\NormalFont\ShortTitle{KORENT BOREY BATAGA 2to}

{\MT Bataga hinkantoo kaŋ Pol nʼa sanba Korent borey se

\par }{\IS Citaaboo fahamandiroo

\par }{\IP {\IT{Pol bataga hinkantoo ti woo kaŋ a gʼa hantum Korent borey se. Korent borey šintin ka naanay dargantey kaŋ ga ceeci kʼi bere. I ga nee kaŋ Irkoy mana Pol donto, manʼti diyaw no. Woo hanse ka Pol dor, woo se a na bataga hinkantoo woo hantum i se. A bay ka šenniyaŋ har i se kaŋ nʼi dor, amma Pol bayrandi kaŋ ngi dooraa kan nga se, zama nga šenney nʼi bere hala i ma hanga fondaa.}}

\par }{\IP {\IT{Pol ga nga diyawtaraa cebe, amma manʼti maa no a ga ceeci. A si baa kala borey ma yadda Alhabar Boryaa ga kaŋ a gʼa har, i ma naanay Isa Almasihu sanda ngi Koyoo nda ngi Hallasikaa.}}

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Borey kaŋ se batagaa sanbandi maaɲey
\par }
{\SH nda fooyanoo kaŋ teendi i se
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agay Pol kaŋ ti
Almasihu Isa
diyaw Irkoy ibaayoo ra, nda ir armaa Timote ka batagaa woo sanba Irkoy
Egilizoo se kaŋ goo Korent koyraa ra nda Irkoy boro henanantey kul kaŋ goo Akay gandaa kul ra.

\VS{2}Ir Baabaa Irkoy nda ir Koyoo Isa Almasihu
anneemaa nda alaafiyaa ma kaa war ga.


\par }{\SH Pol ga albarka tee Irkoy se
\par }
{\SH nga binoo kaŋ a nʼa yaynandi maaganda
\par }
{\PP \VS{3}Albarka ma bara Irkoy se kaŋ ti ir Koyoo Isa
Almasihu Koyoo nda nga Baabaa, nga ti tamallawey Baabaa, nga ti bineyaynandiyan kul Irkoy

\VS{4}kaŋ gʼir biney yaynandi ir zarabey kul ra, hala ir ma hin ka borey kaŋ goo zarabi dumi kul kaŋ no ra biney yaynandi nda bineyaynandiroo kaŋ nda Irkoy nʼir zaati biney yaynandi.

\VS{5}Takaa kaŋ nda Almasihu zarabey ga boobo ka kaa ir ga, takaa din da nda Almasihu gʼir bineyaynandiroo boobandi.

\VS{6}Taka kul kaŋ nda ir biney maray, a manʼti kala war bineyaynandiroo nda war hallasiroo se. Nda ir biney yay, a manʼti kala war bineyaynandiroo se kaŋ ga kate war ma zarabey muɲe kaŋ ir zaati gʼi muɲe.

\VS{7}Ir naataa war here ga hanse ka gaabi, zama ir ga bay kaŋ nda war na zarabey muɲe ir bande, war ga duu war bagaa bineyaynandiroo mo ir bande.


\par }{\PP \VS{8}Ir armey, ir si baa war ma jaŋ ka bay kaŋ zaraboo kaŋ duu ir
Azi gandaa ra hanse kʼir šiita hala nongu kaŋ ra a bisa ir gaaboo. Ir too nongu kaŋ ra ir naataa hun hunayan se.

\VS{9}Ir hongu ir biney ra kaŋ buuyan kayandi ir se. Woo teendi hala ir masi duu ka naanay ir boŋ, ir ma naanay Irkoy kaŋ ga bukawey tunandi.

\VS{10}A nʼir soolam buuyan beeroo woo ra, a gʼir soolam da. Ir ga naata a ga [kaŋ] a gʼir soolam koyne.

\VS{11}War mo gʼir faaba nda Irkoy ŋaarayroo kaŋ war gʼa tee ir se, hala Irkoy
anneemaa nooyanoo woo kaŋ ir duu a ma kate boro boobo ma albarka daŋ Irkoy se ir maaganda.


\par }{\SH Addaliloo kaŋ se Pol mana willi Korent jina
\par }
{\PP \VS{12}Hayaa kaŋ nda ir ga fooma manʼti kala: ir biney ga tee seede nda takaa kaŋ nda ir dira aduɲɲa ra, waaniwaani war jine, a teendi nda taka sasawante nda henanyan kaŋ hun Irkoy do, a mana teendi nda adamize lakkal, amma Irkoy
anneemaa nda a teendi.

\VS{13}Ir si haya kul hantum kʼa sanba war se nda manʼti haya kaŋ war ga hin kʼa caw ka faham a se. Ay ga naata kaŋ war ga kaa ka duu fahamay timmante,

\VS{14}sanda takaa kaŋ nda war faham kaccu ir se sohõ da, kaŋ war ga fooma nda ir sanda takaa kaŋ nda ir ga fooma nda war [ir] Koyoo Isa zaaroo hane.


\par }{\PP \VS{15}Naanaa woo ka kate ay baa ya koy war do jina hala war ma duu anneema foo koyne.

\VS{16}Maanaa ya mma bisa war do ka koy Masedoni gandaa ra, ya hun Masedoni ka yee war do hala war mʼay faaba naarumaa se ka koy Žude gandaa ra, amma a mana tee.

\VS{17}Waatoo kaŋ ay ga woo kayandi, ay lakkaloo nka sii ay ga wala? Hayey kaŋ ay ga nee ay mʼi tee ya mmʼi tee sanda hundi-ibaayi kaŋ ra ay ga nee «ayyo, ayyo» nda «kalaa, kalaa» waati follokaa ra?

\VS{18}Amma Irkoy ga laadir, ir šennoo kaŋ ir nʼa har war se, a manʼti «ayyo» nda «kalaa».

\VS{19}Zama Irkoy
Izʼaroo kaŋ ti
Almasihu Isa, nga šennoo kaŋ agay, nda Silweŋ, nda Timote nʼa waazu war game mana kaa ka nee «ayyo» nda «kalaa» nongu follokaa ra, amma «ayyo» de no.

\VS{20}Irkoy allaahidey kul ti «ayyo» Almasihu albarka ra. Woo maaganda se ir ga nee «amin» nga albarkaa ra ka Irkoy beerandi.

\VS{21}Boraa kaŋ gʼir nda war tabatandi cere ga Almasihu albarkaa ra, kaŋ nʼir yon, boraa manʼti kala Irkoy,

\VS{22}nga ka nga tammaasaa daŋ ir ga, ka nga
Hundoo gomney gorandi ir biney ra. Hundoo woo ti tolmaa kaŋ gʼir hakiikandi kaŋ ir ga duu nga gomney jerey.


\par }{\PP \VS{23}Agay, ay hundoo ga Irkoy ga tee ya ne seede kaŋ hala war masi duu šiitayan, nga se ya na koy koyne Korent.

\VS{24}Manʼti ir mma hini fur war naanaa boŋ, amma ir mma goy nda cere war ɲaaloo maaganda se, zama naanaa ka war kayandi.




\par }\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Woo se ay nee ay boŋ se ay si yee war do nda binemarayyan.

\VS{2}Nda agay, ay na war biney maray, may no mʼay ɲaalandi, nda manʼti war kaŋ ay na war biney maray?

\VS{3}Ya nka woo hantum, hala nda ay kaa, borey kaŋ ga hima ka tee ya ne ɲaali masi tee ya ne binemarayyan. War here, ay ga naanay ka bay kaŋ ay ɲaaloo ti war kul ɲaaloo.

\VS{4}Ay hantum war se zarabi beeri ra, nda binešiitayan, nda munday boobo, manʼti war binemarayyan se, amma hala war ma duu ka bajoo bay kaŋ ay gʼa tee war se cere-cere ga.


\par }{\SH Pol nee kaŋ tooɲekaa ma yaafandi
\par }
{\PP \VS{5}Nda boro na binemarayyan tee, manʼti agay hinne binoo no a nʼa maray, amma nongu foo ra, bila nda ay ma alhaddu hoo, war kul no a na war maray.

\VS{6}Boraa woo, zukandoo kaŋ boro boobo nʼa daŋ a ga wasa a se.

\VS{7}Woo se war masʼa dii a se, war mma hima ka yaafa a se, war ma binoo daŋ hala binemarayyan beeri masi koy duu a.

\VS{8}Adiši ay gʼa wiri war ga, war ma cebe a se kaŋ war ga bagʼa.

\VS{9}Hayaa mo kaŋ se ay bay ka hantum war se manʼti kala ka dii war laadirtaraa wala war gʼay šenney dii haya kul ra.

\VS{10}Nda war na haya yaafa boro se, agay mo ga yaafa boraa se. Nda ay na haya yaafa, ay manʼa tee kala war maaganda se
Almasihu jine,

\VS{11}hala Ibilisi masʼir darga, zama nga anniyawey si dere ir se.


\par }{\SH Binemarayyanoo kaŋ duu Pol Trowas
\par }
{\PP \VS{12}Kaŋ ay too Trowas koyraa ra
AlmasihuAlhabar Boryaa waazuroo maaganda se, ba kaŋ ir Koyoo na mee feeri ya ne no din,

\VS{13}ay hundoo mana duu hunanzamay kul, zama ay manʼay armaa Tit gar no din. Woo se ay nʼi hoy baani ka koy Masedoni.


\par }{\SH Irkoy ga kate boro ma duu hinay Almasihu albarkaa ra
\par }
{\PP \VS{14}Albarka ma bara Irkoy se kaŋ waati kul a gʼir hangandi
Almasihu bande hayey kaŋ a hin ey ra, de mo ir no a nʼir daŋ ir ma Almasihu bayrandi nongoo kul ra, sanda turaari hew kaŋ ga say nongoo kul ra,

\VS{15}zama ir manʼti kala Almasihu sunnaara Irkoy se, borey kaŋ ga hallasi game nda wey kaŋ ga halaci game.

\VS{16}Affooyaŋ se buuyan hew no kaŋ ga kate buuyan, affooyaŋ se hunayan hew no kaŋ ga kate hunayan. May no ma bara nda haya kaŋ ga a wasa ka goyoo woo tee?


\par }{\PP \VS{17}Zama ir si Irkoy meešennoo tee maamalahaya sanda boro boobey din. Ir ga šelaŋ henanyan ra, ir ga šelaŋ sanda boroyaŋ kaŋ hun Irkoy do ka šelaŋ Irkoy jine Almasihu albarkaa ra.




\par }\Chap{3}{\SH Amaana taagaa goykey
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ir mma šintin ka yee kʼir boŋ saabu wala? A mma too ir ma bataga hantum war se kaŋ gʼir saabu sanda takaa kaŋ boro fooyaŋ gʼa tee, wala mo ka duu bataga ka hun war do wala?

\VS{2}War hunday ti batagaa kaŋ gʼir saabu, a hantumandi ir biney ra, adamizey kul gʼa bay i gʼa caw.

\VS{3}A ga kaaray kaŋ war manʼti kala
Almasihu batagaa kaŋ ir goyoo nʼa tee. Manʼti dawa nda a hantumandi, Irkoy hunantaa
Hundoo kʼa hantum. Manʼti tondi walha ga a hantumandi, baši walhayaŋ ga a hantumandi kaŋ goo war biney ra.


\par }{\PP \VS{4}Woo kaŋ ir nʼa har, ir ga naanay ka bay kaŋ ir mana duu a kala Almasihu albarkaa ra Irkoy jine.

\VS{5}Manʼti ir mma hongu kaŋ ir goo nda hini kaŋ ir duu a ir boŋ ra, ir hinoo si hun kala Irkoy do.

\VS{6}Nga no kʼir noo hini ir ma tee
amaana taagaa se goykaw. Amaanaa woo mana hun
ašariyaa hantumoo harfu ra, Irkoy Hundoo ra a hun, zama ašariyaa hantumoo harfoo mma wiiya, Irkoy Hundoo ga hunayan noo.


\par }{\PP \VS{7}Buuyan goyoo\FTNT{*}{{\FR 3:7 }{\FR{3.7
}}{\FT{Ne ra «buuyan goyoo» manʼti kala
ašariyaa kaŋ nondi Izirayel borey se,
}}{\XT{Fattaroo 34.29–30.}}} žeerandi ka hantumandi tondiyaŋ ga, de annuura gʼa kuubi kʼa bere hala nongu kaŋ ra Izirayel borey si hin ka moo kanji Musa ndumoo ga, annuuraa kaŋ goo ndumoo ga se, ka gar haya bisante no.

\VS{8}De Irkoy Hundoo goyoo si annuura cebe kaŋ bisa woo wala?

\VS{9}Nda zukandoo goyoo goo nda darža, goyoo kaŋ ga kate šerretaray ga hanse ka bisa a darža.

\VS{10}Ka sawa nda woo, ba darža bisantaa manʼti baffoo darža beeroo woo jine.

\VS{11}Zama nda haya bisantaa duu darža, de woo kaŋ ga duumi si hanse ka bisa a darža wala?


\par }{\PP \VS{12}Naataa dumoo woo kaŋ goo ir se, nga se ir goo nda naanay timmante.

\VS{13}De mo ir si Musa takaa tee kaŋ na sanfiti daŋ nga ndumoo ga hala Izirayel borey masi dii annuuraa benyanoo kaŋ ti haya bisante.

\VS{14}Amma ngi lakkaley šendi, hala hõ, nda i ga amaana žeenaa caw sanfitoo follokaa no ma cindi moɲey ga. Sanfitoo woo si hun, amma Irkoy gʼa kaa Almasihu albarkaa ra.

\VS{15}Hala hõ, waati kaŋ i ga Musa citaaboo caw, sanfiti ga guma biney ga.

\VS{16}Amma waati kaŋ boro bere ir Koyoo here, sanfitoo ga hun,

\VS{17}ka gar «ir Koyoo» manʼti kala Irkoy Hundoo, de mo nongu kaŋ ra ir Koyoo Hundoo goo, borcintaray goo no din.

\VS{18}Ir kul, ir ndumey si guma, ir ga dii ir Koyoo annuuraa sanda diji ra\FTNT{†}{{\FR 3:18 }{\FR{3.18
}}{\FQ{ir ga dii ir Koyoo annuuraa sanda diji ra}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{ir Koyoo annuuraa ga dii garaw ir ga sanda diji.}}}. Ir goo ma bere ka tee nga himakasinaa darža ra kaŋ mma koy de a ga tonton ir Koyoo kaŋ ti Irkoy Hundoo albarkaa ra.




\par }\Chap{4}{\SH Alman kaŋ goo labu kusuyaŋ ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Irkoy tamalla ir se ka goyoo woo talfi ir ga, woo se ir biney si hun.

\VS{2}Ir wanji hayey ga kaŋ ga teendi tuguyan ra kaŋ ti haawi hayayaŋ. Ir si dira carmay ra, ir si Irkoy meešennoo barmay. Ir mma cimoo har a ga kaaray, hala boro foo kul mʼir saabu Irkoy jine.

\VS{3}Koyne mo nda ir
Alhabar Boryaa goo tuguyan ra, a sii tuguyan ra kala borey kaŋ ga halaci se,

\VS{4}borey kaŋ si naanay kaŋ zamanoo woo koyoo na lakkaley danandi hala i masi dii Alhabar Boryaa annuuraa kaŋ ti
Almasihu daržaa kaŋ ti Irkoy biyoo.

\VS{5}Manʼti ir boŋ no ir gʼa har ir waazey ra, Isa Almasihu no ir gʼa har sanda Koy ir waazey ra. Amma ir, ir ga nee war tamey ti ir Isa maaganda se.

\VS{6}Zama Irkoy nee: «Gaayoo ma dii kubaa ra»\FTNT{*}{{\FR 4:6 }{\FR{4.6
}}{\XT{Šintinoo 1.3.}}}, nga no ka dii ir biney ra ka nga daržaa kaŋ ga dii [Isa] Almasihu ndumoo ga bayrandi ir se.


\par }{\PP \VS{7}Amma ir ga hima nda labu kusuyaŋ kaŋ ra almanoo woo goo hala boro ma dii kaaray kaŋ hinoo woo kaŋ cine sii mana hun kala Irkoy do, a mana hun ir do.

\VS{8}Ir biney ga maray nongoo kul here, amma ir mana mongandi, ir boŋey goo kulba, amma ir naataa mana hun.

\VS{9}Ir gurzugandi, amma ir mana naŋandi, ir warrandi ganda, amma ir mana halaci.

\VS{10}Waati kul ir ga Isa buuyanoo maate ir gaahamoo ra, hala mo Isa hunaroo ma bangandi ir gaahamey ra.

\VS{11}Zama ir kaŋ ga huna, waati kul ir ga nondi buuyan se Isa maaganda se hala mo Isa hunaroo ma bangandi ir hamey kaŋ ga kaa ka buu ra.

\VS{12}Woo ra buuyanoo goo ma goy ir ra, amma hunaroo goo ma goy war ra.


\par }{\PP \VS{13}Ir kul goo nda lakkal follokaa naanaa ra sanda takaa kaŋ nda a hantumandi
Citaaboo ra ka nee: «Ya nka naanay, woo se ay šelaŋ.»\FTNT{†}{{\FR 4:13 }{\FR{4.13
}}{\XT{Zaburey 116.10.}}} Ir mo, ir nka naanay, woo se ir ga šelaŋ,

\VS{14}zama ir ga bay kaŋ boraa kaŋ nʼir Koyoo Isa tunandi, gʼir mo tunandi Isa bande, kʼir nda war daŋ nga jere.

\VS{15}Woo kul si teendi kala war se, hala Irkoy
anneemaa ma tonton ka too boro boobo do, i ma hanse ka albarka tee Irkoy se kʼa beerandi.


\par }{\SH Ir ga naanaa ka dira
\par }
{\PP \VS{16}Woo se ir biney si hun, ba nda ir tarayheroo goo ma hasara, ir kuneheroo mma taaga zaari ka kaa zaari.

\VS{17}Ir zaraboo kaŋ si beeri manʼti kala waati kayna, darža beeri abadante kaŋ si neešandi hansandi ir se.

\VS{18}Ir sʼir moɲey kanji hayey kaŋ ir ga dii ey ga, wey kaŋ si diyandi ga ir gʼir moɲey kanji, zama hayey kaŋ boro ga dii ey manʼti kala waati kayna hayayaŋ, wey kaŋ boro si dii ey manʼti kala haya abadanteyaŋ.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Zama ir ga bay kaŋ nda ir hugoo kaŋ ti gaahamoo kaŋ ra ir goo halaci kaŋ manʼti kala hukkum yaada laboo ga, ir goo nda hugu abadante beenaa ra kaŋ Irkoy nʼa cin ir se, hugu no kaŋ kabe manʼa cin.

\VS{2}Hukkumoo woo ra ir ga taabi, ir ga hanse ka baa ir ma huru ir gorodogoo ra kaŋ goo beenaa ra,

\VS{3}woo ra ir ga garandi kaŋ darbay goo ir ga, ir sii gaa koonu.

\VS{4}Zama ir wey kaŋ goo hukkumoo cire, ir ga taabi, jeraw goo ir boŋ. Manʼti ir mma baa ir ma darbaa kaa ir ga kaŋ ti ir gaahamoo, amma beenaa wanoo no ir ga baa ir mʼa daŋ ir ga, hala hunaroo ma haya kaŋ ga kaa ka buu gon.

\VS{5}Boraa kaŋ nʼir tee woo hunday se manʼti kala Irkoy kaŋ nʼir noo nga
Hundoo. Hundoo woo ti tolmaa kaŋ gʼir hakiikandi kaŋ ir ga duu nga gomney jerey.


\par }{\PP \VS{6}Waati kul ir ga naanay ka bay kaŋ hala de ir goo kunturoo woo ra, ir ga mooru ir Koyoo dogoo.

\VS{7}Zama naanay nda ir ga dira, manʼti woo kaŋ ir moɲey ga dii a nda ir ga dira.

\VS{8}Ir ga hanse ka naanay, ir baa mo ir ma hun kunturoo woo ra hala ir ma koy goro ir Koyoo jere.

\VS{9}Woo maaganda se a ma tee ir goo kunturoo woo ra wala ir sii a ra, ir ga gaabandi ir ma kan ir Koyoo se.

\VS{10}Zama a nka tilasu ir kul ma bangay
Almasihu ciitidogoo ra, hala boro foo kul ma duu woo kaŋ a nʼa tee ihenna ra wala ilaala ra waatoo kaŋ a goo nga kunturoo ra.


\par }{\SH Almasihu nʼir nda Irkoy waafakandi
\par }
{\PP \VS{11}Sohõ kaŋ ir ga hunburaa kaŋ ga hima ka teendi ir Koyoo se bay, woo se ir ga taka tee borey ma yadda ir se. Irkoy ga hanse kʼir takaa bay. Ay ga naata kaŋ war mo ga hanse kʼir bay war lakkaley ra.

\VS{12}Manʼti ir mma yee kʼir boŋ saabu war se koyne, ir mma war noo takaa kaŋ nda war ma fooma nda ir, hala war ma hin ka borey zaabi kaŋ ga fooma nda ngi tarayheroo bila ngi biney.

\VS{13}Nda ir lakkaley hasara, a mana teendi kala Irkoy se, nda ir lakkaley boori, a mana teendi kala war se.

\VS{14}Almasihu bajoo gʼir šiita, ir ga hakiika ka bay kaŋ boro folloku buu borey kul dogoo ra, adiši borey kul buu.

\VS{15}A buu borey kul se hala borey kaŋ ga huna masi huna ngi boŋ se koyne, amma i ma huna boraa se kaŋ buu i se, a tun i se.


\par }{\PP \VS{16}Woo maaganda se sohõ ir si boro kul dii nda takaa kaŋ nda adamizey gʼa dii. Ba nda ir na Almasihu dii nda adamizey takaa, sohõ ir si yee kʼa dii nda takaa din.

\VS{17}Woo se boro kaŋ goo Almasihu bande, boraa nka tee takari taaga, haya žeeney ben, nga ne, hayey [kul] tee itaji.

\VS{18}Woo kul mana hun kala Irkoy ra kaŋ nʼir nda nga waafakandi Almasihu albarkaa ra, de mo a na waafakandiyan goyoo talfi ir ga.

\VS{19}Irkoy mma goy nda Almasihu\FTNT{*}{{\FR 5:19 }{\FR{5.19
}}{\FQ{Irkoy mma goy nda Almasihu}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{Irkoy cindi Almasihu ra.}}} ka nga nda aduɲɲa waafakandi. A mana ngi laybey dii i se. A na waafakandiyanoo šennoo daŋ ir biney ra.


\par }{\PP \VS{20}Adiši ir manʼti kala dontokawyaŋ Almasihu maaɲoo ga. A ga tee sanda ir miɲey nda Irkoy ga šelaŋ. Ir gʼa ŋaaray Almasihu maaɲoo ga war ma naŋ war nda Irkoy ma waafaku.

\VS{21}Boraa kaŋ mana zunubu tee, Irkoy nʼa tee zunubu ir maaganda se, hala nga bande ir ma tee Irkoy boro šerranteyaŋ.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Adiši ir kaŋ ti Irkoy goykasinawey, ir gʼa wiri war ga, war kaŋ duu Irkoy
anneemaa, war masi naŋ a ma tee yaada,

\VS{2}zama Irkoy nee:

\par }{\Q «Ay na ni ŋaarayroo taa waatoo kaŋ kan ya ne ra.

\par }{\Q Hallasiroo zaaroo hane, ay na ni faaba.»\FTNT{*}{{\FR 6:2 }{\FR{6.2
}}{\XT{Ezayi 49.8.}}}

\par }{\MM Nga ne, sohõ da ti waatoo kaŋ kan a se. Nga ne, hõ ti hallasiroo zaaroo.


\par }{\PP \VS{3}Taka kul ra, ir si haya tee kaŋ ga boro kaŋandi, hala boro masʼir goyoo maaɲoo hasara.

\VS{4}Ir mmʼir boŋ cebe sanda Irkoy tam hennayaŋ haya kul ra. Ir gʼa cebe nda muɲeyan beeri, nda zarabiyaŋ, nda tilasuyaŋ, nda šiitayanyaŋ,

\VS{5}nda barzuyaŋ, nda kasa huruyaŋ, nda tureyaŋ, nda taabiyaŋ, nda hannayaŋ, nda meehawyaŋ,

\VS{6}nda henanyan, nda bayray, nda suuri, nda borohennataray, nda
Hundi Henanantaa, nda baji kaŋ ra almunafikitaray sii,

\VS{7}nda cimoo šennoo, nda Irkoy hinoo, nda šerretaray wongu jinawey kaŋ nda ir ga kara, ir ga gagay.

\VS{8}Borey gʼir dii nda jeeray nda kaynandiyan, maa hennay nda maa futay ra. Kʼir dii sanda boro derandikawyaŋ, ka gar ir kone cimoo goo.

\VS{9}I gʼir tee boroyaŋ kaŋ si bayrandi, ka gar ir ga hanse ka bayrandi, sanda boroyaŋ kaŋ buu, ka gar ir ga huna, sanda boroyaŋ kaŋ zukandi, amma ir mana wiiyandi.

\VS{10}I gʼir dii sanda boroyaŋ kaŋ biney maray, ka gar waati kul ir ga ɲaali, sanda talkayaŋ, amma ir ga boro boobo tee almankoyni, sanda boroyaŋ kaŋ sii nda baffoo, ka gar ir goo nda haya kul.


\par }{\PP \VS{11}Korent borey, ir nʼir miɲey feeri ka šelaŋ war se kaaray, ir hanse kʼir biney feeri war se.

\VS{12}Ir mana war šiita, amma war hunday ka war bajoo kaccandi.

\VS{13}Sohõ ay ga šelaŋ war se sanda ay izey, war mo, war ma taka follokaa tee ir se, war ma hanse ka war biney feeri.


\par }{\SH Irkoy hunantaa hugoo
\par }
{\PP \VS{14}War masi marga nda borey kaŋ manʼti ganakaw ka tee affoo. Zama macin margari bara šerretaray nda ifutu game? Macin margari bara gaayoo nda kubaa game?

\VS{15}Macin ti waafakaa kaŋ goo
Almasihu nda Ibilisi\FTNT{†}{{\FR 6:15 }{\FR{6.15
}}{\FT{Grek šenni ra, ne ra Ibilisi da se i ga nee Beliyar.}}} game? Macin bara Irkoy ganakaa nda boraa kaŋ manʼti ganakaw game?

\VS{16}Cin ti hayaa kaŋ goo Irkoy
hugoo nda tooruyaŋ game? Ka gar ir manʼti kala Irkoy hunantaa hugoo, sanda hayaa kaŋ Irkoy nʼa har ka nee nga
Citaaboo ra:

\par }{\Q «Ay ga goro i game, ay ga dira i bande.

\par }{\Q Ay ga tee ngi Irkoy, i ga tee ay jamaa.»\FTNT{‡}{{\FR 6:16 }{\FR{6.16
}}{\XT{Sargarey 26.12; Ezekiyel 37.27.}}}


\par }{\Q \VS{17}Woo maaganda se

\par }{\Q «wa fatta i game ka fay nda ey.» Ir Koyoo nʼa har.

\par }{\Q «War masi tuku haya žiibi ga,

\par }{\Q de agay, ay ga yadda war ga.»\FTNT{§}{{\FR 6:17 }{\FR{6.17
}}{\XT{Ezayi 52.11.}}}


\par }{\Q \VS{18}«‹Ay ga tee war se baaba,

\par }{\Q war ga tee ya ne izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ.›

\par }{\Q Ir Koyoo Hini-kul-koyoo kʼa har.»\FTNT{*}{{\FR 6:18 }{\FR{6.18
}}{\XT{Samiyel 2to 7.14; Oze 2.1.}}}




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}Ay baakey, allaahidey wey kaŋ ir duu ey maaganda se, ir mʼir boŋ henanandi ka kaaray ka hun gaaham nda hundi žiibi dumi kul ga. Ir ma henanyan timmante tee Irkoy hunburaa ra.


\par }{\SH Pol ɲaaloo Korent borey tuubiroo se
\par }
{\PP \VS{2}Wa yadda ir ga, ir mana boro kul tooɲe, ir mana boro kul halaci, ir mana boro kul haya ŋaa.

\VS{3}Manʼti ya mma hayey wey har ka war zukandi, zama ay nʼa har ka bisa kaŋ war goo ir biney ra, nda hunayan no wala buuyan no ir goo cere bande.

\VS{4}Ay ga hanse ka naanay war, ay ga hanse ka fooma nda war. Ay binoo yay hala nongu kaŋ ga a si bisa, ir binemarayyaney kul ra, ay ga hanse ka ɲaali.


\par }{\PP \VS{5}Nda cimi, waatoo kaŋ ir too Masedoni, ir mana duu hunanzamay, ir biney maray nongu kul here, tarayhere wongu, kunehere hunburay.

\VS{6}Amma boraa kaŋ ga borey kaŋ biney maray biney yaynandi kaŋ ti Irkoy nʼir biney yaynandi nda Tit kaayanoo.

\VS{7}Manʼti nga kaayanoo hinne, amma bineyaynandiroo mo kaŋ nda war na binoo yaynandi, a hanse kʼir mo biney yaynandi. A nʼir bayrandi kaŋ ir faajoo ga hanse ka bara war ra, nda war hẽeney, nda war gaabandiyan beeroo kaŋ war gʼa tee ya ne. Woo kate ya ɲaali ka tonton.


\par }{\PP \VS{8}Ba nda ay batagaa kaŋ ay bay kʼa hantum war se na war biney maray, ay si nimsi. Waatoo kaŋ ay dii batagaa din na war biney maray waati kayna, ay nimsi.

\VS{9}Sohõ ay ga ɲaali, manʼti kaŋ se war biney maray, amma ay ga ɲaali, zama war biney maray hala nongu kaŋ ra war
tuubi. War binemarayyanoo sawa nda Irkoy ibaayoo, ka gar ir mana ifutu kul tee war se.

\VS{10}Zama binemarayyan kaŋ teendi ka sawa nda Irkoy ibaayoo ga kate boro binoo ma maray ka tuubi ka duu hallasiyan, boro si nimsi a ra, amma aduɲɲa binemarayyanoo ga kate buuyan.

\VS{11}Zama nga ne, war binemarayyanoo hunday kaŋ sawa nda Irkoy ibaayoo mana kate kala war ma duu ka hayey tee nda cahãyan nda ɲaali, nda faasayan beeri, nda binetunyan beeri, nda hunburay beeri, nda faajiyan beeri, nda gaabandiyan beeri, nda ba zukandiyan beeri. Nongoo kul here war cebe kaŋ war ga henan hayaa woo ra.


\par }{\PP \VS{12}Adiši, nda ay hantum war se mo, manʼti goy futu teekaa wala boraa kaŋ se goy futaa teendi se. Ya nka hantum hala bajoo kaŋ war gʼa tee ir se Irkoy jine ma bayrandi war se.

\VS{13}Woo ti haya kaŋ nʼir biney yaynandi. Ka tonton ir bineyaynandiroo ga, ir hanse ka ɲaali nda Tit ɲaaliyanoo, zama war kul na binoo kaanandi.

\VS{14}Ay na war ka fooma a jine, amma ay mana haw. Takaa kaŋ nda ir ga cimoo har war se haya kul ra, takaa din nda ir na war ka fooma Tit jine, a tee cimi.

\VS{15}Bajoo kaŋ a gʼa tee war se ga hanse ka tonton nda a hongu takaa kaŋ nda war kul ga hayey tee kaŋ a nʼi har, nda takaa kaŋ nda war nʼa kubay henna nda hunburay nda jijiriyan.

\VS{16}Ay ga ɲaali nda kaŋ haya kul here ay ga naanay war.




\par }\Chap{8}{\SH Kabedoonay nooyan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ir armey, ir ga Irkoy
anneemaa kaŋ a nʼa noo Masedoni
Egilizey se bayrandi war se.

\VS{2}Binemarayyanoo kaŋ duu ey siiyan beeri ra, ngi ɲaali beeroo kate i ma hanse ka tee kabedoona ka noo, ba nda i ga hanse ka talka.

\VS{3}I na ngi hinagoo tee. Ay ga seede kaŋ i bisa ngi hinagoo bila gaabi.

\VS{4}I nʼir gaabi ir ma naŋ ngi ma ngi bagaa daŋ faabaroo ra kaŋ ga sanbandi Irkoy boro henanantey\FTNT{*}{{\FR 8:4 }{\FR{8.4
}}{\FT{Boro henanantey sii kala Žerizalem,
}}{\XT{Rom borey batagaa 15.25–26.}}} se.

\VS{5}I nʼa tee haya kaŋ bisa woo kaŋ ir gʼa naata. I nka jin ka ngi boŋ noo ir Koyoo se, woo banda ga, i na ngi boŋ noo ir se ka sawa nda Irkoy ibaayoo.

\VS{6}Woo se ir na Tit suurandi ka nee a se kaŋ takaa kaŋ nda a na faabaroo šintin war se, takaa din da a ma koy a ga kʼa timmandi.

\VS{7}War duu haya nongoo kul here: naanay ra, šenni ra, bayray ra, gaabandiyan kul here, nda bajoo kaŋ ir na war tuti war mʼa tee, war ma tee mo kabedoona faabaroo woo ra.


\par }{\PP \VS{8}Manʼti ya mma šelaŋ war se ka war noo yaamar, amma ya mma boro fooyaŋ gaabandiroo har war se hala ya war bajoo guna wala baji cimi no.

\VS{9}War gʼir Koyoo Isa
Almasihu anneemaa bay, takaa kaŋ nda nga kaŋ goo nda haya kul, a na nga boŋ tee talka war maaganda se, hala nga talkataraa ra war ma duu haya kul.


\par }{\PP \VS{10}Ay lakkaloo no kaŋ ay gʼa har war se woo ga, haya no kaŋ ga war nafa, war kaŋ za manna, war mana šintin hinne ka faabaroo tee, amma war nka kayandi mo kʼa tee.

\VS{11}Sohõ, wa guna kʼa tee kʼa timmandi, hala anniyaa kaŋ war nʼa zaa a se, a ma tee nda a ka sawa nda war hinagoo.

\VS{12}Nda anniya henna goo ka noo, haya kaŋ nʼnʼa noo ga too, woo kaŋ sii ma ne si hãandi.


\par }{\PP \VS{13}Manʼti war mma boroyaŋ feeri ka war boŋ tilasandi, amma war kul ma sawa.

\VS{14}Sohõ war duuray beeroo ma tilasu kaa i ga, hala ngi mo han foo, ngi duuray beeroo ma tilasu kaa war ga, hala war kul ma sawa.

\VS{15}Sanda takaa kaŋ nda a hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q «Boraa kaŋ na iboobo kuuna, a mana boobo a se.

\par }{\Q Woo kaŋ na ikaccu kuuna, a mana kacca a se.»\FTNT{†}{{\FR 8:15 }{\FR{8.15
}}{\XT{Fattaroo 16.18.}}}


\par }{\SH Tit nda nga hangasiney sanbandi Korent
\par }
{\PP \VS{16}Albarka ma bara Irkoy se kaŋ daŋ Tit binoo ra a ma gaabandi war se, sanda woo kaŋ ir goo mʼa tee.

\VS{17}A nʼir hoyraa dii. A goo nda anniya henna, a koy nda nga boŋ war do.

\VS{18}Ir nʼir armaa kaŋ
Egilizey kul gʼa saabu
Alhabar Boryaa here sanba a bande.

\VS{19}Manʼti woo hinne, naarumaa kaŋ ir goo mʼa tee faabaroo fondaa ra, Egilizey\FTNT{‡}{{\FR 8:19 }{\FR{8.19
}}{\FT{Egilizey manʼti kala Masedoni Egilizey.}}} hunday kʼa suuba a ma hanga ir bande. Ir si diraa woo tee kala ka darža daŋ ir Koyoo ga, kʼir anniya hennaa cebe.


\par }{\PP \VS{20}Ir ga taka kul tee hala boro kul masʼir maaɲoo hasara nooru beeroo woo goyoo ra kaŋ ir gʼa tee.

\VS{21}Ir ga ceeci ka goy henna tee, manʼti ir Koyoo hinne jine, ir gʼa tee adamizey mo jine.


\par }{\PP \VS{22}Ir nʼir armaa sanba i bande. Cee boobo ir nʼa sii haya boobo ra, ir kaa ka gar kaŋ a goo nda anniya henna. Sohõ a goo nda anniya ka bisa, naanay beeroo maaganda kaŋ a gʼa tee war se.

\VS{23}Tit, a manʼti kala ay hangasinoo, ay goykasinaa no war here. Ir armey jerey, Egilizey\FTNT{§}{{\FR 8:23 }{\FR{8.23
}}{\FT{Sorro 19to.}}} dontokawyaŋ no. Ngi ti
Almasihu daržaa.

\VS{24}Woo se wʼi cebe kaŋ war ga bagʼey nda cimi, hala Egilizey ma dii a, i ma bay kaŋ ir goo nda cimi ka fooma nda war.




\par }\Chap{9}{\SH Pol na hoyray foo noo koyne faabaroo here
\par }
{\SH Irkoy boro henanantey se kaŋ goo Žerizalem
\par }
{\PP \VerseOne{1}Haya kaŋ ti gaakasinaa kaŋ war gʼa tee Irkoy boro henanantey\FTNT{*}{{\FR 9:1 }{\FR{9.1
}}{\FT{Boro henanantey sii kala Žerizalem, zamnaa
}}{\XT{8.4.}}} se, a sii nda addalil ya hantum war se a ga koyne.

\VS{2}Ay ga war anniya hennaa bay, ay nʼa ka fooma Masedoni borey jine ka nee: «Akay borey soolu za manna.» War gaabandiroo na ngi jere beeroo tuti kabedoonay ra.

\VS{3}Ay nʼir armey sanba war do hala takaa kaŋ nda ir na war ka fooma masi koy tee yaada. Ya mma baa war ma soolu sanda takaa kaŋ nda ay nʼa har.

\VS{4}Nda manʼti woo, nda Masedoni boroyaŋ kaa ay bande, de i gar war mana soolu, ir ga haw, zama ir ga naanay war. War, war haawoo no.

\VS{5}Woo maaganda se ay dii kaŋ a ga hima yʼa wiri ir armey ga i mʼir jin war do hala gaakasinaa kaŋ war nʼa har, i ma huga nda a hala ay ga kaa. Woo ra a ga soolu hala ay ga kaa, a ma tee kabedoonay haya, a masi tee gaabi.


\par }{\PP \VS{6}War ma bay kaŋ boro kaŋ na ikaccu duma ga ikaccu hegay, boro kaŋ na iboobo duma ga iboobo hegay.

\VS{7}Boro foo kul ma noo nda woo kaŋ a nʼa kayandi nga binoo ra, bila nimsay, bila gaabi, zama Irkoy ga baa boro kaŋ ga noo nda ɲaaliyan.

\VS{8}Irkoy goo nda hini ka
anneema dumi kul doori war boŋ hala waati kul war ma bara nda woo kaŋ ga war ga too hala a ma hoo, war ma hin ka teegoy henna dumi kul tee,

\VS{9}sanda takaa kaŋ nda a hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q «Boro kaŋ ga talkey noo ka gomni doori i boŋ,

\par }{\Q nga šerretaraa ga cindi hala abada.»\FTNT{†}{{\FR 9:9 }{\FR{9.9
}}{\XT{Zaburey 112.9.}}}


\par }{\MM \VS{10}Boraa kaŋ ga sayakaa noo dumi, a ga takula noo a ma tee ŋaayan. A ga war noo ka war dumiyoo boobandi, a ga tonton war šerretaraa teegoy hennawey ga.

\VS{11}A ga war tee almankoyni nongoo kul here nda kabedoonay dumi kul, ir bande boro boobo ma albarka daŋ Irkoy se.

\VS{12}Zama faabaroo kaŋ war gʼa tee si hima ka tee Irkoy boro henanantey hinne nafaa, a ga hima ka kate boro boobo ma hanse ka albarka tee Irkoy se.

\VS{13}Nda i duu faabaroo woo, i ga Irkoy saabu nda takaa kaŋ nda war ga cebe kaŋ war ga haŋajer
AlmasihuAlhabar Boryaa se nda kabedoonay gaakasinaa kaŋ war gʼa tee ngi nda borey kul se.

\VS{14}Anneema beeroo kaŋ Irkoy nʼa noo war se sabbu se i ga Irkoy ŋaaray war se, ka baa war ka tonton.

\VS{15}Albarka ma bara Irkoy se nga nooyan beeroo kaŋ si hin ka fillandi maaganda se.




\par }\Chap{10}{\SH Pol na borey zaabi kaŋ ga šelaŋ nga goyoo ga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agay hunday Pol, ay ga haya foo wiri war ga
Almasihu bineyaynaa nda nga borohennataraa maaganda se, agay kaŋ borey ga nee kaŋ nda ay goo war game ka dii cere moo nda moo, ay ga tee boro yayna, amma nda ay mooru war, ay ga tee war se boro konna.

\VS{2}Ay gʼa ŋaaray war ga, waati kaŋ ay goo war game, ay masʼay borokonnotaraa cebe war se takaa kaŋ nda ay ga yadda kʼa cebe borey se kaŋ ga hongu adamizey takaa nda ir ga dira.

\VS{3}Cimi no, adamizeyaŋ ti ir, amma ir si wongu nda adamizey takaa.

\VS{4}Zama ir wongu jinawey manʼti adamizey waney, jinay gaabanteyaŋ no kaŋ hun Irkoy do ka hayey kaŋ ga wongu kubay, kʼi kayri, ka taari miilewey halaci,

\VS{5}ka hini kul kaŋ ga nga boŋ jer ka kay Irkoy bayraa se halaci, ka kate miile kul ma yee Almasihu cire kʼa beerandi.

\VS{6}Ir soolu, waati kaŋ war ga haŋajer ir se haya kul ra, ir ga zunubu kul zukandi.


\par }{\PP \VS{7}Wa hayey guna nda cimi! Nda boro ga naanay kaŋ nga goo Almasihu bande, a ma haya foo bay: takaa kaŋ nda a goo Almasihu bande, takaa din da ir mo Almasihu wane nda ir.

\VS{8}Ba nda ay ga bolsay kayna nda hinoo kaŋ ir Koyoo nʼa noo ya ne, a manʼti kala war tontonyanoo se, manʼti war kayriyanoo se. Woo si ay haawandi.

\VS{9}Ay si baa a ma tee sanda ya mma war hunburandi nda ay batagawey,

\VS{10}zama i nee batagawey wey ga tiŋ, i goo nda gaabi, amma agay azzaatoo sii nda gaabi, ay meešenney manʼti baffoo.

\VS{11}Boro kaŋ ga woo hongu ma bay kaŋ takaa kaŋ ti ir šennoo ir batagawey ra nda ir ga mooru, nga da ti ir teegoyey nda ir goo war game.


\par }{\PP \VS{12}Ir mma yadda hunday kʼir boŋ sawandi nda boroyaŋ kaŋ goo borey ra kaŋ ga ngi boŋ saabu, wala kʼir boŋ kar i ga. Amma ngi, i mma ngi boŋ neeši ngi boŋ ga, ka ngi boŋ kar ngi boŋ ga, i si faham baffoo.

\VS{13}Ir, ir si bolsay ka hoo, amma kaydogoo kaŋ Irkoy nʼa daŋ ir ga, ir ga kay kaydogoo din ga, nga ka kate ir too kate mo hala war do.

\VS{14}Ir si bisa ir kaydogoo din ga, sanda ir mana too kate hala war do. Ir nka mana too kate hala war do nda Almasihu
Alhabar Boryaa wala?

\VS{15}Ir si hanse ka bolsay nda goy waaney, amma ir ga naata, nda war naanaa koy jine ka tonton, ir goyoo ga tonton ka sawa nda kanjey kaŋ ir nʼi kayandi.

\VS{16}Woo ra ir ga Alhabar Boryaa ka koy koyrawey kaŋ goo war se jine, bila nda ir ma bolsay nda goyey kaŋ teendi ka ben farru waaney ra.

\VS{17}«Boro kaŋ ga bolsay ma bolsay nda ir Koyoo.»\FTNT{*}{{\FR 10:17 }{\FR{10.17
}}{\XT{Žeremi 9.23.}}}

\VS{18}Manʼti boraa kaŋ ga nga boŋ saabu no i gʼa dii laadirante, boraa kaŋ ir Koyoo gʼa saabu ti laadirante.




\par }\Chap{11}{\SH Boroyaŋ kaŋ ga ngi boŋ himandi diyaw
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nda a gar ba war mma hin kʼay hollokomtaraa ikayna muɲe, wa alha naŋ, war mʼay suuri kayna.

\VS{2}Ay ga canse war se nda canseyan kaŋ hun Irkoy do, zama ya nka war cewoo dii kurɲe folloku se, ka war kayandi
Almasihu jine sanda hondiyaw henanante kaŋ si aru bay.

\VS{3}Amma ay ga hunbur, sanda takaa kaŋ nda gondoo na nga carmaa ka Haawa darga, takaa din da war lakkaley masi koy bere ka laadirtaray [nda henanyan] naŋ kaŋ Almasihu ga hima nda a.

\VS{4}Zama nda boro kaa ka Isa tana waazu war se kaŋ manʼti woo kaŋ ir nʼa har, wala war duu hundi tana kaŋ manʼti Irkoy
Hundoo kaŋ war duu a ka bisa, wala alhabar borya tana kaŋ manʼti
Alhabar Boryaa kaŋ war duu a, war ga yadda ngi mo ga.


\par }{\PP \VS{5}Agay do war
diyaw beerey mana bisa agay nda baffoo.

\VS{6}Ba nda ay si waana šenni, manʼti bayray here, taka kul kaŋ no nda nongu kul kaŋ no, ir nʼa cebe war se.


\par }{\PP \VS{7}Wala zunubu no yʼay boŋ yeeti ganda hala war ma duu ka jer waatoo kaŋ ay na Irkoy Alhabar Boryaa har war se yaada?

\VS{8}Ay na
Egiliz tanayaŋ kabey kokobu ka banaw taa i kone ka kaa ka war alhaadimay goyoo ra.

\VS{9}Waatoo kaŋ ay goo war do, kaŋ tilasu duu agay, ya na tee boro kul ga jeraw, zama ir armey kaŋ kaa ka hun Masedoni nʼay noo hayey kaŋ ga ay ga too. Haya kul here ay nʼay boŋ dii ya si tee war ga jeraw, ay ga koy a ga mo kʼay boŋ dii.

\VS{10}Hala de cimi no kaŋ Almasihu cimoo goo ay ra, boro kul sʼay ganji ya fooma Akay gandaa laamawey ra.

\VS{11}Macin se? Ya nkʼa tee, zama ay si baa war wala? Irkoy ga bay kaŋ ay ga baa war.


\par }{\PP \VS{12}Woo kaŋ ay goo mʼa tee, ay ga cindi a ga, hala ya borey gagay kaŋ ga waati henna ceeci ka bolsay ka ngi boŋ sawandi nda ir.

\VS{13}Borey wey dumey manʼti kala taari diyawyaŋ, goykaw darganteyaŋ kaŋ ga ngi boŋ himandi Almasihu diyawyaŋ.

\VS{14}A si boŋhaw, Ibilisi hunday mma nga boŋ himandi annuura almalayka.

\VS{15}Adiši a si boŋhaw nga goykey mo ma ngi boŋ himandi šerretaraa goykawyaŋ. Amma ngi kokoroo ra i ga duu ngi teegoyey banaa.


\par }{\SH Laazaabawey kaŋ duu Pol nga diyawtaraa ra
\par }
{\PP \VS{16}Ay ga yee kʼa har, boro kul masʼay dii sanda hollokom, wala mo war mʼay dii sanda hollokom hala agay mo, ya duu ka bolsay kayna.

\VS{17}Woo kaŋ ay gʼa har, ay sʼa har nda ir Koyoo takaa, hollokom takaa nda ay gʼa har, nga ra ay ga naanay ka duu haya kaŋ nda ay ga bolsay.

\VS{18}Boro boobo ga fooma nda adamizetaray hayey, agay mo ga fooma.


\par }{\PP \VS{19}War ga wan ka hollokomey hayey muɲe, war kaŋ ga nee lakkalkoyniyaŋ ti war!

\VS{20}War ga boro muɲe kaŋ ga war tee baɲɲa, wala boro kaŋ ga war hayaa taa, wala boro kaŋ ga war kabey koonandi, wala boro kaŋ ga war kaynandi, wala boro kaŋ ga war saŋ.

\VS{21}Ay gʼa har, ir haawoo no, a ga hima nda sanda ir nka yalaafu.

\par }{\PP Haya kul kaŋ boro ga yadda kʼa tee, ay ga šelaŋ sanda hollokom, ay ga yadda mo.

\VS{22}Ebereyaŋ no wala? Agay da mo, nga da ti agay. Izirayel boroyaŋ no? Agay da, nga da ti agay. Ibirahima hayrey no wala? Agay da, nga hayroo ti agay.

\VS{23}Almasihu goykawyaŋ no wala? Ay ga šelaŋ sanda saama, agay tiya ka bisa ey: ay taabi ka bisa ey, ay na kasu tee ka bisa ey, ay karandi laala ka bisa ey, cee boobo ay huru buuyan mee ga.

\VS{24}Cee guu Alyahuudey na barzu mee woytaaci (40) kaŋ affoo gʼa kuma kaa ay ra.\FTNT{*}{{\FR 11:24 }{\FR{11.24
}}{\XT{Alhukumoo 25.2–3.}}}

\VS{25}Cee hinza ay barzandi, cee foo ay warrandi nda tondi hala ya duu ka buu, cee hinza harihii nʼay mun, ay na zaari foo nda cijin foo tee teekoo ra.

\VS{26}Cee booboyaŋ ay naarumawey ra, ay huru farratay ra isawey boŋ, ay huru farratay ra zay beerey game, ay huru farratay ra ay dumoo borey game, ay huru farratay ra dumey kaŋ manʼti Alyahuudu game, ay huru farratay ra koyraa ra, ay huru farratay ra saajoo ra, ay huru farratay ra teekoo boŋ, ay huru farratay ra taari armey game.

\VS{27}Ay goo taabi nda farayan ra, cee booboyaŋ ay ga hanna, ay goo heray nda jaw ra, cee booboyaŋ ay mana duu ka ŋaa, ay goo hargu nda baɲi ra.

\VS{28}Woo ti ya na hayey jerey kabu, hayaa kaŋ gʼay kankam zaari kul ti
Egilizey kul alhuzunoo.

\VS{29}May ka sii nda gaabi takaa kaŋ nda agay mo sii nda gaabi? May no ka kaŋ zunubu ra, de a sʼay dor?


\par }{\PP \VS{30}Nda ay ga hima ka fooma, ay si fooma kala nda ay gaabi jaŋaa.

\VS{31}Irkoy kaŋ ti ir Koyoo Isa Baabaa, albarka ma bara a ga hala abada, ga bay kaŋ ay si taari.

\VS{32}Kaŋ ay goo Damas koyraa ra, goforneroo kaŋ goo kokoyoo Aretas cire na koyraa boroyaŋ daŋ i mʼay koroši hala i mʼay dii.

\VS{33}Kokondo ra i nʼay daŋ kʼay zumandi nda koyraa cetaa funeetaraa, woo kʼay kaa kaboo ra.
 



\par }\Chap{12}{\SH Hayey kaŋ Pol dii ey bangayyan ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}A nka tilasu ya fooma. Ba nda nafaw sii a ra, ay ga koy a ga kʼir Koyoo hayey kaŋ boro ga dii ey nda nga bangayyaney deede.

\VS{2}Ay ga
Almasihu ganakaw foo bay kaŋ zandi ka koy hala beene hinzantoo ra, a ga too jiiri woy cindi taaci (14). Nda nga azzaatoo no ka koy wala manʼti nga azzaatoo no, ay si bay, Irkoy no ma bay.

\VS{3}Ay ga bay kaŋ boraa din koy beenaa ra, nda nga azzaatoo ra no, wala manʼti nga azzaatoo ra no, ay si bay, Irkoy no ma bay,

\VS{4}a zandi ka koy hala alženna ra, a maa šenniyaŋ kaŋ si deedandi, i si bisa boro se a mʼi har.

\VS{5}Boraa woo dumoo nda ay ga fooma, amma agay hunday, ay si fooma nda haya kul kala ay gaabi jaŋaa.


\par }{\PP \VS{6}Nda ay ga baa ya fooma ay si tee hollokom, zama cimoo no ay gʼa har. Amma ay gʼay boŋ dii hala boro masʼay jer ka bisa woo kaŋ a ga dii a ay ga wala woo kaŋ a ga maa ay gʼa har,

\VS{7}bangayyan beerey wey mo kaŋ a ga dii ey maaganda se. Haya huru ay hamoo ra kaŋ ma nee karji hala ya si duu kʼay boŋ jer. Ibilisi almalayka ka sanbandi a mʼay kar hala ya si duu kʼay boŋ jer.

\VS{8}Hayaa woo se, ay nʼir Koyoo ŋaaray cee hinza a mʼa moorandi ay ga.

\VS{9}A nee ya ne: «Agay
anneemaa ga ni wasa, zama gaabi jaŋay ra ay hinoo ga diyandi kaaray.» Adiši a ga hanse ka kan ya ne ya bolsay nda ay gaabi jaŋaa hala Almasihu hinoo ma cindi ay ga.

\VS{10}Woo se ay ga ɲaali nda ay gaabi jaŋaa, nda maahasarawyaŋ, nda tilasuyaŋ, nda gurzugayyaŋ, nda šiitayanyaŋ ra Almasihu sabbu se, zama waati kaŋ ay sii nda gaabi, waatoo din no Almasihu gʼay noo gaabi.


\par }{\SH Pol ga alhuzun Korent borey se
\par }
{\PP \VS{11}Ay tee hollokom, war kʼay gaabi ya ti a, war ti borey kaŋ hima kʼay saabu, zama
diyaw beerey wey mana bisa agay nda haya kul, ba kaŋ ay manʼti baffoo.

\VS{12}Šikka sii diyaw silbawey, war dii ey war game nda ngi muɲeyan beeroo. I teendi nda tammaasayaŋ, nda almunkaryaŋ, nda kayfiyaŋ albarkaa ra.

\VS{13}Macin no
Egilizey jerey duu a kaŋ war mana duu a? Nda manʼti haya folloku kaŋ ti ya na tee war ga jeraw. Wa tooɲeroo woo yaafa ya ne!


\par }{\PP \VS{14}Nga ne, cee hinzantoo ti woo ay ga soolu ka koy war do, de mo ay si tee war ga jeraw, zama manʼti war almanoo bande ay goo, war hunday bande ay goo. Manʼti zankey no ma haya marga hayragey se, hayragey no ma marga zankey se.

\VS{15}A ga kan ya ne yʼay kabehayaa noo war se, ka agay hunday noo war se. Nda ay ga baa war ka tonton, haya no ma hun war bajoo ra ya ne wala?


\par }{\PP \VS{16}Haya kul kaŋ no, agay, ya na tee war ga jeraw, amma boro fooyaŋ ga nee kaŋ ay ga caram, de mo carmay nda ay na war dii.

\VS{17}Borey kaŋ ay nʼi sanba i ma koy war do, boro goo i ra kaŋ kate ya war haya ŋaa wala?

\VS{18}Ay nʼa wiri Tit ga a ma koy war do. Ay nʼir armaa sanba a bande. Tit nka war haya ŋaa wala? Manʼti lakkal follokaa ra ir dira? Manʼti fondo follokaa ra ir dira?


\par }{\PP \VS{19}A gay war ga hongu kaŋ ir mma faasa ir boŋ se war jine, manʼti cimi no. Ir si šelaŋ kala Irkoy jine
Almasihu albarkaa ra. Woo kul, ir baakey, ir sʼa tee kala war tontonyanoo se.

\VS{20}Ay ga hunbur waati kaŋ ay kaa ya si war gar taka kaŋ ga kan ya ne ga, de mo war mo masʼay gar taka kaŋ ga kan war se ga. Ay ga hunbur ya yenjeyaŋ gar war game, nda canseyaŋ, nda binetunyaŋ, nda alhaasiditarayyaŋ, nda cere maahasaraw, nda miimandayaŋ, nda bolsay, nda taka šiirayaŋ.

\VS{21}Ay ga hunbur kaŋ hiino nda ay kaa war do, ay Koyoo masi koy ay yeeti ganda war jine. Boro booboyaŋ kaŋ na zunubu tee, de i mana
tuubi ka hun ngi žiiboo ga, nda woy nda aru izefututaraa ra, nda haya futu boonayyan ra kaŋ i nʼi tee, ay ga hẽe ngi maaganda se.




\par }\Chap{13}{\SH Hoyray kokorantey nda fooyanoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Cee hinzantoo ti woo kaŋ ay ga koy war do. «Ciiti kul masi dunbandi kala seede hinka wala ihinza seedetaraa ga.»\FTNT{*}{{\FR 13:1 }{\FR{13.1
}}{\XT{Alhukumoo 19.15.}}}

\VS{2}Borey kaŋ na zunuboo tee za ya na koy war do nda borey jerey kul, ay ga lakkaley zumandi kaŋ ba nda ay sii no, sanda takaa kaŋ nda ay nʼa har i se ay koyyan hinkantoo ga kaŋ hiino nda ay kaa, ay si boro kul kaa.

\VS{3}Sohõ kaŋ war ga tammaasa ceeci kaŋ ay miɲoo nda
Almasihu ga šelaŋ, war ga dii a. Almasihu hinagoo si kacca war here, a ga nga hinoo cebe war game.

\VS{4}Zama a
kanjandi sanda boro kaŋ sii nda gaabi. Sohõ, a ga huna Irkoy hinoo albarkaa ra. Ir mo, takaa din da, ir sii nda gaabi, amma ir ga huna a bande Irkoy hinoo albarkaa ra war here.


\par }{\PP \VS{5}Wa war boŋ sii ka war boŋ guna ka dii wala war goo naanaa fondaa ra. War nka si maate kaŋ Isa Almasihu goo war ra? Nda manʼti woo, war ga mongandi war naanaa ra.

\VS{6}Ay ga naata kaŋ war ga kaa ka bay kaŋ ir, ir mana mongu.

\VS{7}Ir ga Irkoy ŋaaray war masi goy futu kul tee. Manʼti ir mma baa ir ma cebe war se kaŋ ir nʼir goyoo tee ka boori, ir mma baa war ma teegoy henna tee, ba nda a ga hima nda sanda ir manʼir goyoo tee ka boori.

\VS{8}Zama ir sii nda hini ka cimi tangam, ir sii kala cimi bande.

\VS{9}Waati kaŋ ir sii nda gaabi, amma war goo nda gaabi, ir ga ɲaali, koyne mo ir ga ŋaaray war ma tee boro timmanteyaŋ.

\VS{10}Woo maaganda se, waati kaŋ ay sii war do, ay ga hayey wey hantum war se, nga ra waati kaŋ ay goo war do ya si hayey šendandi war ga, ya hin kʼa tee nda hinoo kaŋ ir Koyoo nʼa noo ya ne. A nʼay noo hinoo woo war nafaa se, a manʼa noo hasaraw se.


\par }{\PP \VS{11}Aywa agʼarmey, wa ɲaali, wa yadda ka tee boro kaŋ tee ka timme, wa yadda hoyray, wa tee anniya foo, alaafiya ma bara war game. Woo ra Irkoy kaŋ ti Bajikoyoo nda Alaafiyakoyoo goo war bande.


\par }{\PP \VS{12}Wa cere foo nda summuyan henanante. Irkoy boro henanantey kul ga war foo.


\par }{\PP \VS{13}Ir Koyoo Isa Almasihu
anneemaa, nda Irkoy bajoo, nda
Hundi Henanantaa margaroo ma bara war kul bande.

\par }