\NormalFont\ShortTitle{Ester}

{\MT Ester citaaboo

\par }{\IS Citaaboo fahamandiroo

\par }{\IP {\IT{Ester citaaboo woo ga takaa filla kaŋ nda Alyahuudu jamaa hin ka hallasi boro ra kaŋ nee kaŋ kala nga mʼi halaci kʼi benandi laboo ga. Fillaa mana teendi kala waati ra kaŋ Pers borey hinoo goo ganda booboyaŋ ga, kʼa dii za Endu gandaa ra hala Ecopi gandaa ra. Woo gar, Alyahuudu boobo, waaniwaani hugey kaŋ diyandi ka koy Babiloŋ mana willi kate waatoo kaŋ Babiloŋ hinoo kaŋ. Alyahuudey wey, waafakay jaŋay huru ngi nda jamawey kaŋ game i ga huna, zama i mma dira nda ngi ašariyawey nda ngi alaadawey kaŋyaŋ ngi nda jamawey cindey waney manʼti affoo. Haman kaŋ ti kokoyoo Serses hinoo boro hinkantoo nda Alyahuudoo Mardoše yenjaa gʼa cebe kaaray.}}

\par }{\IP {\IT{Kokoyoo Serses na Ester hiiji. Haman kaŋ ti gandaa boŋkoyni baa nga ma Alyahuudey kul halaci kʼi benandi Pers gandaa ra. Ester nda Mardoše tee sabbu kʼi hallasi. Haya beeroo woo kaŋ Irkoy nʼa tee Alyahuudey se zamanoo din ra, Alyahuudey ga hongu a, hala hõ i ga nga jingaroo tee.}}

\par }{\IP {\IT{Ba nda Irkoy maaɲoo mana harandi citaaboo woo ra, ir ga dii hayaa beeroo kaŋ a nʼa tee nga jamaa se. Ngi iberey tun i se, ngi Koyoo nʼi hallasi.}}

\par }{\IP {\IT{Ester citaaboo woo ga hin ka zamnandi kanje taaci:}}

\par }{\IB \par }
{\ILI {\IT{1. Takaa kaŋ nda Ester tee kokoy woy (zamna 1na—2to)}}

\par }{\ILI {\IT{2. Hawandifutaa kaŋ Haman nʼa tee Alyahuudey ga (zamna 3to—5to)}}

\par }{\ILI {\IT{3. Kokoyoo bay Haman zanbayanoo ga (zamna 6to—7to)}}

\par }{\ILI {\IT{4. Alyahuudey hin ngi iberey (zamna 8to—10to)}}

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Kokoyoo Serses na hoyandi tee
\par }
{\PP \VerseOne{1}Fillaa woo hayey mana teendi kala kokoyoo Serses waati, nga no ma laama kʼa dii za Endu gandaa ka koy hala Ecopi gandaa ra, laamaa zamnari zangu nda waranka cindi iyye bara i ra (127).

\VS{2}Waatoo woo ra, kokoyoo Serses goro kokoytaraa ra koyraa kaŋ kuubandi nda cete ra kaŋ ti Sus.

\VS{3}Nga laamaa jiiri hinzantoo ra, a na hoyandi tee nga gandaa boŋkoyney nda nga borey kul se. Pers gandaa wongu-izey, nda Med gandaa wongu-izey mo goo i ra nda gandaa zamnarey boro kayantey nda gofornerey.

\VS{4}A nka woo tee hala nga ma nga almankoynitaraa, nda nga kokoytaraa daržaa, nda nga hini jerantaa cebe i se. Hooraa tee zaari boobo, a na jirbi zangu nda woyyaaha (180) tee.

\VS{5}Waatoo kaŋ hooraa ben, borey kaŋ goo Sus koyraa ra, kokoyoo na hoyandi tana tee i kul se, boro beerey nda boro kaccey se. Woo mana teendi kala kokoy hugoo saddiɲaa farroo ra jirbi iyye.

\VS{6}I na nongoo hanse hala a boori, i na leŋ šukka kaaray nda bula, i na šukka baana karfuyaŋ nda šukka ciray henna, nda nzorfu kaaray korbayyaŋ tenji-tenji cere ga kʼi haw ganjiyaŋ ga kaŋ teendi nda tondi hay šenda. Kargawey mana teendi kala nda wura nda nzorfu kaaray kaŋyaŋ i nʼi kanandi kʼi tee caaray, nda tondi hay šenda, nda jingam nerante nda tondi bibi hay šenda.

\VS{7}Haŋhayey ga nondi borey se wura poti dumi-dumiyaŋ ra, kokoy hugoo
alaneb hari mooraa ga tee hari ka kokoyoo kabedoonaa cebe.

\VS{8}Boro kul ga haŋ woo kaŋ kan a se. Kokoyoo bayrandi nga hugoo goykaw beerey se kaŋ i ma boro foo kul noo woo kaŋ a ga baa.

\VS{9}Kokoy woyoo Wasti mo na hoyandi tee, a manʼa tee kala woyey se kokoyoo Serses hugoo ra.


\par }{\SH Wasti mana boŋdum kokoyoo se
\par }
{\PP \VS{10}Hoyandoo jirbi iyyantoo hane, woo gar kaŋ kokoyoo Serses binoo ɲaali
alaneb hari mooraa maaganda, a nee nga goykaw beeri iyyaa kaŋ daasandi se kaŋ ti Mehumaŋ, nda Bizta, nda Harbona, nda Bigta, nda Abagta, nda Zetar, nda Karkas

\VS{11}kaŋ i ma koy kate kokoy woyoo Wasti, nga nda nga kokoy fuulaa. A nka baa nga ma nga booroo cebe jamaa nda boŋkoyney se, zama a ga boori.

\VS{12}Amma kaŋ goykey na kokoyoo dontaa har kokoy woyoo Wasti se, Wasti wanji ka kaa. Kokoyoo hanse ka futu futay laala.

\VS{13}Woo ga, kokoyoo šelaŋ lakkalkoyney se kaŋ ga alaadawey bay. Zama kokoyoo almuraadu kul si koy kala borey do kaŋ ga ašariyaa nda fondawey bay.

\VS{14}Lakkalkoyney kaŋ ga hanse ka man kokoyoo ti Karšena, nda Šetar, nda Admata, nda Tarsis, nda Meres, nda Marsena, nda Memukaŋ. Wey ti Pers gandaa nda Med gandaa borey boŋkoyni iyyaa kaŋ goo jine laamaa ra.

\VS{15}Kokoyoo nʼi hãa wala macin no ašariyaa nee kaŋ boro ga hima kʼa tee kokoy woyoo Wasti se kaŋ mana boŋdum kokoyoo Serses yaamaroo se kaŋ goykey nʼa har a se.


\par }{\PP \VS{16}Kokoyoo nda boŋkoyney jine Memukaŋ nee: «Layboo kaŋ kokoy woyoo Wasti nʼa tee, manʼti kokoyoo hinne se a nʼa tee, a manʼa tee kala gandaa boŋkoyney kul se nda jamawey kul kaŋ goo kokoyoo Serses laamaa zamnarey kul ra.

\VS{17}Zama kokoy woyoo wanjiroo, woyey kul ga kaa ka maarʼa, woo ga kate i ma ngi kurɲey kaynandi ka nee kaŋ kokoyoo Serses hunday na kokoy woyoo Wasti cee a ma kaa nga do, amma a mana kaa.

\VS{18}Hõ, nda Pers gandaa nda Med gandaa boŋkoyni woyey maa kokoy woyoo wanjiroo woo, ngi mo ga takaa follokaa tee kokoyoo gandaa boŋkoyney kul se, ngi kaynandiyanoo ga kate ngi kurɲey biney ma tun.

\VS{19}Kokoyoo, nda ni baa, nʼga hin ka yaamar fattandi kaŋ ga tee ašariya kaŋ si tun, a ma hantumandi Pers nda Med borey ašariyaa ra kaŋ Wasti masi yee koyne ka kaa kokoyoo Serses do. Kokoyoo ga kokoy woytaraa noo nga hangasine foo se kaŋ bagʼa.

\VS{20}Nda yaamaroo woo kaŋ kokoyoo nʼa har bayrandi laamaa kul ra, laama no kaŋ ga hanse ka beeri, woyey kul ga ngi kurɲey beerandi, za ibeeri hala ikaccu.»


\par }{\PP \VS{21}Šennoo woo kan kokoyoo nda nga boŋkoyney se, kokoyoo na hayaa tee kaŋ Memukaŋ nʼa har.

\VS{22}A na batagayaŋ sanba kokoyoo laamaa zamnarey kul ra, gandaa zamnari foo kul a na nga bataga hantum nga abacaa ra, a na bataga sanba jamaa foo kul se ngi boŋ meešennoo ra kaŋ aru kul ma tee nga hugoo boŋkoynoo de mo a ma wan nga dumoo šennoo.




\par }\Chap{2}{\SH Ester tee kokoy woy
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hayey wey banda ga, kokoyoo Serses futayyanoo zunbu. A hongu Wasti, hayaa kaŋ a nʼa tee nda hayaa kaŋ kayandi a se nga misoo ra.

\VS{2}Woo ga, borey kaŋ ga goy kokoyoo hugoo ra nee kokoyoo se: «Naŋ i ma woy soogo kaŋ si aru bay a ga boori ceeci kokoyoo se.

\VS{3}Kokoyoo ma korošikawyaŋ daŋ nga laamaa zamnarey kul ra. Woy soogo kaŋ ga boori, kaŋ si aru bay, i ma kate i kul kokoyoo hugoo ra, woyey hugoo ra, koyraa kaŋ kuubandi nda cete ra kaŋ ti Sus. Woyey hugoo goykaa kaŋ ti Hege, aru no kaŋ daasandi, nga ti boraa kaŋ ga kokoyoo woyey lakkal, nga no ma woy soogey lakkal. Haya kul kaŋ ga kate i ma boori, a gʼa noo i se.

\VS{4}Woy soogaa kaŋ kan ni kaŋ ti kokoyoo se ma tee kokoy woy Wasti dogoo ra.» Šennoo woo kan kokoyoo se, nga ka tee da.

\VS{5}Alyahuudu aru foo goo Sus koyraa ra, maaɲoo ti Mardoše, baaboo maaɲoo ti Yahir, Yahir baabaa ti Šimeyi, Šimeyi baabaa ti Kiš kaŋ si hun kala Benžameŋ alkabiilaa ra.

\VS{6}A goo borey ra kaŋ Nebukanezar, Babiloŋ kokoyoo nʼi ka hun Žerizalem kʼi dii ka koy, nga nda Yekoniya, Žuda gandaa kokoyoo.

\VS{7}Mardoše ka Hadasa biiri, Hadasa da no i gʼa cee nda Ester, nga hasaa ize woy no. Ester ɲaŋoo nda baaboo kul si huna. Woy soogo no kaŋ goo nda kunturu henna a ga boori. Ɲaŋoo nda baaboo buuroo banda ga, Mardoše kʼa biiri.

\VS{8}Waatoo kaŋ kokoyoo yaamaroo šennoo fatta, i na woy soogo boobo marga Sus koyraa ra, i mana talfandi kala Hege ga. Woo ra i koy nda Ester kokoyoo hugoo do kʼa talfi Hege ga kaŋ ti woyey lakkalkaa.


\par }{\PP \VS{9}Woy soogaa kan Hege se, a hanse ka huga nda a. Haya kul kaŋ ga hin ka kate a ma boori, a nʼa noo a se nda nga ŋaahayaa nda koŋŋa iyye kaŋ i nʼi suuba kokoyoo hugoo ra. A na Ester nda nga koŋŋey daŋ woyey nongey kul ihenna ra.

\VS{10}Ester mana dumoo kaŋ ga a hun nda nga alkabiilaa har a se, zama Mardoše nka nee a se kaŋ a masʼi har.

\VS{11}Zaari kul Mardoše ga koy yaara woyey hugoo batumaa here ka dii taka kaŋ ga Ester goo, nda takaa kaŋ nda i gʼa dii.


\par }{\PP \VS{12}Woy soogo foo kul nda a na handu woy cindi hinka (12) tee, a ga koy kokoyoo Serses do, woo ti diidaa kaŋ kayandi woyey hanseyanoo se hala i ga koy kokoyoo do. Ngi saajawyanoo se i ga handu iddu tee i ga jiyoo kaŋ ti
mir yon nda handu iddu i ga haya hew kaanayaŋ nda woy jiiyaŋ daŋ ngi ga.

\VS{13}Waati foo woy soogaa waatoo too kaŋ ga a ga hima ka koy kokoyoo do, haya kul kaŋ a nʼa wiri i ga, i nʼa noo a se hala a mʼa ka hun woyey hugoo do ka koy kokoyoo hugoo do.

\VS{14}Cijinoo ra a ga koy, subbaahoo ra a ga koy woy hugu tana ra ka talfandi Šašgaz ga, aru no kaŋ daasandi kaŋ ga kokoyoo
wahayey lakkal. Woy soogaa si yee koyne ka koy kokoyoo do nda manʼti kokoyoo nkʼa cee nda maaɲoo a ma kaa nga do.

\VS{15}Ester manʼti kala Mardoše hasaa, Abihayel ize woyoo, Mardoše ka Ester biiri. Waatoo kaŋ ra Ester waatoo too ka koy kokoyoo do, Ester na Hege kaŋ daasandi, kaŋ ga huga nda kokoyoo woyey hugoo hãa nda haya kul kaŋ nga ga hima kʼa zaa nga bande. Ester kan borey kul se kaŋ dii a.

\VS{16}I na Ester ka koy kokoyoo Serses do kokoy hugoo ra nga laamaa jiiri iyyantoo handu woyantoo (10to), maanaa Tebet handoo ra.

\VS{17}Kokoyoo baa Ester ka bisa woyey cindey kul, Ester kan a se, nga takaa kan a se ka bisa woy soogey kul kaŋ si aru bay. Woo ga, a na kokoy fuulaa daŋ boŋoo ga, a nʼa tee kokoy woy Wasti dogoo ra.

\VS{18}Kokoyoo na hoyandi beeri tee nga gandaa boŋkoyney kul se nda nga borey kul se, Ester hoyandoo no. A kumandi gandaa zamnarey se ngi alkaasoo hayoo ra, a nʼi noo gomniyaŋ kaŋ ga kokoyoo kabedoonaa cebe.


\par }{\PP \VS{19}I yee koyne cee hinkantoo ka woy soogey kaŋ si aru bay marga, woo gar Mardoše goo ma goro kokoyoo hugoo miɲoo ga.

\VS{20}Hala sohõ Ester mana dumoo har kaŋ ga nga hun, a mana nga alkabiilaa har sanda takaa kaŋ nda Mardoše nʼa har a se waatoo kaŋ a gʼa biiri.


\par }{\SH Mardoše bay hawandifutaa ga kaŋ ga baa ka tee
\par }
{\PP \VS{21}Han foo Mardoše goo ma goro kokoyoo hugoo miɲoo ga, kokoyoo goykaw hinka kaŋ daasandi kaŋyaŋ ti Bigtaŋ nda Tereš kaŋ goo borey ra kaŋ ga hugoo jindoo lakkal hanse ka futu, i baa ngi ma kokoyoo Serses wii tuguyan ra.

\VS{22}Mardoše bay i ga, a na alhabaroo bayrandi Ester se, Ester nʼa too kokoyoo do Mardoše maaɲoo ga.

\VS{23}Kokoyoo ceeci ka dii wala cimi no, a gar cimi no. I na aru hinkaa deeji bundu ga kʼi wii. I nʼa hantum taarikey citaaboo ra kokoyoo jinoo ra.




\par }\Chap{3}{\SH Yenje huru Haman nda Mardoše game
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hayey wey banda ga, Kokoyoo Serses na Hamedata kaŋ ti Agag boro izʼaroo Haman beerandi. A nʼa jer kʼa gorandi nga gandaa boŋkoyney kul boŋ.

\VS{2}Kokoyoo borey kul kaŋ goo kokoyoo hugoo miɲoo ga gunguma ka sonbu Haman jine, zama yaamar no kaŋ kokoyoo nʼa noo. Amma Mardoše mana gunguma ka sonbu.

\VS{3}Kokoyoo borey kaŋ goo kokoyoo hugoo miɲoo ga nee Mardoše se: «Macin se nʼga kokoyoo yaamaroo hoo?»

\VS{4}Waati kul i ga woo har a se, amma a si haŋajer i se. Woo ga, i nʼa har Haman se ka dii wala Mardoše ga cindi nga hayaa kaŋ a nʼa har ga, zama a nka nee i se kaŋ Alyahuudu ti nga.

\VS{5}Haman dii kaŋ Mardoše si gunguma ka sonbu nga jine, Haman too nda futay.

\VS{6}I nʼa bayrandi kaŋ Mardoše manʼti kala Alyahuudu. Woo se a nee nga boŋ se kaŋ Mardoše hinne si nga dukuroo kaa. A na taka ceeci ka Mardoše dumoo kul tuusu, maanaa Alyahuudey kul kaŋ goo Serses laamaa ra.

\VS{7}Jiiroo handu jinaa kaŋ ti Nisaŋ handoo, kokoyoo Serses laamaa jiiri woy cindi hinkantoo (12to) ra, Haman na
alkurraa kar kaŋ se i ga nee Pur ka dii wala zaari foo nda handu foo no ma boori hayey kaŋ nga ga baa kʼi tee i se. Alkurraa kaŋ handu woy cindi hinkantoo (12to) ga kaŋ ti Adar.


\par }{\SH Haman soolu nga ma Alyahuudey tuusu kʼi benandi
\par }
{\PP \VS{8}Haman nee kokoyoo Serses se: «Dumi foo goo ni gandaa kul bande, ni laamaa zamnarey kul ra. Ngi yaamarey nda dumi kul wanoo si hima, i si boŋdum kokoyoo yaamar kul se. Nʼsi hima ka borey wey naŋ yaada, nafaw sii ma ne a ra.

\VS{9}Nda ni baa, kokoyoo, ma yaamar hantum kʼa fattandi kaŋ ga nee kaŋ i mʼi halaci kʼi tuusu. Nda woo teendi, ay ga nzorfu kaaray ton zangu hinza (300) noo borey se kaŋ ga kokoyoo goyey juwal i mʼi jisi kokoyoo alman jisidogoo ra.»

\VS{10}Kokoyoo na nga korbaa kaŋ ga nga tammaasaa goo kaa kʼa noo Haman se kaŋ ti Hamedata izʼaroo, Agag boro no, Alyahuudey torrokaa no.

\VS{11}Kokoyoo nee Haman se: «Gaabu nzorfu kaaraa ga. Haya kaŋ kan ma ne mʼa tee dumoo din se.»


\par }{\PP \VS{12}Jiiroo handu jinaa zaari woy cindi hinzantoo (13to) ra, i na kokoyoo hantumkey cee. I na Haman yaamaroo kul hantum kʼa sanba kokoyoo hinoo borey se, nda laamaa zamnari foo kul goforneroo se, nda jama foo kul boŋkoyney se. I nʼa hantum laamaa zamnari foo kul se nga abacaa ra, jamaa foo kul nga boŋ meešennoo ra. I manʼa hantum kala kokoyoo Serses maaɲoo ga ka nga tammaasaa daŋ a ga.

\VS{13}Dontokawyaŋ na batagawey ka koy kokoyoo laamaa zamnarey kul ra, ka nee kaŋ i ma Alyahuudey kul halaci, kʼi wii kʼi tuusu, kʼa dii za aru sooga hala aru žeena, nda zanka, nda woy, woo kul ma teendi zaari folloku ra, handu woy cindi hinkantoo (12to) zaari woy cindi hinzantoo (13to) ra, maanaa Adar handoo ra. I ma ngi almanoo taa sanda
alganiima.

\VS{14}Batagaa berandi foo ga hima ka koy laamaa zamnari foo kul ra sanda yaamar jamaa kul se hala i ma soolu zaaroo din se.

\VS{15}Kokoyoo šennoo ga, dontokey cahã ka fatta. Yaamaroo harandi koyraa kaŋ kuubandi nda cete ra kaŋ ti Sus. Kokoyoo nda Haman goro ka haŋ, woo gar Sus koyraa borey lakkaley ɲaami.




\par }\Chap{4}{\SH Mardoše nʼa wiri Ester ga, a ma Alyahuudey faaba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Mardoše maa hayaa kul kaŋ teendi, a na nga bankaarawey kottu, a na saaku kasa daŋ nga ga ka boosu gum nga ga ka fatta ka koy koyraa gamoo ra, a ga jinde jer ka hanse ka yooyo.

\VS{2}A koy hala kokoyoo hugoo miɲoo tenje, zama boro kaŋ ga saaku goo si hima ka too kokoyoo hugoo miɲoo ga.

\VS{3}Laamaa zamnari foo kul kaŋ ra kokoyoo yaamaroo šennoo too, a tee Alyahuudey se binemarayyan beeri, i meehaw, i ga hẽe, i ga yooyo, iboobo kani saaku kasa ga nda boosu ra.


\par }{\PP \VS{4}Koŋŋey nda arey kaŋ daasandi kaŋ ga goy Ester se kaa a do ka alhabar tee a se. Ester binoo hanse ka dunbu. A na bankaarayyaŋ sanba Mardoše se hala a ma saakoo kaa ka bankaarawey daŋ. Amma Mardoše mana yadda.

\VS{5}Woo ga, Ester ciya Hatak se kaŋ ti arey kaŋ daasandi kaŋ ga goy a se affoo. A nʼa yaamar a ma koy Mardoše do ka bay macin ka tee, macin ti addaliloo.

\VS{6}Hatak fatta ka koy Mardoše do koyraa farroo ra kokoyoo hugoo miɲoo tenje.

\VS{7}Mardoše na hayaa kul kaŋ i nʼa tee nga se har a se, nda mo nzorfu kaaraa hinnaa hunday kaŋ Haman na nga allaahidoo zaa kaŋ nga gʼa daŋ kokoyoo alman jisidogoo ra hala Alyahuudey ma duu ka tuusandi ka dere.

\VS{8}Yaamaroo kaŋ hantumandi kaŋ fatta Sus koyraa ra, Alyahuudey halaciyanoo se, a na nga mo noo a se hala a ma koy a cebe Ester se ka alhabar daŋ a ra. Mardoše nka daŋ Ester ma koy kokoyoo do ka alhormo wiri a ga kʼa suurandi nga dumoo se.

\VS{9}Hatak koy Mardoše šenney too Ester do.

\VS{10}Ester na Hatak donto a ma koy nee Mardoše se:

\VS{11}«Kokoyoo borey, nda nga laamaa zamnarey borey ga bay kaŋ ašariya goo no kaŋ ti boro kul kaŋ no, a ma tee aru wala woy kaŋ koy kokoyoo kunehere batumaa ra, ka gar i manʼa cee, boraa ga wiiyandi, nda manʼti kokoyoo ka nga kokoytaraa goboo kaŋ ti wura šerre a se. Haya kaŋ ti agay, ay jirbi waranza (30) kaŋ ay mana ciyandi ka koy kokoyoo do.»

\VS{12}I na Ester šenney har Mardoše se.

\VS{13}Mardoše nʼi noo zaabi i ma koy a har Ester se ka nee: «Masi hongu kaŋ ni hinne ga hallasi Alyahuudey kul ra, zama ni goo kokoyoo hugoo ra.

\VS{14}Nda mana haya kul har hayaa woo ra, Alyahuudey hallasiroo nda ngi feeriyanoo ga hun i se nongu foo here, woo ga, ni nda ni baabaa hugoo ga dere. Koyne mo may no ma bay wala manʼti waatoo woo da se ni tee kokoy woy?»

\VS{15}Ester daŋ ka Mardoše zaabi ka nee:

\VS{16}«Koy Alyahuudey kul marga kaŋ goo Sus koyraa ra. War ma meehaw ya ne, cijin nda zaari war masi ŋaa, war masi haŋ hala jirbi hinza. Agay mo nda ay koŋŋey ga meehaw. Nda woo teendi, ay ga koy kokoyoo do, ba nda ay si hima ka koy ašariyaa maaganda. Nda ay ga hima ka wiiyandi, ya wiiyandi.»

\VS{17}Mardoše koy, a nʼa tee nda takaa hunday kaŋ nda Ester nʼa har a se.




\par }\Chap{5}{\SH Ester na kokoyoo nda Haman hoyandi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jirbi hinzantoo ga, Ester na nga kokoy woy darbawey daŋ nga ga ka koy kokoyoo hugoo kunehere batumaa ra, kokoyoo hugoo tenje. Woo gar kokoyoo goo ma goro nga kokoy gorodogoo ra kokoy hugoo ra ka hugoo miɲoo tenje.

\VS{2}Waatoo kaŋ kokoyoo dii Ester a ga kay batumaa ra, a kan a se. Kokoyoo na nga kokoytaraa goboo kaŋ ti wura šerre Ester se. Ester man ka tuku goboo boŋoo do.


\par }{\PP \VS{3}Kokoyoo nee a se: «Macin ka tee, kokoy woyoo Ester? Macin no nʼga baa? Ba nda kokoytaraa jere faa no, ay gʼa noo ma ne.»

\VS{4}Ester nʼa zaabi ka nee: «Nda kokoyoo yadda, ŋaahayaa kaŋ ay nʼa hanse ma ne, kokoyoo, hõ ni nda Haman ma kaa cere bande ka ŋaa.»

\VS{5}Kokoyoo nee: «Wa cahã ka koy ciya Haman se hala ir ma hayaa tee kaŋ Ester nʼa har.» Kokoyoo nda Haman kaa Ester hoyandoo ra.

\VS{6}Alaneb
 hari mooro haŋyanoo waati kokoyoo nee Ester se: «Aywa, macin no nʼga baa? Nʼga duu a. Macin no nʼgʼa wiri? Ba nda kokoytaraa jere faa no, nʼga duu a.»

\VS{7}Ester zaabi ka nee: «Hayaa kaŋ ay ga baa yʼa wiri ti:

\VS{8}nda ay duu kokoyoo do alhormo, nda a ga tee kokoyoo se a ma yadda hayaa ga kaŋ ay gʼa har, kokoyoo nda Haman ma kaa hoyandoo ra kaŋ ay gʼa tee war se, nda woo tee, suba, hayaa kaŋ kokoyoo nʼa har, ay gʼa tee.»


\par }{\SH Haman hawandifutay Mardoše ga
\par }
{\PP \VS{9}Hanoo woo, Haman fatta nda ɲaali nda binekaanay. Dogoo din da Haman dii Mardoše kokoyoo hugoo miɲoo ga. Mardoše mana tun, a mana hunbur a jine. Woo ga, Haman hanse ka futu Mardoše se.

\VS{10}Amma a na nga boŋ dii, a koy nga hugoo do. A donto ka ciya nga cerey nda nga wandoo Zereš se i ma kaa.

\VS{11}Haman filla i se haya kaŋ ti alman beeroo kaŋ goo nga se, nda izʼarey hinnaa, nda takaa kul kaŋ nda kokoyoo na nga jer boŋkoyney nda kokoyoo borey kul jine.

\VS{12}A nee i se: «A mana ben, agay hinne nda kokoyoo no kokoy woyoo nʼir cee hoyandoo ra. Suba mo, agay nda kokoyoo no a nʼir cee nga do.

\VS{13}Amma woo kul manʼti baffoo ya ne kullihinne ay ga dii Alyahuudoo woo ga goro kokoyoo hugoo miɲoo ga.»

\VS{14}Nga wandoo Zereš nda nga cerey kul nee a se kaŋ hayaa kaŋ a ga hima kʼa tee manʼti kala ka bundu kuku kaŋ goo nda kabe daaru woyguu (50) tee, de suba a ma nee kokoyoo se kaŋ a ma Mardoše deeji bundoo ga. Woo ga, a ma koy nda ɲaali hoyandoo dogoo ra. Šennoo woo kan Haman se. A na bundoo tee.




\par }\Chap{6}{\SH Kokoyoo na Mardoše beerandi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Cijinoo din kokoyoo mana hin ka jirbi, a nee kaŋ i ma kate nga se tiiraa kaŋ ra hayey kaŋ teendi zaari kul ga hantumandi, i kate a kʼa caw a se.

\VS{2}I dii kaŋ a hantumandi tiiraa din ra kaŋ Mardoše na aru hinkaa kaŋ daasandi kaŋyaŋ ti Bigtaŋ nda Tereš fatawandi. Ngi no ma hugoo jindoo lakkal, i nka baa ngi ma kokoyoo Serses wii tuguyan ra.

\VS{3}Kokoyoo nee: «Macin ti jeeraa nda beeraa kaŋ i nʼa daŋ Mardoše ga woo maaganda se?» Kokoyoo goykaw aru soogey nee a se: «Haya kul mana teendi a se.»

\VS{4}Kokoyoo nee: «May bara batumaa ra?» A gar Haman no ka too kate kokoyoo taray batumaa ra hala nga mʼa wiri kokoyoo ga, a ma Mardoše deeji bundu kukoo ga kaŋ nga nʼa hanse a se.

\VS{5}Kokoyoo goykey nee: «Haman bara batumaa ra.» Kokoyoo nee: «A ma huru!»

\VS{6}Haman huru, kokoyoo nee a se: «Nda kokoyoo ga baa nga ma boro beerandi, macin no a ga hima kʼa tee a se?» Haman nee nga boŋ se: «May no kokoyoo ga baa nga mʼa beerandi nda manʼti agay?»

\VS{7}Haman nee kokoyoo se: «Nda kokoyoo ga baa nga ma boro beerandi,

\VS{8}i mma hima ka kokoyoo bankaaray kaŋ kokoyoo nʼa daŋ ka bisa, daŋ a ga, kʼa noo bari kaŋ ga kokoyoo kaaru ka bisa, kokoy fuulaa huru baryoo boŋoo ra ka bisa.

\VS{9}Kokoy bankaaraa nda baryoo, i mʼi daŋ boŋkoyni foo kaboo ra. Nda bankaaraa huru boraa kaŋ kokoyoo ga baa nga mʼa beerandi jindoo ra, i mʼa kaarandi baryoo ga, i mʼa ka yaara koyraa farroo ra, i ma kaati jinoo ra ka nee: ‹Woo si teendi kala boro se kaŋ kokoyoo ga baa nga mʼa beerandi!›»


\par }{\PP \VS{10}Kokoyoo nee Haman se: «Cahã, bankaaraa nda baryoo zaa nda takaa kaŋ nda nʼnʼa har, mʼa tee Alyahuudoo Mardoše se kaŋ goo ma goro kokoyoo hugoo miɲoo ga. Hayey kul kaŋ nʼnʼi har, ba affoo masi kuma.»

\VS{11}Haman na kokoyoo bankaaraa zaa, a na baryoo dii, a na bankaaraa daŋ Mardoše jindoo ra, a nʼa kaarandi baryoo ga kʼa ka yaara koyraa farroo ra. A ga kaati jinoo ra, a ga nee: «Woo si teendi kala boro se kaŋ kokoyoo ga baa nga mʼa beerandi!»

\VS{12}Woo banda ga, Mardoše willi kokoyoo hugoo miɲoo ga, Haman zuru ka koy nga hugoo do nda binehẽeni, boŋoo ga guma haawi se.

\VS{13}Haman koy hayaa kul kaŋ duu nga filla nga wandoo Zereš nda nga cerey kul se. Nga hoyraykey nda nga wandoo Zereš nee a se: «Mardoše woo kaŋ jine ni šintin ka haw nda Alyahuudu no, nʼsi hin a se haya kul, a ben ma ne a here.»

\VS{14}I goo ma šelaŋ a se da kaŋ arey kaŋ daasu kaŋ ga goy kokoyoo se ne ma kaa. I na Haman cahãndi ngi ma koy hoyandoo ra kaŋ Ester nʼa tee.




\par }\Chap{7}{\SH Haman kaynandiyanoo nda nga buuroo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kokoyoo nda Haman too kate kokoy woyoo Ester hoyandoo ra.

\VS{2}Zaari hinkantoo ra, waatoo kaŋ kokoyoo ga
alaneb hari mooraa haŋ, a nee Ester se: «Macin no nʼga baa, kokoy woyoo Ester? Nʼga duu a! Macin no nʼgʼa wiri? Ba nda kokoytaraa jere faa no, nʼga duu a.»

\VS{3}Kokoy woyoo Ester zaabi ka nee: «Nda ay duu ni do alhormo, kokoyoo, nda a tee ma ne, ay si baa kala mʼay hundoo hallasi, ay gʼa wiri mo, mʼay dumoo hallasi!

\VS{4}Zama agay nda ay dumoo nka neerandi, i ga baa ngi mʼir halaci kʼir tuusu kʼir benandi! Nda a gar ir nka neerandi sanda baɲɲa nda koŋŋa, ay si haya kul har, zama ir zaraboo si too kokoyoo farawoo.»

\VS{5}Kokoyoo Serses šelaŋ ka nee kokoy woyoo Ester se: «May no? Man boraa kaŋ yadda ka hamaaninaa woo tee?»

\VS{6}Ester nee: «Ir torrokaa, ir iberoo manʼti kala Haman, boro laalaa woo!» Woo ga, Haman jijiri nda hunburay kokoyoo nda kokoy woyoo jine.

\VS{7}Kokoyoo too nda futay, a hun hoyandidogoo ra, a koy kokoy hugoo saddiɲaa ra. Haman cindi no din a ga kokoy woyoo Ester suurandi a ma nga hundoo naŋ nga ra, zama a dii kaŋ kokoyoo na bone kayandi nga se.

\VS{8}Kokoyoo hun saddiɲaa ra ka willi kate hoyandoo dogoo ra waatoo hunday kaŋ Haman goo ma nga boŋ warra kargaa ga kaŋ boŋ Ester goo. Kokoyoo nee: «Koyne mo ni mma kaŋ kokoy woyoo ga ay jinoo ra, ay hugoo ra!» Harfey wey mana hun kokoyoo miɲoo ra ka ben kaŋ i na Haman moɲey haw.

\VS{9}Woo ga, kokoyoo jine, Harbona, arey kaŋ daasu affoo nee: «Bundu kukoo hunday goo no kaŋ Haman nʼa hanse nga do Mardoše se kaŋ šelaŋ kokoyoo gomnoo se. Bundu kukoo kuuroo ti kabedaaru woyguu (50).» Kokoyoo nee kaŋ i ma Haman deeji a ga.

\VS{10}I na Haman deeji bundoo ga kaŋ a nʼa hanse Mardoše se. Woo ra kokoyoo futayyanoo zunbu.




\par }\Chap{8}{\PP \VerseOne{1}Han follokaa din da ra, kokoyoo Serses na Haman, Alyahuudey torrokaa hugoo noo kokoy woyoo Ester se. Mardoše kaa kokoyoo do, zama Ester na hayaa har kokoyoo se kaŋ Mardoše ga ti a nga se.

\VS{2}Woo ga, kokoyoo na nga korbaa kaŋ ga nga tammaasaa goo kaa kaŋ a nʼa taa Haman kone, a nʼa noo Mardoše se. Ester mo na Mardoše tee Haman hugoo jineboraa.


\par }{\SH Ašariyaa kaŋ kokoyoo nʼa fattandi Alyahuudey gomnoo se
\par }
{\PP \VS{3}Woo banda ga, Ester šelaŋ kokoyoo se koyne, a kaŋ cewey cire, a ga hẽe, a gʼa suurandi kaŋ goy futaa nda hawandifutaa kaŋ Agag boraa Haman nʼi kayandi nga mʼi tee Alyahuudey se, kokoyoo mʼi hasara.

\VS{4}Kokoyoo na nga kokoytaraa goboo kaŋ ti wura guuroo šerre Ester se. Ester tun nga boŋ ga ka kay kokoyoo jine.

\VS{5}A nee: «Nda a kan kokoyoo se, nda ay duu ni do alhormo, nda a ga tee ma ne, nda ay ga kan kokoyoo se, Hamedata izʼaroo Haman kaŋ ti Agag boro, hawandifutaa kaŋ a nʼa hantum Alyahuudey ga ka nee kaŋ i kul ma halacandi kokoyoo laamaa zamnarey kul ra, kokoyoo ma hantum ka hantumoo din kaa.

\VS{6}Taka foo nda ay ga hin ka dii bone ga kaŋ ay dumoo ga? Taka foo nda ay ga hin ka dii ay borey ga dere?»


\par }{\PP \VS{7}Kokoyoo Serses nee kokoy woyoo Ester nda Alyahuudoo Mardoše se: «Ay na Ester noo Haman hugoo, nga a deejandi bundu kuku ga, zama a baa nga ma Alyahuudey halaci.

\VS{8}Sohõ, kokoyoo maaɲoo ga, war hunday ma hantum haya kaŋ kan war se Alyahuudey se, war ma kokoyoo tammaasaa daŋ a ga. Zama hantum kaŋ teendi kokoyoo maaɲoo ga, de nga tammaasaa goo a ga, hantumoo din si hin ka tun.»


\par }{\PP \VS{9}Waatoo din da ra, i na kokoyoo hantumkey cee i ma kaa jiiroo handu hinzantoo kaŋ ti Siwaŋ handoo, jirbi waranka cindi hinzantoo (23to) ra. Haya kul kaŋ Mardoše nʼa har, i gʼa hantum Alyahuudey se, nda hinoo borey, nda gofornerey, nda boŋkoyney kaŋ goo kokoyoo laamaa zamnari zangu nda waranka cindi iyyaa (127) ra se, kʼa dii Endu ka koy Ecopi. Laama zamnari foo kul wanoo i nʼa hantum nda nga abacaa nda nga boŋ meešennoo ra. I na Alyahuudey mo wanoo hantum ngi abacaa nda ngi boŋ meešennoo ra.

\VS{10}I na batagawey hantum kokoyoo Serses maaɲoo ga, i na kokoyoo tammaasaa daŋ i ga, i nʼi noo dontokawyaŋ se i ma koy nda ey bariyaŋ ga, i mana žigi kala kokoyoo bari cahãnteyaŋ boŋ ka koy.

\VS{11}Batagawey ra, i daŋ kaŋ kokoyoo nee kaŋ koyra foo kul ra Alyahuudey ga hin ka marga ka wongu ka ngi boŋ hallasi. A nee kaŋ dumi kul wala laamaa zamnari kul kaŋ borey kaa kʼi wongu, Alyahuudey ga hin kʼi kar kʼi halaci hala i ma ben. I ga hin ka ngi iberey woyey nda izey wii, ka ngi kabehayey zaa.

\VS{12}Yaamaroo woo, zaari folloku no a ga tee, kokoyoo Serses laamaa zamnarey kul ra, handu woy cindi hinkantoo (12to) kaŋ ti Adar handoo jirbi woy cindi hinzantoo (13to) ra.

\VS{13}Hantumoo ga hima ka koy laamaa zamnari foo kul ra, a ma tee ašariya, dumey kul ma maarʼa, kaŋ Alyahuudey ga soolu hanoo din ka ngi boŋ faasa ngi iberey ra.

\VS{14}Dontokey kaŋ kaaru kokoyoo bari cahãntey ga, i cahã ka fatta ka koy nda takaa kaŋ kokoyoo nʼa har. I na yaamaroo har koyraa kaŋ kuubandi nda cete mo ra kaŋ ti Sus.


\par }{\PP \VS{15}Mardoše hun kokoyoo do. Kokoy bankaaray kaŋ teendi nda šukka bula nda
leŋ kaaray goo jindoo ra, wura kokoy fuula beeri goo boŋoo ra, burmusu kaŋ teendi nda šukka baana nda iciray henna goo a ga. Sus koyraa kul goo ɲaali beeri ra, i yafarhã.

\VS{16}Alyahuudey goo ɲaali nda binekaanay ra, i yafarhã, i duu beeray.

\VS{17}Laamaa zamnari foo kul, nda koyra foo kul, nda nongu kul kaŋ ra kokoyoo yaamaroo šennoo too, a tee Alyahuudey se ɲaali nda yafarhã, nda hoyandi nda jingar. Alyahuudey hunburay se, gandaa jamawey ra, boro boobo na ngi boŋ tee Alyahuudu.




\par }\Chap{9}{\SH Alyahuudey hin ngi iberey
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jiiroo handu woy cindi hinkantoo (12to) kaŋ ti Adar handoo, nga jirbi woy cindi hinzantoo (13to) ra, šennoo kaŋ kokoyoo nʼa hantum, hanoo din no a ga šintin ka goy. Hanoo din, Alyahuudey iberey mma hongu kaŋ ngi ga duu i ga hinay, amma hayaa bere. Alyahuudey no ka hin borey kaŋ ga konna ey.

\VS{2}Alyahuudey koyrawey ra, kokoyoo Serses laamaa zamnarey kul ra Alyahuudey na cere marga ka kaŋ borey ga kaŋ ga baa ngi mʼi halaci. Amma boro kul mana hin ka kay jiney ra, zama dumey kul borey nka hunbur Alyahuudey.

\VS{3}Laamaa zamnarey boŋkoyney kul, nda hinoo borey, nda gofornerey, nda borey kaŋ ga huga nda kokoyoo almušakkawey na Alyahuudey faaba, zama i kul hunbur Mardoše.

\VS{4}Mardoše tee boro kayante kokoyoo hugoo ra. Nga maaɲoo goo laamaa zamnarey kul ra, zama boro no kaŋ mma koy de a ga duu gaabi.


\par }{\PP \VS{5}Woo ga, Alyahuudey na ngi iberey kul kar nda takuba, i nʼi wii, i nʼi derandi. I na haya kaŋ kan i se tee borey se kaŋ ga konna ey.

\VS{6}Sus koyraa kaŋ kuubandi nda cete ra, Alyahuudey na aru boro zangu guu (500) halaci kʼi wii.

\VS{7}I na Paršandata, nda Dalfoŋ, nda Aspata mo wii,

\VS{8}nda Porata, nda Adaliya, nda Aridata,

\VS{9}nda Parmašta, nda Arizay, nda Ariday, nda Wayezata.

\VS{10}Wey ti Hamedata izʼaroo Haman, Alyahuudey torrokaa, izʼaru woyaa (10). Amma i mana too
alganiimaa do.


\par }{\PP \VS{11}Zaari follokaa din da ra, boro hinnaa kaŋ buu Sus, alhabaroo too kokoyoo do.

\VS{12}Kokoyoo nee kokoy woyoo Ester se: «Sus koyraa ra, Alyahuudey wiiya, i na boro zangu guu (500) halaci nda Haman izʼaru woyaa (10). May no ma bay haya kaŋ no i nʼa tee laamaa zamnari jerey ra! Macin no nʼga baa? Nʼga duu a. Macin no nʼga wiri koyne? Nʼga duu a.»

\VS{13}Ester nee: «Nda kokoyoo yadda, woo kaŋ Sus Alyahuudey nʼa tee hõ, i ma nga cine tee suba, de mo i ma Haman izʼaru woyaa (10) deeji bundu kuku ga.»

\VS{14}Kokoyoo nee kaŋ i mʼa tee. Yaamaroo feendi Sus, i na Haman izʼaru woyaa (10) deeji.

\VS{15}Sus Alyahuudey na cere marga Adar handoo jirbi woy cindi taacantoo (14to) ra, i na boro zangu hinza (300) wii. Amma i mana too alganiimaa do.


\par }{\PP \VS{16}Alyahuudey cindey kaŋ goo kokoyoo laamaa zamnari jerey ra, ngi mo na cere marga ka ngi iberey wongu, ka ngi hundey hallasi, ka duu ngi boŋ. I na boro zenber woyye cindi guu (75.000) wii borey ra kaŋ ga konna ey. Amma i mana too alganiimaa do.

\VS{17}Woo mana teendi kala Adar handoo jirbi woy cindi hinzantoo (13to) ra. Jirbi woy cindi taacantoo (14to) i hunanzam, i nʼa tee hoyandi nda ɲaali zaari.

\VS{18}Haya kaŋ ti Sus koyraa Alyahuudey, i na cere marga handoo jirbi woy cindi hinzantoo (13to) nda woy cindi taacantoo (14to) hane. Handoo jirbi woy cindi guwantoo (15to) hane i hunanzam, i nʼa tee hoyandi nda ɲaali zaari.

\VS{19}Woo maaganda se, Alyahuudey kaŋ goo saajoo ra, nda wey kaŋ goo koyrawey ra kaŋ sii nda cete ga Adar handoo jirbi woy cindi taacantoo (14to) tee ɲaali zaari, nda hoyandi nda jingar kaŋ ra boro ga gomni sanba nga ceroo se.


\par }{\SH Zaari kayandi ka tee jingar
\par }
{\PP \VS{20}Mardoše na woo hantum batagayaŋ ra kaŋ a nʼi sanba Alyahuudey kul se kokoyoo Serses laamaa zamnarey kul ra, imaaney nda imoorey.

\VS{21}A nee i se kaŋ jiiri kul i ma Adar handoo jirbi woy cindi taacantoo (14to) nda nga jirbi woy cindi guwantoo (15to) kayandi kʼi tee jingar zaari,

\VS{22}zama zaarey wey cine ra, Alyahuudey duu ngi boŋ ngi iberey ra. Handoo woo ra, ngi binehẽenoo bere ka tee ɲaali, ngi bonaa bere ka tee ɲaali zaari. A nee i se kaŋ i ma haney din kayandi kʼi tee hoyandi zaari, nda ɲaali zaari, nda ka gomni tee cere se, ka talkey gaakasinay.

\VS{23}Woo kaŋ Mardoše nʼa har, Alyahuudey nʼa tee nda takaa din da. Hoyandoo kaŋ i šintin kʼa tee, tee alaada.


\par }{\PP \VS{24}Hamedata izʼaroo Haman kaŋ ti Agag boro, kaŋ ti mo Alyahuudey kul torrokaa, kaŋ kayandi nga ma Alyahuudey kul tuusu, a na Pur cetaw, maanaa ka
alkurra kar ka gunandi ka dii, ka Alyahuudey lakkaley tunandi kʼi halaci.

\VS{25}Amma waatoo kaŋ šennoo too kokoyoo do, a hantum ka nee kaŋ hawandifutaa kaŋ a nʼa kayandi Alyahuudey se ma zunbu a boŋ! I nʼa deeji bundu kukoo ga, nga nda nga izʼarey.

\VS{26}Woo maaganda se, i ga nee haney din se «Purim» kaŋ si hun kala Pur kalimaa ra (maanaa «alkurra»). Hayaa kul kaŋ hantumandi batagaa woo ra maaganda se, nda woo kaŋ i dii a, nda woo kaŋ duu ey,

\VS{27}Alyahuudey nʼa kayandi kʼa tee alaada kaŋ si tun ngi hayroo se nda borey kaŋ ga tonton i ga se. Jiiri kul i ga zaari hinkaa woo jingar ka sawa nda hantumoo nda waatoo kaŋ kayandi i se.

\VS{28}Zaarey wey ga tee hongandihaya, ka tee jingar alwadda ka kaa alwadda, alaayan beeri foo kul ra, nda laamaa zamnari foo kul ra, nda koyra foo kul ra. Purim zaarey wey manʼti kala haya kaŋ si ben Alyahuudey do, jingaroo si dere ngi haroo nda cere game.


\par }{\PP \VS{29}Kokoy woyoo Ester kaŋ ti Abihayel ize woy nda Alyahuudoo Mardoše na ngi hinoo kul daŋ ka Purim bataga hinkantoo kayandi kʼa noo gaabi.

\VS{30}I na batagawey wey kaŋ ra alaafiya šenni nda lakkalkanay šenni goo sanba Alyahuudey kul se kaŋ goo kokoyoo Serses laamaa zamnari zangu nda waranka cindi iyyaa (127) ra.

\VS{31}A na yaamar noo Alyahuudey se kaŋ i ma Purim jingaroo tee alwaatoo kaŋ Alyahuudoo Mardoše nda kokoy woyoo Ester nʼa kayandi ra. Yaamaroo woo teendi ngi nda ngi hayroo se, waatey kaŋ i ga meehaw, i goo binemarayyan ra.

\VS{32}Ester yaamaroo woo ga Purim jingaroo kayandiroo hakiikandi, i nʼa hantum tiiraa woo ra kʼa jisi.




\par }\Chap{10}{\SH Mardoše duu hinay beeri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kokoyoo Serses na alkaasi daŋ nga gandaa borey ga nda jamaa kaŋ goo teekoo gungey ra.

\VS{2}Serses teegoy gaabantey nda nga wongaaritaraa fillaa, nda takaa kaŋ nda a na Mardoše noo beeray, wey kul hantumandi Med nda Pers kokoyey teegoyey citaaboo ra.

\VS{3}Zama Alyahuudoo Mardoše tee boraa kaŋ ga kaa kokoyoo dumaa ga nga hinoo ra. Nga ti Alyahuudey kul boro beeroo. Nga armey jamaa ga bagʼa. A ga baa nga jamaa gomnoo, a ga goy hala nga dumoo kul ma duu alaafiya.

\par }