋ ga šenni dumi-dumiyaŋ šelaŋ ma šenney feeri kaŋ a nʼi har hala Egilizoo ma duu nafaw.

\VS{6}Sohõ agʼarmey, ir ma daŋ kaŋ ay koy war do ka šenni dumi-dumiyaŋ šelaŋ: macin no ay gʼa hanse war se nda manʼti Irkoy bangayyan no, wala bayray, wala annabi šenni, wala cawandiyan no ay gʼa har?


\par }{\PP \VS{7}Takaa kaŋ nda hayey kaŋ ra hundi sii goo nda jinde, sanda laati wala kurbu beeri, nda jindey si fay, taka foo nda boro ga bay hayaa kaŋ laatoo wala kurbu beeroo hẽenoo gʼa har?

\VS{8}Nda a gar laati beeri jindoo nka si henan, may no ma soolu wongoo se?\FTNT{*}{{\FR 14:8 }{\FR{14.8
}}{\FT{Zamanoo din ra laati beeroo hẽenoo, wongu tammaasa no.}}}

\VS{9}Takaa din da war, nda war deenoo si filla deede kaŋ ga fahamandi, taka foo nda boro ga hayaa bay kaŋ harandi? War mma šelaŋ hewoo ra.

\VS{10}Šenni dumi hinna kul kaŋ bara aduɲɲa ra, affoo sii i ra kaŋ sii nda almagana.

\VS{11}Deene šenni kaŋ ay sʼa bay, ay ga tee boraa kaŋ gʼa šelaŋ se yaw, boraa mo ga tee ya ne yaw.

\VS{12}War mo, takaa din da, zama war ga hanse ka baa Irkoy Hundoo nooyaney, wʼi ceeci nda booboyan Egilizoo nafaa se.


\par }{\PP \VS{13}Woo maaganda se boro kaŋ ga šenni tana šelaŋ ma Irkoy ŋaaray nga mʼa feeri.

\VS{14}[Zama] nda ay ga ŋaaray šenni tana ra, ay hundoo ga ŋaaray, amma ay lakkaloo si baffoo tee.

\VS{15}Macin no yʼa tee? Ay ga ŋaaray nda ay hundoo, amma ay ga ŋaaray nda ay lakkaloo mo. Ay ga dooni nda ay hundoo, amma ay ga dooni nda ay lakkaloo mo.

\VS{16}Zama nda nʼga albarka daŋ Irkoy se nda ni hundoo hinne, boro kaŋ si faham hayaa kaŋ ni goo mʼa har se kaŋ goo margaroo ra, taka foo nda a ga hin ka nee: «Amin» ni albarka daŋyanoo se, ka gar hayaa kaŋ nʼnʼa har a si faham a se?

\VS{17}Cimi no, nʼna albarka daŋ ka boori, amma boro faa mana duu nafaw.


\par }{\PP \VS{18}Ay ga albarka daŋ Irkoy se kaŋ ay ga šenni dumi-dumiyaŋ šelaŋ ka bisa war kul,

\VS{19}amma Egiliz margaroo ra, ay baa ya kalima guu šelaŋ nda ay lakkaloo ka borey cawandi ka bisa kalima zenber woy (10.000) šenni tana ra.


\par }{\PP \VS{20}Agʼarmey, war masi miile sanda zankayaŋ, ifutu here wa tee zankayaŋ, amma miileyan here wa tee boroyaŋ kaŋ tee ka timme.

\VS{21}A hantumandi
ašariyaa ra ka nee:

\par }{\Q «‹Šenni tanayaŋ

\par }{\Q nda meeberawyaŋ nda

\par }{\Q ay ga šelaŋ jamaa woo se,

\par }{\Q ba woo ra i si haŋajer ya ne.›

\par }{\MM Ir Koyoo kʼa har.»\FTNT{†}{{\FR 14:21 }{\FR{14.21
}}{\XT{Ezayi 28.11–12.}}}


\par }{\PP \VS{22}Adiši šenni dumi-dumey manʼti kala tammaasa, manʼti ganakey se, borey kaŋ manʼti ganakawyaŋ se a ga tee tammaasa. Amma annabitaray manʼti tammaasa borey kaŋ manʼti ganakaw se, ganakey se a ga tee tammaasa.


\par }{\PP \VS{23}Nda Egilizoo kul marga, de i kul ga šenni dumi-dumiyaŋ šelaŋ, de boroyaŋ kaŋ si faham wala boroyaŋ kaŋ manʼti ganakaw huru kate, i si nee kaŋ war nka hollo wala?

\VS{24}Amma nda borey kul ga annabi goy tee, de boro kaŋ manʼti ganakaw wala boro kaŋ si faham huru kate, i kul ga hayaa har a se kaŋ ti a, borey kul ga nga lakkaloo bay.

\VS{25}Hayey kaŋ a gʼi tugu nga binoo ra ga fatawandi, woo ra a ga nga ndumoo ka sujudu ka Irkoy beerandi ka bayrandi ka nee: «Cimi no kaŋ Irkoy goo war game.»\FTNT{‡}{{\FR 14:25 }{\FR{14.25
}}{\XT{Ezayi 45.14; Zakariya 8.23.}}}


\par }{\SH Takaa kaŋ nda Egilizoo hayey ma teendi
\par }
{\PP \VS{26}Agʼarmey, macin no ir mʼa tee? Waati kaŋ war ga marga, boro foo ga bayti don, affoo ga cawandi, affoo ga šenni tana šelaŋ, affoo ga bangayyan har, affoo ga šenney feeri, war affoo kul ma haya tee. Haya kul kaŋ war gʼa tee ma tee nafaw se.

\VS{27}Nda boro ga šenni tana šelaŋ, a ma tee boro hinka, nda a boobo a ma tee boro hinza, i mʼa tee affoo-foo, boro foo mʼa feeri.

\VS{28}Nda šenni feerikaw sii no, a ma dangay
Egilizoo ra, a ma šelaŋ nga boŋ se nda Irkoy se\FTNT{§}{{\FR 14:28 }{\FR{14.28
}}{\FQ{Irkoy se}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{Irkoy maaɲoo ga.}}}.

\VS{29}Annabey, ngi boro hinka wala ihinza ma šelaŋ, borey jerey ma ngi šennoo guna.

\VS{30}Nda Irkoy na haya bangandi boro tana se kaŋ goo no, boro jinaa ma dangay.

\VS{31}War kul ga hin ka annabi goy tee affoo-foo, hala borey kul ma caw, i kul ma hoyrayandi.

\VS{32}Annabey kaŋ goo ngi annabitaraa ra ga hin ngi boŋ.

\VS{33}Irkoy manʼti hoolo-hoolo Irkoy, alaafiya Irkoy no.

\par }{\PP Sanda takaa kaŋ nda a ga teendi Irkoy boro henanantey Egilizey kul ra,

\VS{34}woyey ma dangay Egilizoo margarey ra, zama a si bisa i se i ma šelaŋ. I ma ngi boŋ yeeti ganda takaa kaŋ nda
ašariyaa hunday nʼa har.\FTNT{*}{{\FR 14:34 }{\FR{14.34
}}{\XT{Šintinoo 3.16.}}}

\VS{35}Nda haya goo no kaŋ i ga baa ngi ma faham a se, i ma ngi kurɲey hãa nda a hugey do, zama haawi no woy ma šelaŋ Egilizoo margari ra.


\par }{\PP \VS{36}War do Irkoy meešennoo hun wala? War hinne ti borey kaŋ duu a wala?

\VS{37}Nda boro ga hongu annabi ti nga wala boro kaŋ duu Irkoy
Hundoo nooyan, a ma bay kaŋ hayey kaŋ ay gʼi hantum war se ir Koyoo yaamar no.

\VS{38}Boro kaŋ wanji woo, Irkoy si yadda boraa ga.


\par }{\PP \VS{39}Woo se agʼarmey, wa hanse ka baa ka annabi goy tee, war masi šenni dumi-dumiyaŋ haryanoo ganji.

\VS{40}Amma hayey kul ma teendi beeray ra, i kul ma teendi nda fondaa.




\par }\Chap{15}{\SH Almasihu tunyanoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agʼarmey, ay ga war hongandi kaŋ
Alhabar Boryaa kaŋ ay nʼa har war se, kaŋ war duu a, de mo war tabati a ra,

\VS{2}nga albarkaa ra war goo ma hallasi nda war na šennoo dii nda takaa kaŋ nda ay nʼa har war se, nda manʼti woo, war nka naanay yaada.


\par }{\PP \VS{3}Woo kaŋ ay duu a ti haya jinaa kaŋ ay nʼa har war se kaŋ ti
Almasihu mana buu kala ir zunubey se, sanda takaa kaŋ nda
Citaaboo nʼa har.\FTNT{*}{{\FR 15:3 }{\FR{15.3
}}{\XT{Ezayi 53.5–12.}}}

\VS{4}I nʼa daŋ
saaraa ra, amma jirbi hinzantoo hane a tun, sanda takaa kaŋ nda Citaaboo nʼa har.\FTNT{†}{{\FR 15:4 }{\FR{15.4
}}{\XT{Zaburey 16.10; Oze 6.2.}}}

\VS{5}A bangay Piyer se, nga banda ga, a bangay taalibi woy cindi hinkaa (12) mo se.

\VS{6}Woo banda ga, waati follokaa ra a bangay haya kaŋ bisa boro zangu guu (500) se ir armey ra, ngi jere beeroo kul ga huna hala hõ, amma affooyaŋ faati.

\VS{7}Woo banda ga, a bangay Žak se, nga banda ga, a bangay
diyawey kul se.


\par }{\PP \VS{8}Woo kul banda ga, a bangay ba agay se, agay kaŋ ga hima nda zanka kaŋ hayandi za nga waatoo mana too.

\VS{9}Zama agay ti diyawey ikaccaa, agay kaŋ si hima ka ciyandi diyaw, zama ay na Irkoy
Egilizoo gurzugay.

\VS{10}Amma Irkoy
anneemaa ra, ay tee woo kaŋ ay ti a. Nga anneemaa ay here mana tee yaada. Ay hanse ka taabi ka bisa i kul, amma manʼti agay no, Irkoy anneemaa no kaŋ goo ay bande.

\VS{11}A ma tee agay wala a ma tee ngi, woo ti hayaa kaŋ ir gʼa waazu, woo ti hayaa kaŋ war naanay a.


\par }{\SH Bukawey tunyanoo
\par }
{\PP \VS{12}Nda ir ga waazu kaŋ
Almasihu tun bukawey ra, taka foo nda war affooyaŋ ga nee kaŋ bukawey tunyanoo si bara?

\VS{13}Nda bukawey tunyanoo si bara, adiši Almasihu mo mana tun.

\VS{14}Nda Almasihu mana tun, adiši ir waazoo [mo] manʼti kala yaada, ir naanaa mo manʼti kala yaada.

\VS{15}De mo ir ga kaa ka garandi seedezooru Irkoy se, zama ir na seedezoorutaray tee ka nee kaŋ Irkoy na Almasihu tunandi, ka gar a manʼa tunandi, nda cimi no kaŋ bukawey si tun.

\VS{16}Nda bukawey si tun, Almasihu mo mana tun.

\VS{17}Nda Almasihu mana tun, war naanaa manʼti kala yaada, hala sohõ war zunubey no ma war juwal.

\VS{18}Borey mo kaŋ faati i goo Almasihu bande halaci.

\VS{19}Nda aduɲɲa woo de ra ir ga naata Almasihu ra, ir jaase borey kul.


\par }{\PP \VS{20}Sohõ, nda cimi Almasihu tun bukawey ra, borey kaŋ faati, nga ti ngi boro jinaa kaŋ tun.

\VS{21}Zama boro foo sabboo ka kate buuyan, takaa din da bukawey tunyanoo kaa boro foo sabboo ra.

\VS{22}Takaa kaŋ nda Adama sabboo se borey kul ga buu, takaa din da, i kul ga kaa ka huna Almasihu sabboo ra.

\VS{23}Boro foo kul nda nga waatoo: Almasihu ti boro jinaa, nga banda ga, borey kaŋ ti Almasihu wane nga kaayanoo ga.

\VS{24}Woo kul banda ga, benantaa ga kaa, waatoo kaŋ a ga jineborotaray kul, nda hini kul, nda gaabi kul halaci ka
Laamaa daŋ Irkoy ir Baabaa kaboo ra.

\VS{25}Zama a tilasu a ma laama hala waati kaŋ Irkoy ma iberey kul daŋ nga cewey cire.

\VS{26}Iberi kokorantaa kaŋ ga halacandi manʼti kala buuyan.

\VS{27}Woo maaganda se
Citaaboo nee: «A na haya kul daŋ cewey cire.»\FTNT{‡}{{\FR 15:27 }{\FR{15.27
}}{\XT{Zaburey 8.7.}}} Amma nda i nee haya kul sii kala a cire, šikka sii kaŋ boraa kaŋ na haya kul daŋ a cire sii a ra.

\VS{28}Waati kaŋ hayey kul huru Almasihu cire ka ben, waatoo din Irkoy
Izʼaroo hunday [mo] huru boraa cire kaŋ na hayey kul daŋ Izʼaroo cire, hala Irkoy ma bara haya kul boŋ.


\par }{\PP \VS{29}Nda manʼti woo, macin no borey kaŋ
batize bukawey se gʼa tee? Nda šikka sii kaŋ bukawey si tun, macin se borey ga batize i se?

\VS{30}Ir hunday, macin se waati kul ir goo farratay ra?

\VS{31}[Agʼarmey,] zaari kul ay goo buuyan mee ga. Addaliloo kaŋ kate ya woo har manʼti kala war nda ay ga fooma Almasihu Isa ir Koyoo albarkaa ra.

\VS{32}Nda a gar ya nka ganjihoogawey tangam Efez koyraa ra nda adamizey hinne takaa, macin ti nafaa kaŋ ay ga duu a nda bukawey si tun? Adiši «ir ma ŋaa, ir ma haŋ, zama suba ir ga buu»\FTNT{§}{{\FR 15:32 }{\FR{15.32
}}{\XT{Ezayi 22.13.}}}.


\par }{\PP \VS{33}War masi war boŋ darga: cere futu ga boro bere.

\VS{34}Wa yee kate fondaa ga, war masi zunubu tee, zama boroyaŋ war ra si Irkoy bay, ay gʼa har hala war ma haw.


\par }{\SH Takaa kaŋ nda bukawey ga tun
\par }
{\PP \VS{35}Boro foo ga hin ka hãa ka nee: «Adiši taka foo nda bukawey ga tun? Gaaham dumi foo nda i ga kaa?»

\VS{36}Saama! Dumi kaŋ nʼnʼa say ni faaroo ra, a mma buu jina a ma yee ka huna.

\VS{37}Woo kaŋ nʼgʼa say manʼti dumaroo kaŋ ga kaa ka fatta no nʼnʼa say, amma gurunbu de no nʼgʼa say, a ma tee alkama wala dumi foo,

\VS{38}Irkoy gʼa noo kunturu kaŋ a baa. Dumi kul a gʼa noo kunturu kaŋ nda a ga hima.


\par }{\PP \VS{39}Baahunantey affoo nda affoo gaahamoo si hima. Adamizey wanoo ti dumi foo, adabbawey wanoo ti affoo, cirawey wanoo ti affoo, hamiisawey wanoo ti affoo.

\VS{40}Wa hayey guna kaŋ goo beenaa ra. Ngi kunturey nda laboo waney kunturey ga fay, hayaa kaŋ gʼi fay manʼti kala beene waney annuuraa nda laboo waney annuura manʼti affoo.

\VS{41}Affoo ti waynaa annuuraa, affoo ti handoo annuuraa, affoo ti handarawey annuuraa, ba handaray foo annuuraa ga fay nda affoo wanoo.


\par }{\PP \VS{42}Takaa din da ti bukawey tunyanoo takaa, kunturoo mma huru laboo cire ka funbu, a ga tun bila funbuyan.

\VS{43}A ga huru laboo ra sanda yaada, a ga tun nda darža, a ga huru laboo ra, a sii nda gaabi, a ga tun nda hini.

\VS{44}A ga huru laboo ra nga koonu, amma a ga tun nda kunturu kaŋ hun Irkoy do. Nda kunturu koonu goo no, kunturu mo goo no kaŋ hun Irkoy do.

\VS{45}Woo se a hantumandi
Citaaboo ra ka nee: «Boro jinaa kaŋ ti Adama tee hundikoyni.»\FTNT{*}{{\FR 15:45 }{\FR{15.45
}}{\XT{Šintinoo 2.7.}}} Adama kokorantaa\FTNT{†}{{\FR 15:45 }{\FR{15.45
}}{\FT{Adama kokorantaa ti Almasihu.}}} tee hundi kaŋ ga hunayan noo.

\VS{46}Amma woo kaŋ hun Irkoy do manʼti ijinaa, kunturu koonoo ti ijinaa, nga banda ga, woo kaŋ hun Irkoy do ga kaa.

\VS{47}Adama jinaa kaŋ zandi labuhamnoo ra sii kala laboo ga, Adama hinkantoo mana hun kala beenaa ra.

\VS{48}Takaa kaŋ boraa kaŋ teendi nda labu ga hima a, nga da no wey kaŋ goo laboo ga, ga hima nda a. Koyne mo takaa kaŋ boraa kaŋ goo beenaa ra ga hima a, nga da no wey kaŋ goo beenaa ra ga hima nda a.

\VS{49}Takaa kaŋ nda ir ga hima nda boraa kaŋ goo laboo ga, ir ga kaa ka hima nda woo kaŋ goo beenaa ra.


\par }{\PP \VS{50}Agʼarmey, hayaa kaŋ ay gʼa har ti: gaaham nda kuri si hin ka Irkoy
Laamaa tubu, haya kaŋ ga hin ka funbu si hin ka nongu kaŋ ra haya kul si funbu tubu.


\par }{\PP \VS{51}Nga ne, ay ga sirri foo har war se: ir kul si kaa ka faati, amma ir kul ga kaa ka barmay,

\VS{52}dogoo din da, moomiti foo ga, laati beeroo hẽeni koraa ga, laatoo ga hẽe da, bukawey ga tun, i si hin ka funbu, de ir, ir ga barmay.

\VS{53}Zama a nka tilasu kunturoo woo kaŋ ga kaa ka funbu ma haya kaŋ si hin ka funbu daŋ kʼa tee sanda darbay, kunturoo woo kaŋ ga kaa ka buu ma haya kaŋ si hin ka buu daŋ kʼa tee sanda darbay.

\VS{54}Waati kaŋ kunturoo woo kaŋ ga kaa ka funbu na haya kaŋ si hin ka funbu daŋ kʼa tee sanda darbay, kunturoo woo kaŋ ga kaa ka buu na haya kaŋ si hin ka buu daŋ kʼa tee sanda darbay, waatoo din šennoo kaŋ hantumandi Citaaboo ra ga kaa ka tabati: «Buuyan gonandi ka dere pat.»\FTNT{‡}{{\FR 15:54 }{\FR{15.54
}}{\XT{Ezayi 25.8.}}}


\par }{\Q \VS{55}«Aywa, buuyan, man ni hinoo?

\par }{\Q Buuyan, man ni naajoo kaŋ ga wiiya?»\FTNT{§}{{\FR 15:55 }{\FR{15.55
}}{\XT{Oze 13.14.}}}


\par }{\PP \VS{56}Buuyan naajoo kaŋ ga wiiya ti zunubu, zunubu gaaboo ti
ašariyaa.

\VS{57}Amma albarka ma bara Irkoy se kaŋ nʼir noo hini ir Koyoo Isa
Almasihu albarkaa ra.


\par }{\PP \VS{58}Woo se agʼarmey, ay baakey, wa gaabandi, war masi bere-bere, war ma koy jine waati kul ir Koyoo goyoo ra, zama war ga bay kaŋ war goyoo si tee yaada ir Koyoo albarkaa ra.




\par }\Chap{16}{\SH Nooroo kaŋ ga margandi kʼir armey faaba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Haya kaŋ ti nooroo kaŋ ga margandi Irkoy boro henanantey\FTNT{*}{{\FR 16:1 }{\FR{16.1
}}{\FT{Boro henanantey sii kala Žerizalem,
}}{\XT{Rom borey batagaa 15.25–26.}}} se, woo kaŋ ay nʼa yaamar Galati gandaa
Egilizey se, war mo ma takaa din da tee.

\VS{2}Jirbiiyye foo kul, zaari jinaa kaŋ ti alhadoo, war boro foo kul, woo kaŋ a ga hin a, a mʼa kaa nga duuraa ra kʼa daŋ jere ga nga do, i masi koy naŋ hala waati kaŋ ay kaa war do ka noorey marga.

\VS{3}Waati kaŋ ay too no din, borey kaŋ war nʼi suuba, ay gʼi sanba Žerizalem nda batagayaŋ nda war gaakasinaa.

\VS{4}Nda ay koyyanoo goo nda addalil mo, ay ga huru i jine ir ma koy.


\par }{\SH Pol ga šelaŋ nga naarumawey ga
\par }
{\PP \VS{5}Ay ga naaru ka Masedoni gandaa kottu ka koy war do, zama ay ga bisa nda no din.

\VS{6}A ga hin ka tee ya waati tee war do, wala hunday ya jiyaa tee war do hala war mʼay faaba naarumaa nongu kul kaŋ ra ay ga koy.

\VS{7}Zama hiino ay si baa ya dii war hinne ka bisa, ay ga naata ya waati tee war bande nda ir Koyoo yadda.


\par }{\PP \VS{8}Amma ay ga cindi ne Efez hala
Pantekotoo jingaroo ga,

\VS{9}zama mee beeri feeri ya ne kaŋ ga hanse ka boori ay goyoo se, amma agʼiberey ga boobo.


\par }{\PP \VS{10}Nda Timote kaa, war masi naŋ a ma hunbur haya kul war game, zama ir Koyoo goyoo ra a goo sanda agay.

\VS{11}Boro kul masʼa kaynandi, wʼa faaba hala a ma kaa ay do nda alaafiya, zama ay goo mʼa batu, nga nda ir armey.


\par }{\PP \VS{12}Haya kaŋ ti ir armaa Apolos, cee booboyaŋ ay nʼa wiri a ga a ma koy war do, nga nda ir armey, amma manʼti nga anniyaa no, nga ma koy sohõ da. Za a duu fondo, a ga koy.


\par }{\SH Hoyray kokorantey nda fooyanoo
\par }
{\PP \VS{13}Wa hanna cijin nda zaari, wa gaabandi ka cindi naanaa ra, wa bine tee, wa tee gaabikoyniyaŋ.

\VS{14}Hayey kul kaŋ ga teendi war game, i ma teendi baji ra.


\par }{\PP \VS{15}Agʼarmey, ay ga war hoyray, war ga bay kaŋ Stefanas nda nga hugoo borey ti boro jinawey kaŋ naanay Akay gandaa ra. I hanse ka Irkoy boro henanantey faaba.

\VS{16}Borey wey mo, wa haŋajer i se, ngi nda ngi goykasinawey kul.


\par }{\PP \VS{17}Ay ga ɲaali nda Stefanas, nda Fortinatus, nda Akayik kaayanoo, zama war dumaa ga, i yee ya ne war dogoo ra.

\VS{18}I na agay nda war biney yaynandi. Wa borey wey dumey beerandi.


\par }{\PP \VS{19}Azi gandaa
Egilizey ga war foo. Akilas, nda Priska, nda Egilizoo kaŋ ga marga ngi hugoo ra ga hanse ka war foo ir Koyoo maaɲoo ra.

\VS{20}Ir armey kul ga war foo. Wa cere foo nda summuyan henanante.


\par }{\PP \VS{21}Agay hunday Pol kaboo ka fooyanoo hantum.


\par }{\PP \VS{22}Boro kaŋ si baa ir Koyoo, boraa ma laali. Maranata! (maanaa «kaa, ir Koyoo!»)

\VS{23}Ir Koyoo Isa
anneemaa ma bara war bande.


\par }{\PP \VS{24}Ay ga baa war kul
Almasihu Isa albarkaa ra.

\par }