\NormalFont\ShortTitle{ŠINTINOO}
{\MT Šintinoo citaaboo

\par }{\IS Citaaboo fahamandiroo

\par }{\IP {\IT{Šintinoo citaaboo ti Bibiloo citaabu jinaa, maanaa lasal hayey ga a ga šelaŋ. Nga fillawey manʼti kala aduɲɲa takaroo, nda nbunadam takaroo, nda Izirayel jamaa.}}

\par }{\IP {\IT{Šintinoo citaaboo manʼti kala cawandiyan kaŋ ga šelaŋ hayey kaŋ Irkoy nʼi tee ga. A ga cahã ka hakiikandi kaŋ Irkoy na aduɲɲa taka, woo ti haya kaŋ ga cebe kaŋ haya kul ga hima ka ben Irkoy cire. Citaaboo benantaa ga, a ga allaahidu noo kaŋ Irkoy ga huga nda nga jamaa. Citaaboo šintinoo ka koy benantaa ga, Irkoy no boro ga dii a: a ga nga boŋ bayrandi, a ga ciiti, a ga nga jamaa gaa.}}

\par }{\IP {\IT{Šintinoo citaaboo woo ra Izirayel alaada žeenawey goo, ka cebe takaa kaŋ nda i na ngi naanaa ka goy.}}

\par }{\IP {\IT{Hayaa kaŋ Irkoy gʼa wiri manʼti kala ir ma naanay nga, ir ma naanay allaahidu kaŋ nga nʼa noo, ir ma nga yaamarey nda nga ašariyawey gana.}}

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Aduɲɲa takaroo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Šintinoo ga, Irkoy na beenaa nda laboo taka.

\VS{2}Laboo sii nda taka kul, nga koonoo no. Kubay goo guusu beeroo boŋ, de\FTNT{*}{{\FR 1:2 }{\FR{1.2
}}{\FQ{de}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{amma.}}} Irkoy
Hundoo\FTNT{†}{{\FR 1:2 }{\FR{1.2
}}{\FQ{Irkoy
Hundoo}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{hew kaŋ hun Irkoy do.}}} cindi ka dira-dira haroo boŋ.


\par }{\PP \VS{3}Irkoy nee: «Gaayoo ma bangay!» De gaayoo bangay.

\VS{4}Irkoy dii kaŋ gaayoo boori. A na gaayoo nda kubaa fay kʼi kaa cere ra.

\VS{5}Irkoy na gaayoo maaɲoo daŋ «zaaroo», de a na kubaa maaɲoo daŋ «cijinoo». Cijin foo kaa, subbaahi foo kaa. Woo ti zaari jinaa.


\par }{\PP \VS{6}Irkoy nee koyne: «Farru beeri ma tee haroo ra kaŋ ga haroo fay ihinka!»

\VS{7}Irkoy na farroo tee. A na farroo tee ka beene haroo nda ganda haroo fay. Woo kaŋ a nʼa har tee.

\VS{8}Irkoy na farroo din maaɲoo daŋ «beenaa». Cijin foo kaa, subbaahi foo kaa. Woo ti zaari hinkantoo.


\par }{\PP \VS{9}Irkoy nee koyne: «Haroo kaŋ goo beenaa se ganda ma marga nongu foo hala daw kogaa ma bangay!» Woo kaŋ a nʼa har tee.

\VS{10}Irkoy na daw kogaa maaɲoo daŋ «laboo», de a na hari margantaa maaɲoo daŋ «teekoo». Irkoy dii kaŋ a boori.

\VS{11}Irkoy yee ka nee: «Laboo ma dumari firzi hay. Subu kul ma nga dumiyoo hay. Tuuri dumi foo kul kaŋ ga ŋandi ma nga izoo hay, affoo kul nga dumiyoo ma bara a ga.» Woo kaŋ a nʼa har tee.

\VS{12}Dumari firzi fatta laboo cire. Subu dumi kul na nga dumiyoo hay. Tuuri kul na nga izoo hay. Dumi kul, nga dumiyoo goo a ga. Irkoy dii kaŋ a boori.

\VS{13}Cijin foo kaa, subbaahi foo kaa. Woo ti zaari hinzantoo.


\par }{\PP \VS{14}Irkoy nee koyne: «Hayayaŋ kaŋ ga gaay noo ma tee farroo ra kaŋ ti beenaa ka cijinoo nda zaaroo fay, i ma tee tammaasayaŋ waatey, nda zaarey, nda jiirey se.

\VS{15}Beenaa farroo ra, hayey wey ma laboo noo gaay!» Woo kaŋ a nʼa har tee.

\VS{16}Irkoy na haya hinkaa tee kaŋ ga gaay noo. Ibeeroo kaŋ ga zaaroo gongu nda ikacca kaŋ ga cijinoo gongu. A na handarawey mo tee.

\VS{17}A nʼi daŋ beenaa farroo ra hala i ma laboo noo gaay.

\VS{18}I ma dii zaaroo nda cijinoo ra, de i ma gaayoo nda kubaa fay kʼi kaa cere ra. Irkoy dii kaŋ a boori.

\VS{19}Cijin foo kaa, subbaahi foo kaa. Woo ti zaari taacantoo.


\par }{\PP \VS{20}Irkoy nee koyne: «Haroo ma too nda hundikoyni. Cirawyaŋ ma deeši laboo boŋ beenaa farroo here!»

\VS{21}Irkoy na adabba beerey nda hundikoyney kaŋ ga ɲuuti haroo ra, a nʼi kul taka, affoo kul nda nga dumoo. A na cirawey kaŋ ga deeši mo kul taka, dumi nda dumi. Irkoy dii kaŋ a boori.

\VS{22}Irkoy na albarka daŋ i ra ka nee: «Hayey kaŋ ga huna haroo ra ma hay ka cere hay ka boobo ka teekoo harey too. Cirawey mo ma hay ka cere hay laboo ga!»

\VS{23}Cijin foo kaa, subbaahi foo kaa. Woo ti zaari guwantoo.


\par }{\PP \VS{24}Irkoy nee koyne: «Hundikoyni dumi kul ma fatta laboo cire: adabba, nda labukoy, nda ganjihooga dumi kul!» Woo kaŋ a nʼa har tee.

\VS{25}Takaa woo nda Irkoy na ganjihooga, nda adabba, nda labukoy kul tee, affoo kul nda nga dumoo. Irkoy dii kaŋ a boori.

\VS{26}Irkoy nee: «Ir ma boro tee, a ma hima nda ir. A ma tee ir cine! A ma tee jineboro teekoo hamiisaa se, nda beenaa ciraw, nda adabba, nda laboo kul, nda labukoy kul kaŋ ga ziilam-ziilam laboo ga.»


\par }{\Q \VS{27}Irkoy na boro taka hala a ma hima nda nga.

\par }{\Q Nga himakasinaa no kaŋ a nʼa taka.

\par }{\Q A nʼi taka kʼi tee aru nda woy.


\par }{\PP \VS{28}Woo banda ga, Irkoy na albarka daŋ i ra, a nee i se: «Wa hay, war ma cere hay ka boobo. Wa laboo too, war mʼa laama. Teekoo hamiisaa, nda beenaa ciraw, nda adabba kul kaŋ ga ziilam-ziilam laboo ga, war ma tee i se jineboro.»

\VS{29}Irkoy nee koyne: «Nga ne, subu kul kaŋ goo laboo ga kaŋ ga dumi tee, nda tuuri kul kaŋ ga ize nda dumi tee, ay gʼi noo war se, i ma tee war meehunaa.

\VS{30}Laboo adabba kul, nda beenaa ciraw kul, nda labukoy kul kaŋ ga ziilam-ziilam laboo ga, maanaa hundikoyni kul, ay gʼi noo subu firzoo kul, a ma tee ngi meehunaa.» Woo kaŋ a nʼa har tee.

\VS{31}Irkoy na hayey kul laasaabu kaŋ a nʼi tee. A dii kaŋ i hanse ka boori. Cijin foo kaa, subbaahi foo kaa. Woo ti zaari idduwantoo.




\par }\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Takaa woo nda beenaa, nda laboo, nda haya kul kaŋ goo i ra takandi ka ben.


\par }{\PP \VS{2}Jirbi iyyantoo hane takaroo goyoo kul kaŋ Irkoy nʼa tee ben, de mo jirbi iyyantoo din hane a hunanzam nga goyoo kul kaŋ a nʼa tee ra.

\VS{3}A na albarka daŋ zaari iyyantoo ra kʼa yeeti jere ga, zama zaaroo din ra a hunanzam nga takaroo goyoo kul ra kaŋ a nʼa tee.


\par }{\SH Aroo nda woyoo goro Edeŋ saddiɲaa ra
\par }
{\PP \VS{4}Woo ti beenaa nda laboo takaroo fillaa.

\par }{\PP Waatoo kaŋ Irkoy Abadantaa na beenaa nda laboo tee,

\VS{5}ba saaji tuuri kaccu foo sii laboo boŋ. Saaji dumari mo mana zay, zama Irkoy Abadantaa mana ncirɲi kaŋandi laboo boŋ jina. Boro mo sii no kaŋ ga laboo beeri.

\VS{6}Amma harandaŋ ga tun laboo cire kaŋ ga laboo beeneheroo kul haŋandi.

\VS{7}Labuhamni no Irkoy Abadantaa nʼa zaa laboo ra ka aru hanse jina, a duu ka hundi funsu niiney ra. Aroo tee hundikoyni.


\par }{\PP \VS{8}Woo banda ga, Irkoy Abadantaa na saddiɲa duma gandaa ra kaŋ se i ga nee Edeŋ. Edeŋ woo sii kala waynahunay here. A na aroo kaŋ a nʼa hanse gorandi a ra.

\VS{9}Irkoy Abadantaa na tuuri kul kaŋ nga gunayanoo ga boori zayandi laboo ra kaŋ ga ize hay kaŋ ga boori ŋaayan se. Saddiɲaa gamoo ra a na tuuriɲaa hinka zayandi: tuuroo kaŋ ga hunayan noo nda tuuroo kaŋ ga boro noo lakkal ka ihenna nda ifutu kaa cere ra.


\par }{\PP \VS{10}Isa foo fatta Edeŋ gandaa ra kaŋ ga saddiɲaa haŋandi. No din ra isaa haroo fay ka tee kabe taaci.

\VS{11}Isa jinaa maaɲoo ti Pišoŋ, a ga gandaa kaŋ maaɲoo ti Hawila kul kuubi kʼa bere. Ganda no kaŋ ra wura goo.

\VS{12}Wura alhakiikaa bara gandaa din ra. Deeli dumi kaŋ maaɲoo ti bedeliyom nda tondoo kaŋ maaɲoo ti oniks mo goo a ra.

\VS{13}Isa kabe hinkantoo maaɲoo ti Gihoŋ, a ga gandaa kaŋ maaɲoo ti Kuš kul kuubi kʼa bere.

\VS{14}Isa hinzantoo maaɲoo ti Tigir. Nga ti haroo kaŋ ga zuru Asiri gandaa se waynahunay here. Isa taacantoo maaɲoo ti Efrat.


\par }{\PP \VS{15}Irkoy Abadantaa na aroo zaa kʼa gorandi saddiɲaa ra hala a mʼa beeri, a mʼa hawgay.

\VS{16}Irkoy Abadantaa na aroo noo yaamar ka nee a se: «Tuuri kul kaŋ goo saddiɲaa ra, nʼga hin ka izey ŋaa,

\VS{17}kala tuuroo kaŋ ga boro noo lakkal ka ihenna nda ifutu kaa cere ra. Tuuroo din, masi izoo ŋaa, zama han kul kaŋ nʼnʼa ŋaa, šikka sii nʼga buu.»


\par }{\PP \VS{18}Irkoy Abadantaa nee nga boŋ se: «A si boori aru ma cindi nga foo. Ay ga faabakaw tee a se, nga cine hangasine.»

\VS{19}Irkoy Abadantaa kaŋ na labu zaa ka ganjihooga kul nda ciraa kul hanse, a nʼi ka koy aroo do hala nga ma dii maaɲey kaŋ a gʼi daŋ i ga. Hundikoyni kul maaɲoo kaŋ aroo nʼa noo a se, nga nda a ga ciyandi.

\VS{20}Aroo na maa daŋ adabba kul ga, a daŋ ciraa kul ga, a daŋ ganjihooga kul ga. Amma a mana duu i ra faabakaw kaŋ ga tee a se nga cine hangasine.


\par }{\PP \VS{21}Irkoy Abadantaa na aroo kaŋandi jirbi koma ra. Kaŋ aroo goo ma jirbi kul, Irkoy na aroo caraw birey affoo kaa, de a na bašoo yeeti dogoo ra.

\VS{22}Irkoy Abadantaa na caraw biriyoo kaŋ a nʼa kaa aroo ra bere kʼa tee woy kʼa ka koy aroo do.

\VS{23}Kaŋ aroo dii a kul, a kaati ka nee:

\par }{\Q «Nhuu, woo ti hamoo kaŋ hun ay hamoo ra,

\par }{\Q kuroo kaŋ hun ay kuroo ra.

\par }{\Q Woo, maaɲoo kaŋ ga huru a ga, ti ‹woy›,

\par }{\Q zama aru ra a hun.»\FTNT{*}{{\FR 2:23 }{\FR{2.23
}}{\FT{Ebere hantumoo ra,
}}{\FQ{aru
}}{\FT{nda
}}{\FQ{woy
}}{\FT{kalimawey ga baa ka hima.}}}


\par }{\PP \VS{24}Woo ka kate, aru ma hun nga ɲaa nda nga baabaa do ka denji nga wandoo ga, de i ga tee gaaham folloku.


\par }{\PP \VS{25}Ihinkaa kul, aroo nda nga wandoo, cindi gaa koonu bila nda i ma haw.




\par }\Chap{3}{\SH Aroo nda woyoo zunubu jinaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ganjihoogawey kul kaŋ Irkoy Abadantaa nʼi tee, gondi caram ka bisa i kul. Gondoo na woyoo hãa ka nee: «Cimi da no kaŋ tuuri kul kaŋ goo saddiɲaa ra, Irkoy nee war masi izoo ŋaa?»

\VS{2}Woyoo tuuru gondoo se ka nee: «Tuuri kul kaŋ goo saddiɲaa ra, ir ga hin ka izoo ŋaa.

\VS{3}Amma tuuroo kaŋ goo saddiɲaa gamoo ra, Irkoy nee ir se kaŋ ir masi izoo ŋaa, ir masi ba tuku a do nda ir si baa ir ma buu.»

\VS{4}Gondoo nee woyoo se: «Kalaa, kalaa! War si buu baffoo.

\VS{5}Hayaa kaŋ no manʼti kala Irkoy ga bay kaŋ han kaŋ war nʼa ŋaa war moɲey ga hay. War ga tee sanda nga, war ga ihenna nda ifutu kaa cere ra.»


\par }{\PP \VS{6}Woyoo dii kaŋ tuuroo izoo ga boori ŋaayan se. Nga gunayanoo ga boori, de mo boro ga alhawa a se, zama lakkal no a ga noo. A na tuuroo ize foo kosu, a nʼa ŋaa. Nga banda ga, nga kurɲoo kaŋ goo a bande, a nʼa noo, de nga mo nʼa ŋaa.

\VS{7}Dogoo din da ngi boro hinkaa kul lakkaley zunbu ka bay kaŋ gaa koonu no ngi goo. I na jeejay fitayaŋ kaa kʼi daŋ-daŋ cere ga, i ma tee lenpe ngi affoo kul se.


\par }{\PP \VS{8}Aroo nda woyoo maa Irkoy Abadantaa cee jindoo kaŋ goo ma dira-dira saddiɲaa ra waatoo kaŋ cijinoo hew baanaa ga fara. I koy tugu Irkoy Abadantaa se saddiɲaa tuurey gamey ra.

\VS{9}Amma Irkoy Abadantaa na aroo cee, a nʼa hãa ka nee: «Man ra ni goo?»

\VS{10}A nʼa zaabi ka nee: «Ya nka maa ni cee jindoo saddiɲaa ra, ay hunbur, zama ay goo gaa koonu. Woo se ay koy tugu.»

\VS{11}Irkoy Abadantaa nee aroo se: «May ka ni bayrandi kaŋ ni goo gaa koonu? Ni nka tuuroo izoo ŋaa kaŋ ay na ni yaamar masʼa ŋaa?»

\VS{12}Aroo nʼa zaabi ka nee: «Woyoo kaŋ nʼnʼa noo ya ne, nga kʼay noo tuuroo izoo, woo ka kate yʼa ŋaa.»


\par }{\PP \VS{13}Irkoy Abadantaa nee woyoo se: «Cin ti woo kaŋ nʼnʼa tee?» Woyoo nʼa zaabi ka nee: «Gondoo kʼay darga, woo ka kate yʼa ŋaa.»


\par }{\PP \VS{14}Irkoy Abadantaa nee gondoo se:

\par }{\Q «Woo kaŋ nʼnʼa tee sabbu se,

\par }{\Q nʼga laali adabba kul

\par }{\Q nda ganjihooga kul gamey ra.

\par }{\Q Hõ banda ga, ni gundoo ga nʼga dira,

\par }{\Q labutaasi no nʼga ŋaa ni hunaroo kul ra.


\par }{\Q \VS{15}Ay ga iberitaray daŋ ni nda woyoo game,

\par }{\Q ay gʼa daŋ ni hayroo nda nga hayroo game.

\par }{\Q A ga ni boŋoo motti,

\par }{\Q ni mo ga ceekoroo motti.»


\par }{\PP \VS{16}A nee woyoo se:

\par }{\Q «Ay ga farayan boobo tonton ni alhaamidutaraa hottaa ga.

\par }{\Q Kala hottay hala nʼga hay.

\par }{\Q Ni kurɲoo se nʼga alhawa,

\par }{\Q amma nga no ma ni juwal.»


\par }{\PP \VS{17}A nee aroo se: «Nʼna haŋajer ni wandoo se, de mo nʼna tuuroo izoo ŋaa kaŋ ay na ni yaamar masʼa ŋaa,

\par }{\Q woo se laboo ga laali ni maaganda se.

\par }{\Q Farayan nda nʼga duu ni meeŋaaroo

\par }{\Q ni hunaroo kul ra.


\par }{\Q \VS{18}Karji nda ngorfu ga zayandi ma ne.

\par }{\Q Nʼga dumarey ŋaa

\par }{\Q kaŋ ga zay saajey ra.


\par }{\Q \VS{19}Ni sungaa ra nʼga duu ni meeŋaaroo

\par }{\Q hala ma yee laboo

\par }{\Q kaŋ ra ni zandi,

\par }{\Q zama labu ti ni,

\par }{\Q de mo laboo ra nʼga yee.»


\par }{\PP \VS{20}Aroo kaŋ maaɲoo ti Adama\FTNT{*}{{\FR 3:20 }{\FR{3.20
}}{\FQ{Adama
}}{\FT{maanaa ti
}}{\FQA{labu.}}} na nga wandoo maaɲoo daŋ Haawa (maanaa «hunayan»), zama nga ti hundikoyni kul kaŋ ti boro ɲaa.


\par }{\PP \VS{21}Irkoy Abadantaa na kuuru bankaarayyaŋ tee Adama nda nga wandoo se kʼi daŋ i ga.

\VS{22}Woo banda ga, Irkoy Abadantaa nee: «Sohõ kaŋ boraa tee sanda ir kaŋ ga ihenna nda ifutu kaa cere ra, ir ma hawgay a masi deebe ka tuuroo kaŋ ga hunayan noo izoo kosu kʼa ŋaa ka huna hala abada.»

\VS{23}Irkoy Abadantaa nʼa fattandi Edeŋ saddiɲaa ra hala a ma koy laboo beeri kaŋ ra a zandi.

\VS{24}A nʼi gaaray i ma koy taray. A na almalaykayaŋ kaŋ se i ga nee šerib nda takuba kaŋ ra nuune ga fatta kaŋ ga bere-bere, gorandi Edeŋ saddiɲaa waynahunay kaboo ga hala i ma borey ganji i ma koy tuuroo kaŋ ga hunayan noo do.




\par }\Chap{4}{\SH Kabila na Habila wii
\par }
{\PP \VerseOne{1}Adama gorokasinay nda nga wandoo Haawa. Woyoo tee alhaamidu, a na ize daŋ aduɲɲa ra kaŋ maaɲoo ti Kabila\FTNT{*}{{\FR 4:1 }{\FR{4.1
}}{\FQ{Kabila
}}{\FT{maanaa ti
}}{\FQA{duuyan.}}}. Haawa nee: «Ay duu izʼaru Abadantaa albarkaa ra.»

\VS{2}Woo banda ga, a yee ka ize daŋ aduɲɲa ra kaŋ maaɲoo ti Habila\FTNT{†}{{\FR 4:2 }{\FR{4.2
}}{\FQ{Habila
}}{\FT{maanaa ti
}}{\FQA{harandaŋ.}}}. Habila tee alman kurkaw, Kabila tee beerikaw.


\par }{\PP \VS{3}Waatiyaŋ banda ga, Kabila na faari-izeyaŋ tee sargari Abadantaa maaɲoo ga.

\VS{4}Habila, nga mo, kate nga almanoo gunde jinawey, de a na ham henney noo a se. Habila nda nga sargaroo kan Abadantaa se.

\VS{5}Amma Kabila nda nga sargaroo mana kan a se. Kabila hanse ka futu hala ndumoo nka bibi cere ra.

\VS{6}Abadantaa nee Kabila se: «Macin se nʼga futu, macin se nʼga bibandi?

\VS{7}Nda nʼna taka henna tee kaŋ ga hima, nʼga ni boŋoo jer! Amma nda mana taka henna tee, zunuboo ga daaru ni hugoo miɲoo ga. A ga alhawa nga ma duu ni, amma ni, ma hin a!»


\par }{\PP \VS{8}Kabila na šenni fur nga armaa Habila ga kaŋ ngi ma koy hawsaa ra. Waatoo kaŋ i too hawsaa ra, a sar ka gum Habila ga, a nʼa wii.

\VS{9}Kaŋ woo tee, Abadantaa na Kabila hãa ka nee: «Man ni armaa Habila?» A nʼa zaabi ka nee: «Ay si bay. Ni nka maa agay no mʼay armaa lakkal wala?»

\VS{10}Irkoy nee a se: «Cin ti woo kaŋ nʼnʼa tee? Ni armaa kuroo na ni wurru za laboo ga hala ay do.

\VS{11}Sohõ nʼga laali, de laboo ga garsaka ma ne, nga kaŋ na ni armaa kuroo haŋ kaŋ ni kaboo nʼa doori.

\VS{12}Nda nʼna laboo beeri, nʼsi duu nga albarkaa. Nʼga tee soomasoomante kaŋ ga windi-windi aduɲɲa ra.»


\par }{\PP \VS{13}Kabila nee Abadantaa se: «Ay zukandoo ga hanse ka tiŋ ya ne.

\VS{14}Nga ne, hõ nʼnʼay gaaray kʼay kaa laboo ga. Ay ga hima ka tugu ma ne. Ay ga tee soomasoomante kaŋ ga windi-windi aduɲɲa ra. Boro kul kaŋ duu agay gʼay wii.»

\VS{15}Abadantaa nʼa zaabi ka nee: «Boro kul kaŋ na ni wii, ga zukandi cee iyye ka faasa ma ne.» Woo banda ga, Abadantaa na tammaasa daŋ Kabila ga hala boro kaŋ dii a masʼa wii.

\VS{16}Kabila hun Abadantaa jine, a koy goro gandaa kaŋ se i ga nee Nodu kaŋ goo Edeŋ se waynahunay.


\par }{\SH Kabila hayroo
\par }
{\PP \VS{17}Kabila gorokasinay nda nga wandoo. Woyoo tee alhaamidu, a duu nga boŋ, izʼaroo maaɲoo ti Henok. Kabila na koyra foo gorandi. A na koyraa maaɲoo daŋ Henok kaŋ ti nga izʼaroo maaɲoo.

\VS{18}Henok ti Irad baabaa, Irad ti Mehuyahel baabaa, Mehuyahel ti Metušahel baabaa, Metušahel ti Lemek baabaa.


\par }{\PP \VS{19}Lemek hiiji wande hinka. Ijinaa maaɲoo ti Ada, ihinkantoo ti Sila.

\VS{20}Ada na Yabal hay. Kurkey kaŋ goo hukkumey cire saajoo ra kaagʼaroo ti Yabal.

\VS{21}Yabal kaynʼaroo maaɲoo ti Yubal. Yubal woo, nga ti kuntijikarkey nda laatikarkey kaagʼaroo.

\VS{22}Sila mo na ize foo daŋ aduɲɲa ra kaŋ maaɲoo ti Tubal-Kayeŋ. Tubal-Kayeŋ no ma alhan nda guuru deŋyan dumi kul tee. Nga woymaa ti Naama.

\VS{23}Lemek nee nga wandey se:

\par }{\Q «Ada nda Sila, wa maa ya ne!

\par }{\Q Lemek wandey, wa haŋajer ay šennoo se!

\par }{\Q Boro kaŋ nʼay maray, ay gʼa wii.

\par }{\Q Zankaaru kaŋ nʼay kar, ay gʼa wii.


\par }{\Q \VS{24}Kabila ga faasandi cee iyye,

\par }{\Q Lemek cee woyye cindi iyye (77).»


\par }{\PP \VS{25}Adama yee ka duu nga wandoo ga izʼaru foo kaŋ Haawa na maaɲoo daŋ Seti (maanaa «sufuray»), zama a nee: «Irkoy yee ka doonandi ya ne izʼaru kaŋ yee Habila dogoo ra kaŋ Kabila nʼa wii.»

\VS{26}Seti mo duu izʼaru foo kaŋ a na maaɲoo daŋ Enoš. Zamanoo din ra, borey šintin ka Abadantaa maaɲoo cee.




\par }\Chap{5}{\SH Adama hayroo, kʼa zaa a ga ka koy Nuhu ga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Adama hayroo taarikoo ne. Hanoo kaŋ Irkoy na boro taka, a nkʼa tee a ma hima nda nga.

\VS{2}Hanoo kaŋ Irkoy na aru nda woy taka, a na albarka daŋ i ra, a na maaɲey daŋ «boro».


\par }{\PP \VS{3}Waatoo kaŋ ra Adama too jiiri zangu nda waranza (130), nga no a duu izʼaru foo sanda nga cine. Nga himakasinaa no. Maaɲoo kaŋ a nʼa daŋ a ga ti Seti.

\VS{4}Seti hayyanoo banda ga, Adama huna jiiri zangu yaaha (800). A na izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ hay.

\VS{5}Adama duu jiiri zangu yagga nda waranza (930) aloomur jina, a faati.


\par }{\PP \VS{6}Waatoo kaŋ Seti duu jiiri zangu nda igguu (105), a na Enoš hay.

\VS{7}Enoš hayyanoo banda ga, Seti huna jiiri zangu yaaha nda iyye (807). A na izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ hay.

\VS{8}Seti duu jiiri zangu yagga nda iwoy cindi hinka (912) aloomur jina, a faati.


\par }{\PP \VS{9}Waatoo kaŋ Enoš duu jiiri woyyagga (90), a na Kenaŋ hay.

\VS{10}Kenaŋ hayyanoo banda ga, Enoš huna jiiri zangu yaaha nda iwoy cindi guu (815). A na izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ hay.

\VS{11}Enoš duu jiiri zangu yagga nda igguu (905) aloomur jina, a faati.


\par }{\PP \VS{12}Waatoo kaŋ Kenaŋ duu jiiri woyye (70), a na Malalel hay.

\VS{13}Malalel hayyanoo banda ga, Kenaŋ huna jiiri zangu yaaha nda woytaaci (840). A na izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ hay.

\VS{14}Kenaŋ duu jiiri zangu yagga nda iwoy (910) aloomur jina, a faati.


\par }{\PP \VS{15}Waatoo kaŋ Mahalalel duu jiiri woydu cindi guu (65), a na Yered hay.

\VS{16}Yered hayyanoo banda ga, Mahalalel huna jiiri zangu yaaha nda waranza (830). A na izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ hay.

\VS{17}Mahalalel duu jiiri zangu yaaha nda woyyagga cindi guu (895) aloomur jina, a faati.


\par }{\PP \VS{18}Waatoo kaŋ Yered duu jiiri zangu nda woydu cindi hinka (162), a na Henok hay.

\VS{19}Henok hayyanoo banda ga, Yered huna jiiri zangu yaaha (800). A na izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ hay.

\VS{20}Yered duu jiiri zangu yagga nda woydu cindi hinka (962) aloomur jina, a faati.


\par }{\PP \VS{21}Waatoo kaŋ Henok duu jiiri woydu cindi guu (65), a na Metusala hay.

\VS{22}Metusala hayyanoo banda ga, Henok na Irkoy gana jiiri zangu hinza (300). A na izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ hay.

\VS{23}Henok duu jiiri zangu hinza nda woydu cindi guu (365) aloomur.

\VS{24}Henok na Irkoy gana, boro mana dii a koyne, zama Irkoy kʼa zaa kʼa ka koy nga do.


\par }{\PP \VS{25}Waatoo kaŋ Metusala duu jiiri zangu nda woyyaaha cindi iyye (187), a na Lemek hay.

\VS{26}Lemek hayyanoo banda ga, Metusala huna jiiri zangu iyye nda woyyaaha cindi hinka (782). A na izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ hay.

\VS{27}Metusala duu jiiri zangu yagga nda woydu cindi yagga (969) aloomur jina, a faati.


\par }{\PP \VS{28}Waatoo kaŋ Lemek too jiiri zangu nda woyyaaha cindi hinka (182), a na izʼaru foo hay.

\VS{29}A na maaɲoo daŋ Nuhu (maanaa «bineyaynandi»). Lemek nee: «Woo gʼir biney yaynandi laboo kaŋ Abadantaa nʼa laali goy šendaa ra.»

\VS{30}Nuhu hayyanoo banda ga, Lemek huna jiiri zangu guu nda woyyagga cindi guu (595). A na izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ hay.

\VS{31}Lemek duu jiiri zangu iyye nda woyye cindi iyye (777) aloomur jina, a faati.


\par }{\PP \VS{32}Nuhu goo nda zangu guu (500) kaŋ a na Sem, nda Šam, nda Žafet hay.




\par }\Chap{6}{\SH Nbunadam borolaalataraa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ nbunadam šintin ka hay ka cere hay laboo ga, i duu ize woyyaŋ.

\VS{2}Irkoy izʼarey\FTNT{*}{{\FR 6:2 }{\FR{6.2
}}{\FQ{Irkoy izʼarey}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{beenaa borey.}}} dii kaŋ nbunadam ize woyey ga boori, de i na woyey hiiji kaŋ i nʼi suuba i ra.

\VS{3}Abadantaa nee: «Hundoo kaŋ ay nʼa noo nbunadam se si cindi a ra hala abada, zama a manʼti kala faatante. Nga aloomuroo ga tee jiiri zangu nda waranka (120).»

\VS{4}Zamanoo din ra, boro doogoyaŋ goo laboo ga. I ga bara waatoo kaŋ Irkoy izʼarey\FTNT{†}{{\FR 6:4 }{\FR{6.4
}}{\FT{Sorro 2to.}}} koy goro nda nbunadam ize woyey ka duu i ga izeyaŋ. Ngi ti cee jinaa wongaari forantey.


\par }{\PP \VS{5}Abadantaa dii kaŋ nbunadam borolaalataraa hanse ka boobo laboo ra, de mo zaaroo kul nga binoo miilewey manʼti kala ifutu.

\VS{6}Woo se Abadantaa nimsi nda haya kaŋ se nga na borey tee laboo boŋ, de mo binoo hanse ka maray.

\VS{7}Abadantaa nee: «Borey kaŋ ay nʼi taka, ay gʼi tuusu kʼi kaa laboo boŋ, kʼa dii za nbunadam hala alman, hala labukoy, hala beenaa ciraw, zama ay nimsi nda haya kaŋ se ay nʼi tee.»

\VS{8}Amma Nuhu duu alhormo Abadantaa do.


\par }{\SH Fillaa kaŋ ga šelaŋ Nuhu ga
\par }
{\PP \VS{9}Woo ti Nuhu fillaa. Nuhu manʼti kala boro šerrante kaŋ ga henan nga alwaddaa ra. A na Irkoy gana.

\VS{10}Izʼaru hinza no Nuhu nʼi hay kaŋ maaɲey ti Sem, nda Šam, nda Žafet.


\par }{\PP \VS{11}Irkoy do, nbunadam hasara, laboo too nda ngi kurimunyanoo.

\VS{12}Irkoy dii kaŋ laboo hasara, zama takahaya foo kul kaŋ goo laboo boŋ na fondo futu zaa.

\VS{13}Woo banda ga, Irkoy nee Nuhu se: «Ay na anniyaa zaa ka benandi nda hundikoyney kul, zama i na laboo too nda ngi kurimunyanoo. Ay ga ngi nda laboo halaci.

\VS{14}Amma ni, sunduku beeri tee nda bundu yakuwante kaŋ ga tee ma ne harihii. Ma hugu-huguyaŋ tee sundukoo ra. Ma gundoo nda tarayheroo kul yon nda yonhaya.

\VS{15}Takaa ne kaŋ nda nʼga hima kʼa tee: hiyoo ma duu kabedaaru zangu hinza (300) kuuyan. A ma duu kabedaaru woyguu (50) hayyan. A ma duu kabedaaru waranza (30) kayyan.

\VS{16}Ma zanfun kaŋ ga sawa nda kabedaaru foo hayyan kaa beeneheroo ra. Sundukoo caraa ga ma miɲoo kaa. Ma sooro hinka cin gundoo ra.

\VS{17}Nga ne, agay, ay ga hari beeri foo kaŋandi laboo boŋ hala a ma takahaya kul kaŋ hundi goo niinoo ra kaŋ goo aduɲɲa ra halaci. Haya kul kaŋ goo laboo boŋ ga dere.

\VS{18}Amma ni, ay ga ni noo
amaana. Nʼga huru sundukoo kaŋ nʼnʼa tee harihii ra, ni nda ni izʼarey, nda ni wandoo, nda ni nzurawey kaŋ ti ni izey wandey.

\VS{19}Takahaya kul kaŋ ra hundi goo, ma ihinka-hinka daŋ ni bande hiyoo ra, woy nda aru, hala i ma hin ka huna ni bande.

\VS{20}Ma woy nda aru zaa cirawey dumey kul ra, nda almaney dumey kul ra, nda labukoyey dumey kul ra. I ga kaa ni do, hala i ma hin ka huna.

\VS{21}De mo haya kul kaŋ ti ŋaayan kaŋ ga bara, mʼa zaa ni bande, hala a ma tee ni nda ey se šilfandaa.»


\par }{\PP \VS{22}Hayey kul kaŋ Irkoy nʼi har, Nuhu nʼi tee. A nʼi tee nda takaa kaŋ nda Irkoy nʼa yaamar.




\par }\Chap{7}{\SH Harihiyoo huruyanoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Woo banda ga, Abadantaa nee Nuhu se: «Huru harihiyoo ra, ni nda ni hugoo borey kul, zama ay do, ni hinne ti šerrante ni alwaddaa ra.

\VS{2}Adabbawey kul kaŋ ga halal, dumi foo kul, ma woy nda aru iyye-iyye zaa i ra. Wey kaŋ ga harram, dumi foo kul, ma woy nda aru foo zaa i ra.

\VS{3}Beenaa cirawey mo, ma woy nda aru iyye-iyye zaa i ra hala ngi dumoo masi dere laboo boŋ.

\VS{4}Zama ne nda jirbi iyye ay ga ncirɲi zumandi laboo boŋ kaŋ ga kara cijin nda zaari hala jirbi woytaaci (40). Haya kul kaŋ ti hundikoyni kaŋ ay nʼa tee kaŋ goo laboo boŋ, ay gʼa tuusu.»

\VS{5}Hayey kul kaŋ Abadantaa nʼi yaamar, Nuhu nʼi tee.


\par }{\PP \VS{6}Jiiri zangu iddu (600) bara Nuhu se waatoo kaŋ hari beeroo kaa ka laboo daabu.

\VS{7}Nuhu nda nga izʼarey, nda nga wandoo, nda nga izʼarey wandey huru hiyoo ra ka hun hari beeroo cire.

\VS{8}Adabbawey kul, wey kaŋ ga halal nda wey kaŋ ga harram, nda cirawey nda haya kul kaŋ ga ziilam-ziilam laboo ga,

\VS{9}ihinka-hinka, woy nda aru, kaa Nuhu do ka huru a bande harihiyoo ra, sanda takaa kaŋ nda Irkoy nʼa yaamar.

\VS{10}Jirbi iyye banda ga, hari beeroo kaa ka laboo daabu.


\par }{\SH Hari beeroo
\par }
{\PP \VS{11}Nuhu jiiri zangu idduwantoo (600to) ra, handu hinkantoo jirbi woy cindi iyyantoo (17to) ga, hanoo din, laboo cire guusu beeroo miɲey kul bagu nda hari, beenaa mo miɲey feeri.

\VS{12}Ncirɲoo kaŋ laboo boŋ cijin nda zaari hala jirbi woytaaci (40).

\VS{13}Hanoo din hunday no Nuhu nda nga izʼarey kaŋ ti Sem, nda Šam, nda Žafet, nda Nuhu wandoo, nda nga izʼarey wande hinza huru harihiyoo ra,

\VS{14}ngi nda hooga dumi kul, nda adabba dumi kul, nda labukoy kaŋ ga ziilam-ziilam laboo ga dumi kul, nda ciraw dumi kul nda hayey kul kaŋ goo nda fata ka deeši.

\VS{15}Takahaya kul kaŋ hundi goo a ra, kaa ihinka-hinka Nuhu do ka huru a bande harihiyoo ra.

\VS{16}Dumi foo kul woy nda aru ka huru hiyoo ra sanda takaa kaŋ nda Irkoy na Nuhu yaamar. Woo banda ga, Abadantaa na harihiyoo miɲoo daabu a ga.


\par }{\PP \VS{17}Hari beeroo woo kara laboo ga jirbi woytaaci (40). Haroo hanse ka boobo, de a na hiyoo doyandi kʼa jer laboo ga.

\VS{18}Haroo hanse ka tonton ka boobo laboo ga, de hiyoo cindi ka doy haroo boŋ.

\VS{19}Haroo cindi a ga hanse ka tonton ka boobo laboo ga. Haroo na tondi hondu beerey kul kaŋ goo aduɲɲa ra daabu.

\VS{20}Haroo na tondi hondey daabu, de mo a bisa ey nda kabedaaru woy cindi guu (15).

\VS{21}Hundikoyni kul kaŋ ga ziilam-ziilam laboo ga, za cirawey hala adabbawey, hala hoogawey nda haya kul kaŋ ga ɲuuti laboo ga nda nbunadamey kul halaci.

\VS{22}Haya kul kaŋ hundi goo niinoo ra kaŋ goo labu kogaa boŋ kul buu.

\VS{23}Irkoy na haya kul kaŋ ti hundikoyni kaŋ goo laboo ga tuusu kʼi derandi, ma dii za nbunadam hala adabba, hala labukoy, hala ciraa, i kul tuusandi ka dere laboo boŋ. Nuhu nda wey kaŋ goo a bande hinne ka hallasi.

\VS{24}Haroo cindi laboo boŋ jirbi zangu nda woyguu (150).




\par }\Chap{8}{\SH Hari beeroo benantaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Woo banda ga, Irkoy ɲeli Nuhu nda hoogawey nda adabbawey kul ga kaŋ goo a bande harihiyoo ra. Irkoy na hew foo funsu laboo boŋ kaŋ na haroo zumandi.

\VS{2}Laboo cire guusu beeroo miɲey nda beenaa miɲey daabu, de ncirɲoo kay.

\VS{3}Kayna-kayna haroo ga yee ganda laboo ga. Hala a ga too jirbi zangu nda woyguu (150) kul haroo cindi a ga yee ganda ka kacca.

\VS{4}Handu iyyantoo jirbi woy cindi iyyantoo (17to) ra, hiyoo koy kay gandaa kaŋ maaɲoo ti Ararat tondi hondey boŋ.

\VS{5}Haroo cindi de a ga zunbu hala handu woyantoo (10to) ga. Handu woyantoo (10to) din zaari jinaa, tondi hondey boŋey šintin ka fatta.


\par }{\PP \VS{6}Jirbi woytaaci (40) banda ga, Nuhu na zanfunoo feeri kaŋ a nʼa kaa hiyoo beeneheroo ra.

\VS{7}A na gaaru-gaaru foo donto, a deeši ka koy, amma cee boobo gaaru-gaaroo ga koy a ga yee kate, hala waatoo kaŋ ra haroo ben laboo ga.

\VS{8}Woo banda ga, Nuhu yee koyne ka tuuzun foo donto ka dii wala haroo yee ganda laboo ga.

\VS{9}Amma tuuzunoo mana hin ka duu nongu kaŋ ra nga ga kay. A yee kate hiyoo do, zama haroo na laboo kul daabu. Nuhu na nga kaboo šerre, a na tuuzunoo dii, a nʼa daŋ nga bande hiyoo ra.

\VS{10}A batu hala jirbi iyye koyne, a duu ka yee ka tuuzunoo donto a ma koy.

\VS{11}Tuuzunoo yee kate a do almaaroo ra, hiino
zaytuɲaa fita gani foo goo miɲoo ra. Waatoo din Nuhu bay kaŋ haroo yee ganda.

\VS{12}A yee koyne ka batu hala jirbi iyye, a duu ka tuuzunoo donto, tuuzunoo mana yee kate a do koyne.


\par }{\PP \VS{13}Nuhu jiiri zangu iddu nda affaantoo (601to) handu jinaa zaari jinaa, nga no haroo kogu ka ben laboo ga. Nuhu na hiyoo daabirjoo kaa a ga, de a dii kaŋ laboo kogu.

\VS{14}Handu hinkantoo jirbi waranka cindi iyyantoo (27to) hane, laboo kogu karbaši.


\par }{\PP \VS{15}Woo banda ga, Irkoy šelaŋ Nuhu se ka nee:

\VS{16}«Fatta hiyoo ra, ni nda ni wandoo, nda ni izʼarey nda ngi wandey.

\VS{17}Hundikoyni dumi kul kaŋ goo ni bande, nda cirawey, nda almaney, nda labukoyey kul kaŋ ga ziilam-ziilam laboo ga, mʼi ka fatta ni bande hiyoo ra. I ma ɲuuti laboo ga, i ma hay ka cere hay, ka boobo laboo ga!»

\VS{18}Nuhu nda nga izʼarey nda nga wandoo nda nga izey wandey fatta a bande.

\VS{19}Adabbawey kul, nda labukoyey kul, nda cirawey kul, nda haya kul kaŋ ga ɲuuti laboo ga, dumi foo kul fatta cere bande hiyoo ra.


\par }{\PP \VS{20}Nuhu na sargari tonadoo cin Abadantaa maaɲoo ga. Nuhu zaa adabba halalantey nda ciraw halalantey ra, a nʼi tee
sargari kukurante sargari tonadogoo boŋ.

\VS{21}Abadantaa maa sunnaaraa kaana, de a nee nga boŋ se: «Ay si yee ka laboo danga nbunadam sabbu se, ba nda nbunadam binoo miilewey manʼti kala ifutu za nga zankataraa ga. Ay si yee ka hundikoyney kul halaci sanda takaa kaŋ agay ne kʼa tee.


\par }{\Q \VS{22}Kullihinne laboo ga bara,

\par }{\Q dumayan nda hegayyan,

\par }{\Q yayni nda konni,

\par }{\Q kaydiya nda jiyaw,

\par }{\Q cijin nda zaari

\par }{\Q si ben.»




\par }\Chap{9}{\SH Irkoy na Nuhu noo amaana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Irkoy na albarka daŋ Nuhu nda nga izʼarey ra ka nee i se: «Wa tonton, war ma hay ka cere hay, de war ma laboo too.

\VS{2}Hõ banda ga, war ga tee hunburhaya nda jitandikaw laboo adabba kul se, nda ciraa kul, nda hundikoyni kul kaŋ ga ɲuuti laboo ga, nda teekoo hamiisa kul. Wey kul ay nʼi daŋ war kabey ra.

\VS{3}Haya kul kaŋ ga huna, a ga ɲuuti, ga tee war meehunaa sanda subu firzoo takaa. Ay nʼi kul noo war se.

\VS{4}Amma war masi ham ŋaa kaŋ ra hundi goo, maanaa hamoo nda nga kuroo.

\VS{5}Amma mo, war kuroo kaŋ ti war hunaroo, boro kul kaŋ a nʼa mun, ay gʼa hãa nda a. A ma tee adabba wala adamize. Adamize foo kul ay gʼa hãa nda nga cinaa hundoo.


\par }{\Q \VS{6}Boro kaŋ na adamize kuroo mun,

\par }{\Q Adamize no ma kaa ka nga mo kuroo mun,

\par }{\Q zama Irkoy nka boro taka hala a ma hima nda nga.


\par }{\MM \VS{7}War, wa duu izeyaŋ, war ma hay ka cere hay. War ma laboo too, war ma boobo a ra.»


\par }{\PP \VS{8}Irkoy yee ka šelaŋ Nuhu nda nga izʼarey kaŋ goo a bande se ka nee:

\VS{9}«Agay, ay ga war noo agay
amaanaa, war nda war hayroo kaŋ ga kaa war dumawey ga,

\VS{10}nda hundikoyney kul kaŋ goo war bande, a ma tee ciraw, wala adabba, wala ganjihooga kul, nda haya kul kaŋ fatta ni bande harihiyoo ra, nda ganjihooga kul.

\VS{11}Ay ga war noo agay amaanaa kaŋ hari beeri si yee ka hundikoyney kul benandi, de hari beeri si yee ka tee kaŋ ga laboo halaci.»


\par }{\PP \VS{12}Irkoy nee koyne: «Agay amaanaa kaŋ goo agay nda war game, nda hundikoyni kul kaŋ goo war bande, nda alwaddawey kul kaŋ ga kaa borey, nga tammaasaa ti

\VS{13}kaŋ ay nʼay beenegondoo daŋ duulawey ra. A ga tee amaana tammaasa agay nda laboo game.

\VS{14}Waati kul kaŋ ay na duulawey marga laboo se beene, de ay nʼay beenegondoo bangandi duulawey ra,

\VS{15}ay ga hongu agay amaanaa kaŋ goo agay, nda war, nda takahaya hundikoyney kul game. Ncirɲi si yee ka tee hari beeri ka takahayey kul halaci.

\VS{16}Beenegondoo ga bangay duulawey ra, ay gʼa guna hala ya duu ka hongu amaana abadantaa kaŋ goo agay kaŋ ti Irkoy nda takahaya hundikoyney kul game kaŋ goo laboo ga.»

\VS{17}Irkoy nee Nuhu se: «Woo ti amaanaa tammaasaa kaŋ ay nʼa daŋ agay nda hundikoyney kul game kaŋ goo laboo ga.»


\par }{\SH Nuhu nda nga izʼarey fillaa
\par }
{\PP \VS{18}Nuhu izʼarey kaŋ fatta harihiyoo ra manʼti kala Sem, nda Šam, nda Žafet. Šam ti Kanaŋ baabaa.

\VS{19}Nuhu izʼaru hinzaa no ka hay ka laboo too nda boro.


\par }{\PP \VS{20}Nuhu ti beerikaw jinaa kaŋ na
alaneb faari tee.

\VS{21}A na alaneboo hari mooraa haŋ, a suu, de a kay nga gaa koonoo nga hukkumoo ra.

\VS{22}Šam kaŋ ti Kanaŋ baabaa, dii nga gaa koonoo, de a koy a filla taray nga arma hinkaa se.

\VS{23}Woo banda ga, Sem nda Žafet na burmusoo zaa kʼa daŋ ngi jesey ga, i dira ka huru nda banda-banda kʼa gum. I mana dii ngi baabaa gaa koonoo, zama i nka duma bere ka huru a kone.

\VS{24}Waatoo kaŋ suuyanoo ben Nuhu bande, a maa haya kaŋ nga izʼaru kaccaa nʼa tee.


\par }{\PP \VS{25}Woo ka kate, a nee:

\par }{\Q «Ay na Kanaŋ laali.

\par }{\Q Yala a ma tee nga armey baɲɲey baɲɲaa!»


\par }{\MM \VS{26}Nuhu yee koyne ka tonton ka nee:

\par }{\Q «Albarka ma bara Abadantaa se kaŋ ti Sem Koyoo!

\par }{\Q Yala Kanaŋ ma tee Sem baɲɲaa!


\par }{\Q \VS{27}Yala Irkoy ma Žafet feeri!

\par }{\Q Yala alaafiyaa ma bara Sem nda Žafet hukkumey nda cere game!

\par }{\Q De mo Kanaŋ ma tee ngi baɲɲaa!»


\par }{\PP \VS{28}Hari beeroo banda ga, Nuhu huna jiiri zangu hinza nda woyguu (350).

\VS{29}Nuhu aloomuroo kul kaŋ a duu a, manʼti kala jiiri zangu yagga nda woyguu (950). Woo banda ga, a faati.




\par }\Chap{10}{\SH Nuhu izʼarey, gandawey assiloo
\par }
{\R (Taarikey 1na 1.5–23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nuhu izʼarey kaŋ ti Sem, nda Šam, nda Žafet hayroo ti wey. I duu izeyaŋ hari beeroo kaŋyanoo banda ga.


\par }{\PP \VS{2}Žafet izʼarey ti: Gomer, nda Magog, nda Maday, nda Yawaŋ, nda Tubal, nda Mešek, nda Tiras.

\VS{3}Gomer izʼarey ti: Aškenaz, nda Rifat, nda Togarma.

\VS{4}Yawaŋ izʼarey ti: Eliša, nda Tarsis, nda Kiti borey, nda Rodaŋ borey.

\VS{5}Borey wey ka zamna-zamna gungey ra, ngi laamaa foo kul nda nga šennoo, nda ngi alaayan beerey, nda ngi dumey.


\par }{\PP \VS{6}Šam izʼarey ti: Kuš, nda Misirayim, nda Put, nda Kanaŋ.

\VS{7}Kuš izʼarey ti: Seba, nda Hawila, nda Sabata, nda Raama, nda Sabateka. Raama izʼarey ti Šeba, nda Dedaŋ.

\VS{8}Kuš na Namuruz mo hay. Namuruz ti boro jinaa kaŋ tee wongaari laboo ga.

\VS{9}Namuruz tee hookaw beeri Abadantaa do. Woo ra šennoo hun kaŋ ga nee: «Hookaw beeri no Abadantaa do, sanda Namuruz.»

\VS{10}Koyra jina-jinawey kaŋ a nʼi laama ti Babel, nda Erek, nda Akad, nda Kalne kaŋ goo gandaa ra kaŋ maaɲoo ti Šineyar.

\VS{11}Gandaa woo ra Namuruz bisa ka koy Asiri gandaa ra. A na koyrawey cin kaŋyaŋ ti: Niniwe, nda Rehobot, nda Kala,

\VS{12}nda koyra beeroo kaŋ ti Reseŋ kaŋ goo Niniwe nda Kala gamoo ra.

\VS{13}Misirayim ti Lud borey hayragoo, nda Anam borey, nda Lehab borey, nda Naftuwa borey,

\VS{14}nda Patrus borey, nda Kasalu borey, nda Kaftor borey. Filisti borey mana hun kala Kasalu borey ga.

\VS{15}Kanaŋ na Sidoŋ hay, nga ti nga izʼaru jinaa, nga dumaa ga, a na Heti hay.

\VS{16}Nga ga Žebus borey, nda Amor borey, nda Girgaši borey,

\VS{17}nda Hewi borey, nda Arki borey, nda Sini borey,

\VS{18}nda Arwad borey, nda Semar borey, nda Hamat borey hun. Wey kul banda ga, Kanaŋ borey alaayan beerey say-say.

\VS{19}Kanaŋ borey gandaa hirroo ti ka hun za koyraa kaŋ maaɲoo ti Sidoŋ, Gerar kaboo here, hala Gaaza. Ka yee kʼa dii fondaa kaŋ ga koy koyrawey ra kaŋ ti Sodom, nda Gomor, nda Aduma, nda Seboyim here hala Leša.

\VS{20}Wey ti Šam hayroo. Alaayan beeri foo kul goo cere bande, wey kaŋ ga šenni follokaa šelaŋ goo cere bande ngi laamawey nda ngi gandawey ra.


\par }{\PP \VS{21}Sem kaŋ ti Žafet beerʼaroo, duu izʼaruyaŋ. Eber\FTNT{*}{{\FR 10:21 }{\FR{10.21
}}{\FT{A ga hin ka tee Eberewey kalimaa mana hun kala
}}{\FQ{Eber
}}{\FT{kalimaa ra.}}} nda nga izʼarey kul hayragoo ti nga.

\VS{22}Sem izʼarey ti: Elam, nda Ašur, nda Arfazad, nda Lud, nda Aram.

\VS{23}Aram izʼarey ti: Utus, nda Hul, nda Geter, nda Maš.

\VS{24}Arfazad na Šela hay, Šela na Eber hay.

\VS{25}Eber duu izʼaru hinka. Affoo maaɲoo ti Peleg (maanaa «zamna»), zama nga waatoo ra laboo zamnandi. Armaa maaɲoo ti Yokutaŋ.

\VS{26}Yokutaŋ na Almodad hay, nda Šelef, nda Hasarmawet, nda Yera,

\VS{27}nda Hadoram, nda Uzal, nda Dikla,

\VS{28}nda Obal, nda Abimayel, nda Šeba,

\VS{29}nda Ofir, nda Hawila, nda Yobab. Wey kul manʼti kala Yokutaŋ izʼaruyaŋ.

\VS{30}Ngi gorodogoo ti, mʼa dii za Meša, Sefar kaboo here, hala waynahunay tondi hondey do.

\VS{31}Wey ti Sem hayroo. Alaayan beeri foo kul goo cere bande, wey kaŋ ga šenni follokaa šelaŋ goo cere bande ngi laamawey nda ngi gandawey ra.


\par }{\PP \VS{32}Wey ti Nuhu izʼarey alaayan beerey, alwadda ka kaa alwadda, ganda ka kaa ganda. Borey wey ga gandawey hun, ka zamna-zamna laboo ga hari beeroo kaŋyanoo banda ga.




\par }\Chap{11}{\SH Babel soorohugu kukoo cinayanoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zaman tee kaŋ aduɲɲa kul, šenni follokaa, nda kalima follokey no i gʼa šelaŋ.

\VS{2}Kaŋ adamizey saraysaray ka koy waynahunay here, i dii taraŋtaraŋ foo kaŋ goo gandaa ra kaŋ maaɲoo ti Šineyar. I na no din tee ngi gorodogoo.

\VS{3}I nee cere se: «Wa kaa, ir ma ferawyaŋ kar kʼi ton nuune ra.» I mana tondi ka cina, feraw nda i cina. Guduroŋ ti hayaa kaŋ ga ferawey kanji cere ga.

\VS{4}I nee cere se koyne: «Wa kaa, ir ma koyra cin ir boŋ se kaŋ ra soorohugu kuku goo kaŋ boŋoo ga too beenaa. Ir ma maa tee ir boŋ se hala ir masi duu ka say-say laboo kul boŋ.»


\par }{\PP \VS{5}Abadantaa zunbu ka dii koyraa nda soorohugu kukoo kaŋ adamizey nʼi cin.

\VS{6}Woo banda ga, a nee nga boŋ se: «Nga ne, i tee jama foo, i ga šenni follokaa šelaŋ. Woo ti šintinoo hinne! Sohõ haya sii no kaŋ gʼi ganji i ma haya tee kaŋ i baa.

\VS{7}Wa kaa, ir ma zunbu ka ngi šennoo ɲaami cere ra hala affoo kul masi maa nga ceroo šennoo.»

\VS{8}No din ra Abadantaa na borey say-say laboo kul ga, de i tun koyraa cinayanoo ga.

\VS{9}Woo se i ga nee a se Babel\FTNT{*}{{\FR 11:9 }{\FR{11.9
}}{\FT{Ebere hantumoo ra,
}}{\FQ{Babel
}}{\FT{nda
}}{\FQA{ɲaamiyaŋ
}}{\FT{kalimawey ga baa ka hima.}}}, zama no din ra Abadantaa na aduɲɲa kul šennoo ɲaami cere ra. No din mo ra Abadantaa na adamizey say-say laboo kul ga.


\par }{\SH Sem nda nga hayroo fillaa
\par }
{\PP \VS{10}Sem hayroo ne. Jiiri hinka hari beeroo kaŋyanoo banda ga, Sem na Arfazad hay, a goo nga jiiri zangoo (100) ra.

\VS{11}Sem huna jiiri zangu guu (500) Arfazad hayyanoo banda ga. A duu izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ.

\VS{12}Arfazad goo nda jiiri waranza cindi guu (35) waatoo kaŋ ra a na Šela hay.

\VS{13}Arfazad huna jiiri zangu taaci nda ihinza (403) Šela hayyanoo banda ga. A duu izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ.

\VS{14}Kaŋ Šela duu jiiri waranza (30), a na Eber hay.

\VS{15}Šela huna jiiri zangu taaci nda ihinza (403) Eber hayyanoo banda ga. A duu izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ.

\VS{16}Kaŋ Eber duu jiiri waranza cindi taaci (34), a na Peleg hay.

\VS{17}Eber huna jiiri zangu taaci nda waranza (430) Peleg hayyanoo banda ga. A duu izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ.

\VS{18}Kaŋ Peleg duu jiiri waranza (30), a na Rehu hay.

\VS{19}Peleg huna jiiri zangu hinka nda yagga (209) Rehu hayyanoo banda ga. A duu izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ.

\VS{20}Kaŋ Rehu duu jiiri waranza cindi hinka (32), a na Serug hay.

\VS{21}Rehu huna jiiri zangu hinka nda iyye (207) Serug hayyanoo banda ga. A duu izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ.

\VS{22}Kaŋ Serug duu jiiri waranza (30), a na Nahor hay.

\VS{23}Serug huna jiiri zangu hinka (200) Nahor hayyanoo banda ga. A duu izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ.

\VS{24}Kaŋ Nahor duu jiiri waranka cindi yagga (29), a na Tera hay.

\VS{25}Nahor huna jiiri zangu nda iwoy cindi yagga (119) Tera hayyanoo banda ga. A duu izʼaruyaŋ nda ize woyyaŋ.

\VS{26}Kaŋ Tera duu jiiri woyye (70), a na Ibirim, nda Nahor, nda Haraŋ hay.


\par }{\SH Tera nda Ibirim fillaa
\par }
{\PP \VS{27}Tera hayroo ne. Tera na Ibirim, nda Nahor, nda Haraŋ hay. Haraŋ na Lotu hay.

\VS{28}Haraŋ mana faati kala koyraa kaŋ ra a hayandi kaŋ ti Ur koyraa ra kaŋ goo Kalde gandaa ra. A faati baaboo kaŋ ti Tera jine.

\VS{29}Ibirim nda Nahor na wandeyaŋ zaa. Ibirim wandoo maaɲoo ti Saray. Nahor wanoo maaɲoo ti Milka kaŋ ti Haraŋ ize woyoo. Haraŋ ti Milka nda Yisika baabaa.

\VS{30}Saray manʼti kala woy gun, a sii nda ize.


\par }{\PP \VS{31}Tera na nga izʼaroo Ibirim zaa, nda nga haamaa Lotu kaŋ ti Haraŋ izʼaroo, nda nga nzura woyoo Saray kaŋ ti Ibirim wandoo. I hun Ur kaŋ goo Kalde ka koy gandaa ra kaŋ maaɲoo ti Kanaŋ. Kaŋ i too Karaŋ, i na no din tee ngi gorodogoo.

\VS{32}Aloomuroo kaŋ Tera duu a manʼti kala jiiri zangu hinka nda igguu (205). A mana faati kala Karaŋ.




\par }\Chap{12}{\SH Irkoy ciya Ibirim se a ma koy Kanaŋ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abadantaa nee Ibirim se: «Fatta ni gandaa, nda ni dumoo, nda ni baabaa hugoo ka koy gandaa ra kaŋ ay gʼa cebe ma ne.


\par }{\Q \VS{2}Ay ga ni tee dumi beeri. Ay ga albarka daŋ ni ra.

\par }{\Q Ay ga ni maaɲoo noo addawla.

\par }{\Q Ma tee albarkahaya borey se!


\par }{\Q \VS{3}Borey kaŋ ga gaara ma ne, ay ga albarka daŋ i ra,

\par }{\Q amma boro kaŋ na ni danga, ay gʼa laali.

\par }{\Q Ni bande, aduɲɲa alaayan beerey kul ga duu albarka.»


\par }{\PP \VS{4}Ibirim koy nda takaa kaŋ nda Abadantaa nʼa har a se. Lotu koy a bande. Kaŋ Ibirim ga fatta Karaŋ, jiiri woyye cindi guu (75) bara a se.


\par }{\PP \VS{5}A koy nda nga bande nga wandoo Saray, nda nga armaa izʼaroo Lotu, nda nga almanoo, nda boro kul kaŋ goo maaɲoo ga kaŋ i duu ey Karaŋ. I tun ka koy gandaa kaŋ maaɲoo ti Kanaŋ. Waatoo kaŋ i too no din,

\VS{6}Ibirim dira gandaa ra ka too hala koyraa kaŋ maaɲoo ti Šekem, More tuuriɲaa beeroo do. Zamanoo din Kanaŋ borey no ma goro gandaa ra.

\VS{7}Amma Abadantaa bangay Ibirim se, a nee a se: «Ni hayroo se ay ga gandaa woo noo.» Ibirim na sargari tonadoo cin Abadantaa kaŋ bangay a se maaɲoo ga.

\VS{8}Woo banda ga, a dira ka koy tondi hondoo here kaŋ goo koyraa kaŋ maaɲoo ti Betel waynahunay kaboo here. A na nga hukkumoo cin Betel kaŋ goo waynakaŋay nda koyraa kaŋ se i ga nee Ayi kaŋ goo waynahunay game. A na sargari tonadoo cin Abadantaa maaɲoo ga, a na Abadantaa maaɲoo cee.

\VS{9}Woo banda ga, Ibirim yee ka saraysaray ka koy Negew gandaa ra.


\par }{\SH Ibirim nda Saray koy waati tee Misira
\par }
{\PP \VS{10}Heray foo tee gandaa ra. Heraa laalayanoo se, Ibirim naaru ka doo Misira gandaa ra ka goro ka waati tee no din.

\VS{11}Waatoo kaŋ i ga baa ka huru Misira gandaa ra, a nee nga wandoo Saray se: «Aywa! Ay ga bay kaŋ woy borya ti ni.

\VS{12}Nda Misira borey dii ni, i ga nee kaŋ ay wandoo ti ni. I gʼay wii, i ga ni naŋ ma huna.

\VS{13}Ay gʼa wiri ni ga, ma nee i se kaŋ ay woymaa ti ni! Nga ra i ga kula ay ra. Ni alhormaa ra, ay hundoo ga cindi ay ra.»


\par }{\PP \VS{14}Waatoo kaŋ Ibirim too Misira gandaa ra, Misira borey dii kaŋ woyoo ga hanse ka boori.

\VS{15}Waatoo kaŋ Firawuuna cee-cirey na woyoo laasaabu, i koy a šifa Firawuuna se. Woo banda ga, woyoo zandi ka koy Firawuuna hugoo do.

\VS{16}Woyoo sabbu se, Firawuuna na Ibirim dii nda diiyan henna. A nʼa noo alman buuna, nda ibeeri, nda farka aruyaŋ, nda baɲɲayaŋ, nda koŋŋayaŋ, nda farka woyyaŋ, nda yooyaŋ.

\VS{17}Amma Abadantaa na dori beeriyaŋ ka Firawuuna nda nga hugoo borey kar, Saray kaŋ ti Ibirim wandoo maaganda se.

\VS{18}Firawuuna ciya Ibirim se, a nee a se: «Cin ti woo kaŋ nʼnʼa tee ya ne? Macin se manʼay bayrandi kaŋ ni wandoo no?

\VS{19}Macin se ni nee kaŋ ni woymaa no, hala agay ne kʼa zaa ka nee ay gʼa tee wande? Sohõ ni wandoo ne, a zaa, ma koy!»

\VS{20}Firawuuna na nga borey yaamar kaŋ i ma Ibirim fattandi. A ma koy nda wandoo nda haya kul kaŋ goo a kone.




\par }\Chap{13}{\SH Ibirim nda nga armaa izʼaroo Lotu fay
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ibirim hun Misira gandaa ra ka žigi ka koy Negew, nga, nda nga wandoo, nda nga haya kul kaŋ goo maaɲoo ga, nda Lotu.


\par }{\PP \VS{2}Ibirim goo nda adabba boobo, nda nzorfu kaaray boobo, nda wura boobo.

\VS{3}A saraysaray ka hun Negew ka koy hala Betel, nongoo kaŋ ra a jin ka nga hukkumoo cin kaŋ goo Betel nda Ayi game,

\VS{4}hala nongoo kaŋ ra a na sargari tonadoo jinaa tee. De mo no din ra Ibirim na Abadantaa maaɲoo cee.


\par }{\PP \VS{5}Lotu kaŋ goo a bande mo goo nda alman buuna nda ibeeri nda hukkumyaŋ.

\VS{6}Ngi affoo kul adabbawey ga hanse ka boobo, i si hin ka cindi cere bande, gandaa si hin kʼi zaa, zama a ga kacca i se.

\VS{7}Koyne mo Kanaŋ borey nda Ferezi borey goo gandaa din da ra. Han foo alfitina huru Ibirim almaney kurkey nda Lotu waney game.

\VS{8}Ibirim nee Lotu se: «Ay gʼa wiri ni ga, alfitina masi huru agay nda ni game. A masi huru ay kurkey nda ni waney game, zama ir kul ti hugu follokaa borey.

\VS{9}Gandaa kul goo ni jine! Ir ma fay. Nda nʼna hawsaa zaa, ay ga gurmaa zaa. Nda nʼna gurmaa zaa, ay ga hawsaa zaa.»


\par }{\PP \VS{10}Lotu na nga boŋoo jer, a dii Žurdeŋ isaa ganganoo kul. A ga tay pataku. Woo ti za Abadantaa mana Sodom nda Gomor halaci. Nongoo din ga hima nda Abadantaa saddiɲaa. Ma nee Misira gandaa. A ga koy too hala koyraa kaŋ maaɲoo ti Sohar.

\VS{11}Lotu na Žurdeŋ isaa ganganoo kul suuba nga boŋ se, de a koy waynahunay kaboo here. Takaa woo nda i fay ka hun cere ga.

\VS{12}Ibirim goro Kanaŋ. Lotu koy goro ganganoo koyrawey ra. A na nga hukkumoo cin Sodom koyraa jeroo ga.

\VS{13}Sodom borey manʼti kala boro laalayaŋ. Zunubu teekaw beeriyaŋ no Abadantaa do.


\par }{\SH Abadantaa na meefuryaŋ zaa
\par }
{\PP \VS{14}Waatoo kaŋ Lotu hun Ibirim bande, woo din banda ga, Abadantaa nee Ibirim se: «Ni boŋoo jer ka guna, za nongoo kaŋ ra ni goo hala hawsa, nda gurma, nda dandi, nda dangay,

\VS{15}zama gandaa kul kaŋ nʼgʼa honnay, ay gʼa noo ni nda ni hayroo se hala abada.

\VS{16}Ay ga ni hayroo tee sanda labutaasi. A ga boobo hala nongu kaŋ ra nda boro ga hin ka labutaasi kabu kul, a ga hin ka ni hayroo kabu.

\VS{17}Tun ni boŋ ga, ma gandaa kuuyanoo nda nga hayyanoo kul dira, zama ay gʼa noo ma ne.»


\par }{\PP \VS{18}Ibirim koy nga hukkumoo cin ka goro boraa kaŋ maaɲoo ti Mamre, tuuriɲaa beerey do kaŋ goo koyra kaŋ se i ga nee Hebroŋ. No din ra a na sargari tonadoo cin Abadantaa maaɲoo ga.




\par }\Chap{14}{\SH Ibirim hin kokoyey kaŋ a nʼi wongu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ ra Šineyar gandaa kokoyoo ti Amrafel, Elasar koyraa kokoyoo ti Aryok, Elam gandaa kokoyoo ti Kedorlawomer, Goyim gandaa kokoyoo ti Tidal,

\VS{2}zamanoo din no, i marga ka Bera wongu kaŋ ti Sodom kokoyoo, nda Birša kaŋ ti Gomor kokoyoo, nda Šinab kaŋ ti Aduma kokoyoo, nda Šemeber kaŋ ti Seboyim kokoyoo, nda Bela kaŋ se i ga nee Sohar, kokoyoo.

\VS{3}Wey kul na cere marga Sidim gandaa gooroo ra kaŋ ti teeko Ciiri-ciirantaa.

\VS{4}I na jiiri woy cindi hinka (12) tee, i goo Kedorlawomer cire, amma jiiri woy cindi hinzantoo (13to) ga, i ture.

\VS{5}Jiiri woy cindi taacantoo (14to) ra, Kedorlawomer nda kokoyey kaŋ marga ka koy Refa borey wongu koyraa ra kaŋ maaɲoo ti Ašitorot-Karanayim. I na Zuz borey wongu koyraa ra kaŋ maaɲoo ti Haam. I na Emu borey wongu Šawe-Kiryatayim.

\VS{6}I na Hori borey wongu ngi tondi hondoo ga kaŋ ti Seyir gandaa. I nʼi gaaray hala El-Paraŋ kaŋ goo saajoo jeroo ga.

\VS{7}Woo banda ga, i yee ngi ceebandawey ra, i too En-Mišpat kaŋ ti koyraa kaŋ maaɲoo ti Kadeš. Ngi wongoo too Amalek borey gandaa kul nda Amor borey kaŋ ga goro Hasasoŋ-Tamar.


\par }{\PP \VS{8}Sodom, nda Gomor, nda Aduma, nda Seboyim, nda Bela kaŋ se i ga nee Sohar, kokoyey kul fatta ka marga ka koy i wongu Sidim gandaa sosooroo ra.

\VS{9}Wey kaŋ i koy wongu manʼti kala Kedorlawomer kaŋ ti Elam kokoyoo, nda Tidal kaŋ ti Goyim kokoyoo, nda Amrafel kaŋ ti Šineyar kokoyoo, nda Aryok kaŋ ti Elasar kokoyoo. Kokoy taaci no kaŋ ga igguu wongu.

\VS{10}Sidim gandaa sosooroo kul ti guusuyaŋ kaŋ ga too nda guduroŋ. Sodom nda Gomor kokoyey zuru, de i kaŋ guusey din ra. Wey kaŋ cindi zuru ka koy tondi hondoo here.

\VS{11}Wongaarey na Sodom nda Gomor almanoo nda ngi meehunaa kul zaa kʼi ka koy.

\VS{12}I na Ibirim arma izʼaroo mo kaŋ ti Lotu nda nga almanoo kul zaa ka koy, zama a mana cindi ka goro kala Sodom.


\par }{\PP \VS{13}Boro foo kaŋ zuru koy alhabaroo too Ibirim se kaŋ ti Ebere. Ibirim si goro kala tuuriɲaa beerey do kaŋ Mamre wane nda ey kaŋ ti Amor boro kaŋ ti Eškol nda Aner armaa kaŋyaŋ amaana goo ngi nda Ibirim game.

\VS{14}Waatoo kaŋ Ibirim maa kaŋ i na nga boraa tee kasa-ize ka koy, a na nga hugu-ize wongaari boro zangu hinza nda iwoy cindi yaaha (318) zaa. I nʼi gaaray hala koyraa ra kaŋ maaɲoo ti Dan.

\VS{15}A na wongu-izey zamna, ka nga iberey gande cijinoo ra, nga nda nga tamey. I nʼi kar kʼi gaaray hala koyraa kaŋ se i ga nee Hoba kaŋ goo Damas se hawsa here.

\VS{16}A yee kate nda almanoo kul, a yee kate nda nga boraa Lotu nda nga almanoo, nda woyey nda jamaa kaŋ i bay kʼi boy ka koy.


\par }{\SH Ibirim na Melšizedek nda Sodom kokoyoo kubay
\par }
{\PP \VS{17}Waatoo kaŋ Ibirim na Kedorlawomer nda kokoyey kaŋ marga wongu ka hin, Sodom kokoyoo dira ka koy a kubay Šawe sosooroo ra kaŋ ti Kokoyoo sosooroo.

\VS{18}Melšizedek kaŋ ti Zalem kokoyoo, kate ŋaayan nda
alaneb hari moora. A mana cindi ka tee kala Irkoy Jerantaa
sargari juwalkaw.

\VS{19}A gaara Ibirim se ka nee:

\par }{\Q «Irkoy Jerantaa kaŋ wane beenaa nda laboo

\par }{\Q ma albarka daŋ Ibirim ra!


\par }{\Q \VS{20}Albarka ma bara Irkoy Jerantaa se

\par }{\Q kaŋ na ni torrokey kaŋandi ni kaboo ra!»

\par }{\MM Ibirim na nga hayey
azakkaa noo a se.


\par }{\PP \VS{21}Sodom kokoyoo nee Ibirim se: «Ay noo borey, de ma almanoo zaa ni boŋ se!»

\VS{22}Amma Ibirim na Sodom kokoyoo zaabi ka nee: «Ay gʼay kaboo jer ka žee nda Abadantaa kaŋ ti Irkoy Jerantaa kaŋ na beenaa nda laboo taka,

\VS{23}ay si haya kul zaa ni jinawey ra, ba sana wala šilli, soko ma kaa ka nee: ‹Agay ka Ibirim tee almankoyni.›

\VS{24}Ay boŋ se, ay si haya kul zaa nda manʼti woo kaŋ aru soogey nʼa ŋaa. Borey mo kaŋ hanga ay bande ka koy wongu kaŋ ti Aner, nda Eškol, nda Mamre, ngi, i ma ngi bagaa zaa!»




\par }\Chap{15}{\SH Irkoy na Ibirim noo amaana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hayey wey banda ga, Abadantaa na šenni har Ibirim se bangayyan ra ka nee a se: «Masi hunbur haya kul, Ibirim! Agay no ma tee ma ne koray. Ni sufuraa ga hanse ka beeri.»

\VS{2}Ibirim zaabi ka nee: «Ay Koyoo, Abadantaa, hayaa kaŋ nʼgʼa noo ya ne koyne, cin no a gʼa hanse ya ne? Agay ne ma aduɲɲa naŋ bila ize. Eliyezer, Damas boraa no mʼay tubu?»

\VS{3}Ibirim nee koyne: «Ni ne manʼay noo hayyan, nga ne ay tamoo kaŋ ti ay hugu-izoo no mʼay tubu.»

\VS{4}Amma Abadantaa na šenni har Ibirim se ka nee: «Boraa kaŋ nʼnʼa har si ni tubu, amma boraa kaŋ ga hun ni hamoo ra, nga no ma tee ni tubukaa.»

\VS{5}A na Ibirim ka koy taraa ra, a nee a se: «Beenaa guna, ma handarawey kabu, nda nʼga hin ka ngi hinnaa bay.» A yee ka nee a se: «Takaa woo no ni hayroo booboyanoo ga ti a.»


\par }{\PP \VS{6}Ibirim naanay Abadantaa, de a kabandi a se šerretaray.


\par }{\PP \VS{7}A nee a se koyne: «Agay ti Abadantaa kaŋ na ni kaa Ur koyraa kaŋ goo Kalde gandaa ra, ka ni noo gandaa woo a ma tee ni wane.»

\VS{8}Ibirim zaabi ka nee: «Ay Koyoo, Abadantaa, macin no mʼay ka hakiika ka bay kaŋ ay ga duu a?»

\VS{9}Irkoy nee a se: «Haw woy-ize foo kaŋ goo nda jiiri hinza soolu ya ne, nda hancin foo kaŋ goo nda jiiri hinza, nda gaaru foo kaŋ goo nda jiiri hinza, nda gubaguba foo, nda tuuzun-ize foo.»

\VS{10}Ibirim kate adabbawey kul, a na affoo kul dunbu gamoo ga, de a na jere foo kul tenjandi affaa. Amma cirawey hunday, a manʼi zamna.

\VS{11}Jigaarayaŋ zunbu adabba bukawey boŋ, amma Ibirim nʼi gaaray.


\par }{\PP \VS{12}Waynaa kaŋyanoo ga, jirbi koma foo na Ibirim kaŋandi, de mo hunburay beeri nʼa dii kubaa ra.

\VS{13}Irkoy nee Ibirim se: «Ma bay kaŋ ni hayroo ga koy taabuši ganda ra kaŋ manʼti nga wanoo. I ga tee baɲɲayaŋ no din, i gʼi žilla jiiri zangu taaci (400).

\VS{14}Amma ay ga dumoo ciiti kaŋ nʼi daŋ baɲɲataray. Woo din banda ga, i ga fatta ka koy nda alman boobo.

\VS{15}Ni, nʼga koy ni hayragey gar alaahara nda alaafiya. Žeenayyan henna banda ga, nʼga suturandi.

\VS{16}Ni hayroo si yee kate ne ra kala hala alwadda taaci banda ga, zama waatoo din no Amor borey layboo mana too jina ya ne nongu kaŋ ga a si bisa.»


\par }{\PP \VS{17}Waatoo kaŋ waynaa kaŋ, kubaa beeri, de alforon foo ga dullu, nuune ga fatta a ra ka koy huru alman foorantey game.

\VS{18}Hanoo din, Abadantaa na
amaana daŋ nga nda Ibirim game. A nee a se: «Ay na gandaa woo noo ni hayroo se. Mʼa dii za Misira isaa ga hala Efrat isa beeroo,

\VS{19}gandaa woo manʼti kala Keni borey, nda Kenaz borey, nda Kadumone borey,

\VS{20}nda Heti borey, nda Ferezi borey, nda Refa borey,

\VS{21}nda Amor borey, nda Kanaŋ borey, nda Girgaši borey, nda Žebus borey gandaa.»




\par }\Chap{16}{\SH Isimayel hayyanoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Saray kaŋ ti Ibirim wandoo, mana duu a se ize. Saray goo nda koŋŋa foo kaŋ Misira boro no, maaɲoo ti Hažatta.

\VS{2}Saray nee Ibirim se: «Sohõ kaŋ Abadantaa nʼay ganji ya duu ize, marga nda ay koŋŋaa. A ga hin ka tee a ma duu ya ne izʼaru.» Ibirim yadda Saray hoyraa.

\VS{3}Saray kaŋ ti Ibirim wandoo, na nga koŋŋaa Hažatta, Misira boraa, zaa kʼa noo nga kurɲoo Ibirim se a ma marga nda a. Woo kaa ka gar kaŋ Ibirim goo nda goray jiiri woy (10) gandaa ra kaŋ se i ga nee Kanaŋ.

\VS{4}A marga nda Hažatta. A tee alhaamidu. Kaŋ a maate kaŋ nga ga tee boro hinka kul, a šintin ka donda nga koyoo Saray.

\VS{5}Woo se Saray nee Ibirim se: «Ay kaynandiyanoo ga kaŋ ni boŋ. Agay kʼay koŋŋaa daŋ ni kaboo ra, amma za a maate kaŋ nga ga tee alhaamidu a mma donda agay. Yala Abadantaa ma ciiti agay nda ni game.»

\VS{6}Ibirim na Saray zaabi ka nee: «Ni koŋŋaa ne, a goo ni kaboo ra, haya tee a se kaŋ kan ma ne.» Saray na Hažatta gurzugay hala nongu kaŋ ra a zuru a ga.


\par }{\PP \VS{7}Abadantaa almalayka foo nʼa gar saajoo ra hari foo jesoo ga kaŋ goo fondaa here kaŋ ga koy saajoo ra kaŋ maaɲoo ti Šur.

\VS{8}A nʼa hãa ka nee: «Hažatta, Saray koŋŋaa, man ra ni hun, man ra nʼga koy?» A nʼa zaabi ka nee: «Ay koyoo Saray se ay goo ma zuru.»

\VS{9}Almalaykaa nee a se: «Yee ni koyoo do, ma ni boŋ yeeti a se ganda.»

\VS{10}A nee a se: «Ay ga ni hayroo boobandi nda takaa kaŋ nda a si hin ka kabandi nga booboyanoo se.»

\VS{11}Abadantaa almalaykaa nee a se koyne:

\par }{\Q «Ni tee alhaamidu,

\par }{\Q nʼga izʼaru foo daŋ aduɲɲa ra

\par }{\Q kaŋ nʼga maaɲoo daŋ Isimayel (maanaa ‹Irkoy ga maa›),

\par }{\Q zama Abadantaa maa ni binekankamyanoo.


\par }{\Q \VS{12}Ni izʼaroo ga tee sanda ganjifarka.

\par }{\Q A ga kay ka borey kul wongu,

\par }{\Q borey kul ga kay kʼa wongu.

\par }{\Q Amma a ga goro jere ga nga armey se ka huna nga hinne.»


\par }{\PP \VS{13}Abadantaa kaŋ šelaŋ Hažatta se, Hažatta na maaɲoo daŋ «ni ti El-Roy» (maanaa «ni ti Koyoo kaŋ ga dii agay»), zama a nee nga boŋ se: «Cimi da no kaŋ ay dii ne ra woo kaŋ dii agay!»

\VS{14}Woo se i na dayoo kaŋ goo Kadeš nda Bered gamoo ra maaɲoo daŋ Ber-Lahay-Roy (maanaa «Hundikoynoo kaŋ ga dii agay dayoo»).


\par }{\PP \VS{15}Hažatta duu izʼaru foo Ibirim se. Ibirim na izʼaroo kaŋ Hažatta duu a a se, maaɲoo daŋ Isimayel.

\VS{16}Ibirim sii nda kala jiiri woyyaaha cindi iddu (86) waatoo kaŋ Hažatta duu a se Isimayel.




\par }\Chap{17}{\SH Ibirim maaɲoo bere ka tee Ibirahima
\par }
{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Ibirim duu jiiri woyyagga cindi yagga (99), Abadantaa bangay Ibirim se, a nee a se: «Agay ti Irkoy, Hini-kul-koyoo. Ma dira ay fondaa ra, ma henan.

\VS{2}Ay ga ni noo agay
amaanaa. Ay ga hanse ka ni hayyanoo boobandi.»

\VS{3}Ibirim sujudu, de Irkoy šelaŋ a se ka nee:

\VS{4}«Agay, agay amaanaa ne kaŋ ay gʼa noo ma ne: nʼga tee dumi boobo se hayraa.

\VS{5}Nʼsi yee ka ciyandi nda Ibirim (maanaa «baaba kaŋ jerandi»), ni maaɲoo ga tee Ibirahima (maanaa «boro boobo baaba»), zama ay na ni tee dumi boobo hayraa.

\VS{6}Ay ga ni noo hayyan boobo-boobo. Ay ga ni tee dumiyaŋ, de mo kokoyyaŋ ga hun ni ga.

\VS{7}Agay amaanaa ga cindi agay nda ni game, nda ni hayroo kaŋ goo ni dumaa ga, alwaddawey kul ra. A ga tee amaana kaŋ si tun hala ya tee ni nda ni hayroo kaŋ ga kaa ni dumaa ga kul se Koy.

\VS{8}Ay ga ni noo, ni nda ni hayroo kaŋ ga kaa ni dumaa ga, gandaa kaŋ ra ni ne ka koy goro. Kanaŋ gandaa kul nʼgʼa mayray hala abada. Ay ga tee ni hayroo Koyoo.»


\par }{\PP \VS{9}Irkoy nee Ibirahima se: «Ni, ma agay amaanaa dii, ni nda ni hayroo kaŋ ga kaa ni dumaa ga, alwaddawey kul ra.

\VS{10}Agay amaanaa ne kaŋ ni nda ni hayroo kaŋ ga kaa ni dumaa ga, gʼa kayandi: aru kul kaŋ goo war ra ga hima ka hurubangu.

\VS{11}War hurubanguyanoo ga tee agay nda war game amaanaa tammaasaa.

\VS{12}Alwadda ka kaa alwadda, zankaaru kul ga hima ka hurubangu nga jirbi yaahantoo hane. A ma teendi baɲɲa kul se kaŋ hayandi ni hugoo ra. A ma teendi baɲɲa kul kaŋ nʼnʼa day nda nooru kaŋ manʼti ni alkabiilaa.

\VS{13}Baɲɲa kaŋ hayandi ni hugoo ra nda boraa kaŋ ni nkʼa day nda ni nooroo, i kul ma hurubangu. Agay amaanaa ma tee war hamey ra amaana kaŋ si tun.

\VS{14}Aru jofolo kaŋ nga toošidogoo mee kuuroo mana dunbu, boraa ga hun nga jamaa ra, zama a na agay amaanaa hoo.»


\par }{\PP \VS{15}Irkoy nee koyne Ibirahima se: «Saray, ni wandoo, masi yee kʼa cee nda Saray, hõ banda ga, maaɲoo ga tee Sarata (maanaa «boŋkoyni woy»).

\VS{16}Ay ga albarka daŋ a ra, de ay ga ni noo nga mo ga izʼaru foo. Albarka ga huru a ra, de a ga tee dumi boobo se kaaga woy. Dumi boobo kokoyyaŋ si hun kala nga ga.»

\VS{17}Ibirahima sujudu, a haaru, de a nee nga boŋ se: «Taka foo nda aru kaŋ goo nda jiiri zangu (100) ga ize daŋ aduɲɲa ra? De Sarata kaŋ goo nda jiiri woyyagga (90), taka foo nda a ga ize daŋ aduɲɲa ra?»

\VS{18}Woo banda ga, Ibirahima nee Irkoy se: «Yala ma Isimayel noo aloomur!»

\VS{19}Amma Irkoy nʼa zaabi ka nee: «Šikka sii kaŋ ni wandoo Sarata ga duu ma ne izʼaru foo, de nʼga maaɲoo daŋ Isiyaka (maanaa «haaruyan»). Ay gʼa noo agay amaanaa, sanda amaana kaŋ si tun nga hayroo kaŋ goo dumaa ga se.

\VS{20}Isimayel here, hayaa kaŋ nʼnʼa ŋaaray, ay nʼa yakubar: ay ga albarka daŋ a ra. Ay gʼa noo hayyan, ay gʼa noo hayyan boobo. A ga boŋkoyni woy cindi hinka (12) hay, de ay gʼa tee hayraa dumi beeri se.

\VS{21}Amma agay amaanaa Isiyaka ga, a ga tabati kaŋ Sarata ga duu a ma ne yeeši alwaatoo woo da cine ga.»


\par }{\PP \VS{22}Kaŋ a šelaŋ ka ben a bande, Irkoy žigi Ibirahima se beene.

\VS{23}Ibirahima na nga izoo Isimayel dii, nda baɲɲey kul kaŋ hayandi nga hugoo ra, nda arey kul kaŋ a nʼi day nda nga nooroo, nda arey kul kaŋ goo nga hugoo ra, a nʼi kul daŋbangu zaari follokaa din da ra nda takaa kaŋ nda Irkoy nʼa har a se.

\VS{24}Ibirahima sii nda kala jiiri woyyagga cindi yagga (99) waatoo kaŋ a ga hurubangu.

\VS{25}Nga izoo Isimayel sii nda kala jiiri woy cindi hinza (13) waatoo kaŋ a ga hurubangu.

\VS{26}Zaari follokaa ra Ibirahima nda nga izoo Isimayel kul hurubangu.

\VS{27}Nga hugoo arey kul, nda baɲɲey kaŋ hayandi a do, nda wey kaŋ manʼti nga alkabiilaa kaŋ a nʼi day nda nga nooroo, i kul huru a bande bangu.




\par }\Chap{18}{\SH Abadantaa na Ibirahima izʼaroo hayyanoo bayrandi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abadantaa bangay Ibirahima se tuuriɲaa beerey jeroo ga kaŋ ti Mamre wane. Ibirahima goo ma goro nga hukkumoo miɲoo ga zaarikayaa ra.

\VS{2}A na nga boŋoo jer, de a dii aru hinza kaŋ si mooru a ga, goo ma kay. Za a dii ey, kul a zuru ka hun nga hukkumoo miɲoo ga kʼi kubay, a gunguma i se hala ganda.

\VS{3}A nee ngi affoo se: «Ay koyoo, ay gʼa wiri ni ga, alhormo tee ya ne, masi bisa ka mooru ni tamoo ga, mana kay a do.

\VS{4}Naŋ i ma kate hari kayna, war ma war cewey ɲumay, de war ma hunanzam tuuroo cire.

\VS{5}Ay ga kate war se ŋaayan kayna hala war ma duu gaabi, nga banda ga, war ma koy war diraa ra, zama woo se ay na war zumandi agay do kaŋ ti war tamoo.» Yawey nʼa zaabi ka nee: «A boori, haya tee kaŋ nʼnʼa har.»

\VS{6}Ibirahima zuru ka koy nga hukkumoo do ka Sarata gar, a nee: «Cahã! Ma farin hamni mudu hinza zaa, mʼa loobu, mʼa tee wijila.»

\VS{7}Woo banda ga, Ibirahima zuru ka koy nga almaney do, a na haw-ize foo dii kaŋ hamoo ga ban, a ga naasu. A nʼa noo zankaaru foo se kaŋ nʼa hanse nda cahãyan.


\par }{\PP \VS{8}Ibirahima yee ka waahoonu nda waa gani zaa, nda haw-izoo hamoo kaŋ hansandi, a nʼi daŋ nga yawey jine. Ibirahima ga kay jere ga waatoo kaŋ i ga ŋaa tuuroo cire.

\VS{9}I nee a se: «Man Sarata, ni wandoo?» A zaabi ka nee: «A goo no, hukkumoo cire.»

\VS{10}Yawey affoo nee: «Šikka sii kaŋ ay ga yee kate yeeši dimmaa woo da ga, Sarata ni wandoo ga duu izʼaru.» Sarata goo dumaa ga hukkumoo miɲoo ga, a ga haŋajer.


\par }{\PP \VS{11}Ibirahima nda Sarata žen, ngi jiirey boobo, de mo Sarata hun hayyan.

\VS{12}Sarata haaru nga binoo ra ka nee: «Sohõ kaŋ ay žen, man ra ay ga duu alhawa? Ay koyoo mo manʼti kala aru žeena.»

\VS{13}Abadantaa na Ibirahima hãa ka nee: «Macin se Sarata ga haaru ka nee: ‹Taka foo! Cimi da no kaŋ ay ga hin ka duu ize, agay kaŋ žen?›

\VS{14}Haya goo no kaŋ ga mongu Abadantaa se wala? Alwaatoo kaŋ ay nʼa kayandi, yeeši dimmaa woo ga, ay ga yee kate ni do, Sarata ga duu izʼaru.»

\VS{15}Sarata na šennoo yankar ka nee: «Ya na haaru.» Hunburay ka kate a mʼa har. Abadantaa nʼa zaabi ka nee: «Ni haaru kay.»


\par }{\SH Ibirahima na Irkoy ŋaaray Sodom se
\par }
{\PP \VS{16}Woo banda ga, yawey na fondaa sanbu. Koyraa kaŋ se i ga nee Sodom, nga no i nʼa tenje ka koy. Ibirahima hanga ey kʼi dum.

\VS{17}Abadantaa nee nga boŋ se: «Ay ga haya tugu Ibirahima se kaŋ ay gʼa tee wala?

\VS{18}Šikka sii kaŋ Ibirahima ga tee dumi beeri gaabante. Nga ra, aduɲɲa gandawey kul ga duu albarka.

\VS{19}Ya nkʼa suuba hala a ma nga izey nda nga hugoo borey kaŋ goo dumaa ga yaamar i ma Abadantaa fondaa gana ka goy nda šerretaray nda cimi. Woo ra Abadantaa ga Ibirahima noo hayaa kaŋ a bay kʼa har a se.»

\VS{20}Woo banda ga, Abadantaa nee Ibirahima se: «Hayey kaŋ borey gʼi har Sodom nda Gomor ga hanse ka boobo, ngi zunubey hanse ka laala

\VS{21}hala nongu kaŋ ra ay ga zunbu ka dii wala hayey kaŋ ay ga maarʼey da no i gʼi tee. Nda cimi no wala manʼti cimi no, ay ga bay.»


\par }{\PP \VS{22}Arey hun no din ka koy Sodom. Amma Ibirahima cindi a ga kay Abadantaa jine.

\VS{23}Ibirahima man kate, de a nee: «Adiši nʼga išerrante halaci ifutu bande wala?

\VS{24}A ga hin ka tee boro šerrante woyguu (50) goo koyraa ra: adiši nʼga ngi mo halaci? Nʼsi yaafa koyraa se boro woyguu (50) šerrantaa kaŋ goo a ra maaganda se?

\VS{25}Woo manʼti ni goyoo: ka boro šerrantey halaci ifutawey bande taka kaŋ ra išerrantey nda ifutawey kul ma tee afolloku. Woo manʼti ni goyoo! Ni kaŋ ga aduɲɲa kul ciiti, manʼti cimi nda nʼga ciiti wala?»

\VS{26}Abadantaa zaabi ka nee: «Nda ay na boro woyguu (50) šerrante gar Sodom ra, ngi maaganda se ay ga koyraa kul yaafa.»

\VS{27}Ibirahima nee koyne: «Ay yadda ka šelaŋ ay Koyoo se, agay kaŋ manʼti kala labu nda boosu yaada.

\VS{28}A ga hin ka tee boro woyguu (50) šerrantey din boro guu mʼi kuma. Boro guu se nʼga koyraa kul halaci wala?» A nee: «Nda ay na boro woytaaci cindi guu (45) gar no din, ay si koyraa halaci.»

\VS{29}Ibirahima šelaŋ koyne ka nee: «A ga hin ka tee boro woytaaci (40) bara no?» A nʼa zaabi ka nee: «Boro woytaacaa (40) maaganda se ay sʼa tee.»

\VS{30}Ibirahima nee koyne: «Yala ay Koyoo masi futu, ay ga šelaŋ koyne. A ga hin ka tee boro waranza (30) šerrante bara no din?» A nee: «Nda ay na boro waranza (30) gar no din, ay si haya kul tee koyraa se.»

\VS{31}Ibirahima nee: «Ay duu bine ka šelaŋ ay Koyoo se. A ga hin ka tee boro waranka (20) bara no din.» A nʼa zaabi ka nee: «Ay sʼa halaci boro warankaa (20) maaganda se.»

\VS{32}Ibirahima nee koyne: «Yala ay Koyoo masi futu, ay cee kokorantaa ti woo kaŋ ay ga šelaŋ. A ga hin ka tee boro woy (10) goo no din.» A nʼa zaabi ka nee: «Ay sʼa halaci boro woyaa (10) maaganda se.»


\par }{\PP \VS{33}Waatoo kaŋ Abadantaa šelaŋ ka ben Ibirahima bande, a koy, Ibirahima mo yee nga do.




\par }\Chap{19}{\SH Sodom nda Gomor halaciyanoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Almaaroo ra, almalayka hinkaa too Sodom. A gar kaŋ Lotu goo ma goro koyraa miɲoo ga. Kaŋ Lotu dii ey kul, a koy i kubay ka nga ndumoo gunguma ganda.

\VS{2}A nee i se: «Ay gʼa wiri war ga, ay koyey, war ma kaa ka kani war tamoo hugoo ra, war ma war cewey ɲumay, nga banda ga, war ma biya ka tun ka war fondaa zaa.» I nʼa zaabi ka nee: «Kalaa, kalaa! Ir ga kani farroo ra.»

\VS{3}Amma Lotu nʼi gaabi hala i yadda ka koy nga do. A hina i se, a na takulayaŋ tee bila dolobiri, i ŋaa.


\par }{\PP \VS{4}I mana kani jina kaŋ Sodom arey kaa ka hugoo kuubi kʼa bere, zankey nda boro beerey, koyraa arey kul.

\VS{5}I na Lotu cee ka nee a se: «Man arey kaŋ huru ni do hõ cijinoo? I fattandi hala ir ma kani nda ey!»


\par }{\PP \VS{6}Lotu fatta i do hugoo miɲoo ga jina, a na ganboo daabu,

\VS{7}de a nee i se: «Agʼarmey, ay gʼa wiri war ga, war masi haya futu kul tee!

\VS{8}Wa maa ya ne! Ay goo nda ize woy hinka kaŋ mana bay ka marga nda aru, ay ga kate ey war se, war ma haya tee i se kaŋ war baa, amma arey wey, war masi haya kul tee i se, zama agay do i zunbu!»

\VS{9}I nʼa zaabi ka nee: «Koy ka tun no!» I nee a se koyne: «Ni cee-ka-dirakaw, sohõ fondaa no nʼga baa mʼa cebe ir se! A boori, sohõ ir ga haya tee ma ne kaŋ ga bisa woo kaŋ ir ga kaa kʼa tee i se.» Woo banda ga, i na Lotu tuti nda gaabi ka koy ganboo wurje.

\VS{10}Amma almalayka hinkaa na Lotu dii kʼa daŋ ngi bande hugoo ra, de i na hugoo miɲoo daabu ngi ga.

\VS{11}I na danawtaray ka arey kar kaŋ goo hugoo miɲoo ga, mʼa dii za zankey hala ibeerey, i na hugoo miɲoo ceeci hala i fara.


\par }{\PP \VS{12}Arey nee Lotu se: «May ti ni boro kaŋ goo ne koyne? A ma tee ni nzuraa, ni izʼarey, ni ize woyey nda haya kul kaŋ ti ni wane kaŋ goo koyraa woo ra, mʼa ka fatta ne ra,

\VS{13}zama ir ga nongoo woo halaci. Haya kaŋ se, goy laaley kaŋ ga harandi a ga hanse ka boobo Abadantaa do. Abadantaa nkʼir sanba ir mʼa halaci.»

\VS{14}Lotu fatta ka koy arey kaŋ na nga ize woyey cewey dii kaŋ ti nga nzurawey do ka nee i se: «Wa tun ka hun ne, zama Abadantaa ga koyraa halaci!» Amma nga nzurawey do a mma hooray.


\par }{\PP \VS{15}Za subbaahi biya, nga no almalaykey na Lotu gaabi ka nee a se: «Tun, ma ni wandoo nda ni ize woy hinkaa kaŋ goo ne ka koy hala koyraa zunuboo kaŋ ga zunbu a boŋ masi ni halaci!»

\VS{16}Amma Lotu gay hala a ga koy. Aru hinkaa nʼa dii nda kaboo, nga nda nga wandoo nda nga ize woy hinkaa, zama Abadantaa ga baa nga mʼa hallasi. I nʼa ka fatta, de i nʼa naŋ koyraa dumaa ga.


\par }{\PP \VS{17}Kaŋ i nʼi fattandi ka ben aru hinkaa affoo nee Lotu se: «Zuru ka ni hundoo ceeci! Masi ɲeli ni dumaa ga, de mo masi kay laamaa kul ra! Zuru ka koy tondi hondoo here nda nʼsi baa ma halaci!»

\VS{18}Lotu nʼi zaabi ka nee: «Kalaa, ay koyoo!

\VS{19}Nʼna alhormo tee ni tamoo se, ni boori a se ka hundoo hallasi. Agay ya, ay si hin ka zuru ka too hala tondi hondoo do, ay ga hunbur bonaa woo ma zunbu ay boŋ, ya buu.

\VS{20}Nʼga dii koyraa kaccaa woo? A ga hanse ka man, ay ga hin ka zuru ka too no din. Naŋ, ay ma zuru ka koy lafa no din. A ga kacca, de ay hundoo ga hallasi.»

\VS{21}A nʼa zaabi ka nee: «Ay na woo mo tee ma ne, koyraa kaŋ ga ni goo, ay sʼa halaci.

\VS{22}Zuru ka koy no din, zama ay si hin ka haya kul tee nda mana too no din jina!» Woo se i na koyraa din maaɲoo daŋ Sohar (maanaa «ikaccaa»).


\par }{\PP \VS{23}Waynaa mma fatta kaŋ Lotu ga huru Sohar.

\VS{24}Abadantaa na
ganjibaali nda nuune tee ncirɲi kʼa zumandi Sodom nda Gomor boŋ. Hayaa woo mana hun kala Abadantaa do beenaa ra.

\VS{25}A na koyrawey wey, nda laamaa, nda borey kaŋ goo i ra, nda suboo kul halaci.

\VS{26}Lotu wandoo ɲeli nga dumaa ga, kul a bere ka tee ciiri boro assuura.


\par }{\PP \VS{27}Ibirahima biya ka tun ka koy nongoo kaŋ ra a cindi ka kay Abadantaa jine.

\VS{28}A na Sodom, nda Gomor, nda laamaa gandaa kul honnay, de a ga dii dullu beeri kaŋ ga tun gandaa boŋ kaŋ ga hima nda alforon dullu.


\par }{\PP \VS{29}Waatoo kaŋ Irkoy ga laamaa koyrawey halaci, a hongu Ibirahima, a na Lotu hallasi balaawoo ra kaŋ a nʼa kaŋandi koyrawey boŋ kaŋ ra Lotu cindi nda goray.


\par }{\SH Mowab borey nda Amoŋ borey assiloo
\par }
{\PP \VS{30}Lotu hun Sohar ka žigi ka koy goro tondi hondoo boŋ, nga nda nga ize woy hinkaa, zama a mma hunbur Sohar goraa. Nga nda nga ize woyey cindi ka goro tondi guusu foo ra.

\VS{31}Ize woy beeroo nee ikaccaa se: «Ir baabaa žen, aru sii gandaa ra kaŋ ga marga nda ir sanda borey kul takaa.

\VS{32}Kaa, ir mʼir baabaa haŋandi
alaneb hari moora, de ir ma kani nda a hala ir ma duu a se hayyan!»


\par }{\PP \VS{33}Cijinoo din da ra, i na ngi baabaa haŋandi alaneb hari moora. Ize woy beeroo koy marga nda a, amma Lotu mana bay nga izoo kaniyanoo nda tunyanoo kul ga.

\VS{34}Subaa ra, ize woy beeroo nee ikaccaa se: «Cijin agay ka marga nda baaba, ir mʼa haŋandi koyne alaneb hari moora hõ cijinoo, de ma koy kani a bande hala ir ma duu a se hayyan.»

\VS{35}Cijinoo din ra koyne, i na ngi baabaa haŋandi alaneb hari moora. Ize woy kaccaa koy marga nda a, amma Lotu mana bay nga izoo kaniyanoo nda tunyanoo kul ga.


\par }{\PP \VS{36}Lotu ize woy hinkaa kul tee ngi baabaa se alhaamidu.

\VS{37}Ize woy beeroo duu izʼaru foo kaŋ a na maaɲoo daŋ Mowab\FTNT{*}{{\FR 19:37 }{\FR{19.37
}}{\FQ{Mowab
}}{\FT{maanaa ti
}}{\FQA{ay baabaa ga a hun.}}}: nga ti Mowab borey kaŋ ga bara ba hõ, hayragoo.

\VS{38}Ize woy kaccaa mo duu izʼaru foo kaŋ a na maaɲoo daŋ Ben-Ammi\FTNT{†}{{\FR 19:38 }{\FR{19.38
}}{\FQ{Ben-Ammi
}}{\FT{maanaa ti
}}{\FQA{ay hayragoo izʼaroo.}}}: nga ti Amoŋ borey kaŋ ga bara ba hõ, hayragoo.




\par }\Chap{20}{\SH Ibirahima koy Abimelek do
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ibirahima gana ka hun nongoo kaŋ ra a goo ka koy goro Negew gandaa ra. A mana goro kala Kadeš nda Šur gamoo ra. Nga banda ga, a goro ka waati tee koyra kaŋ se i ga nee Gerar.

\VS{2}Ibirahima mma nee borey se kaŋ Sarata manʼti kala nga woymaa. Gerar kokoyoo kaŋ ti Abimelek na Sarata zaa.

\VS{3}Cijinoo ra, Irkoy kaa handiri ra Abimelek do, de a nee a se: «Nʼga buu woyoo woo kaŋ nʼnʼa taa maaganda se, zama wande waani no.»

\VS{4}Woo kaa ka gar kaŋ Abimelek mana too woyoo do. A nee: «Ay Koyoo! Adiši nʼga dumi šerrante mo wii wala?

\VS{5}Manʼti nga hunday ka nee ya ne kaŋ nga woymaa no? Woyoo mo nee ya ne kaŋ nga armaa no. Kaŋ ay ga woo tee ay binoo ga kaaray, ay kabey ga henan.»


\par }{\PP \VS{6}Handiroo ra Irkoy tuuru a se ka nee: «Ay ga bay bine kaaray nda ni goy. Agay no ka ni ganji ma kaŋ zunubu ra ay jine, woo se ay mana naŋ ma too a do.

\VS{7}Sohõ aroo woo wandoo yeeti a ga, zama annabi no, a ga Irkoy ŋaaray ma ne, de ni hundoo ga cindi ni ra. Amma nda manʼa yeeti, ma bay kaŋ ni nda ni jamaa kul ga buu!»


\par }{\PP \VS{8}Abimelek biya ka tun, a ciya nga tamey kul se ka hayey wey kul filla i se. I hanse ka hunbur.

\VS{9}Abimelek ciya Ibirahima se, a nee a se: «Cin ti woo kaŋ nʼnʼa tee ir se? Cin ti haya futaa kaŋ ay nʼa tee ma ne kaŋ se nʼga agay nda ay laamaa daŋ zunubu beeroo woo jine? Nʼna hayaa tee ya ne kaŋ si teendi.»

\VS{10}Abimelek nee Ibirahima se koyne: «Macin bara ni do kaŋ se nʼna woo tee?»

\VS{11}Ibirahima nʼa zaabi ka nee: «Ya nka nee ay boŋ se: ‹Irkoy hunburay sii nongoo woo ra, i gʼay wii ay wandoo maaganda se.›

\VS{12}Koyne mo nda cimi, ay woymaa no. Ay baabaa ize woyoo no, amma ir manʼti ɲaa foo, woo se a tee ya ne wande.

\VS{13}Waatoo kaŋ Irkoy nʼay ka fatta kʼay moorandi ay baabaa hugoo, ay nee Sarata se: ‹Borohennataray tee ya ne, nongu kul kaŋ ra ir koy ma nee kaŋ ni armaa ti agay.›»


\par }{\PP \VS{14}Abimelek na alman buuna nda ibeeri, nda baɲɲayaŋ, nda koŋŋayaŋ zaa kʼi noo Ibirahima se. A na nga wandoo Sarata mo yeeti a se.

\VS{15}Woo banda ga, Abimelek nee a se: «Ay gandaa ne ni jine, goro nongu ra kaŋ kan ma ne.»

\VS{16}De a nee Sarata se: «Nga ne, ay na ni armaa noo nzorfu kaaray tamma boŋ zenber foo (1.000). Woo ti tammaasaa kaŋ ga cebe borey kul kaŋ goo ni bande se kaŋ nʼga henan hayaa woo kaŋ tee ra.»


\par }{\PP \VS{17}Ibirahima na Irkoy ŋaaray, de Irkoy na Abimelek nda nga wandoo, nda nga koŋŋey noo baani, de i duu ka hin ka ize daŋ aduɲɲa ra.

\VS{18}Haya kaŋ se Abadantaa nka Abimelek hugu kul tee boro gunyaŋ, Ibirahima wandoo kaŋ ti Sarata maaganda se.




\par }\Chap{21}{\SH Isiyaka hayyanoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abadantaa mana dirɲa Sarata, sanda takaa kaŋ nda a nʼa har, a nʼa noo hayaa kaŋ a bay ka nee nga gʼa tee a se.

\VS{2}Sarata tee boro hinka, alwaatoo hunday kaŋ Irkoy nʼa kayandi ga, Ibirahima žeenayyanoo ra, a duu a se izʼaru.

\VS{3}Izʼaroo kaŋ Sarata duu a a se, Ibirahima na maaɲoo daŋ Isiyaka (maanaa «haaruyan»).

\VS{4}Ibirahima na Isiyaka daŋbangu nga jirbi yaahantoo hane sanda takaa kaŋ nda Irkoy nʼa yaamar.

\VS{5}Jiiri zangu (100) bara Ibirahima se waatoo kaŋ nga izoo Isiyaka ga huru aduɲɲa ra.

\VS{6}Sarata nee: «Irkoy nʼay ɲaalandi kʼay haarandi, boro kul kaŋ maarʼa mo ga haaru ay bande.»

\VS{7}A nee koyne: «May no ma yadda ka nee Ibirahima se kaŋ Sarata ga kaa ka naanandi! Nga ne, nga žeenayyanoo ra ay duu a se izʼaru.»


\par }{\SH Ibirahima na Hažatta nda Isimayel gaaray
\par }
{\PP \VS{8}Zankaaroo beeri, a hun fafa. Hanoo kaŋ Isiyaka ga hun fafa, Ibirahima na hoyandi beeri tee.


\par }{\PP \VS{9}Sarata dii izʼaroo kaŋ Hažatta, Misira woyoo duu a, Ibirahima se, goo ma hooray\FTNT{*}{{\FR 21:9 }{\FR{21.9
}}{\FQ{goo ma hooray}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{goo ma Isiyaka haaru.}}}.

\VS{10}A nee Ibirahima se: «Koŋŋaa woo nda nga izʼaroo gaaray, zama koŋŋaa woo izʼaroo nda ay wanoo kaŋ ti Isiyaka si tubu cere bande.»

\VS{11}Šennoo woo hanse ka Ibirahima dor nga izoo Isimayel maaganda se.

\VS{12}Amma Irkoy nee Ibirahima se: «Masi dor zankaa nda ni koŋŋaa se. Haya kul kaŋ Sarata nʼa har ma ne, ma yadda a se, zama Isiyaka no ma duu ma ne hayyan kaŋ ra ni maaɲoo si dere.

\VS{13}Amma koŋŋaa woo mo izʼaroo, ay gʼa tee dumi beeri, zama ni hayroo no.»


\par }{\PP \VS{14}Ibirahima biya ka tun, a na ŋaayan zaa kʼa noo Hažatta se nda hunbar kaŋ ra hari goo kaŋ a nʼa fur jesoo ga. A na zankaa mo noo a se, de a nʼa naŋ a ma koy. A koy, de a dere Ber-Šeba saajoo ra.

\VS{15}Waatoo kaŋ hunbaroo haroo ben, a na zankaa fur tuuri kaccu foo cire.

\VS{16}A koy goro kʼa tenje, a goo a se haya kaŋ ga koy too kabedaaru zangu hinka (200) cine, zama a nee nga boŋ se: «Ay si baa ya dii zankaa buuyanoo!» Hažatta goro kʼa tenje ka hẽe, a na nga jindoo jer ka hẽe.

\VS{17}Irkoy maa zankaa jindoo. Irkoy almalayka foo ciya Hažatta se za beenaa ra ka nee a se: «Macin ka duu ni, Hažatta? Masi hunbur, zama Irkoy maa zankaa jindoo, nongoo kaŋ ra a goo.

\VS{18}Tun ni boŋ ga! Ma yee ka zankaa zaa, mʼa dii ni kaboo ra, zama ay gʼa tee dumi beeri!»

\VS{19}Irkoy na Hažatta moɲey feeri, de a na day foo honnay, a koy nga hunbaroo too hari a ra ka nga izoo haŋandi.


\par }{\PP \VS{20}Irkoy goo zankaaroo bande, a beeri, a cindi saajoo ra, a tee birawkarkaw.

\VS{21}A cindi Paraŋ saajoo ra, ɲaŋoo nʼa hiijandi Misira gandaa woy foo.


\par }{\SH Ibirahima nda Abimelek na cere noo amaana
\par }
{\PP \VS{22}Zaman follokaa din ra, Abimelek nda nga wongu-izey jineboraa kaŋ ti Pikol kaa Ibirahima do ka nee a se: «Irkoy goo ni bande hayey kul kaŋ nʼgʼi tee ra.

\VS{23}Sohõ žee ya ne, ne ra, nda Irkoy, kaŋ nʼsʼay zanba, nʼsʼay izey nda ay haamawey zanba. Takaa kaŋ nda ay na alhormo tee ma ne, takaa din da nda mʼa tee agay nda gandaa se kaŋ ra ni kaa ka goro ka waati tee!»

\VS{24}Ibirahima nʼa zaabi ka nee: «Ay gʼa žee ma ne.»


\par }{\PP \VS{25}A na dayoo šennoo tee Abimelek se kaŋ nga tamey nʼa mayray nda gaabi.

\VS{26}Abimelek nʼa zaabi ka nee: «Ay si boraa bay kaŋ na woo tee, ni mo mana bay ka alhabar daŋ ay ra. Ya na bay ka maarʼa nda manʼti hõ.»

\VS{27}Ibirahima na alman buuna nda ibeeri zaa kʼi noo Abimelek se. I na cere noo amaana.

\VS{28}Ibirahima na feeji woy-ize kaccu boŋ iyye zaa nga boŋ alman buuney ra kʼi daŋ jere ga.

\VS{29}Abimelek nee Ibirahima se: «Macin ti alman kaccu iyyaa woo kaŋ nʼnʼi daŋ jeraa ga addaliloo?»

\VS{30}A nʼa zaabi ka nee: «Yadda ka feeji woy-ize kaccu boŋ iyyaa woo taa ay kaboo ra hala i ma tee seedetaray kaŋ agay ka dayoo woo fanši.»

\VS{31}Woo se i na nongoo din maaɲoo daŋ Ber-Šeba (maanaa «žeeyanoo dayoo»\FTNT{†}{{\FR 21:31 }{\FR{21.31
}}{\FQ{Ber-Šeba}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{iyyaa dayoo.}}}), zama no din ra i žee cere se.


\par }{\PP \VS{32}I na cere noo amaana Ber-Šeba. Woo banda ga, Abimelek tun, nga nda Pikol kaŋ ti nga wongu-izey jineboraa, de i yee Filisti borey gandaa ra.

\VS{33}Ibirahima na tuuri foo kaŋ se i ga nee tamaris duma Ber-Šeba, de a na Abadantaa kaŋ ti Koyoo kaŋ ga bara hala abada maaɲoo cee.

\VS{34}Ibirahima goro ka waati kuku tee Filisti borey gandaa ra.




\par }\Chap{22}{\SH Irkoy nee Ibirahima se a ma Isiyaka sarga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hayey wey banda ga, Irkoy na Ibirahima sii ka dii. A nee a se: «Ibirahima!» Ibirahima nʼa zaabi ka nee: «Agay ne.»

\VS{2}Irkoy nee a se: «Ni izʼaroo zaa, ni ize bajja follokaa Isiyaka kaŋ nʼga hanse ka bagʼa. Fatta ka koy gandaa ra kaŋ se i ga nee Moriya, no din ra ay ga tondi hondu foo silbay ma ne, tondi hondoo din boŋ mʼa tee ya ne
sargari kukurante.»


\par }{\PP \VS{3}Ibirahima biya ka tun, a na nga farkaa soolu, a na nga tam hinka nda nga izoo Isiyaka zaa ka koy nga bande. A na tuuri zafa sargari kukurantaa se, de a tun ka koy nongoo kaŋ Irkoy nʼa silbay a se ra.

\VS{4}Jirbi hinza diray banda ga, Ibirahima na nongoo honnay.

\VS{5}Ibirahima nee nga tamey se: «Wʼay batu ne ra nda farkaa. Agay nda zankaa ga koy beene ka sujudu, nga banda ga, ir ga willi kate war do.»


\par }{\PP \VS{6}Ibirahima na sargari kukurantaa tuuroo zaa, a nʼa jeeje nga izoo Isiyaka boŋ. A na nuune diinandihayaa nda huryaa dii nga kaboo ra. Ngi boro hinkaa dira cere bande ka koy.

\VS{7}Isiyaka na šenni fur nga baabaa ga ka nee a se: «Baaba!» A nʼa zaabi ka nee: «Naam, ay izoo.» A nee a se: «Nuune diinandihayaa ne, tuuroo ne, man sargaroo feejoo?»

\VS{8}Ibirahima nʼa zaabi ka nee: «Ay izoo, Irkoy hunday no ma sargaroo feejoo doonandi.» Ngi boro hinkaa dira cere bande ka koy.


\par }{\PP \VS{9}Waatoo kaŋ i too nongoo kaŋ Irkoy nʼa silbay a se ra, Ibirahima na sargari tonadogoo cin. A na tuuroo kanandi a boŋ. A na nga izoo Isiyaka haw kʼa kanandi tuuroo boŋ kaŋ goo sargari tonadogoo boŋ.

\VS{10}Woo banda ga, Ibirahima deebe ka huryaa zaa hala nga ma nga izoo koosu.

\VS{11}Amma beenaa ra, Abadantaa almalaykaa ciya a se ka nee: «Ibirahima! Ibirahima!» A nʼa zaabi ka nee: «Agay ne.»

\VS{12}Almalaykaa nee a se: «Ni kaboo masi ziira zankaa do, de mo masi baffoo tee a se, zama sohõ ay bay kaŋ nʼga hunbur Irkoy, ni ize bajja follokaa, manʼa ka wanji a se!»


\par }{\PP \VS{13}Ibirahima na nga boŋoo jer, de a na gaaru foo honnay nga dumaa ga kaŋ hilley kotay tuuri kaccu foo ra. Ibirahima koy gaaroo dii kʼa tee sargari kukurante nga izoo dogoo ra.

\VS{14}Ibirahima na nongoo din maaɲoo daŋ «Abadantaa ga doonandi». Woo se borey ga nee hõ zaaroo: «Abadantaa ga doonandi nga tondi hondoo boŋ.»


\par }{\PP \VS{15}Cee hinkantoo Abadantaa almalaykaa ciya za beenaa ra Ibirahima se,

\VS{16}ka nee a se: «Ay ga žee nda agay hunday, agay Abadantaa ka šelaŋ ka nee: ‹Zama de ni ne ka woo tee, mana ni ize bajja follokaa wanji ya ne,

\VS{17}ay ga albarka boobo daŋ ni ra. Ay ga hanse ka ni hayroo boobandi sanda handarawey kaŋ goo beenaa ra wala labutaasi gurunbey kaŋ goo teekoo miɲoo ga. Ni hayroo ga žigi nga iberey boŋ.

\VS{18}Ni hayroo bande aduɲɲa gandawey kul ga duu albarka, zama nʼna haŋajer ya ne.›»

\VS{19}Ibirahima yee nga tamey do. I hanga cere bande ka koy Ber-Šeba, zama no din no Ibirahima goo nda goray.


\par }{\SH Nahor hayroo
\par }
{\PP \VS{20}Woo banda ga, boroyaŋ kaa ka deede Ibirahima se ka nee: «Milka mo duu izʼaruyaŋ ni armaa Nahor se:

\VS{21}nga gunde jinaa ti Utus, Utus armaa ti Buz, nda Kemuwel kaŋ ti Aram baabaa,

\VS{22}nda Kesed, nda Hazo, nda Pildaš, nda Yidilaf nda Betuwel.»

\VS{23}Betuwel ti Rebeka baabaa. Wey ti izʼaru yaahaa kaŋ Milka duu ey Nahor se kaŋ ti Ibirahima armaa.

\VS{24}Nga
wahayoo kaŋ maaɲoo ti Rehuma, mo duu izʼaruyaŋ kaŋyaŋ ti Teba, nda Gaham, nda Tahaš, nda Maaka.




\par }\Chap{23}{\SH Ibirahima na nongu day kaŋ ra Sarata ga suturandi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sarata huna jiiri zangu nda waranka cindi iyye (127): woo ti Sarata aloomuroo.

\VS{2}Sarata mana faati kala Kiryat-Arba, maanaa Hebroŋ kaŋ goo gandaa ra kaŋ se i ga nee Kanaŋ. Ibirahima kaa ka goro ka Sarata suturayanoo tee, de mo kʼa hẽe.

\VS{3}Ibirahima tun nga bukaa do ka koy Heti borey here ka šelaŋ i se ka nee:

\VS{4}«Ay manʼti kala taabuši, ay manʼti kala bisakaw war gamey ra. Wʼay noo doo yʼa tee
saaray hala ay gʼay wandoo sutura.»

\VS{5}Heti borey na Ibirahima zaabi ka nee:

\VS{6}«Haŋajer ir se, ir koyoo! Ni manʼti kala boŋkoyni kaŋ Irkoy nʼa daŋ ir gamey ra. Ni bukaa sutura ir saarawey kul ihennaa ra. Boro sii ir ra kaŋ ga ni ganji ma ni bukaa sutura nga saaraa ra.»


\par }{\PP \VS{7}Ibirahima man ka gunguma gandaa borey se kaŋ ti Heti borey.

\VS{8}A šelaŋ i se ka nee: «Nda war anniyaa no kaŋ war ga baa yʼay bukaa sutura nongoo kaŋ ra ay goo ra, wa yadda ya ne, ka koy hayaa kaŋ ay gʼa wiri ŋaaray Eferoŋ do kaŋ ti Sohar izʼaroo.

\VS{9}A ma Makupela tondi guusoo kaŋ ti nga wane yeeti ya ne kaŋ goo nga faaroo miɲoo ga. A mʼa yeeti ya ne, yʼa noo nga hayoo, hala a ma tee ya ne war gamey ra saaray.»

\VS{10}Eferoŋ goo Heti borey gamey ra. Eferoŋ Heti boraa na Ibirahima zaabi Heti borey nda borey kul kaŋ kaa koyraa miɲoo ga, jiney ra, ka nee:

\VS{11}«Kalaa, ay koyoo, yadda ya ne! Ay ga ni noo faaroo yaada, tondi guusoo kaŋ goo a ra mo, ay gʼa noo ma ne yaada. Ay gʼa noo ma ne ay gandaa borey jiney ra. Ni bukaa sutura.»


\par }{\PP \VS{12}Ibirahima gunguma gandaa borey se.

\VS{13}Ganda borey jine a šelaŋ Eferoŋ se ka nee: «Ay gʼa wiri ni ga, maa ya ne. Naŋ ya faaroo hayoo bana. Mʼa taa hala ya hin kʼay bukaa sutura a ra.»

\VS{14}Eferoŋ na Ibirahima zaabi ka nee:

\VS{15}«Ay koyoo, agay nda ni game, faari kaŋ nzorfu kaaray tamma boŋ zangu taaci (400) ga duu a, manʼti baffoo! Ni bukaa sutura.»


\par }{\PP \VS{16}Ibirahima yadda Eferoŋ šennoo se, de a na tamma nzorfey neeši a se kaŋ a nʼa har Heti borey jiney ra. A na nzorfu tamma boŋ zangu taacaa (400) kaŋ ga sawa nda yooboo barmaa bana a se kaaray.

\VS{17}Takaa woo nda Eferoŋ faaroo kaŋ goo Makupela kaŋ ga Mamre tenje, faaroo nda tondi guusoo kaŋ goo a ra nda tuuri kul kaŋ goo faaroo nda nga carawey ga,

\VS{18}i kul tee Ibirahima halaalaa Heti borey nda borey kul kaŋ kaa koyraa miɲoo ga, jiney ra.


\par }{\PP \VS{19}Woo banda ga, Ibirahima na Sarata, nga wandoo, sutura tondi guusoo kaŋ goo Makupela faaroo ra kaŋ ga Mamre tenje, maanaa Hebroŋ, Kanaŋ gandaa ra.

\VS{20}Faaroo nda tondi guusoo kaŋ goo a ra hun Heti borey maaɲey ga ka huru Ibirahima maaɲoo ga. Ibirahima nʼa tee bukaw suturadoo.




\par }\Chap{24}{\SH Isiyaka hiijaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ibirahima žen, nga jiirey boobo. Abadantaa na albarka daŋ a ra nongoo kul here.

\VS{2}Ibirahima nee nga tamoo se kaŋ žen nga hugoo tamey kul kaŋ kone nga almanoo kul goo: «Ay gʼa wiri ni ga, ni kaboo daŋ ay ceehamoo cire,

\VS{3}ay ga ni žeendi nda Abadantaa kaŋ ti beenaa nda laboo Koyoo, hala masi wande zaa ay izoo se Kanaŋ borey ize woyey ra kaŋ gamey ra ay goo ma goro.

\VS{4}Amma ma koy ay gandaa ra, ay borey do, ma wande zaa ay izoo Isiyaka se.»

\VS{5}Baɲɲaa nee a se: «A ga hin ka tee woyoo si baa nga ma hanga agay ka kaa gandaa woo ra. Adiši ya ni izoo yeeti ganda kaŋ ra ni hun ra wala?»

\VS{6}Ibirahima nʼa zaabi ka nee: «Hawgay, masʼay izoo yeeti no din!

\VS{7}Abadantaa kaŋ ti beenaa Koyoo kaŋ nʼay kaa ay baabaa hugoo ra nda ay gandaa ra, nga kaŋ šelaŋ ka žee ya ne kaŋ nga ga gandaa woo noo ay hayroo se, nga hunday ga nga almalaykaa daŋ ni jine. De mo no din ra nʼga wande zaa ay izoo se.

\VS{8}Nda woyoo wanji ka hanga ni, žeeyanoo hun ni jindoo ga. Hayaa kaŋ ay gʼa har ma ne de ti masʼay izoo yeeti no din.»

\VS{9}Baɲɲaa na nga kaboo daŋ Ibirahima, nga koyoo ceehamoo cire ka žee a se kaŋ nga ga hayaa tee kaŋ a nʼa har.

\VS{10}A na yoo boŋ woy (10) zaa nga koyoo yoowey ra kʼi jeeje nda nga koyoo arzaka henney kʼi ka koy. A tun ka koy hala
Mezopotami kaŋ ti Nahor koyraa.


\par }{\PP \VS{11}Kaŋ a too no din, a na yoowey sonbandi koyraa dumaa ga, dayoo jeroo ga, alaasar baanaa ra, dimmaa kaŋ ga woyey ga koy gur.

\VS{12}Woo banda ga, a nee: «Abadantaa, ay koyoo Ibirahima Koyoo, ay ga ni ŋaaray ma ni alhormaa cebe ay koyoo Ibirahima se kʼay kubayandi hõ nda woo kaŋ ay gʼa ceeci.

\VS{13}Agay ne hari zaadogoo ra, koyraa zankawoyey ga fatta ka kaa ka gur.

\VS{14}Yala woy soogaa kaŋ se ay ga nee: ‹Ni hooboo šiiri ya ne hala ay ga haŋ› kaŋ ga tuuru ya ne ka nee: ‹Haŋ, ay ga ni yoowey mo noo i ma haŋ!› Woo din ti boraa kaŋ nʼnʼa jisi ni tamoo Isiyaka se. Takaa woo ra ay ga bay kaŋ nʼga alhormo tee ay koyoo se.»

\VS{15}A mana šelaŋ ka ben jina kaŋ Rebeka fatta kate nga hooboo goo jesoo ga. A manʼti kala Betuwel ize woyoo. Betuwel manʼti kala Milka nda Nahor kaŋ ti Ibirahima armaa, izʼaroo.

\VS{16}Woy soogaa ga hanse ka boori, a si aru bay, aru mana bay ka marga nda a. A zunbu hari zaadogoo ra ka nga hooboo too ka žigi.


\par }{\PP \VS{17}Baɲɲaa zuru kʼa kubay ka nee a se: «Hinžee ya ne, de mʼay noo hari kayna ni hooboo ra hala ay ga haŋ.»

\VS{18}A nʼa zaabi ka nee: «Haŋ, ay koyoo.» A na nga hooboo zumandi nda cahãyan kʼa noo a ma haŋ.

\VS{19}Waatoo kaŋ a nʼa haŋandi ka ben, a nee a se: «Ay ga gur ni yoowey mo se, hala ngi jawoo ma hun.»

\VS{20}Woo banda ga, a cahã ka koy nga hooboo haroo doori almaney haŋ jinaa ra. A yee ka zuru ka koy dayoo ga ka gur, a gur yoowey kul se.

\VS{21}Aroo cindi a ga dangay kʼa guna, a ga baa nga ma bay wala Abadantaa na nga diraa boryandi wala a manʼa boryandi.


\par }{\PP \VS{22}Waatoo kaŋ yoowey haŋ ka ben, aroo na wura niinekorbay foo kaŋ ga too tamma jere tiŋyan nda wura kabehiiri hinka kaŋ ga too tamma boŋ woy (10) tiŋyan zaa.

\VS{23}A nee a se: «May ize ti ni? Ay gʼa wiri ni ga, mʼa bayrandi ya ne. Nongu goo ni baabaa hugoo ra kaŋ ra agay nda ay borey ga hin ka cijinoo tee wala?»

\VS{24}A nʼa zaabi ka nee: «Betuwel izoo ti agay. Betuwel ti izʼaroo kaŋ Milka duu a Nahor se.»

\VS{25}A yee ka nee a se: «Subu nda fita boobo goo ir do, nongu goo no kaŋ ra war ga hin ka cijinoo tee.»

\VS{26}Woo banda ga, aroo sujudu Abadantaa se,

\VS{27}de a nee: «Albarka ma bara Abadantaa se, ay koyoo Ibirahima Koyoo, nga kaŋ mana nga alhormo naanayantaa kaa ay koyoo bande! Abadantaa nʼay gongu hala ay koyoo armey hugoo ra.»


\par }{\PP \VS{28}Woy soogaa zuru ka koy hugey do, nga ɲaa here, ka hayey filla.

\VS{29}Rebeka goo nda armaa foo kaŋ maaɲoo ti Labaŋ. Labaŋ zuru ka fatta ka koy aroo do, dayoo jeroo ga.

\VS{30}Waatoo kaŋ a dii niinekorbaa nga woymaa ga nda kabehiirey kaŋ goo kabey ra, a maa nga woymaa Rebeka ga šelaŋ ka nee: «Woo no aroo nʼa har ya ne.» A zuru ka koy aroo do, de a nʼa gar a ga kay yoowey do, dayoo jeroo ga.

\VS{31}Labaŋ nee a se: «Kaa, ni kaŋ Abadantaa na albarka daŋ ni ra! Macin se nʼga cindi taray? Ay na hugoo haabu, ay na doo hanse yoowey se.»


\par }{\PP \VS{32}Aroo koy huru hugoo ra, i na yoowey jeejaa kaa i boŋ. I kate yoowey se subu nda fita. I kate hari tamoo se kaŋ nda nga nda arey kaŋ goo a bande ga ngi cewey ɲumay.

\VS{33}Woo banda ga, i na ŋaayan gorandi a se. Amma a nee: «Ay si ŋaa nda manʼti ya nka hayaa har kaŋ goo ay do jina.» A nee a se: «Šelaŋ!»

\VS{34}Waatoo din a šelaŋ ka nee: «Ibirahima tamoo ti agay.

\VS{35}Abadantaa hanse ka albarka daŋ ay koyoo ra, a tee beerante. A nʼa noo alman buuna nda ibeeri, nzorfu kaaray nda wura, baɲɲayaŋ nda koŋŋayaŋ, yooyaŋ nda farkayaŋ.

\VS{36}Sarata, ay koyoo wandoo, nga žeenayyanoo ra a duu a se izʼaru foo. Izoo din no, ay koyoo nʼa noo haya kul kaŋ goo nga maaɲoo ga.

\VS{37}Ay koyoo nkʼay žeendi ka nee: ‹Kanaŋ borey kaŋ gandaa ra ay goo nda goray, masi woy zaa ay izoo se ngi ize woyey ra.

\VS{38}Amma ma koy ay baabaa hugoo ra, ay alaayan beeroo do, ka wande zaa ay izoo se.›

\VS{39}Ay nee ay koyoo se: ‹A ga hin ka tee woyoo si baa nga ma hanga agay.›

\VS{40}A nʼay zaabi ka nee: ‹Abadantaa kaŋ fondaa ra ay ga dira ga nga almalaykaa daŋ ni jine. A ga ni diraa boryandi, de nʼga woy zaa ay izoo se, ay alaayan beeroo ra, ay baabaa hugoo do.

\VS{41}Žeeyanoo si hun ni jindoo ga kala nda ni koy ay alaayan beeroo do. Nda i manʼa noo ma ne mo, a hun ni ga.›

\VS{42}Hõ ay too hari zaadogoo do, de ay nee: ‹Abadantaa, ay koyoo Ibirahima Koyoo, ay gʼa wiri ni ga, mʼay diraa boryandi kaŋ ra ay goo!

\VS{43}Agay ne ma kay hari zaadogoo jeroo ga, nda woy soogo fatta ka kaa ka gur dayoo ga, de ay nee a se: “Suuri, mʼay noo hari kayna ni hooboo ra.”

\VS{44}De a nʼay zaabi ka nee: “Haŋ, ni yoowey mo ay ga gur i se.” Yala woo ma tee woyoo kaŋ Abadantaa nʼa jisi ay koyoo izoo se.›

\VS{45}Ya na šelaŋ ka ben ay binoo ra kaŋ Rebeka da ne ka fatta kate nga hooboo goo jesoo ga, a ga zunbu haroo ga ka koy gur. Ay nee a se: ‹Suuri, mʼay noo hari ya haŋ.›

\VS{46}Dogoo din da a na nga hooboo zumandi, a nee: ‹Haŋ, ay ga ni yoowey mo haŋandi.› Ay haŋ, a na yoowey mo haŋandi.

\VS{47}Ay nʼa hãa ka nee: ‹May ize ti ni?› A zaabi ka nee: ‹Betuwel kaŋ ti Nahor izʼaroo kaŋ Milka duu a a se, izoo ti agay.› Waatoo din ay duu ka niinekorbaa daŋ niinoo ga, ay na kabehiirey daŋ kabey ga.

\VS{48}Woo banda ga, ay sujudu Abadantaa se. Ay na albarka tee a se, nga kaŋ ti ay koyoo Ibirahima Koyoo kaŋ nʼay gongu fondo hennaa ga hala yʼay koyoo armaa ize woyoo zaa nga izʼaroo se.

\VS{49}Sohõ, nda war ga baa war ma alhormo naanayante tee ay koyoo se, war mʼa har ya ne. Nda manʼti nga, war mʼa har ya ne hala ya bay kabe kaŋ ga ay ga koy.»


\par }{\PP \VS{50}Labaŋ nda Betuwel nʼa zaabi ka nee: «Woo mana hun kala Abadantaa do. Cin no ir ga hin kʼa har ma ne ifutu wala ihenna ra?

\VS{51}Rebeka ne ni jine, a zaa ka koy. A ma tee ni koyoo izoo se wande, sanda takaa kaŋ nda Abadantaa nʼa kayandi.»

\VS{52}Waatoo kaŋ Ibirahima tamoo maa ngi šenney, a sujudu Abadantaa se.

\VS{53}A na nzorfu hiiriyaŋ nda wura hiiriyaŋ nda darbayyaŋ fattandi kʼi noo Rebeka se. A na gomni beeriyaŋ tee armaa nda ɲaŋoo se.


\par }{\PP \VS{54}Woo banda ga, tamoo nda borey kaŋ goo a bande ŋaa, i haŋ, i duu ka kani. Subbaahoo ra, i tun, tamoo nee: «Wʼay naŋ ya yee ay koyoo do.»

\VS{55}Armaa nda ɲaŋoo zaabi ka nee: «Naŋ woy soogaa ma goro ir bande haya kayna, ba nda jirbi woy (10) de no, nga banda ga, a ma koy.»

\VS{56}A nʼi zaabi ka nee: «War masʼay gayandi, zama Abadantaa nʼay diraa boryandi. Wa naŋ ya yee ka koy ay koyoo do.»

\VS{57}I nʼa zaabi ka nee: «Wa naŋ ir ma ciya zankawoyoo se, ka nga hunday hãa.»

\VS{58}I ciya Rebeka se, i nʼa hãa ka nee: «Nʼga baa ma šerre aroo bande sohõ da wala?» A nʼi zaabi ka nee: «Ay ga koy.»

\VS{59}I na ngi woymaa Rebeka nda woyoo kaŋ nʼa biiri naŋ i ma koy nda Ibirahima tamoo nda nga borey.

\VS{60}I gaara Rebeka se, i nee:

\par }{\Q «Ir woymaa, yala ma tee boro zenberyaŋ hala cee zenber woyyaŋ se hayraa.

\par }{\Q De mo ni hayroo ma nga iberey koyrawey taa.»


\par }{\MM \VS{61}Rebeka nda nga koŋŋey tun, i žigi yoowey boŋ ka hanga tamoo. Takaa woo nda tamoo na Rebeka zaa ka koy.


\par }{\PP \VS{62}Isiyaka yee kate dayoo do kaŋ se i ga nee Ber-Lahay-Roy. A si goro kala Negew.

\VS{63}Alaasar foo Isiyaka fatta ka koy hawsaa ra ka miile. Waati foo a na boŋoo jer, a dii yooyaŋ kaŋ goo ma kaa.

\VS{64}Rebeka mo na nga boŋoo jer, a na Isiyaka honnay, de a sar ka zunbu ka hun yoowaa boŋ.

\VS{65}A nee tamoo se: «May ti aroo woo hawsaa ra kaŋ goo ma dira ka kaa kʼir kubay?» Baɲɲaa nʼa zaabi ka nee: «Ay koyoo Isiyaka no.» A na nga sanfitoo zaa kʼa gum nga boŋ.

\VS{66}Baɲɲaa na hayey kul filla Isiyaka se kaŋ nga nʼi tee.

\VS{67}Isiyaka na Rebeka dii ka koy nga ɲaa Sarata hukkumoo ra. A tee a se wande, a bagʼa. Woo ka Isiyaka binoo yaynandi ɲaŋoo buuyanoo dumaa ga.




\par }\Chap{25}{\SH Ibirahima hayroo cindoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ibirahima yee ka wande foo zaa kaŋ maaɲoo ti Ketura.

\VS{2}Woyoo duu a se hayyan. Maaɲey ti: Zimraŋ, nda Yokušaŋ, nda Medaŋ, nda Majaŋ, nda Yišbak, nda Šuwa.

\VS{3}Yokušaŋ na Šeba nda Dedaŋ daŋ aduɲɲa ra. Dedaŋ izey ti: Ašur borey, nda Letuš borey, nda Leyun borey.

\VS{4}Majaŋ izʼarey ti: Efa, nda Efer, nda Hanok, nda Abida, nda Elda. Wey kul ti Ketura izeyaŋ nda nga haamayaŋ.

\VS{5}Hayaa kul kaŋ goo Ibirahima maaɲoo ga, a nʼa noo Isiyaka se.

\VS{6}Izʼarey kaŋ
wahayey duu ey a se, a nʼi noo gomniyaŋ za a ga huna. Amma a nʼi moorandi nga izoo Isiyaka, kʼi sanba ganda ra kaŋ goo waynahunay kaboo here.


\par }{\SH Ibirahima buuyanoo
\par }
{\PP \VS{7}Aloomuroo kaŋ Ibirahima duu a manʼti kala jiiri zangu nda woyye cindi guu (175).

\VS{8}Woo banda ga, hundoo hun, a faati. A duu aloomur kuku, a koy nga hayragey gar alaahara.

\VS{9}Nga izey Isiyaka nda Isimayel nʼa sutura Makupela tondi guusoo ra kaŋ goo faaroo ra, Mamre jeroo ga. A manʼti kala Eferoŋ wane kaŋ ti Sohar Heti boraa izʼaroo.

\VS{10}Faaroo no kaŋ Ibirahima nʼa day Heti borey ga. No din ra Ibirahima nda nga wandoo Sarata suturandi.

\VS{11}Ibirahima buuyanoo banda ga, Irkoy na albarka daŋ nga izoo Isiyaka ra. Isiyaka gorodogoo ti nongoo kaŋ se i ga nee Ber-Lahay-Roy.


\par }{\SH Isimayel hayroo
\par }
{\PP \VS{12}Isimayel, Ibirahima izoo, hayroo ne. Isimayel ti izʼaroo kaŋ Hažatta, Misira boraa kaŋ ti Sarata koŋŋaa, duu a, Ibirahima se.

\VS{13}Isimayel izʼarey ti wey, ngi maaɲey ne, alwadda ka kaa alwadda. Isimayel izʼaru jinaa ti Nebayot, nga banda ga, Kedar, nda Adbel, nda Mibsam,

\VS{14}nda Mišma, nda Duma, nda Masa,

\VS{15}nda Hadad, nda Tema, nda Yetur, nda Nafiš, nda Kedma.

\VS{16}Wey ti Isimayel izʼarey, ngi maaɲey, nda ngi koyrawey, nda ngi gorodogey. Ngi ti ngi alkabiilawey boŋkoyni woy cindi hinkaa (12).

\VS{17}Aloomuroo kaŋ Isimayel duu a manʼti kala jiiri zangu nda waranza cindi iyye (137). Hundoo hun, a faati ka koy nga hayragey gar alaahara.

\VS{18}Isimayel hayroo si goro kala za Hawila hala Šur kaŋ goo Misira tenje ka koy Ašur gandaa here. Isimayel nda nga armey kul si goro nda cere.


\par }{\SH Isiyaka hayroo
\par }
{\PP \VS{19}Isiyaka, Ibirahima izoo, hayroo ne. Ibirahima na Isiyaka daŋ aduɲɲa ra.

\VS{20}Jiiri woytaaci (40) bara Isiyaka se waatoo kaŋ ra a ga hiiji Rebeka kaŋ ti Betuwel izoo, Aram boraa kaŋ goo Padaŋ-Aram. Nga ti Labaŋ, Aram boraa woymaa.

\VS{21}Isiyaka na Abadantaa ŋaaray nga wandoo se kaŋ manʼti kala woy gun. Abadantaa na nga ŋaarayroo taa. Rebeka, nga wandoo tee alhaamidu.

\VS{22}Izey ga cere tuti gundoo ra. Rebeka nee: «Nda takaa woo no, cin no ay ga ti a?» A koy Abadantaa ibaayoo ceeci.

\VS{23}Abadantaa nʼa zaabi ka nee:

\par }{\Q «Dumi hinka bara ni gundoo ra.

\par }{\Q Jama hinka ga hun ni gundoo ra kaŋ ga fay.

\par }{\Q Jama faa goo nda gaabi ka bisa ceroo.

\par }{\Q Ibeeroo ga yee ikaccaa cire.»


\par }{\MM \VS{24}Hanoo kaŋ ra a duu nga boŋ, nga ne, ntaway aruyaŋ ka cindi gundoo ra.

\VS{25}Ijinaa kaŋ kaa, nga kul no ma ciray. Gaahamoo kul ti hinbiri ma nee burmusu, i na maaɲoo daŋ Eso (maanaa «hinbiri»).

\VS{26}Nga banda ga, armaa kaa, de kaboo ga Eso ceekoroo dii. I na maaɲoo daŋ Yakuba (maanaa «ceekore diikaa»\FTNT{*}{{\FR 25:26 }{\FR{25.26
}}{\FQ{Yakuba}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{zanbante}}{\FT{, zamnaa
}}{\XT{27.36.}}}). Waatoo kaŋ i ga hayandi, Isiyaka sii nda kala jiiri woydu (60).


\par }{\SH Eso na nga izejinawtaraa barmay nda ŋaayan
\par }
{\PP \VS{27}Zankey beeri, Eso tee aru kaŋ ga hanse ka wan hooyan, a ga baa hawsa koyyan. Amma Yakuba tee boro alaafiyante kaŋ ga goro hugey do.

\VS{28}Isiyaka si baa kala Eso, zama hamey kaŋ a gʼi hoo ga kan miɲoo ra. Amma Rebeka si baa kala Yakuba.


\par }{\PP \VS{29}Han foo Yakuba goo ma maafe hina, Eso kaa ka hun hawsaa ra, a dusu, a heray.

\VS{30}Eso nee Yakuba se: «Ay gʼa wiri ni ga, naŋ ya gona iciraa woo ra, maafe ciraa woo ra, zama ay dusu, ay ga baa ka buu nda heray.» Šennoo woo ka kate i daŋ a ga Edom (maanaa «iciray»).

\VS{31}Yakuba nee a se: «Kala ma ni izejinawtaraa neere ya ne jina.»

\VS{32}Eso zaabi ka nee: «Nga ne, ay ga baa ka buu, macin no ay gʼa tee izejinawtaray se?»

\VS{33}Woo banda ga, Yakuba nee: «A žee ya ne jina!» A žee a se, a na nga izejinawtaraa neere Yakuba se.

\VS{34}Yakuba na Eso noo dunguri dumi maafe nda takula. A ŋaa, a haŋ jina, a tun ka koy. Takaa woo nda Eso na nga izejinawtaraa kaynandi.




\par }\Chap{26}{\SH Isiyaka koy Abimelek do
\par }
{\PP \VerseOne{1}Heray foo tee gandaa ra kaŋ manʼti heray jinaa kaŋ tee Ibirahima waati. Isiyaka koy koyraa ra kaŋ se i ga nee Gerar, Abimelek do kaŋ ti Filisti borey kokoyoo.

\VS{2}Abadantaa bangay a se, a nee: «Masi doo Misira gandaa ra, goro gandaa ra kaŋ ay gʼa har ma ne.

\VS{3}Ma goro ka waati tee no din ra. Ay goo ni bande. Ay ga albarka daŋ ni ra, zama ni nda ni hayroo se ay ga gandawey wey kul noo. Ay ga žeeyanoo too kaŋ ay nʼa žee ni baabaa Ibirahima se.

\VS{4}Ay ga ni hayroo boobandi sanda handarawey kaŋ goo beenaa ra. Ay gʼa noo gandawey wey kul. Ni hayroo bande aduɲɲa gandawey kul ga duu albarka,

\VS{5}zama Ibirahima na haŋajer ya ne. A nʼay talfey, nda ay yaamarey, nda ay hantumey, nda ay ašariyawey dii.»


\par }{\PP \VS{6}Woo ka kate Isiyaka goro Gerar.

\VS{7}Waati kaŋ nongoo din borey nʼa hãa nda wandoo kaŋ goo a bande, a mma nee i se nga woymaa no. A ga hunbur ka nee i se nga wandoo no, zama a ga huzun nongoo din borey masi koy nga wii Rebeka maaganda se, zama woy no kaŋ ga boori.


\par }{\PP \VS{8}Isiyaka goro ka gay no din ra. Han foo Abimelek kaŋ ti Filisti borey kokoyoo, guna nda funeetaraa, de a dii kaŋ Isiyaka goo ma nga wandoo Rebeka mooru-mooru.\FTNT{*}{{\FR 26:8 }{\FR{26.8
}}{\FT{Ebere hantumoo ra,
}}{\FQ{Isiyaka
}}{\FT{nda
}}{\FQ{mooru-mooru
}}{\FT{kalimawey ga baa ka hima.}}}

\VS{9}Abimelek ciya Isiyaka se, a nee: «Šikka sii kaŋ woyoo woo ni wandoo no. Taka foo nda nʼga yadda ka nee ni woymaa no?» Isiyaka nʼa zaabi ka nee: «Ya nkʼa har ya si koy buu nga maaganda se.»

\VS{10}Abimelek nee: «Cin ti woo kaŋ nʼnʼa tee ir se? Haya kayna gandaa boro foo masi marga nda ni wandoo mʼir daŋ haya ra.»

\VS{11}Abimelek na gandaa kul gagay ka nee: «Boro kul kaŋ tuku aroo woo do wala nga wandoo, a waazibi boraa ma wiiyandi.»


\par }{\PP \VS{12}Woo banda ga, Isiyaka na faari tee gandaa din ra, jiiroo woo, woo kaŋ a nʼa duma cine zangu (100) no a nʼa hegay, zama Abadantaa na albarka daŋ a ra.

\VS{13}A tee alman, nga almanoo mma koy de a ga tonton hala nongu kaŋ ra a tee almankoyni beeri.

\VS{14}A goo nda alman buuna nda ibeeri kuryaŋ, nda tam booboyaŋ. Filisti borey canse Isiyaka ga.


\par }{\SH Isiyaka nda Abimelek na cere noo amaana
\par }
{\PP \VS{15}Dayey kul kaŋ nga baabaa tamey nʼi fanši, nga baabaa Ibirahima waati, Filisti borey nʼi too nda labu kʼi lutu.

\VS{16}Abimelek nee Isiyaka se: «Fatta ir gandaa ra, zama nʼga hin ir.»

\VS{17}Isiyaka hun no din. A koy goro Gerar gooroo ra, no din ra a cindi.

\VS{18}A na dayey fanši koyne kaŋ teendi nga baabaa Ibirahima waati, amma Ibirahima buuyanoo banda ga, Filisti borey nʼi lutu. Maa follokey kaŋ baaboo nʼa daŋ i ga, nga no a nʼi tunandi.

\VS{19}Isiyaka tamey fanši gooroo ra, i duu no din hari henna.

\VS{20}Gerar koyraa kurkey yenje Isiyaka kurkey bande ka nee i se: «Ir wane haroo!» Isiyaka na dayoo maaɲoo daŋ Esek (maanaa «yenjeyan»), zama i nka yenje a bande.

\VS{21}Isiyaka tamey na day foo fanši koyne kaŋ nga mo i yenje a bande a ga. A na maaɲoo daŋ Sitina (maanaa «citiyan»).

\VS{22}A hun no din ka koy, a na day foo fanši koyne kaŋ yenje mana tee a ga. A na maaɲoo daŋ Rehobot (maanaa «feeriyan»). A nee: «Sohõ Abadantaa nʼir feeri, ir ga tonton ka boobo gandaa ra.»


\par }{\PP \VS{23}Woo banda ga, a tun no din ka koy Ber-Šeba.

\VS{24}Abadantaa bangay a se cijinoo ra ka nee: «Agay ti ni baabaa Ibirahima Koyoo. Masi hunbur, zama ay goo ni bande. Ay ga albarka daŋ ni ra, ay ga ni hayroo boobandi, Ibirahima, ay tamoo maaganda se.»

\VS{25}No din ra Isiyaka na sargari tonadoo cin ka Abadantaa maaɲoo cee. A na nga hukkumoo cin. Isiyaka tamey na day foo fanši no din.


\par }{\PP \VS{26}Han foo Abimelek nda nga ceroo Ahuzat nda nga wongu-izey jineboraa kaŋ ti Pikol hun Gerar ka koy a do.

\VS{27}Isiyaka nee i se: «Macin ti addaliloo kaŋ se war ga kaa ay do, war kaŋ konna agay, war nʼay gaaray war do?»

\VS{28}I nʼa zaabi ka nee: «Ir nka dii nda cimi kaŋ Abadantaa goo ni bande. Woo se ir nee kaŋ žeeyan ma huru ir nda ni game. Ir ma žee ka cere noo amaana.

\VS{29}Žee kaŋ nʼsi haya laala tee ir se sanda takaa kaŋ nda ir mana ni laazaaba. Ihenna de no ir nʼa tee ma ne, de mo ir na ni naŋ ma koy nda alaafiyaa. Sohõ Abadantaa na albarka daŋ ni ra!»

\VS{30}Isiyaka na hoyandi beeri tee i se, i ŋaa, i haŋ.

\VS{31}Subaa ra, i biya ka tun, i žee cere se. Isiyaka nʼi naŋ i ma koy, i hun a do nda alaafiyaa.


\par }{\PP \VS{32}Zaaroo din da Isiyaka tamey kaa a do kʼa noo dayoo kaŋ i nʼa fanši alhabar. I nee a se: «Ir duu hari.»

\VS{33}A na dayoo maaɲoo daŋ Šiba (maanaa «žeeyan»). Woo se hala hõ koyraa maaɲoo ti Ber-Šeba (maanaa «žeeyanoo dayoo»\FTNT{†}{{\FR 26:33 }{\FR{26.33
}}{\FT{Zamnaa
}}{\XT{21.31.}}}).


\par }{\SH Eso hiiji woy dumi waaniyaŋ
\par }
{\PP \VS{34}Waatoo kaŋ Eso duu jiiri woytaaci (40) a hiiji Žudit kaŋ ti Beri, Heti boraa, izoo nda Basemat kaŋ ti Eloŋ, Heti boraa, izoo.

\VS{35}Woy hinkaa woo na Isiyaka nda Rebeka hundoo maray.




\par }\Chap{27}{\SH Yakuba duu gaararoo Eso dogoo ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Žeenay kaa Isiyaka ga, nga moo gunaa kuma hala nongu kaŋ ra a si dii koyne. A ciya nga izʼaru jinaa Eso se, a nee a se: «Ay izoo!» A nʼa zaabi ka nee: «Agay ne, ay baabaa!»

\VS{2}Isiyaka šelaŋ a se ka nee: «Nga ne, ay žen, ay sʼay buuyanoo zaaroo bay.

\VS{3}Sohõ ay gʼa wiri ni ga, ma ni hoo jinawey zaa kaŋ ti ni tongaa nda ni biraa, ma koy hawsaa ra ka ham hoo ya ne.

\VS{4}Mʼa hina hala a ma tee ya ne ŋaayan kaana, de ma kate a ya ne yʼa ŋaa hala ay hundoo ma ɲaali, ya gaara ma ne za ya na buu.»


\par }{\PP \VS{5}Rebeka maa hayaa kaŋ Isiyaka nʼa har nga izoo Eso se. Eso koy hawsaa ra ka ham hoo.

\VS{6}Rebeka šelaŋ Yakuba, nga izoo se ka nee: «Aywa, ay maa ni baabaa goo ma šelaŋ ni armaa Eso se ka nee:

\VS{7}‹Ham hoo kate ya ne, mʼa tee ya ne ŋaayan kaana, ya ŋaa. Ay ga gaara ma ne Abadantaa jine za ya na buu.›

\VS{8}Sohõ ay izoo, haŋajer šennoo se kaŋ ay gʼa har ma ne.

\VS{9}Koy alman buuney ra, ma hancin-ize henna boŋ hinka dii kate ya ne hala yʼi tee ŋaayan kaana, sanda woo kaŋ ga kan ni baabaa se.

\VS{10}Mʼa ka koy ni baabaa se, de a ga ŋaa hala a ma duu ka gaara ma ne za a mana buu.»


\par }{\PP \VS{11}Amma Yakuba nee nga ɲaa Rebeka se: «Aywa, Eso, agʼarmaa ya gaahamoo kul ti hinbiri, agay binde mma yuttu.

\VS{12}A ga hin ka tee ay baabaa mʼay dadaba, de ya tee a se zanbante, ya kate ay boŋ ga dangayan kaŋ manʼti gaarayan.»

\VS{13}Ɲaŋoo nʼa zaabi ka nee: «Ay izoo, nda a na ni danga, a ma kaŋ ay boŋ. Haŋajer ay šennoo se ma koy kate ey.»


\par }{\PP \VS{14}A koy, a nʼi dii, a kate ey nga ɲaa se. Ɲaŋoo nʼi tee ŋaayan kaana sanda woo kaŋ ga kan baaboo se.

\VS{15}Woo banda ga, Rebeka na nga ize jinaa Eso bankaarawey kul ihennaa zaa kaŋ ga jisi a do hugoo ra. A nʼi daŋ nga ize hinkantoo Yakuba ga.

\VS{16}Hanciney kuurey, a nʼi ka kabey nda jindoo nongey kaŋ ga yuttu daabu.

\VS{17}Woo banda ga, a na ŋaayan kaanaa nda takulaa kaŋ a nʼi hanse daŋ nga izoo Yakuba kaboo ra.

\VS{18}A too nga baabaa do, a nee a se: «Ay baabaa!» A nʼa zaabi ka nee: «Naam, ay ize foo ti ni?»

\VS{19}Yakuba na nga baabaa zaabi ka nee: «Agay no Eso, ni ize jinaa. Ay na hayaa tee kaŋ nʼnʼa har. Tun, ma goro, mʼay hamoo ŋaa, ma gaara ya ne.»

\VS{20}Isiyaka nee nga izoo se: «Cin ti woo? Ni ya cahã ka duu, ay izoo!» A na zaabi ka nee: «Haya kaŋ no, Abadantaa, ni Koyoo kʼay kubayandi nda a.»


\par }{\PP \VS{21}Isiyaka nee Yakuba se: «Man kate ya ni dadaba, ay izoo, hala ya bay wala ni ti ay izoo Eso wala manʼti ni no.»

\VS{22}Yakuba man nga baabaa Isiyaka ga, a nʼa dadaba, de a nee: «Jinde šennoo manʼti kala Yakuba jindoo, amma kabey manʼti kala Eso kabey.»

\VS{23}A manʼa bay, zama kabey kul ti hinbiri sanda nga armaa Eso waney takaa. A baa ka gaara a se.

\VS{24}A nee koyne: «Ay izoo Eso no wala?» Yakuba nʼa zaabi ka nee: «Ayyo, agay no.»


\par }{\PP \VS{25}Isiyaka nee: «Ay noo hamoo kaŋ nʼnʼa hoo, yʼa ŋaa, ya gaara ma ne!» A nʼa noo a se, a ŋaa. A kate a se
alaneb hari moora, a haŋ.

\VS{26}Baaboo nee a se: «Man kate, de mʼay summu, ay izoo.»

\VS{27}A man, de a nʼa summu. Isiyaka maa nga izoo darbawey hewoo. A gaara a se. A nee:

\par }{\Q «Wa guna, ay izoo hewoo ga hima nda faari

\par }{\Q kaŋ Abadantaa na albarka daŋ a ra hewoo.


\par }{\Q \VS{28}Yala Irkoy ma ni noo beenaa gomnoo nda laboo albarkaa.

\par }{\Q Alkama nda alaneb hari masi jaŋ ni do!


\par }{\Q \VS{29}Yala alkabiilayaŋ ma yee ni cire!

\par }{\Q Dumiyaŋ ma gunguma ma ne!

\par }{\Q Ma tee ni armey boŋkoynoo,

\par }{\Q de mo ni ɲaa-izey ma gunguma ma ne!

\par }{\Q Boro kaŋ na ni danga ga laali,

\par }{\Q boro kaŋ gaara ma ne ga duu albarka!»


\par }{\PP \VS{30}Isiyaka nka gaara ka ben Yakuba se, Yakuba fatta nga baabaa do, dogoo din da Eso kaa ka hun hoodogoo ra.

\VS{31}Nga mo na ŋaayan kaana foo tee kaŋ a kate a nga baabaa se. A nee nga baabaa se: «Ay baabaa, tun ka ni izoo hamoo kaŋ a nʼa hoo ŋaa, ma gaara a se.»

\VS{32}Baaboo nʼa hãa ka nee: «May ti ni?» A nʼa zaabi ka nee: «Agay no, ni ize jinaa, Eso.»

\VS{33}Isiyaka hanse ka jijiri hunburay se, de a nee: «May ti boraa kaŋ na ham hoo ka kate a ya ne? Ay nʼa kul ŋaa za mana too kate. Ay gaara a se. De mo gaararoo ga cindi a bande.»


\par }{\PP \VS{34}Waatoo kaŋ ra Eso maa nga baabaa šenney, a na kaati beeri tee, binoo hanse ka maray, de a nee nga baabaa se: «Ay baabaa, gaara ya ne, agay mo!»

\VS{35}Isiyaka nʼa zaabi ka nee: «Ni armaa kaa nda carmay, de a duu gaararoo kaŋ nʼga hima ka duu a.»

\VS{36}Eso nee: «Hayaa kaŋ se i na maaɲoo daŋ Yakuba (maanaa ‹zanbante›\FTNT{*}{{\FR 27:36 }{\FR{27.36
}}{\FQ{Yakuba}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{ceekore diikaa}}{\FT{, zamnaa
}}{\XT{25.26.}}}), nga se a nʼay zanba cee hinka? A na izejinawtaraa taa ay kone, sohõ nga ne ka koy nda gaararoo kaŋ ay ga hima ka duu a!» A yee ka nee: «Mana gaarari kul jisi ya ne?»

\VS{37}Isiyaka na Eso zaabi ka nee: «Guna, ay nʼa tee ni boŋkoynoo, ay na nga armey kul tee nga tamey. Ay nʼa noo alkamaa nda alaneb haroo. Sohõ macin no ay ga hin kʼa tee ma ne, ay izoo?»

\VS{38}Eso nee nga baabaa se: «Gaararoo woo hinne bara ma ne, ay baabaa? Ay baabaa, gaara ya ne!» Eso na nga jindoo jer ka hẽe.

\VS{39}Baaboo nʼa zaabi ka nee:

\par }{\Q «Guna, ni gorodogoo ga mooru labu albarkantey nda beenaa gomnoo.


\par }{\Q \VS{40}Ni takubaa nda nʼga huna,

\par }{\Q nʼga yee ni armaa cire,

\par }{\Q amma nʼga kaa ka duu ni boŋ.

\par }{\Q Tiŋay-zaa-bundoo kaŋ a ga daŋ ni boŋ,

\par }{\Q nʼgʼa kaa ni jindoo ga.»


\par }{\SH Yakuba zuru ka koy nga hasaa Labaŋ do
\par }
{\PP \VS{41}Eso konna Yakuba, gaararoo maaganda se kaŋ baaboo nʼa tee a se. Eso nee nga boŋ se: «Ay baabaa buuyanoo waatoo man, ay ga agʼarmaa Yakuba wii.»

\VS{42}Rebeka duu šenney kaŋ hun nga ize jinaa Eso miɲoo ra alhabaroo. A daŋ i ma ciya nga ize hinkantoo Yakuba se, a nee a se: «Aywa, ni armaa Eso ga baa nga ma faasa nga boŋ se ka ni wii.

\VS{43}Sohõ ay izoo, haŋajer ay šennoo se, tun ka zuru ka koy lafa Labaŋ jeroo ga kaŋ ti agʼarmaa kaŋ goo koyraa ra kaŋ maaɲoo ti Karaŋ.

\VS{44}Ma jirbiyaŋ tee a do hala han kaŋ ni armaa binoo ma zunbu.

\VS{45}Hala waati kaŋ ni dooraa hun ni armaa binoo ra, a ma dirɲa hayaa kaŋ nʼnʼa tee nga se. Waatoo din ay ga sanba ma ne ma yee kate. Cin se ay ga jaŋ war boro hinkaa kul han follokaa ra?»


\par }{\PP \VS{46}Rebeka nee Isiyaka se: «Ay konna hunayan, Heti ize woyey\FTNT{†}{{\FR 27:46 }{\FR{27.46
}}{\FT{Zamnaa
}}{\XT{26.34.}}} sabbu se. Nda Yakuba na woy zaa, sanda wey dumey, Heti ize woyey ra, gandaa ize woyey ra, macin no hunayan gʼa nafa ya ne?»




\par }\Chap{28}{\PP \VerseOne{1}Isiyaka ciya Yakuba se, a gaara a se jina, a duu kʼa yaamar ka nee: «Masi woy zaa Kanaŋ borey ize woyey ra.

\VS{2}Tun ni boŋ ga, ma koy Padaŋ-Aram, Betuwel do kaŋ ti ni ɲaa baabaa. No din ra ma woy zaa ni ɲaa armaa kaŋ ti Labaŋ, ize woyey ra.

\VS{3}Yala Irkoy, Hini-kul-koyoo ma albarka daŋ ni ra, a ma ni noo hayyaŋ ka ni boobandi. Nʼga tee dumi boobo.

\VS{4}Yala a ma ni noo Ibirahima albarkaa, ni nda ni hayroo kul, hala ma gandaa mayray kaŋ Irkoy nʼa noo Ibirahima se kaŋ ra ni koy goro.»

\VS{5}Takaa woo nda Isiyaka na Yakuba sanba Padaŋ-Aram, Labaŋ do kaŋ ti Betuwel, Aram boraa, izoo. Labaŋ mma tee arma Rebeka se kaŋ ti Yakuba nda Eso ɲaa.


\par }{\PP \VS{6}Eso dii kaŋ Isiyaka gaara Yakuba se, a nʼa sanba Padaŋ-Aram hala a ma wande zaa no din, kaŋ a ga gaara a se mo, a nʼa yaamar ka nee: «Masi woy zaa Kanaŋ borey ize woyey ra.»

\VS{7}A dii kaŋ Yakuba maa nga baabaa nda nga ɲaa se, de mo a koy Padaŋ-Aram.

\VS{8}Woo ka kate Eso ma faham kaŋ Kanaŋ borey ize woyey si kan nga baabaa Isiyaka se.

\VS{9}Woo banda ga, Eso koy Isimayel do. A yee ka hiiji woy foo. Woyoo manʼti kala Isimayel, Ibirahima izʼaroo ize woyoo, maaɲoo ti Mahalat, Nebayot woymaa no.


\par }{\SH Irkoy bangay Yakuba se handiri ra
\par }
{\PP \VS{10}Yakuba hun koyraa ra kaŋ se i ga nee Ber-Šeba ka koy Karaŋ.

\VS{11}A too nongu foo ra kaŋ ra a kani, zama waynaa kaŋ. A na tondi foo sanbu kʼa tee furkanga, a kani no din da.

\VS{12}A handiri. Handiroo ra, a dii kali-kali kaŋ ga kay laboo ga, boŋoo goo beenaa ra, de Irkoy almalaykey ga žigi, i ga zunbu kali-kaloo boŋ.

\VS{13}De Abadantaa ga kay boŋoo boŋ\FTNT{*}{{\FR 28:13 }{\FR{28.13
}}{\FQ{boŋoo boŋ}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{kay nga (Yakuba) jeroo ga.}}} ka nee: «Agay ti Abadantaa, ni baabaa Ibirahima Koyoo, Isiyaka Koyoo, gandaa woo kaŋ ra ni goo ma kani, ay gʼa noo ni nda ni hayroo se.

\VS{14}Ni hayroo ga boobo sanda labutaasi. Ni laboo laamaa ga koy too gandaa kanjey kul: kʼa dii dangay nda dandi here ka koy hawsa nda gurma here. Ni nda ni hayroo ra, aduɲɲa alaayan beerey kul ga duu albarka.

\VS{15}Nga ne, ay goo ni bande, ay ga ni hawgay nongu kul kaŋ ra nʼga koy. Ay ga ni ka yee kate gandaa woo ra. Ay si ni naŋ, ay ga hayaa tee kaŋ ay nʼa har ma ne.»


\par }{\PP \VS{16}Yakuba tun jirboo ra, de a nee: «Šikka sii kaŋ Abadantaa goo nongoo woo ra, agay, ya na bay!»

\VS{17}A jiti, de a nee koyne: «Nongoo woo ga boro hunburandi! Ne manʼti nongu kul kala Irkoy hugoo, ne ti beenaa miɲoo!»

\VS{18}Yakuba biya ka tun, a na tondoo zaa kaŋ cindi boŋoo cire, a nʼa kayandi kʼa tee hongandihaya, a na jii doori tondoo boŋoo boŋ.

\VS{19}A na nongoo din maaɲoo daŋ Betel (maanaa «Irkoy hugoo»), amma cee jinaa koyraa maaɲoo ti Luz.

\VS{20}Yakuba na meefur foo zaa ka nee: «Nda Irkoy goo ay bande, nda a nʼay hawgay fondaa kaŋ ra ay goo ma dira ra, nda a nʼay noo ŋaayan kaŋ ay gʼa ŋaa, nda bankaarayyaŋ kaŋ ga huru ay ga,

\VS{21}nda ay yee nda baani ay baabaa hugoo do, nga ra Abadantaa ga tee ya ne Koy.

\VS{22}De mo tondoo woo kaŋ agay ne kʼa kayandi kʼa tee hongandihaya, ga tee Irkoy hugoo. Gomni kul kaŋ nʼgʼa noo ya ne, ay ga
azakkaa noo ma ne.»




\par }\Chap{29}{\SH Yakuba too Labaŋ do
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakuba yee ka fondaa zaa, a koy waynahunay izey gandaa here.

\VS{2}A dii day foo hawsaa ra, alman buuna kur hinza ga kani miɲoo ga, zama dayoo din ra i ga almaney haŋandi. Tondoo kaŋ ga dayoo miɲoo daabu ga tiŋ.

\VS{3}Waati kaŋ alman kurey kul marga jina, nga no i ga tondoo gunguray kʼa kaa dayoo miɲoo ga ka almaney haŋandi. Woo banda ga, i ga tondoo yeeti dayoo miɲoo ga.

\VS{4}Yakuba šelaŋ i se kʼi hãa wala man wane nda ey. I nʼa zaabi ka nee: «Karaŋ koyraa wane nda ir.»

\VS{5}A nee i se: «War ga Labaŋ bay, Nahor haamʼaroo?» I nʼa zaabi ka nee: «Ir gʼa bay.»

\VS{6}A nee i se: «A ga saabu wala?» I nʼa zaabi ka nee: «A ga saabu. Rašel, nga ize woyoo ne ma kaa nda alman buuney.»

\VS{7}A nee koyne: «Zaaroo ya ga kuu, waatoo mana too kaŋ ra almaney ga margandi. Wa almaney haŋandi ka koy i kur.»

\VS{8}I nee: «Ir si hin kala waati kaŋ alman kurey kul marga jina, nga no kurkey ga tondoo gunguray kʼa kaa dayoo miɲoo ga ka almaney haŋandi.»


\par }{\PP \VS{9}A goo ma šelaŋ i bande da kaŋ Rašel ne ma kaa nda nga baabaa almaney, zama kurkaw no.

\VS{10}Waatoo kaŋ Yakuba dii Rašel, nga hasaa Labaŋ ize woyoo, nda Labaŋ almaney, Yakuba man ka tondoo gunguray kaŋ goo dayoo miɲoo ga. A na Labaŋ nga hasaa almaney haŋandi.

\VS{11}Woo banda ga, a na Rašel summu, de a na nga jindoo jer ka hẽe.

\VS{12}Yakuba filla Rašel se kaŋ baaboo boro ti nga, nga manʼti kala Rebeka izoo. Rašel zuru ka koy a har nga baabaa se.

\VS{13}Dogoo din da kaŋ Labaŋ maa Yakuba, nga woymaa izoo alhabaroo, a zuru ka koy a kubay, a nʼa naagu nga gandoo ra kʼa summu, de a nʼa ka koy nga hugoo do. Yakuba na hayey kul filla Labaŋ se.

\VS{14}Labaŋ nee a se: «Šikka sii kaŋ ay hamoo nda ay kuroo ti ni!» Yakuba goro a do hala handu foo too.


\par }{\SH Yakuba hiijay hinkaa
\par }
{\PP \VS{15}Labaŋ nee koyne Yakuba se: «Manʼti kaŋ se ay boraa ti ni, nga se nʼga goy ya ne yaada! Ni goy hayoo kayandi ya ne.»

\VS{16}Woo kaa ka gar kaŋ Labaŋ goo nda ize woy hinka, ijinaa maaɲoo ti Leya, ihinkantoo maaɲoo ti Rašel.

\VS{17}Leya goo nda mootondi hennayaŋ, amma Rašel goo nda kunturu henna nda ndum henna.

\VS{18}Yakuba na Rašel bajoo zaa nga binoo ra. A nee: «Ay ga goy ma ne jiiri iyye, ay banaa ti Rašel, ni ize woy hinkantoo.»

\VS{19}Labaŋ zaabi ka nee: «Ay baa yʼa noo ma ne nda yʼa noo aru foo se, cindi ay do.»


\par }{\PP \VS{20}Yakuba goy jiiri iyye hala nga ma duu Rašel, i tee moɲoo ra sanda jirbi kaynayaŋ taka kaŋ nda a ga bagʼa.

\VS{21}Jiiri iyyaa banda ga, Yakuba nee Labaŋ se: «Ay noo ay wandoo, zama waatoo kaŋ ga ir huru too, ay ga baa yʼa hiiji.»


\par }{\PP \VS{22}Labaŋ na nongoo din borey kul marga, a na hoyandi beeri tee.

\VS{23}Amma waatoo kaŋ cijinoo too, a na nga ize woyoo Leya zaa kʼa ka koy Yakuba do, Yakuba gorokasinay nda a.

\VS{24}Labaŋ na nga koŋŋaa Zilpa noo nga izoo Leya se, a ma tee a se koŋŋa.

\VS{25}Subbaahoo ra, nga ne, Leya no. Yakuba nee Labaŋ se: «Cin ti woo nʼnʼa tee ya ne! Ni bay Rašel se ay goy ma ne? Cin se nʼnʼay darga?»

\VS{26}Labaŋ zaabi ka nee: «Ir nongoo kaniroo ra, boro si kayne hiijandi ka beere naŋ.

\VS{27}Jirbi iyyaa benandi nda a, nga banda ga, ir ga ni noo affaa nda nʼga goy ya ne koyne jiiri iyye.»

\VS{28}Hayaa kaŋ a nʼa har, Yakuba nʼa tee. A na jirbi iyyaa tee nda Leya jina, Labaŋ nʼa noo nga ize woyoo Rašel a ma hiiji a.

\VS{29}Labaŋ na nga koŋŋaa Bilha noo nga izoo Rašel se, a ma tee a se koŋŋa.

\VS{30}Yakuba gorokasinay nda Rašel mo kaŋ a bagʼa nda Leya. A yee ka jiiri iyye taaga goy Labaŋ se.


\par }{\SH Yakuba izey
\par }
{\PP \VS{31}Kaŋ Abadantaa dii kaŋ Yakuba ga baa Rašel ka bisa Leya, woo se a na Leya noo hayyan, amma Rašel a nʼa tee woy gun.

\VS{32}Leya tee boro hinka, a na izʼaru foo daŋ aduɲɲa ra. A na maaɲoo daŋ Rubeŋ (maanaa «wa guna izʼaru»). A nee: «Zama Abadantaa dii ay naajoo. Sohõ ay kurɲoo ga baa agay.»

\VS{33}A yee ka tee boro hinka, a duu izʼaru. A nee: «Zama Abadantaa dii ay baji jaŋaa, nga se a nʼay noo izoo woo.» A na maaɲoo daŋ Simewoŋ (maanaa «a ga maa»).

\VS{34}A yee ka tee boro hinka, a duu izʼaru foo. A nee: «Nhuu, sohõ ay kurɲoo ga didiji ay ga, zama ay duu a se izʼaru hinza.» Woo se a na maaɲoo daŋ Lewi (maanaa «a ga didiji»).

\VS{35}A yee ka tee boro hinka, a na izʼaru foo daŋ aduɲɲa ra. A nee: «Hiino ay ga albarka tee Abadantaa se!» Woo se a na maaɲoo daŋ Žuda (maanaa «a ga albarka tee»). Woo banda ga, a mana duu ize.




\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Rašel dii kaŋ nga si duu ize Yakuba se, a canse nga woymaa ga, de a nee Yakuba se: «Ay noo zanka, nda manʼti nga, ay ga buu!»

\VS{2}Yakuba futu Rašel ga, de a nee: «Agay ti Irkoy kaŋ na ni ganji hayyan?»

\VS{3}Rašel nee a se: «Ay koŋŋaa Bilha ne, marga nda a, a ma hay ay maaɲoo ga, woo ra ize kaŋ a gʼa hay ga tee ay wane.»

\VS{4}A nʼa noo Bilha, nga koŋŋaa, sanda wande. Yakuba marga nda a.

\VS{5}Bilha tee boro hinka, a na izʼaru hay Yakuba se.

\VS{6}Rašel nee: «Irkoy ciiti ya ne, a maa ay šennoo se kʼay noo izʼaru.» Woo se a na maaɲoo daŋ Dan (maanaa «a ciiti»).

\VS{7}Koŋŋaa yee koyne ka tee boro hinka, a na nga izʼaru hinkantoo hay Yakuba se.

\VS{8}Rašel nee: «Ay na yenje šenda tee ay woymaa bande, ay hin a. A na zankaa maaɲoo daŋ Neftali (maanaa ‹ay yenjaa›).»


\par }{\PP \VS{9}Waatoo kaŋ Leya dii kaŋ nga gay nga mana hay, a na Zilpa nga koŋŋaa zaa kʼa noo Yakuba se, a ma tee a se sanda wande.

\VS{10}Nga koŋŋaa na izʼaru hay Yakuba se.

\VS{11}Leya nee: «Woo ti gomni!» A na maaɲoo daŋ Gad (maanaa «gomni»).

\VS{12}Koŋŋaa duu Yakuba se nga izʼaru hinkantoo.

\VS{13}Leya nee: «Woo ti agʼarrahamaa! Sohõ woyey ga nee ya ne arrahamantaa.» A na maaɲoo daŋ Ašer (maanaa «arrahama»).


\par }{\PP \VS{14}Han foo Rubeŋ koy faarey ra, alkamaa hegaa waati, a duu tuuri-ize fooyaŋ kaŋ ga woy gun safar, a kate ey nga ɲaa Leya se. Rašel nee Leya se: «Ay gʼa wiri ni ga, ay noo ni izoo tuuri-izey ra kaŋ ga woy gun safar.»

\VS{15}A nʼa zaabi ka nee: «A mana wasa ma ne kaŋ nʼnʼay kurɲoo taa, ay izoo tuuri-izey mo nʼga baa mʼi taa wala?» Rašel nee: «A boori! A ga kani ni do hõ cijinoo, mʼay noo ni izoo tuuri-izey.»

\VS{16}Almaaroo ra, kaŋ Yakuba kaa ka hun faarey do, Leya fatta kʼa kubay ka nee a se: «Agay do nʼga kani, zama ay na kaniyanoo day nda ay izoo tuuri-izey.» Cijinoo din a kani a do.

\VS{17}Irkoy yadda Leya se, a tee boro hinka, a na nga izʼaru guwantoo daŋ aduɲɲa ra Yakuba se.

\VS{18}Leya nee: «Irkoy nʼay bana, zama ay nʼay koŋŋaa noo ay kurɲoo se.» A na zankaa maaɲoo daŋ Isakar (maanaa «ay banaa»).

\VS{19}A yee koyne ka tee boro hinka, a duu nga izʼaru idduwantoo Yakuba se.

\VS{20}A nee: «Agay, Irkoy nʼay noo nooyan henna. Hõ banda ga, ay kurɲoo gʼay beerandi, zama izʼaru iddu no ay nʼi hay a se.» A na zankaa maaɲoo daŋ Zabuloŋ (maanaa «beeray»).

\VS{21}A gay jina, a na ize woy foo hay, a na maaɲoo daŋ Dina\FTNT{*}{{\FR 30:21 }{\FR{30.21
}}{\FQ{Dina
}}{\FT{maanaa ti
}}{\FQA{ciitiyan.}}}.

\VS{22}Irkoy ɲeli Rašel ga, a maa a se, a nʼa faaba a ma duu ize.

\VS{23}A tee boro hinka, a duu izʼaru. A nee: «Irkoy nʼay haawoo kaa.»

\VS{24}A na zankaa maaɲoo daŋ Isufi (maanaa «a ma tonton»). A nee: «Yala Abadantaa ma izʼaru foo tonton ya ne!»


\par }{\SH Yakuba tee almankoyni
\par }
{\PP \VS{25}Waatoo kaŋ Rašel na Isufi daŋ aduɲɲa ra, Yakuba nee Labaŋ se: «Ay naŋ ya koy, ya yee ay do, ay gandaa ra.

\VS{26}Ay noo ay wandey nda ay izey kaŋ se ay goy ma ne, ay ga baa ya koy, zama ni hunday ga bay takaa kaŋ nda ay goy ma ne.»

\VS{27}Labaŋ nʼa zaabi ka nee: «Nda ni nka hin ka alhormo tee ya ne, ma cindi ay do! Ay gunandoo ra ay dii kaŋ ni maaganda se Abadantaa na albarka daŋ ay ra.»

\VS{28}A nee koyne: «Ni goy hayoo kayandi ya ne, ay gʼa bana.»

\VS{29}Yakuba nee a se: «Nʼga takaa bay kaŋ nda ay goy ma ne, nda takaa kaŋ ni alman kuroo ti a ay kone,

\VS{30}zama ikaynaa kaŋ cindi ma ne za ya na kaa ni do, ne ka boobo. Agay bande Abadantaa na albarka daŋ ni ra. Sohõ waati foo no ay ga goy ay hugoo hunday se?»

\VS{31}A nʼa zaabi ka nee: «Macin no yʼa noo ma ne?» Yakuba nee a se: «Masʼay noo haya kul, amma nda ni yadda woo kaŋ ay gʼa har ma ne, ay ga yee ka šintin ka ni alman buuney kur kʼi hawgay.

\VS{32}Ay ga dira ni almaney kul bande hõ ka feeji-izey kul kaŋ ga tonbi goo wala žeeri, nda feeji-ize bibey kul, nda hancin-izey kaŋ ga žeeri goo, nda wey kaŋ ga tonbi goo hanciney ra: wey din no ma tee ay banaa.

\VS{33}Suba nʼga bay ay laadirtaraa ga, waati kaŋ ni kaa kʼay banaa laasaabu. Hancin kul kaŋ ni dii a ay waney ra kaŋ ga tonbi sii, žeeri sii, nda feeji bibey, ma bay ya nkʼi zay.»

\VS{34}Labaŋ zaabi ka nee: «Ay yadda, a ma tee woo kaŋ nʼnʼa har.»


\par }{\PP \VS{35}Amma zaari follokaa din da ra, Labaŋ na jindaarey kaŋ ga caaray goo, nda hanciney kul kaŋ ga tonbi goo, nda wey kul kaŋ ra ikaaray goo, nda wey kul kaŋ ga bibi feeji-izey ra, a nʼi kul daŋ jere ga jina, a nʼi daŋ nga izʼarey kabey ra.

\VS{36}Woo banda ga, a na jirbi hinza diray daŋ nga nda Yakuba game. Yakuba cindi, a ga Labaŋ almaney jerey kur.


\par }{\PP \VS{37}Yakuba na tuuri kabe ganiyaŋ zaa kaŋ ga hima nda turaariɲaa kabeyaŋ, nda affooyaŋ kaŋ ga hima nda kangawɲaa kabeyaŋ, nda affooyaŋ koyne kaŋ ga hima nda miliya kabeyaŋ. A nʼi feferi ka žeeri-žeeriyaŋ kaa kokošoo ga hala bundu kaaraa fatta.

\VS{38}Woo banda ga, tuuri kabey kaŋ a nʼi feferi, a nʼi jisi almaney hari haŋ jinawey ra, ngi moɲey cire. I ga marga nda cere waati kaŋ i kaa ka haŋ.

\VS{39}Almaney ga marga nda cere tuuri kabey jerey ga. Waati kaŋ i hay i ga duu izeyaŋ kaŋ ga caaray wala tonbi wala žeeri goo.

\VS{40}Feejey kaŋ Yakuba nʼi daŋ jere ga, a nʼi tenjandi Labaŋ alman kurey kaŋ ga tonbi goo nda ibibey. Takaa woo nda a na alman marga nga boŋ se. A mana naŋ i ma birji Labaŋ waney ra.

\VS{41}Waati kul kaŋ feeji gaabantey ga marga nda cere, Yakuba ga tuuri kabe feferantey daŋ almaney moɲey cire hari haŋ jinawey ra, hala i ma duu ka marga nda cere jerey ga.

\VS{42}Alman faabey, a sʼi daŋ i se, woo ra ifaabey ti Labaŋ wane, igaabantey ti nga wane.

\VS{43}Takaa woo nda Yakuba tee almankoyni beeri. A duu alman buuna boobo, nda koŋŋayaŋ, nda baɲɲayaŋ, nda yooyaŋ, nda farkayaŋ.




\par }\Chap{31}{\SH Yakuba zuru Labaŋ ga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Han foo Yakuba maa Labaŋ izʼarey ga nee: «Yakuba nʼir baabaa hayey kul zaa. Ir baabaa hayey nda a na almanoo woo kul tee.»

\VS{2}Yakuba dii kaŋ Labaŋ anniyaa bere, a mana yee ka tee sanda cee jinaa takaa.

\VS{3}Koyne mo Abadantaa nee Yakuba se: «Yee ni hayragey gandaa ra, ni dumoo do, ay goo ni bande.»


\par }{\PP \VS{4}Woo banda ga, Yakuba sanba ka ciya Rašel nda Leya se i ma kaa hawsaa ra nga alman buuney do.

\VS{5}A nee i se: «Ay ga dii kaŋ war baabaa anniyaa bere, a mana yee ka tee sanda cee jinaa takaa, amma Irkoy kaŋ ay baabaa gʼa gana goo ay bande.

\VS{6}War hunday ga bay kaŋ ay goy war baabaa se nda ay hinoo kul,

\VS{7}nga, a nʼay tee hoorayhaya, cee woy (10) a gʼay banaa barmay, amma Irkoy mana yadda nga goy futaa ma duu agay.

\VS{8}Waatoo kaŋ ra a ga nee: ‹Tonbikoyney ga tee ni banaa›, almaney kul tonbikoyni no i ga hay. Nda a nee: ‹Icaarawey ga tee ni banaa›, almaney kul ga icaarante hay.

\VS{9}Irkoy ka war baabaa almaney taa kʼi noo ya ne.

\VS{10}Waati kaŋ alman hinka ga marga, ay gʼay boŋoo jer ka dii handiri ra kaŋ alman arey kaŋ ga marga nda woyey manʼti kala icaarayyaŋ, nda tonbikoyniyaŋ, nda žeerikoyniyaŋ.

\VS{11}Irkoy almalaykaa nee ya ne handiroo ra: ‹Yakuba!› Ay zaabi ka nee: ‹Naam.›

\VS{12}A nee ya ne: ‹Ni boŋoo jer ka guna, alman arey kul kaŋ ga marga nda woyey manʼti kala icaarayyaŋ, nda tonbikoyniyaŋ, nda žeerikoyniyaŋ, zama ay dii haya kul kaŋ Labaŋ nʼa goy ni ga.

\VS{13}Agay ti Betel Koyoo, nongoo kaŋ ra nʼna tondoo kaŋ nʼnʼa kayandi kʼa sinji yon, nongoo kaŋ ra nʼna allaahidu zaa ya ne. Sohõ tun ni boŋ ga, ma fatta gandaa woo ra, de ma yee gandaa kaŋ ra ni hayandi.›»

\VS{14}Rašel nda Leya zaabi ka nee a se: «Ir mma bara nda baa nda tubuhaya ir baabaa hugu ra koyne wala?

\VS{15}Manʼti a nkʼir tee sanda yawyaŋ wala, zama a nʼir neere? A nʼir hayoo ŋaa, a nʼa ŋaa!

\VS{16}Šikka sii, almanoo kul kaŋ Irkoy nʼa taa ir baabaa kone, ir nda ir izey wane. Sohõ haya kul kaŋ Irkoy nʼa har ma ne, mʼa tee.»


\par }{\PP \VS{17}Yakuba tun, a na nga izey nda nga wandey žigandi yoowey boŋ.

\VS{18}A na nga almaney gongu ka koy nda haya kul kaŋ goo a se, nda wey kaŋ a duu ey Padaŋ-Aram, de a koy nga baabaa Isiyaka do Kanaŋ gandaa ra.

\VS{19}Woo kaa ka gar kaŋ Rašel na nga baabaa toorey zay waatoo kaŋ a koy alman buuney kosu.

\VS{20}Yakuba na Labaŋ, Aram boraa lakkaloo zay, a zuru a ga bila nda a ma haya kul har a se.

\VS{21}A zuru, nga nda haya kul kaŋ goo maaɲoo ga. A tun ka koy Efrat isaa deŋ ka bisa ka koy tondi hondey kaŋ se i ga nee Galad.


\par }{\SH Labaŋ na Yakuba gaarandi
\par }
{\PP \VS{22}Jirbi hinzantoo ra, Labaŋ duu alhabar kaŋ Yakuba zuru.

\VS{23}Labaŋ na nga borey zaa kʼa gaarandi, jirbi iyye diray no a nʼa tee hala a ga duu a Galad tondi hondey ra.

\VS{24}Amma cijinoo ra, Irkoy bangay Labaŋ, Aram boraa se handiri ra ka nee a se: «Hawgay, masi ba šenni henna har Yakuba se soko ifutu.»


\par }{\PP \VS{25}Labaŋ too Yakuba. A gar kaŋ Yakuba na nga hukkumey cin tondi hondey ra. Labaŋ mo na nga waney cin, nga nda nga borey, Galad tondi hondey ra.

\VS{26}Labaŋ nee Yakuba se: «Cin ti woo nʼnʼa tee? Cin se nʼnʼay lakkaloo zay ka koy nda ay ize woyey ma nee koŋŋayaŋ kaŋ ni duu ey wongu ra!

\VS{27}Macin se ni tugu ka zuru, nʼnʼay zanba, de mo mana haya kul har ya ne? Nda a gar ni nkʼa har ya ne, ya mma ni naŋ ma koy nda ɲaali, nda dooniyaŋ, nda dunduŋ, nda kuntiji hẽeni.

\VS{28}Koyne mo mana naŋ ya ba ay haamawey nda ay ize woyey summu! Lakkal jaŋante goy no nʼnʼa tee.

\VS{29}Ay goo nda hini ka haya hasara war se, amma Koyoo kaŋ ni baabaa gʼa gana šelaŋ ya ne cijin ka nee: ‹Hawgay, masi ba šenni henna har Yakuba se soko ifutu.›

\VS{30}Sohõ kaŋ ni goo ma koy, zama nʼga buura ni baabaa hugoo ga, macin se nʼnʼay toorey zay?»

\VS{31}Yakuba zaabi ka nee Labaŋ se: «Ya nka hunbur, zama ay hongu kaŋ nʼga hin ka ni ize woyey taa ay kone nda gaabi.

\VS{32}Amma boraa kaŋ kone ni dii ni toorey, a masi huna! Ir armey jine, fisi ka dii hayaa kaŋ ti ni wane, mʼa zaa.» Yakuba si bay kaŋ Rašel na toorey zay.

\VS{33}Labaŋ huru Yakuba hukkumoo ra, nda Leya wanoo ra, nda koŋŋa hinkaa waney ra, amma a mana duu haya kul. Kaŋ a fatta Leya hukkumoo ra kul, a koy Rašel wanoo ra.

\VS{34}Amma Rašel nka toorey zaa kʼi tugu yoowaa gaaroo ra, de a goro i boŋ. Labaŋ na hukkumoo kul fisi, amma a mana duu ey.

\VS{35}Rašel nee nga baabaa se: «Masi dor, ay koyoo nda ay mana hin ka tun ma ne, woyey alaadaa maaganda se.» Labaŋ yee ka ceeci, a mana duu toorey.


\par }{\PP \VS{36}Yakuba futu, a citi Labaŋ ga ka nee a se: «Man hooyanoo kaŋ ay nʼa tee, man zunuboo kaŋ se nʼga zuru ay bande?

\VS{37}Nʼnʼay jinawey kul fisi, macin no ni dii a kaŋ ti ni hugoo wane? A kaa taray, ay borey nda ni borey jine hala i ma ciiti ir boro hinkaa game!

\VS{38}Jiiri warankaa (20) kaŋ ay nʼa tee ni do ra, ni feejey wala ni hanciney mana bay ka zama, ya na bay ka gaarey kaŋ goo ni almaney ra hamey ŋaa.

\VS{39}Ya na bay ka kate ma ne alman kaŋ ganjihooga nʼa wii, agay no ma mursaa zaa. Nʼgʼay banandi woo kaŋ zayandi zaari here nda woo kaŋ zayandi cijin here.

\VS{40}Zaari here konnoo gʼay kar, cijin here hargoo gʼay kar. Jirbi jaŋay ga duu agay.

\VS{41}Jiiri waranka (20) no ay nʼa tee ni hugoo do! Ay goy ma ne jiiri woy cindi taaci (14) ni ize woy hinkaa maaganda se, jiiri iddu ay ga ni alman buuney kur, de mo nʼnʼay banaa barmay cee woy (10).

\VS{42}Nda manʼti Koyoo kaŋ ay kaagaa gʼa gana, Ibirahima Koyoo, Koyoo kaŋ Isiyaka ga hunbur a, goo ay bande, hõ gar nʼnʼay naŋ ya koy nda ay kabe kooney. Amma Irkoy dii ay farayanoo nda goy šendaa kaŋ ay nʼa tee, a na ciitoo dunbu cijin.»


\par }{\SH Labaŋ nda Yakuba na cere noo amaana
\par }
{\PP \VS{43}Labaŋ na Yakuba zaabi ka nee: «Woyey wey manʼti kala ay ize woyey, ngi izey manʼti kala ay haamawey, almaney wey manʼti kala agay wane. Hayey kul kaŋ nʼga dii ey manʼti kala agay wane. Sohõ macin no ay gʼa tee ay ize woyey nda ay haamawey kaŋ i nʼi daŋ aduɲɲa ra se?

\VS{44}Kaa, ir ma cere noo amaana, agay nda ni, ir ma seede daŋ agay nda ni gamoo ra.»


\par }{\PP \VS{45}Yakuba na tondi foo zaa a nʼa kayandi kʼa tee hongandihaya.

\VS{46}A nee nga borey se: «Wa tondiyaŋ marga.» I na tondey zaa kʼi marga cere boŋ, i ŋaa no din ra tondey boŋ.

\VS{47}Labaŋ na nongoo maaɲoo daŋ Yegar-Sahaduta (maanaa «tondi margantaa kaŋ ga tee seede»). Yakuba na nongoo maaɲoo daŋ Galed (maanaa «tondi margantaa kaŋ ga seede»).

\VS{48}Labaŋ nee: «Hõ banda ga, tondi margantaa manʼti kala seede ir game!» Woo se a na nongoo maaɲoo daŋ Galed.

\VS{49}I ga nongoo cee koyne nda Mispa (maanaa «hawgaydogoo»), zama Labaŋ nee: «Yala Abadantaa ma agay nda ni kul hawgay ir masi amaanaa woo hoo waati kaŋ ir hun cere mo cire.

\VS{50}Nda nʼnʼay ize woyey žilla, nda nʼna woy fooyaŋ daŋ i ga, hawgay manʼti boro no ma seede ir gamey ra, Irkoy ti seedaa kaŋ goo agay nda ni game!»


\par }{\PP \VS{51}Labaŋ nee koyne Yakuba se: «Nʼga dii tondi margantaa woo, nʼga dii tondoo kaŋ ga kay kaŋ ay nʼa daŋ agay nda ni game.

\VS{52}Tondi margantaa ma tee seede, tondoo woo kaŋ ga kay ma tee seede kaŋ ay si bisa tondi margantaa nda tondoo kaŋ ga kay ga ka koy ifutu tee ma ne, ni mo si bisa i ga ka kaa ay heroo ra ka ifutu tee ya ne.

\VS{53}Yala Ibirahima Koyoo nda Nahor Koyoo kaŋ ti ngi baabaa Koyoo ma ciiti ir game! Yakuba žee nda Koyoo kaŋ nga baabaa Isiyaka ga hunbur a.»


\par }{\PP \VS{54}Yakuba na alman koosu kʼa tee sargari tondi hondey ra, a na nga borey kul cee kʼi ŋandi. I ŋaa cere bande, i na cijinoo tee no din ra.




\par }\Chap{32}{\SH Yakuba soolu nga ma Eso kubay
\par }
{\PP \VerseOne{1}Labaŋ biya ka tun, a na nga haamawey nda nga ize woyey summu, a gaara i se jina, a willi nga do.

\VS{2}Yakuba na nga naarumaa fondaa zaa, Irkoy almalaykayaŋ nʼa kubay.

\VS{3}Kaŋ Yakuba dii ey kul, a nee: «Woo ti Irkoy jamaa!» De a na nongoo din maaɲoo daŋ Mahanayim (maanaa «jama hinkaa»).


\par }{\PP \VS{4}Yakuba na dontokawyaŋ sanba nga jine, nga armaa Eso do, Seyir gandaa ra, Edom hawsaa ra.

\VS{5}A nʼi yaamar ka nee: «Hayaa ne kaŋ war gʼa har ay koyoo Eso se, wa nee a se: ‹Ni tamoo Yakuba nee, nda manʼti hõ, nga gay nga ga goro ka waati tee Labaŋ do.

\VS{6}A nee nga duu hawyaŋ, nda farkayaŋ, nda alman buunayaŋ, nda baɲɲayaŋ, nda koŋŋayaŋ, nga sanba kʼa bayrandi nga koyoo se kaŋ ti ni hala ma alhormo tee nga se.›»


\par }{\PP \VS{7}Dontokey yee kate Yakuba do ka nee a se: «Ir koy ni armaa Eso do, nga mo goo ma ni kubay nda aru boro zangu taaci (400) kaŋ goo a bande.»

\VS{8}Yakuba hanse ka hunbur, binoo dunbu. A na nga borey, nda alman buuney, nda ibeerey, nda nga yoowey fersi, fersi hinka.

\VS{9}A nee nga boŋ se: «Nda Eso kaŋ affoo boŋ kʼa kar, affaa kaŋ cindi ga hin ka hallasi.»


\par }{\PP \VS{10}Woo banda ga, Yakuba nee: «Irkoy, ay kaagaa Ibirahima Koyoo nda ay baabaa Isiyaka Koyoo! Abadantaa nee ya ne: ‹Yee ni gandaa ra, ni dumoo do, ay ga gomni tee ma ne.›

\VS{11}Ay ga hanse ka kacca
anneemaa kul nda laadiryanoo kul kaŋ nʼnʼa tee ni tamoo se, zama hanoo kaŋ ay ga Žurdeŋ isaa woo deŋ, haya kul sii ay kone nda manʼti kala ay goboo, amma hõ jama hinka bara ya ne.

\VS{12}Ay gʼa wiri ni ga, mʼay hallasi agʼarmaa kaboo ra, Eso kaboo ra, zama ay ga hunbur a ma kaa ka agay, nda woyey, nda zankey kar.

\VS{13}Ni binde, ni nka nee ya ne: ‹Ay ga gomni tee ma ne, ay ga ni hayroo boobandi sanda teekoo labutaasoo kaŋ hinnaa si kabandi.›»


\par }{\PP \VS{14}A na cijinoo tee no din ra a na gomni kaa nga almanoo kaŋ goo a kone ra kʼa noo nga armaa Eso se:

\VS{15}hancin boŋ zangu hinka (200) nda jindaaru boŋ waranka (20), nda feeji boŋ zangu hinka (200), nda gaaru boŋ waranka (20),

\VS{16}nda yoo boŋ waranza (30) kaŋ ga naanandi nda ngi izey, nda haw kobsi woytaaci (40), nda yaaru kobsi woy (10), nda farkey woy boŋ waranka (20), nda farkey aru boŋ woy (10).

\VS{17}A nʼi fay kur nda kur kʼi noo nga tamey se ka nee i se: «Wa koy ay jinoo ra, war ma alman kurey moorandi cere ka dira.»

\VS{18}A na ijinaa yaamar ka nee a se: «Nda Eso agʼarmaa na ni kubay, de a na ni hãa ka nee: ‹May wane ni? Man ra nʼga koy? May wane wey kaŋ goo ni jine?›,

\VS{19}mʼa zaabi ka nee: ‹Ni tamoo Yakuba wane nda ey. Hayaa no kaŋ a nʼa sanba nga koyoo Eso se. Nga hunday goo ir dumaa ga, a goo ma kaa.›»

\VS{20}Yaamar follokaa no a nʼa tee ihinkantoo se nda ihinzantoo nda borey kul kaŋ ga dira almaney dumawey ga, a nee i se: «Woo no war gʼa har ay koyoo Eso se nda war nʼa kubay.

\VS{21}War ma nee a se: ‹Ni tamoo Yakuba hunday ne ma kaa, a goo ir dumaa ga.› Zama a nka nee nga boŋ se: ‹Ay ga binoo yaynandi nda hayaa woo kaŋ ga koy ay jine, woo banda ga, ay gʼa tenje, a ga hin ka tee a mʼay barraku.›»

\VS{22}Almaney koy jinoo ra, de a na cijinoo din tee farroo ra.


\par }{\SH Yakuba gurgay aru gaabante foo bande
\par }
{\PP \VS{23}Yakuba tun cijinoo ra, a na nga wande hinkaa, nda nga koŋŋa hinkaa, nda nga zanka woy cindi faa (11) zaa ka koy bisa ka isaa yawdogey deŋ kaŋ ti Yabok.

\VS{24}A nʼi zaa ka haroo deŋ nda haya kul kaŋ ti nga wane.

\VS{25}Yakuba cindi nga hinne. Aru foo gurgay a bande hala moo boo.

\VS{26}Kaŋ aroo bay kaŋ nga si hin a kul, gurgaa ra a na Yakuba kar baggal biroo ga hala a goyri.

\VS{27}A nee: «Ay naŋ ya koy, zama moo boo.» Yakuba zaabi ka nee a se: «Ay si ni naŋ nda mana gaara ya ne.»

\VS{28}A nʼa hãa ka nee: «Macin ti ni maaɲoo?» A nee a se: «Yakuba.»

\VS{29}A yee ka nee a se: «Ni maaɲoo si yee ka tee Yakuba, Izirayel nda i ga ni cee (maanaa ‹a gurgay Irkoy bande›), zama ni nka gurgay Irkoy bande nda borey bande, ni hin.»

\VS{30}Yakuba nʼa hãa ka nee: «Ay gʼa wiri ni ga, ni maaɲoo har ya ne.» A nʼa zaabi ka nee: «Macin se nʼgʼay hãa nda ay maaɲoo?» A gaara a se dogoo din da ra.

\VS{31}Yakuba na nongoo din maaɲoo daŋ Penuwel (maanaa «Irkoy ndumoo»). A nee: «Zama ay dii Irkoy moo nda moo, de woo kul ra ay hundoo hallasi.»


\par }{\PP \VS{32}Waynaa kay waatoo kaŋ a ga fatta Penuwel. A ga solli cewoo ga.

\VS{33}Woo se hala hõ Izirayel borey si baggal biri ham ŋaa, zama nongoo kaŋ ga Yakuba baggal biroo ga dobu maray.




\par }\Chap{33}{\SH Yakuba nda Eso waafaku
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakuba na nga boŋoo jer, de a ga Eso honnay kaŋ goo ma kaa, aru boro zangu taaci (400) goo a bande. A na zankey zamna Leya, nda Rašel, nda koŋŋa hinkaa game.

\VS{2}A na koŋŋey nda izey daŋ jine, Leya nda nga waney goo dumawey ga, Rašel nda Isufi goo banda.

\VS{3}Nga hunday huru jiney ra, a ga dira a ga gunguma hala ganda cee iyye hala nga armaa do.

\VS{4}Eso zuru kʼa kubay, a na nga boŋ warra jindoo ga kʼa naagu nga gandoo ra kʼa summu, i hẽe.

\VS{5}Kaŋ Eso na nga boŋoo jer, a dii woyey nda zankey, a nee: «Mayyaŋ ti wey ni bande?» Yakuba zaabi ka nee: «Zankey no kaŋ Irkoy nʼi doonandi ni tamoo se.»


\par }{\PP \VS{6}Koŋŋey nda ngi izey man, i gunguma.

\VS{7}Leya mo nda nga izey man, i gunguma. Isufi nda Rašel man, i gunguma.

\VS{8}Eso yee ka nee: «Macin no nʼgʼa tee almaney wey se kaŋ ay nʼi kubay?» A nʼa zaabi ka nee: «Ni kaŋ ti ay koyoo do, ay ga baa ya duu alhormo.»

\VS{9}Amma Eso nee: «Ay wanoo gʼay wasa, agʼarmaa, gaabu i ga.»

\VS{10}Yakuba zaabi ka nee: «Suuri, masi woo tee! Alhormo tee ya ne, ma beeraa woo taa ay ga, zama takaa kaŋ nda nʼnʼay kubay ga hima nda Irkoy kubayyan, ni yadda ay ga.

\VS{11}Gomnoo dii kaŋ kaa ma ne, zama Irkoy ka doonandi ya ne, haya kul goo ya ne.» Yakuba na Eso gaabi, a nʼa taa.


\par }{\PP \VS{12}Eso nee: «Ir ma koy, ir ma hanga cere, ay ga dira ni bande.»

\VS{13}A nʼa zaabi ka nee: «Ay koyoo, nʼga bay kaŋ zankey sii nda gaabi, feejiyaŋ nda hawyaŋ kaŋ ga naanandi goo ay ga, nda ir nʼi cahãndi zaari folloku, almaney kul ga halaci.

\VS{14}Ay gʼa wiri ni ga, ay koyoo ma koy nga tamoo jine. Agay, ay ga dira mossoyaada almaney kaŋ goo ay jine cewey bande nda zankey cewey bande hala ya too ni do, ay koyoo gandaa ra kaŋ se i ga nee Seyir.»

\VS{15}Eso nee: «Adiši ay ga borey jere foo naŋ ni bande.» Yakuba nʼa zaabi ka nee: «Ay koyoo, masi woo tee, alhormo de no ay gʼa wiri ni ga!»


\par }{\PP \VS{16}Zaaroo din kul ra, Eso na Seyir gandaa fondaa zaa.

\VS{17}Yakuba hunday naaru ka koy Sukot here. A na hugu cin nga boŋ se, a na tendeyaŋ tee almaney se: woo se i ga nee nongoo din se Sukot (maanaa «tendeyaŋ»).


\par }{\SH Yakuba goro Šekem koyraa jeroo ga
\par }
{\PP \VS{18}Woo banda ga, Yakuba too nda baani Šekem koyraa ra kaŋ goo Kanaŋ gandaa ra, kaŋ a ga hun Padaŋ-Aram. A na nga hukkumoo cin koyraa miɲoo ga.

\VS{19}A na farroo jeroo kaŋ ra a na nga hukkumoo cin day nzorfu kaaray tamma boŋ zangu (100) Hamor izey ga kaŋ ti Šekem baabaa.

\VS{20}De no din ra a na sargari tonadoo cin kʼa kayandi kaŋ a na maaɲoo daŋ «El kaŋ ti Izirayel Koyoo».




\par }\Chap{34}{\SH Šekem kaŋ Dina ga ka marga nda a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Han foo Dina kaŋ ti ize woyoo kaŋ Leya duu a Yakuba se, fatta ka koy Šekem koyraa laamaa zankawoyey guna.

\VS{2}Koyraa laamaa boŋkoynoo kaŋ maaɲoo ti Hamor Hewi boraa, izʼaroo kaŋ maaɲoo ti Šekem dii a. A nʼa dii ka marga nda a nda gaabi.

\VS{3}Woo banda ga, Šekem na Dina, Yakuba ize woyoo bajoo zaa nga binoo ra. A baa zankawoyoo, a šelaŋ a se hala binoo ma kani nga ga.

\VS{4}Šekem nee nga baabaa Hamor se: «Ay hiijandi zankawoyoo woo.»

\VS{5}Yakuba maa kaŋ a gum nga ize woyoo Dina boŋ. Izʼarey koy nda nga almaney hawsaa ra, a mana haya kul har hala waatoo kaŋ ra i yee kate.

\VS{6}Hamor, Šekem baabaa, fatta ka koy Yakuba do ka šelaŋ a se.


\par }{\PP \VS{7}Waatoo kaŋ Yakuba izey kaa ka hun hawsaa ra, i maa alhabaroo. Biney maray, i hanse ka futu hayaa kaŋ se Šekem na goy futaa woo tee Izirayel hugoo ra, ka kani nda Yakuba ize woyoo, woo ti haya kaŋ si hima ka tee.

\VS{8}Hamor šelaŋ i se ka nee: «Šekem, ay izʼaroo na war ize woyoo bajoo zaa nga binoo ra, ay gʼa wiri war ga, war mʼa noo a se hiijay.

\VS{9}Wa waafaku nda ir, war gʼir noo war woyey hiijay se, war mo ma hiiji ir waney.

\VS{10}Wa goro ir bande, gandaa goo war jine. Wa cindi, war ma day ka bara, war ma duu nonguyaŋ.»


\par }{\PP \VS{11}Šekem mo nee woyoo baabaa nda armey se: «Wa alhormo tee ya ne! Hayaa kaŋ war gʼa har, ay gʼa noo war se.

\VS{12}Wa hiijay alman boobo daŋ ay ga nda gomni beeri, haya kul kaŋ war nʼa har, ay gʼa noo, wa yadda de kʼay noo woyoo ya hiiji a.»


\par }{\SH Yakuba izey faasa ngi woymaa se
\par }
{\PP \VS{13}Yakuba izʼarey na carmay ka tuuru Šekem nda nga baabaa Hamor se, zama Šekem nka gum ngi woymaa Dina boŋ.

\VS{14}I nee i se: «Ir si hin ka woo tee kʼir woymaa noo aru se kaŋ ti jofolo, haawi no ir se.

\VS{15}Hayaa folloku ga ir ga yadda war se kaŋ ti, nda war nʼir takaa tee ka arey kul kaŋ goo war ra daŋbangu.

\VS{16}Woo ra ir ga war noo ir ize woyey hiijay se, de ir ga war waney zaa, ir ga goro war bande ka tee jama folloku.

\VS{17}Amma nda war si baa war ma haŋajer ir se ka hurubangu, ir gʼir woymaa zaa ka koy.»


\par }{\PP \VS{18}Ngey šenney kan Hamor nda nga izoo Šekem se.

\VS{19}Aru soogaa mana gay kaŋ a na hayaa tee, zama a ga baa Yakuba ize woyoo. Koyne mo a ga hanse ka bara nda meešenni borey kul do nga baabaa hugoo ra.

\VS{20}Hamor nda Šekem, nga izoo, koy ngi koyraa miɲoo ga ka šelaŋ ngi koyraa borey se ka nee:

\VS{21}«Borey wey goo ir bande nda alaafiyaa, i ma cindi ir gandaa ra ka day ka bar. Nga ne, ir gandaa ga hay, i ma doo zaa. Ir ga ngi woyey zaa ka hiiji ey, ir mo gʼi noo ir waney.

\VS{22}Nga binde, borey wey nee kaŋ hayaa folloku ra ngi ga goro ir bande ka tee jama folloku: hayaa manʼti kala aru kul kaŋ goo ir ra ma hurubangu sanda ngi takaa.

\VS{23}Ngi alman kurey, nda ngi hayey, nda ngi adabbawey kul si tee ir wane wala? Ir ma yadda hinne hala i ma goro ir bande.»

\VS{24}Borey kul kaŋ kaa koyraa miɲoo ga na haŋajer ka yadda Hamor nda nga izoo Šekem se. Aru kul kaŋ kaa koyraa miɲoo ga hurubangu.


\par }{\PP \VS{25}Jirbi hinzantoo hane, kaŋ i ga hanse ka dor, Yakuba izʼaru hinka, Simewoŋ nda Lewi kaŋ ti Dina armey, affoo kul na nga takubaa zaa, i kaŋ koyraa ra kaŋ ga hongu nga goo alaafiya ra, de i na arey kul wii.

\VS{26}I na Hamor nda nga izoo Šekem mo wii nda takubaa, i na Dina fattandi Šekem hugoo ra, de i nʼa ka koy.

\VS{27}Yakuba izʼarey jerey kaa ka bukawey hayey zaa, i na koyraa kom kaŋ ra i gum ngi woymaa boŋ.

\VS{28}I na ngey alman buuney, nda ibeerey, nda farkey, haya kul kaŋ goo i se koyraa ra, nda haya kul kaŋ goo i se hawsaa ra, i nʼi taa.

\VS{29}I na ngey almanoo, nda zankey nda woyey kul zaa ka haya kul kom kaŋ goo ngi hugey ra.


\par }{\PP \VS{30}Yakuba nee Simewoŋ nda Lewi se: «War nʼay tooɲe kʼay tee konnayhaya Kanaŋ borey nda Ferezi borey se kaŋ goo gandaa ra. Ay sii nda boro boobo, i ga marga ka kaa ay ga, i gʼay kar hala ya dere sõy, agay nda ay hugoo.»

\VS{31}I nʼa zaabi ka nee: «A ga hima kʼir woymaa tee sanda woykuuru wala?»




\par }\Chap{35}{\SH Yakuba gana Šekem ka koy Betel
\par }
{\PP \VerseOne{1}Han foo Irkoy nee Yakuba se: «Tun ni boŋ ga, žigi ka koy Betel, ma goro no din. Ma sargari tonadoo cin no din ni Koyoo maaɲoo ga kaŋ bangay ma ne waatoo kaŋ nʼga zuru ni armaa Eso se.»

\VS{2}Yakuba nee nga alaayaney nda nga borey kul se: «Wa koy waaney derandi kaŋ goo war kone, tooru doo sii ne ra, wa war boŋ henanandi ka kaaray, war ma darbay barmay.

\VS{3}Ir ma tun ka žigi ka koy Betel, no din ra ay ga sargari tonadoo cin ir Koyoo maaɲoo ga kaŋ nʼay zaabi ay binemarayyanoo zaaroo hane, de mo kaŋ cindi ay bande ay naarumaa ra.»

\VS{4}I na Yakuba noo koy waaney kul kaŋ cindi i kone nda korbawey kaŋ cindi haŋawey ra. Yakuba nʼi fiji tuuriɲaa beeroo cire kaŋ goo Šekem jeroo ga.

\VS{5}Woo banda ga, i koy. Koyrawey kaŋ goo jere ga, Irkoy nʼi hunburandi hala nongu kaŋ ra i mana Yakuba izey gaarandi.


\par }{\PP \VS{6}Yakuba nda borey kul kaŋ goo a bande too Luz kaŋ se i ga nee Betel kaŋ goo Kanaŋ gandaa ra.

\VS{7}No din ra a na sargari tonadoo cin, de a na nongoo cee nda El-Betel (maanaa «Betel Koyoo»), zama no din ra Irkoy na nga boŋ cebe a se waatoo kaŋ a ga zuru nga armaa se.


\par }{\PP \VS{8}Debora faati kaŋ ti Rebeka biirikaa. A suturandi Betel se ganda, tuuri beeroo cire, de i na maaɲoo daŋ «Hẽeney tuuri beeroo».


\par }{\PP \VS{9}Waatoo kaŋ Yakuba kaa ka hun Padaŋ-Aram, Irkoy bangay a se koyne, a na albarka daŋ a ra.

\VS{10}Irkoy nee a se:

\par }{\Q «Ni maaɲoo ti Yakuba,

\par }{\Q amma hõ banda ga,

\par }{\Q ni maaɲoo si yee ka tee Yakuba,

\par }{\Q a ga tee Izirayel.»

\par }{\MM Takaa woo nda a na Izirayel maaɲoo daŋ a ga.

\VS{11}Irkoy nee a se koyne:

\par }{\Q «Agay ti Irkoy, Hini-kul-koyoo.

\par }{\Q Hay, ma boobo!

\par }{\Q Dumi nda dumi booboyaŋ ga hun ni ga,

\par }{\Q nʼga kokoyyaŋ hay.


\par }{\Q \VS{12}Gandaa kaŋ ay nʼa noo Ibirahima nda Isiyaka se,

\par }{\Q ay gʼa noo ma ne.

\par }{\Q Ni hayroo kaŋ ga cindi ni dumaa ga,

\par }{\Q ay gʼi noo gandaa din.»


\par }{\PP \VS{13}Woo banda ga, Irkoy žigi ka hun nongoo kaŋ ra a šelaŋ a bande ra.

\VS{14}Yakuba na hongandihaya foo kayandi nongoo kaŋ ra Irkoy šelaŋ a se, hongandihayaa tondi nda a nʼa tee kaŋ a na
sargari hari-hari doori a boŋ ka jii doori a ga.

\VS{15}Yakuba na nongoo kaŋ ra Irkoy šelaŋ a bande maaɲoo daŋ Betel (maanaa «Irkoy hugoo»).


\par }{\SH Benžameŋ hayandi, Rašel faati
\par }
{\PP \VS{16}Yakuba nda nga borey hun Betel. Diray cindi ngi nda koyraa game kaŋ se i ga nee Efrata, waatoo kaŋ Rašel ga duu nga boŋ, a hanse ka fara hala a ga zumandi.

\VS{17}Hayyanoo taamaroo ra, hayandikaa nee a se: «Bine tee, zama izʼaru no ni yee ka duu.»

\VS{18}Waatoo kaŋ hundoo ga baa ka hun, zama hundi gurzugaa ra a goo, a na zankaa maaɲoo daŋ Ben-Oni (maanaa «agʼalmasiiba izoo»), amma baaboo nʼa cee nda Benžameŋ (maanaa «ay kabe gumaa izoo»).

\VS{19}Rašel faati, a suturandi Efrata fondaa ra. Efrata da ti Betelehem.

\VS{20}Yakuba na tondi foo kayandi kʼa tee hongandihaya
saaraa boŋ. Rašel saaraa hongandihayaa no kaŋ ga bara hala hõ zaaroo.


\par }{\PP \VS{21}Woo banda ga, Izirayel gana, a na nga hukkumoo cin nongu foo kaŋ se i ga nee Migdal-Eder\FTNT{*}{{\FR 35:21 }{\FR{35.21
}}{\FQ{Migdal-Eder}}{\FT{, nongu hodaddante no kaŋ ga kurkey ga goro ka hawgay.}}} dumaa ga.

\VS{22}Izirayel goraa ra, nongoo din ra, Rubeŋ koy marga nda Bilha kaŋ ti nga baabaa
wahayoo. Izirayel maarʼa.

\par }{\SH Yakuba izʼarey maaɲey
\par }
{\PP Yakuba sii nda kala izʼaru woy cindi hinka (12).

\VS{23}Leya izʼarey ti: Yakuba ize jinaa kaŋ ti Rubeŋ, nga banda ga, Simewoŋ, nda Lewi, nda Žuda, nda Isakar, nda Zabuloŋ.

\VS{24}Rašel izʼarey ti: Isufi nda Benžameŋ.

\VS{25}Bilha, Rašel koŋŋaa, izʼarey ti: Dan nda Neftali.

\VS{26}Zilpa, Leya koŋŋaa, izʼarey ti: Gad nda Ašer. Wey ti Yakuba izʼarey kaŋ a duu ey Padaŋ-Aram.


\par }{\SH Isiyaka buuyanoo
\par }
{\PP \VS{27}Yakuba koy nga baabaa Isiyaka do Mamre kaŋ goo Kiryat-Arba kaŋ se i ga nee Hebroŋ kaŋ ra Ibirahima nda Isiyaka goro ka waati tee.

\VS{28}Isiyaka duu jiiri zangu nda woyyaaha (180) aloomur.

\VS{29}Isiyaka hundoo hun, a faati. A duu aloomur kuku, a koy nga hayragey gar alaahara. Nga izʼarey Eso nda Yakuba nʼa sutura.




\par }\Chap{36}{\SH Eso hun Kanaŋ gandaa ra ka koy goro Seyir gandaa ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Eso kaŋ se i ga nee koyne Edom, hayroo ne.

\VS{2}Eso mana nga wandey zaa kala Kanaŋ gandaa ize woyey ra: Ada kaŋ ti Eloŋ Heti boraa ize woyoo, nda Oholibama, Ana ize woyoo kaŋ ti Siboŋ Hewi boraa ize woyoo.

\VS{3}Wey banda ga, Basemat kaŋ ti Isimayel ize woyoo, Nebayot woymaa.

\VS{4}Ada duu Eso se Elifaz, Basemat duu Rehuwel,

\VS{5}Oholibama duu Yewuš, nda Yalam, nda Kora. Wey ti Eso izʼarey kaŋ a duu ey Kanaŋ gandaa ra.


\par }{\PP \VS{6}Han foo Eso na nga wandey, nda nga izʼarey, nda nga ize woyey, nda nga hugoo borey kul, nda nga alman kurey, nda nga adabbawey, nda gomni kul kaŋ a duu a Kanaŋ gandaa ra, a nʼi zaa ka koy goro ganda foo here kaŋ ga mooru nga armaa Yakuba.

\VS{7}Zama hayaa kaŋ se ngi almaney ga hanse ka boobo hala nongu kaŋ ra i si hin ka goro cere ra. Gandaa kaŋ ra i goo ma goro si hin kʼi zaa ngi almaney maaganda se.

\VS{8}Woo ka kate Eso goro tondi hondey ra kaŋ ti Seyir gandaa. Eso da se i ga nee Edom.


\par }{\SH Eso hayroo Seyir gandaa ra
\par }
{\PP \VS{9}Eso ti Edom borey baabaa, nga hayroo ne kaŋ goo tondi hondey ra kaŋ ti Seyir gandaa.

\VS{10}Eso izʼarey maaɲey ne: nga wandoo Ada izʼaroo ti Elifaz, nga wandoo Basemat izʼaroo ti Rehuwel.

\VS{11}Elifaz izʼarey ti: Temaŋ, nda Omar, nda Sefo, nda Gatam, nda Kenaz.

\VS{12}Timna ti
wahayoo kaŋ Elifaz, Eso izʼaroo nʼa zaa hiijay se. A duu a se Amalek. Wey ti Ada, Eso wandoo haamawey.

\VS{13}Rehuwel izʼarey ti: Nahat, nda Zera, nda Šamma nda Miza. Wey ti Basemat, Eso wandoo haamawey.

\VS{14}Oholibama kaŋ ti Eso wandoo manʼti kala Ana, Siboŋ ize woyoo, ize woyoo, nga izey ne: a duu Eso se Yewuš, nda Yalam, nda Kora.


\par }{\PP \VS{15}Alkabiilawey boŋkoyney kaŋ hun Eso izʼarey ra maaɲey ti: Elifaz, Eso izʼaru jinaa izʼarey maaɲey ne: boŋkoynoo kaŋ maaɲoo ti Temaŋ, nda boŋkoynoo Omar, nda boŋkoynoo Sefo, nda boŋkoynoo Kenaz,

\VS{16}nda boŋkoynoo Kora, nda boŋkoynoo Gatam, nda boŋkoynoo Amalek. Wey ti boŋkoyney kaŋ hun Elifaz ga Edom gandaa ra, i manʼti kala Ada haamʼarey.

\VS{17}Rehuwel kaŋ ti Eso izʼaroo, izʼarey maaɲey ne: boŋkoynoo Nahat, nda boŋkoynoo Zera, nda boŋkoynoo Šamma nda boŋkoynoo Miza. Wey ti boŋkoyney kaŋ hun Rehuwel ga Edom gandaa ra. I manʼti kala Basemat, Eso wandoo haamʼarey.

\VS{18}Oholibama kaŋ ti Eso wandoo, hayroo ti: boŋkoynoo Yewuš, nda boŋkoynoo Yalam, nda boŋkoynoo Kora. Wey ti boŋkoyney kaŋ hun Oholibama ga, Eso wandoo kaŋ ti Ana ize woyoo.

\VS{19}Wey ti Eso izʼarey nda ngi alkabiilawey boŋkoyney. Eso da se i ga nee Edom.


\par }{\SH Seyir, Hori boraa nda nga hayroo
\par }
{\PP \VS{20}Seyir kaŋ ti Hori boraa kaŋ bay ka goro gandaa ra, hayroo ne: Lotaŋ, nda Šobal, nda Siboŋ, nda Ana,

\VS{21}nda Dišoŋ, nda Eser, nda Dišaŋ. Wey ti Hori borey boŋkoyney, Seyir hayroo, Edom gandaa ra.

\VS{22}Lotaŋ izʼarey ti Hori nda Hemam. Lotaŋ woymaa ti Timna.

\VS{23}Šobal izʼarey ti: Aliwaŋ, nda Manahat, nda Ebal, nda Šefo, nda Onam.

\VS{24}Siboŋ izʼarey ti Aya nda Ana. Ana follokaa no ka duu hari saajoo ra, waatoo kaŋ a koy nga baabaa Siboŋ farkey kur.

\VS{25}Ana izey ti: Dišoŋ nda Oholibama kaŋ ti Ana ize woyoo.

\VS{26}Dišoŋ izʼarey ti: Hemdaŋ, nda Ešbaŋ, nda Yitraŋ, nda Keraŋ.

\VS{27}Eser izʼarey ti: Bilhaŋ, nda Zawaŋ, nda Akaŋ.

\VS{28}Dišaŋ izʼarey ti Utus nda Araŋ.


\par }{\PP \VS{29}Hori borey boŋkoyney ne: boŋkoynoo Lotaŋ, nda boŋkoynoo Šobal, nda boŋkoynoo Siboŋ, nda boŋkoynoo Ana,

\VS{30}nda boŋkoynoo Dišoŋ, nda boŋkoynoo Eser, nda boŋkoynoo Dišaŋ. Wey ti Hori borey boŋkoyney, alkabiila nda alkabiila Seyir gandaa ra.


\par }{\SH Edom gandaa kokoyey nda nga alkabiilawey boŋkoyney
\par }
{\PP \VS{31}Za kokoy mana Izirayel borey laama, kokoyey kaŋ laama Edom gandaa ra maaɲey ne:

\VS{32}Bela, Bewor izʼaroo na Edom laama. Nga koyraa maaɲoo ti Dinhaba.

\VS{33}Waatoo kaŋ Bela buu, Zera izʼaroo Yobab kaŋ ga hun Bosra huru dogoo ra.

\VS{34}Waatoo kaŋ Yobab buu, Hušam huru dogoo ra, a si hun kala Temaŋ borey gandaa ra.

\VS{35}Waatoo kaŋ Hušam buu, Bedad izʼaroo Hadad huru dogoo ra. Nga no ka Majaŋ borey kar ka hin ey Mowab gandaa ra. Nga koyraa maaɲoo ti Awit.

\VS{36}Waatoo kaŋ Hadad buu, Samla kaŋ ga hun Masreka huru dogoo ra.

\VS{37}Waatoo kaŋ Samla buu, Šawul kaŋ ga hun Rehobot kaŋ goo Efrat isaa miɲoo ga huru dogoo ra.

\VS{38}Waatoo kaŋ Šawul buu, Akbor izʼaroo Bal-Hanaŋ huru dogoo ra.

\VS{39}Waatoo kaŋ Bal-Hanaŋ, Akbor izʼaroo buu, Hadar huru dogoo ra, nga koyraa maaɲoo ti Pawu. Wandoo maaɲoo ti Mehetabel. Mehetabel ti Matred ize woy. Matred ti Me-Zahab ize woy.


\par }{\PP \VS{40}Boŋkoyney kaŋ hun Eso ga maaɲey ne, affoo kul nda nga alaayan beeroo, nda nga gorodogoo, nda nga maaɲoo: Timna, nda Alewa, nda Yetet,

\VS{41}nda Oholibama, nda Ela, nda Pinoŋ,

\VS{42}nda Kenaz, nda Temaŋ, nda Mibsar,

\VS{43}nda Magdiyel, nda Iram. Wey ti Edom boŋkoyney, affoo kul nda nga gorodogoo gandaa kaŋ i nʼa mayray ra. Eso ti Edom borey kaagaa.




\par }\Chap{37}{\SH Isufi handirey
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakuba goro Kanaŋ gandaa ra, nongoo kaŋ ra baaboo bay ka cindi.

\VS{2}Yakuba hayroo fillaa ti woo. Waatoo kaŋ Isufi goo nda jiiri woy cindi iyye (17), a ga koy almaney kur, nga nda nga armey. Zankaa woo ga hanga nga baabaa foo izey bande kaŋ ti Bilha nda Zilpa izʼarey. A ga ngi šenni laaley ka too ngi baabaa do.

\VS{3}Woo kaa ka gar Izirayel ga baa Isufi ka bisa nga zankey kul, zama nga žeenayyanoo ra a duu a, a na darbay caarante foo tee a se.

\VS{4}Kaŋ nga armey ga dii kaŋ ngi baabaa ga bagʼa ka bisa ngey kul, i konna a, de i si hin ka šelaŋ a se nda baji.


\par }{\PP \VS{5}Isufi handiri, de a nʼa deede nga armey se, woo yee ka kate i ma konna a ka tonton.

\VS{6}A nee i se: «Wa maa handiroo kaŋ ay nʼa tee se!

\VS{7}Ir mma goo ma jeeni terenjiyaŋ haw faarey ra kaŋ dogoo din da ay terenjoo tun ka kay nga boŋ ga, war waney gʼa kuubi kʼa bere, de i ga gunguma jinoo ra.»

\VS{8}Nga armey nʼa zaabi ka nee: «Macin! Ni mmʼir laama sanda kokoy? Ni mmʼir juwal sanda boŋkoyni wala?» I yee ka konna a ka tonton nga handirey nda nga šenney maaganda se.


\par }{\PP \VS{9}A yee ka handiri koyne, de a nʼa filla nga armey se. A nee: «Ay na handiri foo tee koyne. Handiroo ra ay dii waynaa nda handoo nda handaray woy cindi foo (11) ga gunguma ya ne.»

\VS{10}A nʼa deede nga baabaa nda nga armey se. Baaboo citi a ga ka nee: «Cin handiri ti woo? Adiši agay, nda ni ɲaa, nda ni armey no ma kaa ka gunguma ma ne?»

\VS{11}Isufi armey canse a ga, amma baaboo gaabu šennoo ga.


\par }{\SH Isufi armey nʼa neere, a koy fatta Misira gandaa ra
\par }
{\PP \VS{12}Han foo Isufi armey koy ngi baabaa almaney kur koyraa here kaŋ se i ga nee Šekem.

\VS{13}Izirayel nee Isufi se: «Manʼti Šekem here no ni armey ga koy kur? Kaa, ya ni sanba i do.» A nʼa zaabi ka nee: «Agay ne, ay baabaa!»

\VS{14}Izirayel nee a se: «Ay gʼa wiri ni ga, koy ma dii wala ni armey nda almaney ga saabu, ma kaa ka ngi alhabar tee ya ne.»

\par }{\PP Takaa woo nda a nʼa sanba Hebroŋ gooroo ra, Isufi koy Šekem here.

\VS{15}Aru foo nʼa kubay saajoo ra, a dere. Aroo nʼa hãa ka nee: «Macin no nʼgʼa wiri?»

\VS{16}A nʼa zaabi ka nee: «Agʼarmey no ay gʼi wiri. Ay gʼa wiri ni ga, nda nʼga nongoo bay kaŋ ra i koy almaney kur, mʼa har ya ne.»

\VS{17}Aroo nee a se: «I hun ne ra, ay ga maa i ga nee ngi ma koy koyraa here kaŋ se i ga nee Dotaŋ.» Isufi hanga nga armey ceebandawey, a duu ey Dotaŋ.


\par }{\PP \VS{18}Za a mana too kate i do, i gʼa honnay nongu mooro ra, i marga ka waafaku ka nee ngi mʼa wii.

\VS{19}I nee cere se: «Handirey baabaa ne ma kaa.

\VS{20}Wa kaa, ir mʼa wii, ir mʼa warra dayey wey affoo ra, de ir ma nee kaŋ ganjihooga kʼa ŋaa. Waatoo din ir ga dii haya kaŋ nga handirey ga ti a!»

\VS{21}Rubeŋ maa šennoo, a baa nga mʼa hallasi kabey ra. A nee: «Ir masi hundoo kaa.»

\VS{22}A yee ka nee i se: «War masi kuri mun. Wʼa warra dayoo woo ra kaŋ ne saajoo ra, amma war masʼa wii.» A nka baa nga mʼa hallasi kʼa ka yee baaboo do.


\par }{\PP \VS{23}Waatoo kaŋ Isufi too kate nga armey do, i na nga darbaa kaa jindoo ra, darbay caarantaa kaŋ goo a ga.

\VS{24}I nʼa dii, i nʼa warra dayoo ra. Hari sii a ra, nga koonoo no.

\VS{25}Woo banda ga, i goro ka ŋaa. I na Isimayel borey dirakawyaŋ honnay i ga kaa, ngi nda ngi yoo jeejewey ka hun Galad ka doo Misira gandaa ra. Jeejewey manʼti kala day-day, nda jii, nda dugu.

\VS{26}Kaŋ Žuda dii ey, a nee nga armey se: «Macin no ir ga duu a nda ir nʼir armaa wii kʼa tugu?

\VS{27}Wa kaa, ir mʼa neere Isimayel borey se, ir masʼa wii, zama ir armaa no kaŋ ti ir hamoo.» I yadda a se.

\VS{28}Waatoo kaŋ Majaŋ maamalakawyaŋ ga bisa, Isufi armey nʼa cendi kʼa kaa dayoo ra kʼa neere Isimayel borey se nzorfu kaaray tamma boŋ waranka (20). Borey din koy nda a Misira gandaa ra.

\VS{29}Woo banda ga, Rubeŋ yee kate dayoo do, de a dii kaŋ Isufi sii a ra, a na nga darbawey kaŋ goo jindoo ra kottu.

\VS{30}A yee nga armey do ka nee i se: «Zankaa sii no! Sohõ cin no ay ga ti a?»


\par }{\PP \VS{31}I na Isufi darbaa zaa, i na jindaaru foo koosu, de i na darbaa miti kuroo ra.

\VS{32}I na darbay caarantaa sanba ngi baabaa do ka nee a se: «Woo ti hayaa kaŋ ir duu a! Guna wala ni izʼaroo darbaa no wala manʼti nga no.»

\VS{33}A nʼa bay, de a nee: «Ay izoo darbaa no! Ganjihooga kʼa ŋaa, Isufi wiiyandi!»

\VS{34}Yakuba na nga jinde bankaarawey kottu. A na nga gamoo haw nda saaku kasa\FTNT{*}{{\FR 37:34 }{\FR{37.34
}}{\FT{Buuyan ra i ga woo tee.}}}, de a na waati kuku tee a ga nga izoo hẽe.

\VS{35}Nga izʼarey nda ize woyey kul tun ka koy ka binoo yaynandi, amma a wanji ka dangay. A nee: «Hẽenoo ra ay ga koy agʼizʼaroo gar alaahara.» A cindi a ga hẽe.


\par }{\PP \VS{36}Woo kaa ka gar Majaŋ borey na Isufi neere Misira gandaa ra Potifar se kaŋ ti Firawuuna goykaw beerey affoo, nga lakkalkey jineboraa.




\par }\Chap{38}{\SH Tamar duu Žuda se hayyan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zaman follokaa ra, Žuda hibi nga armey ga ka koy goro Adulam boraa do kaŋ maaɲoo ti Hira.

\VS{2}No din ra Žuda dii Kanaŋ aru foo kaŋ maaɲoo ti Šuwa, ize woyoo. A hiiji a, a gorokasinay nda a.

\VS{3}A tee alhaamidu, a na izʼaru foo daŋ aduɲɲa ra kaŋ Žuda na maaɲoo daŋ Er.

\VS{4}A yee ka gunde zaa, a na izʼaru daŋ aduɲɲa ra kaŋ a na maaɲoo daŋ Onaŋ.

\VS{5}A yee ka izʼaru daŋ aduɲɲa ra kaŋ a na maaɲoo daŋ Šela. Žuda sii kala Kezib waatoo kaŋ izoo woo ga hayandi.


\par }{\PP \VS{6}Jiiriyaŋ banda ga, Žuda na Er hiijandi kaŋ ti nga izʼaru jinaa, woyoo maaɲoo ti Tamar.

\VS{7}Er, Žuda ize jinaa manʼti kala boro futu Abadantaa se. Abadantaa nʼa wii.

\VS{8}Žuda nee Onaŋ se: «Nʼga hima ka hiiji ni albora woyoo hala ma duu hayyan ni armaa se.»

\VS{9}Amma Onaŋ faham kaŋ izey kaŋ a gʼi hay si huru nga maaɲoo ga, woo se waati kul kaŋ a ga marga nda woyoo, a mma naŋ almaaniyoo ma mun laboo ra hala nga masi duu nga armaa se hayyan.

\VS{10}Hayaa kaŋ Onaŋ nʼa tee manʼti kala ifutu Abadantaa se, a na nga mo wii.

\VS{11}Žuda nee nga nzura woyoo Tamar se: «Koy goro ni baabaa hugoo ra, masi hiiji hala ay izʼaroo Šela ma beeri.» A nka hunbur Šela masi koy buu sanda nga armey takaa, nga se a na šennoo woo har. Tamar koy goro nga baabaa hugoo ra.


\par }{\PP \VS{12}Waati kuku banda ga, Šuwa ize woyoo kaŋ ti Žuda wandoo, faati. Buuyanoo goraa banda ga, Žuda nda nga ceroo Hira, Adulam boraa, žigi ka koy Timna ka almaney kosu.

\VS{13}Boroyaŋ na Tamar noo alhabar ka nee: «Ni kurɲoo baabaa ne ma žigi ka koy Timna ka nga almaney kosu.»

\VS{14}Tamar na nga woy gorori darbawey kaa ka tungu gum nga ga, ka nga boŋ tugu. A koy goro Enayim koyraa miɲoo ga, Timna fondaa ra, zama a ga dii kaŋ Šela beeri, amma i mana nga noo a se hiijay.

\VS{15}Kaŋ Žuda dii a kul, a nʼa himandi nda woykuuru, zama a nka nga ndumoo gum.

\VS{16}A šiiri ka koy a do fondaa ra, a nee a se: «Naŋ ya kani nda ni.» A si bay wala nga nzura woyoo no. A nʼa zaabi ka nee: «Macin no nʼgʼa noo ya ne nda ay nʼay boŋ noo ma ne?»

\VS{17}A nee a se: «Ay ga hancin-ize foo sanba ma ne agʼalmaney ra.» Woyoo nee a se: «A boori, nda nʼgʼay noo tolme hala nʼgʼa sanba.»

\VS{18}A nee a se: «Macin no nʼga baa yʼa tolme?» A nʼa zaabi ka nee: «Ni karfoo nda nga korbaa kaŋ ti ni tammaasaa, nda ni kabe goboo.» A nʼi noo a se, a marga nda a, a nʼa tee boro hinka.

\VS{19}A tun ka koy, a na tungoo kaa ka woy gorori darbawey yeeti nga ga.


\par }{\PP \VS{20}Žuda na nga ceroo, Adulam boraa, sanba nda hancin-izoo a ma nga hayey kaŋ a nʼi tolme taa woyoo kone. Amma a mana dii a.

\VS{21}A na borey kaŋ goo no din hãa ka nee: «Man woyoo kaŋ ga izefututaray tee Enayim fondaa ra?» I nʼa zaabi ka nee: «Woy kul sii ne ra kaŋ ga izefututaray tee.»

\VS{22}A yee Žuda do ka nee: «Ya na dii a, koyne mo ba nongoo din borey nee kaŋ woy kul sii no din kaŋ ga nga boŋ neere.»

\VS{23}Žuda nee: «A ma gaabu hayey kaŋ goo a kone ir masi koy kayna. Nga ne, ay na hancin-izoo sanba, amma mana dii a.»


\par }{\PP \VS{24}Handu hinza cine banda ga, boroyaŋ na Žuda bayrandi ka nee: «Tamar, ni izoo wandoo na woykuurutaray tee, de woykuurutaraa ra a tee boro hinka.» Žuda nee: «Wʼa fattandi, i mʼa ton.»

\VS{25}Waatoo kaŋ i gʼa ka fatta, a nʼi ma nee nga nzuraa se: «Boraa kaŋ nʼay tee boro hinka wane nda jinawey wey.» A yee ka nee: «Guna wala nʼga boraa bay kaŋ wane nda karfoo, nda nga korbaa, nda goboo woo.»

\VS{26}Žuda nʼi bay, a nee: «A goo nda cimi nda agay, zama ya nʼa noo agʼizʼaroo Šela se.» Woo banda ga, a mana yee ka marga nda a.


\par }{\PP \VS{27}Waatoo kaŋ a ga baa ka hay, i gar kaŋ ntaway aruyaŋ no a ga duu.

\VS{28}Kaŋ a ga duu nga boŋ, ize faa na nga kaboo kaa taray, hayandikaa na kaboo dii ka šilli ciray zaram haw a ga ka nee: «Woo ka jin ka fatta.»

\VS{29}Amma a na nga kaboo yeeti, de armaa ne ka huru aduɲɲa ra. Hayandikaa nee: «Gaabi nda ni ne ka fatta!» I na maaɲoo daŋ Peres (maanaa «fatta nda gaabi»).

\VS{30}Nga banda ga, armaa fatta kate kaŋ šilli ciraa goo kaboo ga. I na maaɲoo daŋ Zera (maanaa «waynaa cirayyanoo»).




\par }\Chap{39}{\SH Potifar wandoo kaŋ Isufi ga
\par }
{\PP \VerseOne{1}I na Isufi ka doo Misira. Misira aru foo kaŋ maaɲoo ti Potifar kaŋ ti Firawuuna goykaw beerey affoo, nga lakkalkey jineboraa, a nʼa day Isimayel borey ga kaŋ nʼa ka doo no din.

\VS{2}Abadantaa goo Isufi bande, haya kul kaŋ ra a huru ga boori. A cindi nga koyoo, Misira boraa, hugoo ra.

\VS{3}Nga koyoo dii kaŋ Abadantaa goo a bande, de mo haya kul kaŋ ra a huru Abadantaa gʼa hanse.

\VS{4}A na alhormo tee Isufi se, a tee a se cee-cire maana. Potifar na nga hugoo talfi a ga, a na nga hayey kul daŋ kaboo ra.

\VS{5}Za kaŋ a na nga hugoo nda nga hayey kul daŋ kaboo ra, Abadantaa na albarka daŋ Misira boraa hugoo ra Isufi maaganda se. Abadantaa na albarka daŋ Potifar hayey kul ra, nda nga hugoo ra, nda nga faarey ra.

\VS{6}Hayey kul kaŋ goo maaɲoo ga, a nʼi naŋ Isufi kaboo ra. Nga hunday si huga nda haya kul kala nga ŋaahayaa. Isufi goo nda kunturu henna nda ndum henna.

\VS{7}Hayey wey banda ga, Isufi goo woo da ra kaŋ nga koyoo wandoo na moo daŋ a ra. Woyoo nee a se: «Marga nda agay.»

\VS{8}A wanji, de a nee a se: «Guna, ay koyoo si haya kul bay nga hugoo se, hayey kul a manʼi daŋ kala ay kaboo ra.

\VS{9}A mana bisa agay hugoo woo ra, a manʼay ganji haya kul nda manʼti ni kaŋ ti nga wandoo. Taka foo nda ay ga zunubu beeroo woo tee ka Irkoy kuta?»

\VS{10}Takaa kul kaŋ nda a gʼa har Isufi se zaari ka kaa zaari, a wanji ka marga nda a, ka kani nda a.


\par }{\PP \VS{11}Han foo Isufi huru hugoo ra ka nga goyey tee, a gar kaŋ hugu-ize kul sii no,

\VS{12}woyoo na Isufi dii nda nga darbaa ka nee: «Kani nda agay!» A na nga darbaa naŋ kaboo ra, a zuru ka taray gaarandi.

\VS{13}Waatoo kaŋ a dii kaŋ a na nga darbaa naŋ nga kaboo ra ka zuru ka koy taray,

\VS{14}a ciya nga hugoo borey se ka nee i se: «Wa guna, a mana kate ir se kala Ebere kaŋ ma kaa ka hooray ir ra. A nka gum ay ga, de ay na jinde jer ka kaati ka ciya.

\VS{15}Kaŋ a maa kaŋ ay ga kaati ka ciya, a na nga darbaa naŋ ay jeroo ga, a zuru ka koy taray.»


\par }{\PP \VS{16}A na Isufi darbaa jisi nga jeroo ga hala waatoo kaŋ kurɲoo yee kate hugey.

\VS{17}A na filla follokaa deede a se ka nee: «Ebere baɲɲaa kaŋ ni kate a ir do kaa ay do ka hooray ay ra.

\VS{18}Amma kaŋ ay kaati ka ciya kul, a na nga darbaa naŋ ay jeroo ga ka zuru ka koy taray.»

\VS{19}Waatoo kaŋ Isufi koyoo ga maa wandoo deedaa ra, a ga nee: «Woo ti hayaa kaŋ ni baɲɲaa nʼa tee ya ne», Isufi koyoo too met nda futay.


\par }{\SH Isufi huru kasaa ra
\par }
{\PP \VS{20}Isufi koyoo nʼa dii, a nʼa daŋ kasaa ra, nongoo kaŋ ra kokoyoo kasa-izey ga daabandi. A cindi no din, kasaa ra.

\VS{21}Amma Abadantaa goo Isufi bande, a na nga hennayyanoo cebe a se, ka borohennataray daŋ kasahugoo jineboraa binoo ra Isufi se.

\VS{22}Kasa hugoo jineboraa na kasa-izey kul kaŋ goo kasaa ra daŋ Isufi kaboo ra, haya kul kaŋ i gʼa tee, nga no mʼa juwal.

\VS{23}Haya kul kaŋ goo Isufi kaboo ra, kasahugoo jineboraa si huga nda a, zama a ga bay kaŋ Abadantaa goo Isufi bande, de mo haya kul kaŋ ra Isufi na kabe daŋ, Abadantaa gʼa boryandi.




\par }\Chap{40}{\SH Isufi na kasa-ize hinka handirey feeri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hayey wey banda ga, aroo kaŋ ga huga nda Misira kokoyoo haŋhayaa nda aru kaŋ ga huga nda nga ŋaahayaa na laybu tee ngi koyoo se kaŋ ti Misira kokoyoo.

\VS{2}Firawuuna futu nga goykaw beerey hinkaa ga kaŋ ti nga haŋhaya hansekey jineboraa nda ŋaahaya hansekey jineboraa.

\VS{3}A nʼi dii kʼi daŋ nga lakkalkey jineboraa hugoo ra kaŋ goo kasaa ra, nongoo kaŋ ra Isufi daabandi.

\VS{4}Lakkalkey jineboraa nʼi naŋ Isufi kaboo ra, a mʼi hawgay, i na waati tee kasaa ra.


\par }{\PP \VS{5}Han foo Misira kokoyoo haŋhaya hansekaa nda ŋaahaya hansekaa kaŋ daabandi kasaa ra, handiri cijin folloku, affoo kul nda nga handiroo nda nga almaganaa.

\VS{6}Isufi biya ka kaa i do, de a dii kaŋ i ga huzun.

\VS{7}A na Firawuuna goykaw hinkaa kaŋ goo a bande kasaa ra hãa ka nee: «Macin se war ndumey si feeri hõ?»

\VS{8}I nʼa zaabi ka nee: «Ir nka handiri, amma boro kul sii ne kaŋ gʼi feeri.» Isufi nee i se: «Manʼti Irkoy kone almaganaa goo wala? Wʼi filla ya ne.»


\par }{\PP \VS{9}Haŋhaya hansekey jineboraa na nga handiroo deede Isufi se ka nee: «Ay handiroo ra, ay dii
alanebɲaa foo kaŋ ga kay ay jine.

\VS{10}Alanebɲaŋoo woo, kabe hinza bara a ga. Kaŋ a boosu kul, a na izeyaŋ hay kaŋ nin.

\VS{11}Firawuuna potoo goo ay kaboo ra, ay ga alaneb-izey kaa, ay gʼi motti potoo ra, de ay nʼa šerre Firawuuna se.»

\VS{12}Isufi nee a se: «Handiroo almaganaa ne, tuuri kabe hinzaa manʼti kala jirbi hinza.

\VS{13}Ne nda jirbi hinza Firawuuna ga ciya ma ne, a ga ni yeeti ni goyoo ra. Nʼga potoo šerre a se sanda takaa kaŋ ni cindi kʼa tee waatoo kaŋ nʼga tee boro kaŋ ga huga nda nga haŋhayaa.

\VS{14}Amma ma hongu agay waati kaŋ ni hayey boori. Ma borohennataray tee ya ne kʼay misoo hẽe Firawuuna do, a mʼay fattandi hugoo woo ra.

\VS{15}Gaabi nda i nʼay ka zuru ka hun Eberewey gandaa ra, ne mo ra, ya na haya kul tee kaŋ ga hima nda guusoo woo huruyanoo.»


\par }{\PP \VS{16}Ŋaahaya hansekey jineboraa dii kaŋ handiroo almaganaa ga boori, a nee Isufi se: «Agay mo, ay handiroo ra, ay dii dika hinzaa kaŋ ra takula ga huru ga deke-deke cere gʼay boŋoo boŋ.

\VS{17}Dikaa kaŋ goo beene, haya kul kaŋ ti ŋaayan kaŋ ga huru alforon ra Firawuuna se kul goo a ra, de cirawey gʼi ŋaa dikaa ra ay boŋoo boŋ.»

\VS{18}Isufi zaabi ka nee: «Almaganaa ne, dika hinzaa manʼti kala jirbi hinza.

\VS{19}Ne nda jirbi hinza Firawuuna ga ni boŋoo kaa ni jindoo ga ka ni deeji bundu boŋ, cirawey ga kaa ka ni hamoo ŋaa.»


\par }{\PP \VS{20}Jirbi hinzantoo sawa nda hanoo kaŋ ra Firawuuna hayyanoo jiiri bereyanoo too, a na hoyandi tee nga borey kul se. A na haŋhaya hansekey jineboraa nda ŋaahaya hansekey jineboraa cee borey gamey ra.

\VS{21}Firawuuna na haŋhaya hansekey jineboraa yeeti nga goyoo ra, ka potoo šerre a se.

\VS{22}Ŋaahaya hansekey jineboraa, a nʼa deeji kʼa wii sanda takaa kaŋ nda Isufi na handirey feeri i se.

\VS{23}Haŋhaya hansekey jineboraa mana yee ka hongu Isufi, a dirɲa a.




\par }\Chap{41}{\SH Isufi na Firawuuna handirey feeri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jiiri hinka banda ga, Firawuuna na handiri foo tee. Handiroo ra, a mma kay isaa miɲoo ga.

\VS{2}A dii haw henna naasa iyye žigi ka hun haroo ra, de i huru suboo ra kʼa ŋaa.

\VS{3}Ngi banda ga, haw iyye žigi ka hun haroo ra, i ga meeri, i ga faabu, de i koy kay ijinawey jerey ga isaa miɲoo ga.

\VS{4}Haw iyye meera faabey na haw iyye boryaa naasey gon. Woo banda ga, Firawuuna moɲey hay.


\par }{\PP \VS{5}A yee ka jirbi, de a handiri koyne. Handiroo ra, a dii jeeni iyye kaŋ ga too i ga boori, i zay kaari follokaa ga.

\VS{6}Jeeni iyye koga ɲoomayaŋ kaŋ dandi hew konnaa nʼi ton, tun dumawey ga.

\VS{7}Jeeni iyye ɲoomey na jeeni iyyaa gon kaŋyaŋ ga too i ga boori. Firawuuna tun, de a gar kaŋ handiri ra nga goo.


\par }{\PP \VS{8}Subbaahoo ra, Firawuuna lakkaloo tun, de a daŋ i ma ciya kottekoyney nda bayraykoyney kul se kaŋ goo Misira ra. Firawuuna na nga handirey deede i se, amma boro kul mana hin kʼi feeri a se.

\VS{9}Haŋhaya hansekey jineboraa šelaŋ Firawuuna se ka nee: «Hõ ay ga hongu ay laybey kaŋ ay nʼi tee ka bisa.

\VS{10}Han foo ni kaŋ ti Firawuuna futu ni borey ga, nʼnʼay daŋ kasaa ra lakkalkey jineboraa hugoo ra, agay nda ŋaahaya hansekey boŋkoynoo.

\VS{11}Ir affoo kul na handiri foo tee cijin follokaa da ra, agay nda a, affoo kul nda wanoo almaganaa.

\VS{12}Ebere aru sooga foo kaŋ ti lakkalkey jineboraa tamoo, cindi ir bande no din ra. Ir nʼir handirey deede a se, a na affoo kul noo nga almaganaa.

\VS{13}Hayey tee nda takaa kaŋ nda a nʼa feeri ir se. Nʼnʼay yeeti ay goyoo ra, nʼna ŋaahaya hansekey boŋkoynoo deeji kʼa wii.»


\par }{\PP \VS{14}Firawuuna daŋ i ma ciya Isufi se. I nʼa fattandi kasaa ra nda cahãyan. A mulle, a na darbay barmay jina, a koy Firawuuna do.

\VS{15}Firawuuna nee Isufi se: «Ay na handiri foo tee, amma boro kul sii ne kaŋ gʼa feeri. Ay maa kaŋ ni, nʼga hin ka handiri feeri nda ni maa a se.»

\VS{16}Isufi na Firawuuna zaabi ka nee: «Manʼti agay no! Irkoy no ma ni noo zaabi kaŋ ga ni binoo yaynandi.»

\VS{17}Firawuuna nee Isufi se: «Guna, ay handiroo ra, ya mma goo ma kay isaa miɲoo ga.

\VS{18}De haw iyye henna naasa ne ka žigi ka hun haroo ra ka suboo ŋaa.

\VS{19}Ngi dumaa ga, haw iyye žigi ka hun haroo ra, ifaranteyaŋ, i ga meeri, i ga faabu. Ya na bay ka dii ngi dumi ɲoomayaŋ Misira gandaa kul ra.

\VS{20}Haw iyye meera faabey na haw iyye jinawey gon kaŋ ga naasu.

\VS{21}Haw naasey gonandi, amma boro si bay wala i huru haw faabey gundey ra. Ngi azzaatey ga meeri sanda cee jinaa. Woo banda ga, kul ay moɲey hay.

\VS{22}Ay dii koyne jeeni iyye kaŋ ga too, i ga boori, i zay kaari follokaa ga.

\VS{23}Ngi banda ga, jeeni iyye koga ɲoomayaŋ zay kaŋ dandi hew konnaa nʼi ton.

\VS{24}Jeeni ɲoomey na jeeni boryey gon. Ay nʼa filla kottekoyney se, amma boro kul sii ne kaŋ gʼa feeri ya ne.»


\par }{\PP \VS{25}Isufi nee Firawuuna se: «Ni handirey manʼti kala afolloku. Hayaa kaŋ Irkoy gʼa tee, nga no a nʼa bayrandi ni kaŋ ti Firawuuna se.

\VS{26}Haw iyye henney manʼti kala jiiri iyye. Jeeni iyye boryey mo manʼti kala jiiri iyye. Handiri follokaa no.

\VS{27}Haw iyye meera faabey kaŋ žigi ka koy ijinawey banda ga manʼti kala jiiri iyye. Jeeni iyye koga ɲoomey kaŋ dandi hew konnaa nʼi ton, manʼti kala jiiri iyye heray.

\VS{28}Hayaa da kaŋ ay nʼa har ma ne no, Irkoy nka hayaa cebe ma ne kaŋ a gʼa tee.

\VS{29}Nga ne, jiiri iyyaa woo kaŋ goo ma kaa, duuray beeri ga tee Misira gandaa kul ra.

\VS{30}Amma nga dumaa ga, jiiri iyye heray ga kaa kaŋ ga borey dirɲandi duuraa kaŋ Misira gandaa bay ka duu a. Heraa ga gandaa tuusu.

\VS{31}Heraa gaaboo se, boro si ba bay wala duuray bay ka tee gandaa ra.

\VS{32}Ni handiroo kaŋ filla cee hinka manʼti kala hayaa no kaŋ Irkoy nʼa kayandi, koyne mo Irkoy gʼa tee nda cahãyan.

\VS{33}Sohõ aru lakkalkoyni ceeci kaŋ ga faham, mʼa daŋ Misira gandaa jine.

\VS{34}Ma daŋ gandaa ra kaŋ boroyaŋ ma kay ka Misira gandaa hegaa zamna guu kul affoo jisi jere ga, jiiri iyyaa duuraa waati.

\VS{35}Jiiri henney wey kaŋ goo kaa ra, i ma ngi taasoo kul marga. Ma yaamar noo kaŋ alkamaa ma fanjandi, koyrawey huna se, i mʼi lakkal.

\VS{36}Woo kaŋ margandi ga jisi gandaa se, nga ra waati kaŋ jiiri iyyaa heraa kaa Misira gandaa ra, heraa masi gandaa benandi.»


\par }{\SH Isufi huru Misira gandaa jine
\par }
{\PP \VS{37}Šennoo woo kan Firawuuna nda nga borey se.

\VS{38}Firawuuna nee i se: «War ga hongu ir ga duu aroo woo cine kaŋ Irkoy
Hundoo goo a ra wala?»

\VS{39}A nee Isufi se: «Sohõ kaŋ Irkoy na hayey wey kul bayrandi ma ne, boro sii no kaŋ goo nda lakkal ka faham sanda ni.

\VS{40}Nʼga huru ay laamaa jine, gandaa kul ga haŋajer ma ne. Kokoytaray fuulaa hinne no mʼay ka bisa ni.»

\VS{41}A nee Isufi se koyne: «Guna! Ay na ni daŋ Misira gandaa kul jine.»

\VS{42}Firawuuna na nga korbaa kaa kʼa daŋ Isufi kaboo ra. A na šukka baana bankaarayyaŋ daŋ a ga, a na wura hiiri daŋ jindoo ra.

\VS{43}A nʼa kaarandi nga bari torka hinkantoo ga. Borey goo a jine, i ga kaati ka nee: «Wa kobi-kobi!» Takaa woo nda a nʼa daŋ Misira gandaa kul jine.


\par }{\PP \VS{44}Firawuuna nee Isufi se koyne: «Agay ti Firawuuna, amma boro kul si nga kaboo wala nga cewoo ɲuuti Misira gandaa kul ra nda manʼti ni nka baa.»

\VS{45}Firawuuna na Isufi maaɲoo daŋ Safnat-Paneya. A na koyraa kaŋ se i ga nee On
sargari juwalkaa kaŋ maaɲoo ti Poti-Fera, ize woyoo, Asanat hiijandi Isufi se. Isufi koy Misira gandaa yaara.

\VS{46}Woo kaa ka gar kaŋ Isufi sii nda kala jiiri waranza (30) kaŋ a ga koy kay Firawuuna, Misira gandaa kokoyoo jine. A hun Firawuuna do ka koy Misira kul kuubi.


\par }{\PP \VS{47}Jiiri iyyaa duuraa ra, hegay beeri tee.

\VS{48}Isufi na jiiri iyyaa taasoo kul marga Misira gandaa ra. A nʼi fanji koyrawey ra. Koyra foo kul a na faarey kaŋ gʼa kuubi taasoo daŋ a ra.

\VS{49}Isufi na alkama boobo marga sanda teekoo labutaasi gurunbey, a mana yee kʼa kabu nga booboyanoo se.


\par }{\SH Isufi izʼarey
\par }
{\PP \VS{50}Za jiiroo kaŋ heraa tee mana kaa, On
sargari juwalkaa kaŋ ti Poti-Fera ize woyoo Asanat duu Isufi se izʼaru hinka.

\VS{51}Isufi na ijinaa maaɲoo daŋ Manase (maanaa «dirɲandikaa»), a nee: «Zama Irkoy nʼay dirɲandi ay farayanoo kul kaŋ ay nʼa tee ay baabaa hugoo ra.»

\VS{52}Ihinkantoo a na maaɲoo daŋ Efrayim (maanaa «hayyaŋ»), a nee: «Zama Irkoy nʼay noo hayyaŋ gandaa kaŋ ra ay hottu.»


\par }{\SH Heraa
\par }
{\PP \VS{53}Jiiri iyyaa duuraa kaŋ tee Misira gandaa ra ben.

\VS{54}Woo banda ga, jiiri iyyaa heraa šintin ka kaa sanda takaa kaŋ nda Isufi nʼa har. Heraa huru gandawey kul ra, amma Misira gandaa kul goo nda taasu.

\VS{55}Waatoo kaŋ Misira gandaa kul heray, i kaati ka Firawuuna ŋaaray a ma ngi noo taasu. Firawuuna nʼi zaabi ka nee: «Wa koy Isufi do, hayaa kaŋ a nʼa har, war mʼa tee.»

\VS{56}Heraa huru gandawey kul ra, Isufi na jinay fanjidogey feeri ka taasu neere Misira borey se. Heraa mma koy de a ga tonton Misira gandaa ra.

\VS{57}Gandawey kul here no borey ga hun ka kaa Misira ka taasu day Isufi do, zama heraa mma koy de a ga tonton gandawey kul ra.




\par }\Chap{42}{\SH Yakuba na nga izʼarey sanba Misira
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakuba dii kaŋ alkama goo Misira gandaa ra, a nee nga izʼarey se: «Macin se war ga goro ka cere guna?»

\VS{2}A nee koyne: «Wa guna, ay maa kaŋ alkama neerante goo Misira. Wa doo no din ka day ir se, ir masi koy buu.»

\VS{3}Isufi armey boro woy (10) doo Misira ka koy taasu day.

\VS{4}Yakuba mana Benžameŋ kaŋ ti Isufi armaa, sanba i bande, zama a ga hunbur albasi ma duu a.

\VS{5}Izirayel izʼarey koy alkama day, i sawa nda borey jerey kaŋ koy day, zama heraa goo Kanaŋ gandaa ra.


\par }{\PP \VS{6}Isufi no ma gandaa kul laama. Nga no ma taasoo neere gandaa borey kul se. Isufi armey kaa, de i gunguma jinoo ra ka ngi ndumey sinji laboo ra.

\VS{7}Kaŋ Isufi dii nga armey, kul a nʼi bay, amma a na nga boŋ tee i se ceewaani. A šendandi i ga, a nee i se: «Man ra war hun?» I nʼa zaabi ka nee: «Kanaŋ gandaa ra ir hun, ka kaa ka taasu day.»

\VS{8}Isufi na nga armey bay, amma ngi, i manʼa bay.

\VS{9}Isufi hongu handirey kaŋ nga nʼi tee nga armey ga. A nee i se: «Monnokawyaŋ ti war! Gandaa kanje faabey no war kaa kʼi laasaabu, woo se war kaa!»

\VS{10}I nʼa zaabi ka nee: «Kalaa, kalaa! Ir koyoo, ni tamey nka kaa ka taasu day.

\VS{11}Ir kul ti baaba foo, boro šerranteyaŋ ti ir, ni tamey mana bay ka tee monnokawyaŋ.»

\VS{12}A nee i se: «Abada, war nka kaa ka gandaa kanje faabey laasaabu.»

\VS{13}I nʼa zaabi ka nee: «Ni tamey manʼti kala arma boro woy cindi hinka (12) kaŋ kul ti baaba folloku Kanaŋ gandaa ra. Ir kul ikaccaa goo ir baabaa jeroo ga, affoo mo goo no kaŋ mana cindi.»

\VS{14}Isufi nee i se: «Woo da ti hayaa kaŋ ay nʼa har war se, monnokawyaŋ ti war.

\VS{15}War ga siyandi, ay ga žee nda Firawuuna hunaroo kaŋ war si hun ne ra nda war kul ikaccaa mana kaa ne.

\VS{16}Wa war affoo sanba, a ma koy war armaa ceeci, de cindey ga tee kasa-ize hala ya dii wala war šenney ga laadir. Nda manʼti nga sii a ra, ay ga žee nda Firawuuna hunaroo kaŋ monnokawyaŋ ti war!»


\par }{\PP \VS{17}Woo banda ga, a nʼi dii kasaa ra jirbi hinza.

\VS{18}Jirbi hinzantoo hane Isufi nee i se: «Wa hayaa tee kaŋ ay gʼa har hala war ma duu ka huna. Boro ti agay kaŋ ga hunbur Irkoy!

\VS{19}Nda war, boro šerranteyaŋ ti war, war affoo ma cindi kasaa ra, cindey ma koy nda alkama hugey borey se kʼi ŋandi.

\VS{20}De a ma kate ya ne war kaynoo hala ya war šenney sii, nga ra war si duu ka buu.» Woo kaŋ a nʼa har i nʼa tee.

\VS{21}I nee cere se: «Nda cimi, ir armaa alhakoo goo ir ga, zama ir dii nga binemarayyanoo waatoo kaŋ a gʼir suurandi, amma ir mana yadda! Woo ti hayaa kaŋ se bonaa woo kaŋ ir boŋ.»

\VS{22}Rubeŋ šelaŋ ka nee i se: «Ay mana nee war se war masi haya laala tee zankaa se wala? Amma war mana haŋajer ya ne. Sohõ ir ga hundoo alhakoo bana.»

\VS{23}I si bay wala Isufi ga maa ngi se, zama mandikaw no a nʼa daŋ ngi gamey ra.

\VS{24}Isufi hibi i ga ka koy hẽe. A yee kate ka šelaŋ i se. Nga banda ga, a na Simewoŋ zaa i ra kʼa daabu jiney ra.

\VS{25}Isufi daŋ kaŋ i ma ngi saakey too i se nda alkama, de i ma affoo kul nooroo daŋ nga saakoo ra, i mʼi noo šilfanda. Woo kaŋ a nʼa har i nʼa tee.

\VS{26}I na alkama jeeje ngi farkey ga, de i koy.


\par }{\SH Yakuba izʼarey yee Kanaŋ gandaa ra
\par }
{\PP \VS{27}Nongoo kaŋ ra i na cijinoo tee, ngi affoo na nga saakoo feeri ka nga farkaa noo ŋaayan, de a dii kaŋ nooroo goo saakoo miɲoo ga.

\VS{28}A nee nga armey se: «Ay nooroo yee ay ga, nga ne ay saakoo ra.» Biney dunbu, de i ga jijiri ka nee cere se: «Cin ti woo kaŋ Irkoy nʼa tee ir se?»


\par }{\PP \VS{29}I koy ngi baabaa Yakuba do, Kanaŋ gandaa ra, de i na haya kul filla a se kaŋ tee ngi ga.

\VS{30}I nee a se: «Boraa kaŋ ti gandaa din boŋkoynoo šendandi ir ga. A nʼir dii nda boroyaŋ kaŋ kaa ka gandaa monno.

\VS{31}Ir nee a se: ‹Boro šerranteyaŋ ti ir, ir manʼti monnokawyaŋ.

\VS{32}Ir manʼti kala arma woy cindi hinka (12) kaŋ kul ti baaba folloku. Ir affaa mana cindi, ir kul ikaccaa goo ir baabaa do Kanaŋ gandaa ra.›»

\VS{33}Boŋkoynoo nee ir se: «Takaa ne kaŋ nda ay ga bay wala boro šerranteyaŋ ti war. Wa war armey affoo naŋ ay kaboo ra, wa haya zaa kaŋ nda war ga war hugey borey ŋandi.

\VS{34}Wa koy, de war ma kate ya ne war kaynoo. Woo ra ay ga bay kaŋ manʼti monnokawyaŋ ti war, boro šerranteyaŋ ti war. Ay ga war armaa yeeti war ga, de waatoo din war ga hin ka koy nongu kaŋ kan war se gandaa ra.»


\par }{\PP \VS{35}Waatoo kaŋ i ga taasey kaa saakey ra, nga ne, affoo kul nga nooroo hawaroo goo nga saakoo ra. Kaŋ ngi nda ngi baabaa dii nooru hawarey, kul i hunbur.

\VS{36}Yakuba nee i se: «War gʼay izey kaa ay cire! Isufi mana cindi, Simewoŋ dere, sohõ war ga baa war ma Benžameŋ dii! Hayaa kul si kaŋ kala agay boŋ.»

\VS{37}Rubeŋ nee nga baabaa se: «A noo ya ne, ay gʼa ka yee kate ni do. Nda ay mana yee kate nda Benžameŋ, mʼay izʼaru hinkaa wii.»

\VS{38}Amma a nee: «Ay izʼaroo si doo war bande, nga armaa nka buu, nga foo ka cindi. Nda albasi duu a diraa ra, binehẽeni nda war gʼay žeenayyanoo zumandi alaahara.»




\par }\Chap{43}{\SH Benžameŋ koy nga armey bande Misira
\par }
{\PP \VerseOne{1}Heraa laala Kanaŋ gandaa ra.

\VS{2}Waatoo kaŋ Yakuba hugoo borey na alkama kaŋ i nʼa ka hun Misira, ŋaa ka ben, Yakuba nee nga izʼarey se: «Wa yee ka koy ŋaayan day ir se.»

\VS{3}Žuda nʼa zaabi ka nee: «Aroo din bayrandi ir se kaaray kaŋ ir masi too kate nga do nda ir armaa sii ir bande.

\VS{4}Nda nʼga yadda, ir armaa ma hanga ir bande, ir ga doo ka ŋaayan day ma ne.

\VS{5}Amma nda nʼsʼa sanba ir bande, ir si doo, zama aroo nka nee ir se kaŋ, nda ir armaa sii ir bande, ir masi too kate nga do.»

\VS{6}Izirayel nee: «Macin se war na goy futaa woo tee ya ne ka bayrandi aroo se kaŋ war goo nda arma foo koyne?»

\VS{7}I nʼa zaabi ka nee: «Aroo nka hanse kʼir hãa ir nda ir hugoo, a nee: ‹War baabaa ga huna wala? War goo nda arma foo koyne wala?› Ir mo tuuru a se nda taka kaŋ nda a nʼir hãa. Ir mma bay wala a ga nee ir mʼir armaa ka doo kate?»

\VS{8}Žuda nee nga baabaa Izirayel se: «Naŋ zankaa ma hanga ay bande hala ir ma duu ka tun ka koy, ir masi koy buu nda heray, ir, nda ni, nda ir zankey.

\VS{9}Agay no nʼgʼay bay, agay nda mʼa hãa. Nda ay manʼa ka yee kate ni do, nda ay manʼa daŋ ni kaboo ra, ni alhakoo ma hanga agay hala abada.

\VS{10}Nda a gar ir nka koy za waatoo din, sohõ kaa ka gar ir yee koyne!»


\par }{\PP \VS{11}Ngi baabaa Izirayel nee i se: «Nda woo no, takaa ne kaŋ war gʼa tee: wa gandaa hayaa suubanteyaŋ zaa kʼi ka doo aroo do i ma tee a se gomni: jii, nda yuu, nda day-day, nda dugu, nda maatiga, nda amand.

\VS{12}Wa nooroo kaŋ war nʼa gar war saakey miɲey ga ka koy war bande kʼa yeeti, a ga hin ka tee boraa nka firka. War ma nooru taaga zaa ka koy koyne.

\VS{13}Wa war armaa zaa, ka tun ka yee aroo do.

\VS{14}Yala Irkoy, Hini-kul-koyoo ma war noo alhormo aroo woo do, hala a ma naŋ war armaa faa nda Benžameŋ ma yee kate war bande. Nda ay ga hima ka jaŋ ay izey, ya jaŋ ey.»


\par }{\SH Isufi armey yee a do
\par }
{\PP \VS{15}Armey na gomney zaa, i na nooroo kaŋ i ga hima kʼa ka koy cine hinka zaa, i na Benžameŋ mo zaa ka koy. I tun ka doo Misira ka koy Isufi do.

\VS{16}Za kaŋ Isufi dii i bande Benžameŋ, a nee nga goykaa kaŋ ga nga hugoo ga talfi se: «Arey wey ka koy hugey do, ma alman wii, ma hina, hõ zaarikayoo i ga cirkosu ay do.»

\VS{17}Aroo na hayaa tee kaŋ a nʼa har, a nʼi ka koy Isufi hugoo do.


\par }{\PP \VS{18}Amma arey hunbur, zama i nkʼi ka koy Isufi hugoo do, i nee: «Nooroo kaŋ i nʼa yeeti ir saakey ra cee jinaa, nga se i kate iri ne ra, ka kaŋ ir ga, kʼir gurzugay, kʼir tee sanda baɲɲayaŋ, kʼir farkey kom.»

\VS{19}I man Isufi goykaa ka šelaŋ a se hugoo miɲoo ga.

\VS{20}I nee a se: «Suuri boŋkoynoo, ir cee jinaa kaŋ ir doo ka kaa ka ŋaayan day ne ra,

\VS{21}kaŋ ir ga willi ir do, fondaa ra, nongoo kaŋ ra ir na cijinoo tee, ir nʼir saakey feeri, de ir kaa ka gar kaŋ boro foo kul nga nooroo goo saakoo miɲoo ga, nooroo hinnaa hunday kaŋ ir nʼa bana, nga dumoo no ir yee ka kate a ir bande.

\VS{22}Ir doo kate nda nooru taaga ka taasu day. Ir si bay boro kaŋ ka nooroo daŋ ir saakey ra.»

\VS{23}Aroo zaabi ka nee: «Baani ma kaa war ga, war masi hunbur! War Koyoo no, war baabaa Koyoo ka almanoo din daŋ war saakey ra, war nooroo mo, ay duu a.» A na Simewoŋ fattandi i se.


\par }{\PP \VS{24}Aroo nʼi daŋ Isufi hugoo ra. I kate i se hari, i na ngey cewey ɲumay, i na ngi farkey noo ŋaayan.

\VS{25}I na ngi gomney soolu hala Isufi ga kaa zaarikay, zama i duu alhabar kaŋ nga do ngi ga cirkosu.


\par }{\PP \VS{26}Kaŋ Isufi too kate hugey do, i na gomney noo a se kaŋ i kate ey nga hugoo do, i gunguma jinoo ra hala ganda.

\VS{27}A nʼi hãa wala taka foo ti ngi gaahamey takaa. A nee i se: «War baabaa žeenaa kaŋ war bay ka nga alhabaroo tee ya ne ga huna hala sohõ? A ga saabu?»

\VS{28}I nʼa zaabi ka nee: «Ni tamoo, ir baabaa ga huna, a ga saabu.» De i sonbu ka gunguma a se.

\VS{29}Isufi dii nga armaa Benžameŋ kaŋ nga nda a ga tee ɲaa foo, a nee: «War kaynoo kaŋ war na nga šennoo tee ya ne ti woo wala?» Hãayanoo banda ga, a nee: «Irkoy ma albarka daŋ ni ra, ay zankaa!»

\VS{30}Isufi armaa faajoo hanse ka hin a, moɲey too nda mundawey, a cahã ka fatta ka koy huru hugu foo ra, a hẽe no din.

\VS{31}Woo banda ga, a na nga moɲey ɲumay, a fatta kate. A na nga binoo naagu ka šelaŋ ka nee i ma ŋaayaney gorandi.

\VS{32}Ŋaayanoo waati Isufi foo nda nga bagaa, armey jerey nda ngi bagaa, Misira borey kaŋ ga ŋaa a bande mo nda ngi bagaa, zama Misira boro nda Ebere si ŋaa cere bande, almuhal no Misira borey se.

\VS{33}I na armey gorandi i mʼa tenje, kʼa dii ibeeroo ga ka koy koddaa ga. I ga cere guna nda almunkar.

\VS{34}Isufi nʼi noo ŋaayanyaŋ kaŋ goo jinoo ra, Benžameŋ bagaa bisa cindey waney hala cee guu. I haŋ, i ɲaali a bande.




\par }\Chap{44}{\SH Isufi na nga armey sii
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isufi nee aroo se kaŋ ga nga hugoo ga talfi: «Borey wey saakey too nda taasu hala nongu kaŋ ga a si bisa, de ma affoo kul nooroo daŋ nga saakoo miɲoo ga.

\VS{2}Mʼay potoo, nzorfu guuru potoo, nda taasoo nooroo, mʼi daŋ i kul ikaccaa saakoo miɲoo ga.» A na hayaa tee kaŋ Isufi nʼa har a se.

\VS{3}Za moo boo, nga no i na arey din nda ngi farkey naŋ i ma koy.

\VS{4}I fatta koyraa ra, i mana mooru kaŋ Isufi nee nga hugoo talfikaa se: «Tun ni boŋ ga, hanga arey din, nda ni toorʼey, ma nee i se: ‹Cin se war ga goy hennaa bana nda ifutu?

\VS{5}Manʼti nga ti hayaa kaŋ nda ay koyoo ga haŋ, hayaa kaŋ nda a ga gunandi wala? Woo kaŋ war nʼa tee manʼti kala goy futu!›»


\par }{\PP \VS{6}A toorʼey, a na šenni follokey har i se.

\VS{7}I nʼa zaabi ka nee: «Macin se ay koyoo ga šenney wey dumey har? Ni tamey ga mooru goyoo woo dumi teeyan!

\VS{8}Nga ne, nooroo kaŋ ir nʼa gar ir saakey miɲey ga, ir nʼa ka kaa ma ne ka hun Kanaŋ gandaa ra. De taka foo nda ir ga yadda ka zay ni koyoo hugoo ra, a ma tee nzorfu kaaray wala wura!

\VS{9}Yala boraa kaŋ kone nʼna potoo gar ni tamey ra, ma buu, ir mo ga tee ay koyoo baɲɲey.»

\VS{10}A nʼi zaabi ka nee: «Ay yadda hayaa kaŋ war nʼa har, amma boraa kaŋ kone a duwandi no ma tee ay baɲɲaa! War borey jerey ga henan.»

\VS{11}Affoo kul ga cahã ka nga saakoo zumandi kʼa feeri.

\VS{12}Aroo fisi, a mana šintin nda kala i kul ibeeroo ka koy ben nda i kul ikaccaa. Potoo duwandi Benžameŋ saakoo ra.

\VS{13}I na ngi darbawey kottu, affoo kul na nga farkaa jeejaa yeeti a ga, i willi koyraa ra.


\par }{\PP \VS{14}Žuda nda nga armey koy Isufi hugoo do, i nʼa gar no din, de i gunguma jinoo ra hala ganda.

\VS{15}Isufi nee i se: «Cin ti goyoo kaŋ war nʼa tee? War nka si bay kaŋ ay cine ga wan ka gunandi ka dii hayey kaŋ ga kaa ka tee?»

\VS{16}Žuda zaabi ka nee: «Macin no ir ga nee ma ne, ay koyoo? Macin no ir gʼa har, taka foo nda ir gʼir boŋ henanandi? Irkoy na ni tamey laybey fatawandi. Sohõ ir ga tee ma ne baɲɲa, ir nda boraa kaŋ kone potoo duwandi.»

\VS{17}Isufi zaabi ka nee: «Ay ga mooru woo teeyan! Boraa kaŋ kone potoo duwandi no ma tee ya ne baɲɲa, war, wa žigi ka koy war baabaa do nda baani.»


\par }{\SH Žuda na nga boŋ noo Benžameŋ dogoo ra
\par }
{\PP \VS{18}Žuda man Isufi do ka nee: «Ay koyoo, alhormo tee ya ne! Ni tamoo ma hin ka šelaŋ ma ne, ay koyoo, masi futu ni tamoo ga, zama nʼga sawa nda Firawuuna.

\VS{19}Ay koyoo, ni nka ni tamey hãa ka nee: ‹War baabaa ga huna wala? War goo nda arma foo koyne wala?›

\VS{20}Ir na ni zaabi, ir koyoo ka nee: ‹Ir baabaa ga huna, a žen. Ir goo nda arma foo kaŋ a duu a nga žeenayyanoo ra. Zankaa din armaa faati, nga hinne ka cindi ɲaŋoo se, baaboo ga hanse ka bagʼa.›

\VS{21}Waatoo din ni nee ni tamey se: ‹Wʼa doori kate ya ne, ay ga baa ya dii a.›

\VS{22}Ir na ni zaabi, ay koyoo ka nee: ‹Zankaa si hin ka hun baaboo do. Nda a hun baaboo do, kul baaboo ga buu.›

\VS{23}Amma ni nee ni tamey se: ‹Nda war kaynoo mana doo war bande, war si hin ka dii agay koyne.›

\VS{24}Waatoo kaŋ ir žigi ka koy ni tamoo, ir baabaa do, ir na ni, ay koyoo šenney har a se.

\VS{25}Jirbiyaŋ banda ga, ir baabaa nee ir se: ‹Wa yee ka koy ŋaayan day ir se.›

\VS{26}Ir nʼa zaabi ka nee: ‹Ir si hin ka doo. Nda ir kaynoo ga hanga ir bande, ir ga doo, zama ir si hin ka dii aroo nda manʼti ir kaynoo mma bara ir bande.›

\VS{27}Ay baabaa, ni tamoo nee ir se: ‹War ga bay kaŋ ay wandoo mana duu ya ne kala izʼaru hinka.

\VS{28}Affaa hun ay kone, de ay nee: “Šikka sii kaŋ ganjihooga nʼa wii!” De mo ya na dii a hala nongoo kaŋ ra ay goo.

\VS{29}Nda war na woo mo taa ay kone, de albasi duu a, war gʼay žeenayyanoo zumandi nda hottay alaahara.›


\par }{\PP \VS{30}Sohõ, nda ay koy ni tamoo, ay baabaa do bila aru soogaa kaŋ ga nga hundoo hanse ka denji,

\VS{31}nda a dii kaŋ zankaa sii ir bande, kul a ga buu! De ni tamey gʼir baabaa, ni tamoo zumandi nga žeenayyanoo ra nda binehẽeni alaahara.

\VS{32}Zama agay, ni tamoo nka nga boŋ tolme zankaa dogoo ra ay baabaa se, ay nee a se: ‹Nda ay manʼa ka yee kate ma ne, ay zunuboo ga cindi waati kul, ay baabaa.›


\par }{\PP \VS{33}Sohõ ay koyoo, ay gʼa wiri ni ga, ni tamoo ma tee ma ne baɲɲa aru soogaa dogoo ra, nga hunday ma žigi ka koy nga armey bande.

\VS{34}Taka foo nda ay ga hin ka žigi ka koy ay baabaa do nda zankaa sii ay bande? Yala ya si dii bonaa kaŋ gʼay baabaa kar!»




\par }\Chap{45}{\SH Isufi na nga boŋ bayrandi nga armey se
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isufi mana yee ka hin ka nga boŋ dii borey kul kaŋ gʼa kuubi kʼa bere jine. A wurru ka nee: «Wa borey kul fattandi.» Boro kul sii no waatoo kaŋ Isufi ga nga boŋ bayrandi nga armey se.

\VS{2}A na nga jindoo jer ka hẽe hala nongu kaŋ ra Misira borey maarʼa, Firawuuna hugoo mo maarʼa.

\VS{3}A nee nga armey se: «Agay no Isufi. Ay baabaa ga huna hala sohõ wala?» Amma armey mana hin ka tuuru a se, zama i zalba jinoo ra.

\VS{4}Isufi nee nga armey se: «Wa man kate ay ga.» I man kate. A yee ka nee: «Agay no Isufi, war armaa kaŋ war nʼa neere Misira.

\VS{5}Sohõ war masi war boŋ dor, war masi futu nda hayaa kaŋ se war nʼay neere ne ra. War hallasiroo se Irkoy nʼay sanba ne ra war jine.

\VS{6}Jiiri hinka ne kaŋ heraa goo gandaa ra, de mo jiiri guu koyne kaŋ beeriyan si tee, hegayyan si tee.

\VS{7}Irkoy nkʼay sanba war jine hala war masi duu ka ben gandaa ra, amma hala war boro boobo ma hallasi.

\VS{8}Adiši, manʼti war kʼay sanba ne ra, Irkoy kʼay sanba. A nʼay tee Firawuuna se baaba, a nʼay tee boŋkoyni nga hugoo kul boŋ, a nʼay noo ya Misira gandaa kul laama.


\par }{\PP \VS{9}Wa cahã ka žigi ka koy ay baabaa do, war ma nee a se: ‹Ni izoo Isufi nee ir ma nee ma ne kaŋ Irkoy na nga tee Misira kul se boŋkoyni, ma doo kate nga jeroo ga, masi gay!

\VS{10}Nʼga goro Gošeŋ gandaa ra, ay jeroo ga, ni nda ni izey nda ni haamawey, nda ni alman buuney, nda ibeerey, nda haya kul kaŋ goo ni maaɲoo ga.

\VS{11}Ne ra, ay ga ni ŋandi, zama heray ga tee koyne jiiri guu, hala masi koy kaŋ fara ra ni, nda ni alaayaney, nda haya kul kaŋ goo ni maaɲoo ga.›

\VS{12}Nga ne, war dii nda war moɲey, agʼarmaa Benžameŋ dii nda nga moɲey kaŋ agay hunday no ka šelaŋ war se.


\par }{\PP \VS{13}Wʼay beeraa kul kaŋ ay duu a Misira deede ay baabaa se nda haya kul kaŋ war dii a. War ma cahã ka doo kate nda ay baabaa ne ra.»

\VS{14}Isufi na nga boŋ warra nga armaa Benžameŋ jindoo ga ka hẽe. Benžameŋ mo na jindoo dii ka hẽe.

\VS{15}A na nga armey kul naagu nga gandoo ra ka hẽe i bande. Woo banda ga, nga armey duu ka šelaŋ a bande.


\par }{\SH Firawuuna ciya Yakuba se a ma kaa ka goro Misira
\par }
{\PP \VS{16}Alhabaroo too Firawuuna hugoo do kaŋ Isufi armey kaa. Woo tee hayaa kaŋ kan Firawuuna nda nga borey se.

\VS{17}Firawuuna nee Isufi se: «Nee ni armey se kaŋ hayaa kaŋ i ga hima kʼa tee manʼti kala i ma ngi adabbawey jeeje ka koy Kanaŋ gandaa ra.

\VS{18}I ma ngi baabaa nda ngi alaayaney zaa ka kaa ka goro ay jeroo ga. Ay ga baa yʼi noo nongu henna-henney kaŋ goo Misira gandaa ra. De mo i ga gandaa ŋaayan suubantey ŋaa.

\VS{19}Ni, ay na ni yaamar ma nee i se: ‹Hayaa ne kaŋ war mʼa tee: war ma bari torkayaŋ zaa Misira gandaa ra war izey nda war wandey se. War ma war baabaa žigandi ka kaa.

\VS{20}War masi nimsi nda hayey kaŋ war gʼi naŋ, zama nongu henna-henney kaŋ goo Misira gandaa kul ra ga tee war wane.›»


\par }{\PP \VS{21}Izirayel izʼarey na hayaa tee kaŋ harandi i se. Isufi nʼi noo torkayaŋ sanda takaa kaŋ nda Firawuuna nʼa yaamar, a nʼi noo šilfandayaŋ fondaa se.

\VS{22}A na affoo kul noo jingar darbay. A na Benžameŋ noo nzorfu kaaray tamma boŋ zangu hinza (300) nda jingar darbay guu.

\VS{23}A na farkey aru boŋ woy (10) jeeje nda haya henna-henney kaŋ goo Misira, nda farkey woy boŋ woy (10) kaŋ i na alkama jeeje i ga, nda taasu, nda meehunayyaŋ, a nʼi sanba nga baabaa diraa se.

\VS{24}Waatoo kaŋ a ga nga armey naŋ i ma koy, a nee i se: «War masi yenje fondaa ra!»

\VS{25}I žigi ka hun Misira ka too Kanaŋ gandaa ra ngi baabaa Yakuba do.

\VS{26}I bayrandi a se kaŋ Isufi ga huna, nga no ma Misira gandaa kul laama. Amma Yakuba binoo kay, zama a mana naanay ey.

\VS{27}Woo banda ga, i na hayey kul filla a se kaŋ Isufi nʼi har ngi se. Koyne mo Yakuba dii torkawey kaŋ Isufi nʼi sanba hala i ma kate nga, woo ka kate ngi baabaa lakkaloo ma zunbu.

\VS{28}Izirayel nee: «Isufi, agʼizʼaroo ga huna, woo wasa ya ne! Ay ga koy, de ay ga dii a za ya na buu!»




\par }\Chap{46}{\SH Yakuba koy Misira
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayel koy nda haya kul kaŋ goo maaɲoo ga. A too Ber-Šeba, no din ra a na almanyaŋ koosu kʼi tee sargari nga baabaa Isiyaka Koyoo maaɲoo ga.

\VS{2}Cijinoo ra, Irkoy šelaŋ Izirayel se bangayyan ra ka nee: «Yakuba, Yakuba!» A zaabi ka nee: «Agay ne.»

\VS{3}Irkoy nee a se: «Agay ti Irkoy, ni baabaa Koyoo. Masi hunbur ka doo Misira, zama ay ga ni tee dumi beeri no din ra.

\VS{4}Agay hunday ga doo ni bande Misira, de mo agay zaati no ma yee ka ni žigandi ka hun no din. Isufi no ma ni moɲey mooru.»


\par }{\PP \VS{5}Yakuba hun Ber-Šeba. Izirayel izey na ngi baabaa Yakuba, nda ngi izey, nda ngi wandey žigandi bari torkawey boŋ kaŋ Firawuuna nʼi sanba nga kateyanoo se.


\par }{\PP \VS{6}I na ngi alman kurey nda gomney zaa kaŋ i duu ey Kanaŋ gandaa ra. Yakuba koy nda nga bande nga hayroo kul Misira,

\VS{7}nga izʼarey, nda nga haamʼarey, nda nga ize woyey, nda nga haama woyey, nda nga hayroo kul. I too a bande Misira.


\par }{\SH Yakuba hayroo
\par }
{\PP \VS{8}Izirayel izey maaɲey ne: Yakuba nda nga hayroo kaŋ koy Misira. Yakuba ize jinaa ti Rubeŋ.

\VS{9}Rubeŋ izʼarey ti: Hanok, nda Palu, nda Hesroŋ, nda Karmi.

\VS{10}Simewoŋ izʼarey ti: Yemuwel, nda Yamin, nda Ohad, nda Yakin, nda Sohar, nda Šawul kaŋ ti Kanaŋ woyoo izʼaroo.

\VS{11}Lewi izʼarey ti: Geršoŋ, nda Kehat, nda Merari.

\VS{12}Žuda izʼarey ti: Er, nda Onaŋ, nda Šela, nda Peres, nda Zera. Er nda Onaŋ mana buu kala Kanaŋ gandaa ra. Peres izʼarey manʼti kala Hesroŋ nda Hamul.

\VS{13}Isakar izʼarey ti: Tola, nda Puwa, nda Yob, nda Šimroŋ.

\VS{14}Zabuloŋ izʼarey ti: Sered, nda Eloŋ, nda Yalel.

\VS{15}Leya hayroo ti wey kaŋ a duu ey Yakuba se Padaŋ-Aram, nda Dina nga ize woyoo. Ngi izʼarey nda ngi ize woyey kul cere ra hinnaa manʼti kala boro waranza cindi hinza (33).


\par }{\PP \VS{16}Gad izʼarey ti: Sefoŋ, nda Hagi, nda Šuni, nda Esiboŋ, nda Eri, nda Arodi, nda Areli.

\VS{17}Ašer izʼarey ti: Yimna, nda Yišwa, nda Yišwi, nda Beriya, nda Sera ngi woymaa. Beriya izʼarey ti: Heber nda Malkiyel.

\VS{18}Zilpa kaŋ Labaŋ nʼa noo nga ize woyoo Leya se, hayroo ti wey kaŋ a duu ey. Ize boro woy cindi iddu (16) no a duu ey Yakuba se.


\par }{\PP \VS{19}Rašel, Yakuba wandoo izʼarey ti: Isufi nda Benžameŋ.

\VS{20}Isufi duu Misira gandaa ra izʼarey kaŋ Poti-Fera kaŋ ti On
sargari juwalkaa ize woyoo kaŋ ti Asanat nʼi hay a se: Manase nda Efrayim.

\VS{21}Benžameŋ izʼarey ti: Bela, nda Beker, nda Ašibel, nda Gera, nda Naamaŋ, nda Ehi, nda Roš, nda Mupim, nda Hupim, nda Ardu.

\VS{22}Rašel hayroo ti wey kaŋ a duu ey Yakuba se. I kul cere ra manʼti kala boro woy cindi taaci (14).


\par }{\PP \VS{23}Dan izʼaroo ti Hušim.

\VS{24}Neftali izʼarey ti: Yasiyel, nda Guni, nda Yeser, nda Šilem.

\VS{25}Bilha kaŋ Labaŋ nʼa noo nga ize woyoo Rašel se, hayroo ti wey. A duu Yakuba se zankayaŋ, i kul cere ra manʼti kala ize boro iyye.


\par }{\PP \VS{26}Yakuba hugoo borey kul kaŋ hun a ga kaŋ koy a bande Misira, manʼti kala boro woydu cindi iddu (66) kaŋ nga izʼarey wandey sii i ra.

\VS{27}Isufi izʼaru hinkaa kaŋ hayandi Misira nda Yakuba hugoo borey kul kaŋ koy a bande Misira manʼti kala boro woyye (70).


\par }{\SH Yakuba goro Gošeŋ
\par }
{\PP \VS{28}Yakuba nka Žuda sanba nga jine Isufi do ka alhabar tee a se kaŋ nga goo ma koy Gošeŋ. Kaŋ i too Gošeŋ gandaa ra,

\VS{29}Isufi na nga bari torkaa soolu ka žigi a boŋ ka koy nga baabaa Izirayel kubay Gošeŋ. Za a dii a, a na nga boŋ warra jindoo ga, a gay a ga jindoo dii ka hẽe.

\VS{30}Izirayel nee Isufi se: «Sohõ, nda a baa ya buu, zama ay dii ni, ay dii kaŋ nʼga huna!»

\VS{31}Isufi nee nga armey nda nga baabaa hugoo borey se: «Ay ga žigi ka koy alhabar daŋ Firawuuna ra ka nee a se: ‹Agʼarmey nda ay baabaa hugoo borey kul kaŋ goo Kanaŋ gandaa ra kaa ay jeroo ga.

\VS{32}I manʼti kala kurkawyaŋ, zama alman no i gʼa biiri. I kate ngi bande ngi alman buuney, nda ibeerey, nda haya kul kaŋ goo maaɲey ga.›

\VS{33}Waati kaŋ Firawuuna na war cee ka nee: ‹Macin ti war goymiɲoo?›

\VS{34}War mʼa zaabi ka nee: ‹Ni tamey manʼti kala kurkawyaŋ za ngi zankataraa ga hala hõ, ir nda ir baabey kul.› Takaa woo ra war ga goro Gošeŋ gandaa ra, zama kuryan manʼti kala almuhal Misira borey se.»




\par }\Chap{47}{\SH Yakuba dii Firawuuna
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isufi koy alhabar daŋ Firawuuna ra, a nee a se: «Ay baabaa, nda ay armey, nda ngi alman buuney, nda ibeerey, nda haya kul kaŋ goo maaɲey ga kaa ka hun Kanaŋ gandaa ra. Ngi ne Gošeŋ gandaa ra.»

\VS{2}A na boro guu zaa nga armey ra ka koy Firawuuna do.

\VS{3}Firawuuna nee nga armey se: «Macin ti war goymiɲoo?» I na Firawuuna zaabi ka nee: «Ni tamey kaŋ ti ir nda ir kaagey manʼti kala kurkawyaŋ.»

\VS{4}I nee Firawuuna se koyne: «Ir nka kaa ka goro gandaa woo ra, zama nongu sii kaŋ ra ni tamey ga ngi almaney kur, heraa laala Kanaŋ gandaa ra. Sohõ naŋ ni tamey ma goro ka waati tee Gošeŋ gandaa ra.»

\VS{5}Firawuuna nee Isufi se: «Ni baabaa nda ni armey kaa ni do,

\VS{6}Misira gandaa ne ni jine. Ni baabaa nda ni armey gorandi gandaa nongu henna-hennaa ra. I ma goro Gošeŋ gandaa ra. Nda nʼga goykaw hennayaŋ bay i ra, mʼi daŋ agʼalmaney jine, i ma tee i se jineboro.»


\par }{\PP \VS{7}Isufi kate nga baabaa Yakuba kʼa cebe Firawuuna se. Yakuba gaara Firawuuna se.

\VS{8}Firawuuna nee Yakuba se: «Jiiri marje bara ma ne?»

\VS{9}Yakuba na Firawuuna zaabi ka nee: «Ay yawtaraa jiirey manʼti kala zangu nda waranza (130). Ay hunaroo jiirey ga kacca i ga laala, i mana too jiirey kaŋ ay kaagey duu ey ngi yawtaraa ra.»

\VS{10}Yakuba yee ka gaara Firawuuna se, de a hun a do.


\par }{\PP \VS{11}Isufi na nga baabaa nda nga armey gorandi, de a nʼi noo doo Misira gandaa ra, gandaa nongu henna-hennaa ra, Ramses\FTNT{*}{{\FR 47:11 }{\FR{47.11
}}{\FQ{Ramses
}}{\FT{sii kala Gošeŋ gandaa ra.}}} laamaa ra, nda takaa kaŋ nda Firawuuna nʼa yaamar.

\VS{12}A na nga baabaa, nda nga armey, nda nga baabaa hugoo borey kul noo ŋaayan, affoo kul a laasaabu kʼa noo haya kaŋ ga wasa nga borey hinnaa se.


\par }{\SH Isufi teegoyoo heraa waati
\par }
{\PP \VS{13}Ŋaayan sii gandaa kul ra, zama heraa hanse ka laala. Misira nda Kanaŋ gandaa fara heraa maaganda se.

\VS{14}Isufi na Misira nda Kanaŋ gandaa nooroo kul marga kaŋ nda borey na alkamaa day. A na nooroo woo kul ka koy Firawuuna hugoo ra.

\VS{15}Waatoo kaŋ nooroo ben Misira nda Kanaŋ gandaa ra, Misira borey kul kaa Isufi do ka nee a se: «Ir noo taasu. Macin se ir ga buu nongu kaŋ ra ni goo, zama ir nooroo ben.»

\VS{16}Isufi zaabi ka nee: «Nda war nooroo ben, wa kate war almaney, ay gʼi barmay war se nda taasu.»


\par }{\PP \VS{17}I kate ngi almaney Isufi do. A na ngi baryey, nda alman buuney, nda ibeerey, nda farkey barmay i se nda taasu. A na jiiroo din tee a ga almaney kul barmay i se nda taasu.

\VS{18}Waatoo kaŋ jiiroo woo ben, yeeši i kaa a do ka nee a se: «Ir koyoo, ir si hin kʼa tugu ma ne kaŋ ir noorey ben, alman kurey yee ni maaɲoo ga, haya kul mana cindi kaŋ ir ga kate a ma ne, kala ir kunturey nda ir faarey, ir koyoo.

\VS{19}Macin se ir nda ir faarey ga faati nongu kaŋ ra ni goo? Ir nda ir faarey day nda taasu, woo ra ir nda ir faarey ga tee Firawuuna wane. Ir noo dumi hala ir ma huna ir masi koy buu, laboo mo masi koy hasara.»


\par }{\PP \VS{20}Takaa woo nda Isufi na Misira faarey kul day Firawuuna se, zama Misira borey affoo kul nka nga faaroo neere heraa kaŋ ga koy de, a ga tonton se. Misira gandaa tee Firawuuna wane.

\VS{21}Isufi na borey daŋ koyrawey ra, mʼa dii Misira gandaa boŋ faa ga ka koy affaa ga.

\VS{22}Sargari juwalkey hinne faarey no a manʼi day, zama haya no kaŋ Firawuuna nʼa zaa nga jindoo ga sargari juwalkey se. Ngi meehunaa si hun kala Firawuuna do, woo se i mana ngey faarey neere.


\par }{\PP \VS{23}Isufi nee borey se: «Ay na war nda war faarey day Firawuuna se. Dumi ne, war mʼa say faarey ra.

\VS{24}Nda hegaa tee, zamna guu kul war ga affoo noo Firawuuna se, war ma itaacaa zaa kʼa tee dumi faarey se nda ŋaayan war hugey borey nda war izey se.»

\VS{25}I nʼa zaabi ka nee: «Nʼnʼir hundey hallasi. Yala ir ma duu alhormo ni do, ir koyoo ka tee Firawuuna se baɲɲa.»

\VS{26}Isufi nʼa tee yaamar kaŋ ga bara hala hõ kaŋ Misira faari zamna guu kul affaa ti Firawuuna wane. Sargari juwalkey hinne waney no Firawuuna sʼi mayray.


\par }{\SH Yakuba ibaayi kokoraa
\par }
{\PP \VS{27}Izirayel goro Misira gandaa ra, Gošeŋ gandaa ra. I tee no din ra almankoyni, i duu izeyaŋ, de i hanse ka boobo.

\VS{28}Yakuba huna jiiri woy cindi iyye (17) Misira gandaa ra. Aloomuroo kaŋ Yakuba duu a manʼti kala jiiri zangu nda woytaaci cindi iyye (147).


\par }{\PP \VS{29}Waatoo kaŋ Izirayel man buuyan, a na nga izoo Isufi cee, a nee a se: «Ay gʼa wiri ni ga, alhormo tee ya ne, ma ni kaboo daŋ ay ceehamoo cire ka allaahidu zaa ya ne nda baji nda laadirtaraa kaŋ nʼsʼay sutura Misira.

\VS{30}Waati kaŋ ay koy ay hayragey gar alaahara, mʼay zaa ka hun Misira ka koy ay sutura ay hayragey hugoo ra.» Isufi zaabi ka nee: «Woo kaŋ nʼnʼa har, nga no ay gʼa tee.»

\VS{31}Yakuba nee: «A žee ya ne.» Isufi žee a se. Woo banda ga, Izirayel sujudu nga daaroo boŋoo ga.




\par }\Chap{48}{\SH Yakuba gaara Isufi izʼarey se
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hayey din kaŋ tee banda ga, boroyaŋ kaa ka nee Isufi se: «Ma bay, ni baabaa sii nda baani.» Isufi na nga izʼaru hinkaa kaŋ ti Manase nda Efrayim zaa nga bande.

\VS{2}Boroyaŋ na alhabar daŋ Yakuba ra ka nee a se: «Ni izʼaroo Isufi ne ma kaa ni do.» Izirayel na gaabi daŋ nga boŋ ra, a goro daaroo boŋ.

\VS{3}Yakuba nee Isufi se: «Irkoy, Hini-kul-koyoo bangay ya ne Luz, Kanaŋ gandaa ra, a gaara ya ne.

\VS{4}A nee ya ne: ‹Nga ne, ay ga ni noo hayyan, ay ga ni boobandi, ay ga ni tee dumi boobo. Ay ga gandaa woo noo ni hayyanoo se ni banda ga, a mʼa mayray hala abada.›

\VS{5}Sohõ izʼaru hinkaa kaŋ ni duu ey za ya na kaa ni do Misira gandaa ra, i ga tee ay wane. Efrayim nda Manase ga tee ay wane sanda Rubeŋ nda Simewoŋ.

\VS{6}Amma ni hayroo kaŋ nʼgʼa hay dumawey ga, ga tee ni wane. Ngi armey bagaa ra i ga tubu.

\VS{7}Agay, nʼga bay, waatoo kaŋ ay ga kaa ka hun Padaŋ, Rašel buu ay kaboo ra, Kanaŋ gandaa ra. Diray cindi ir nda koyraa game kaŋ se i ga nee Efrata. No din ra ay nʼa sutura, Efrata fondaa ra. Efrata da ti Betelehem.»

\VS{8}Izirayel dii Isufi izʼarey, de a nee: «Mayyan ti wey?»

\VS{9}Isufi na nga baabaa zaabi ka nee: «Izʼarey no kaŋ Irkoy nʼi noo ya ne, ne ra.» Yakuba nee: «Ay gʼa wiri ni ga, i manandi agay hala ay ga gaara i se.»


\par }{\PP \VS{10}Žeenayyanoo na Izirayel moɲey kokoorandi hala nongu kaŋ ra a si dii koyne. A nʼi manandi a ga. Yakuba nʼi summu, a nʼi naagu nga gandoo ra.

\VS{11}Izirayel nee Isufi se: «Ya na hongu wala ay ga dii ni koyne, amma nga ne, Irkoy nʼay cebe ba ni hayroo.»

\VS{12}Isufi nʼi kaa nga baabaa cewey boŋ, a na nga ndumoo sinji laboo ra ka gunguma.


\par }{\PP \VS{13}Woo banda ga, Isufi na ngi boro hinkaa kul zaa, Efrayim goo Isufi kabe gumaa here, Izirayel kabe waawaa ga, Manase goo nga kabe waawaa here, Izirayel kabe gumaa ga. A nʼi manandi a ga.

\VS{14}Izirayel na nga kabe gumaa šerre kʼa fur Efrayim kaŋ ti kayne boŋoo ga, a na nga kabe waawaa fur Manase boŋoo ga. A nka nga kabey bere cere se, zama Manase ti beere.

\VS{15}A gaara Isufi se jina, a nee:

\par }{\Q «Yala Irkoy kaŋ fondaa ra ay hayragey Ibirahima nda Isiyaka dira,

\par }{\Q yala Irkoy kaŋ nʼay kur za ay huru aduɲɲa ra hala hõ,


\par }{\Q \VS{16}yala almalaykaa kaŋ nʼay hallasi ifutu kul ra, ma albarka daŋ zankey wey ra.

\par }{\Q Yala ay maaɲoo nda ay hayragey Ibirahima nda Isiyaka maaɲey ma ciya i ga.

\par }{\Q Yala i ma boobo gandaa ra kʼa too!»


\par }{\PP \VS{17}Isufi dii kaŋ nga baabaa na nga kabe gumaa fur Efrayim boŋoo ga, a mana kan a se. A na nga baabaa kaboo zaa ka nee nga gʼa kaa Efrayim boŋoo ga ka fur Manase wanoo ga.

\VS{18}Woo banda ga, a nee nga baabaa se: «Manʼti takaa woo no, ay baabaa! Zama woo ti beere, ni kabe gumaa fur boŋoo ga.»

\VS{19}Baaboo wanji, a nee: «Ay ga bay, ay izoo, ay ga bay, a ga tee jama, nga mo ga tee boro beeri. Amma nga kaynoo ga beeri nda a, de nga hayroo ga dumi boobo tee.»

\VS{20}Hanoo woo, a gaara i se, de a nee: «War maaɲey nda Izirayel borey ga gaara ka nee: ‹Irkoy ma ni tee sanda Efrayim nda Manase!›» Takaa woo nda a na Efrayim daŋ Manase jine.


\par }{\PP \VS{21}Izirayel nee Isufi se: «Agay ne buuyan mee ga, Irkoy goo war bande, de a ga war yeeti war hayragey gandaa ra.

\VS{22}Agay, ay ga ni noo Šekem kaŋ ay nʼa taa nda ay takubaa nda ay biraa Amor borey kone. A ga tee ma ne tontoni ka bisa ni armey.»




\par }\Chap{49}{\SH Yakuba šenni kokorantey
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakuba ciya nga izʼarey se, a nee i se:

\par }{\Q «Wa marga, ay ga hayey filla war se

\par }{\Q kaŋ ga kaa ka tee zamaney kaŋ ga kaa ra.


\par }{\Q \VS{2}Wa marga ka haŋajer, Yakuba izʼarey,

\par }{\Q wa maa war baabaa Izirayel se.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Rubeŋ, ni ti ay izʼaru jinaa,

\par }{\Q agʼalfaydaa nda ay gaabi jina-jinawey ra ay duu ni,

\par }{\Q ni beeraa nda ni hinoo bisa ni armey waney.


\par }{\Q \VS{4}Nʼga zarga sanda hari,

\par }{\Q woo se nʼsi tee jineboraa koyne!

\par }{\Q Zama ni žigi ni baabaa kanidogoo boŋ, nʼnʼa kaynandi.

\par }{\Q A žigi ay daaroo boŋ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Simewoŋ nda Lewi manʼti kala armayaŋ

\par }{\Q kaŋ anniyawey manʼti kala kurimunyan.


\par }{\Q \VS{6}Ay hundoo sii ngi ceretaraa ra,

\par }{\Q ay binoo sii ngi margaroo ra,

\par }{\Q zama ngi futuyanoo ra i na aruyaŋ wii,

\par }{\Q ngi hooraa ra i na yaaruyaŋ malal.


\par }{\Q \VS{7}Ngi hottayyanoo ma laali, zama a ga koron.

\par }{\Q Ngi futuyanoo ma laali, zama a ga laala.

\par }{\Q Ay gʼi say Yakuba gandaa ra.

\par }{\Q Ay gʼi say-say Izirayel gandaa kul ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Žuda, ni, ni armey ma ni saabu,

\par }{\Q ni kaboo ga ni iberey gungumandi,

\par }{\Q de mo ni baaba-izey ga sujudu ni jine.


\par }{\Q \VS{9}Žuda manʼti kala ganjihayla-ize,

\par }{\Q nʼga hun hoodogoo ra, ay izʼaroo.

\par }{\Q A ga kani ka hunanzam sanda ganjihayla aru

\par }{\Q wala sanda ganjihayla woy.

\par }{\Q May no ma yadda kʼa tunandi?


\par }{\Q \VS{10}Kokoytaray goboo si hun Žuda kone.

\par }{\Q Boŋkoynitaray goboo si hun kaboo ra,

\par }{\Q hala nga koy cimi-cimoo kaayanoo ga\FTNT{*}{{\FR 49:10 }{\FR{49.10
}}{\FQ{hala nga koy cimi-cimoo kaayanoo ga}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{hala Šilo kaayanoo ga
}}{\FT{wala
}}{\FQA{hala waati kaŋ i na alkaasoo kaa a se.}}},

\par }{\Q nga kaŋ se gandawey kul borey ga yee ganda.


\par }{\Q \VS{11}Žuda ga nga farkaa haw
alanebɲaŋoo ga,

\par }{\Q alanebɲaa hennaa ga nga farka-izoo ga hawa.

\par }{\Q Alaneb hari mooraa ra a ga nga bankaaraa ɲumandi,

\par }{\Q alaneb-izoo hari ciraa ra a ga nga darbay beeroo ɲumandi.\FTNT{†}{{\FR 49:11 }{\FR{49.11
}}{\FT{Alanebɲaa manʼti kala tuuri baana, amma nga haroo addawlaa ga hima nda yuu wala hawjii.}}}


\par }{\Q \VS{12}Moɲey nere nda alaneb hari moora,

\par }{\Q de hiɲey kaaray nda waa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Zabuloŋ ga goro teekoo miɲoo ga,

\par }{\Q a goo harihiyey guraa ga,

\par }{\Q nga laamaa ga koy hala Sidoŋ here.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Isakar manʼti kala farka gaabikoyni

\par }{\Q kaŋ ga kani kaley gamey ra.


\par }{\Q \VS{15}A dii kaŋ hunanzamdoo ga boori,

\par }{\Q gandaa ga kan.

\par }{\Q A na nga jesoo gaaru ka jere.

\par }{\Q A ga baɲɲataray goy tee.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Dan ga ciiti nga dumoo se

\par }{\Q sanda Izirayel alkabiila foo.


\par }{\Q \VS{17}Dan ga tee gandakarfu kaŋ goo fondaa ra,

\par }{\Q a ga tee gondi kaŋ goo lolaa ra

\par }{\Q kaŋ ga bari cee ɲama

\par }{\Q hala bari kaarukaa ma kaŋ nda banda.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Abadantaa, ay ga ni hallasiroo batu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Gad, bone teekawyaŋ ga marga a ga,

\par }{\Q amma nga, a gʼi dii nda banda.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ašer do ŋaayan henna ga hun,

\par }{\Q nga do kokoy ŋaayaney ga hun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Neftali manʼti kala jeeri kaŋ sii boro mayray ra.

\par }{\Q A ga ize hennayaŋ hay.\FTNT{‡}{{\FR 49:21 }{\FR{49.21
}}{\FQ{Neftali manʼti kala jeeri kaŋ sii boro mayray ra. A ga ize hennayaŋ hay}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{Neftali manʼti kala tuuri beeri kaŋ ga nga kabey šerre. A ga kabe hennayaŋ tee.}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Isufi manʼti kala yaaru,

\par }{\Q yaaru kaŋ goo hari jere ga,

\par }{\Q yaaruyaŋ kaŋ goo tondi hondu jese ga.\FTNT{§}{{\FR 49:22 }{\FR{49.22
}}{\FQ{Isufi manʼti kala yaaru, yaaru kaŋ goo hari jere ga, yaaruyaŋ kaŋ goo tondi hondu jese ga}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{Isufi manʼti kala tuuri kabe dumante kaŋ ga ize tee, de a goo hari jere ga. Kabey ga žigi cetaa ga ka bisa a.}}}


\par }{\Q \VS{23}Birawkarkey nʼa tooɲe,

\par }{\Q i nʼa kar, i nʼa yenje,


\par }{\Q \VS{24}amma nga biraa alfaydaa ga gay,

\par }{\Q nga kabey goo nda gaabi\FTNT{*}{{\FR 49:24 }{\FR{49.24
}}{\FQ{amma nga biraa alfaydaa ga gay, nga kabey goo nda gaabi}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{amma affoo kul biraa cindi a ga kogu karbaši, ngi kabey jijiri.}}},

\par }{\Q Hinikoyoo kaŋ ti Yakuba Koyoo kabey bande,

\par }{\Q Kurkaa kaŋ ti Izirayel Tondoo, maaɲoo ga.


\par }{\Q \VS{25}Ni baabaa Koyoo ga ni faaba,

\par }{\Q Hini-kul-koyoo ga albarka daŋ ni ra.

\par }{\Q Nʼga duu beenaa haroo albarkaa,

\par }{\Q nda laboo cire guusu beeroo haroo albarkaa,

\par }{\Q nʼga duu ni almaney nda ni hayroo albarkaa.


\par }{\Q \VS{26}Ni baabaa gaararey

\par }{\Q ga bisa ay hayragey waney,

\par }{\Q i ga too hala hondey kaŋ ga bara waati kul.\FTNT{†}{{\FR 49:26 }{\FR{49.26
}}{\FQ{Ni baabaa gaararey ga bisa ay hayragey waney, i ga too hala hondey kaŋ ga bara waati kul}}{\FT{, Ebere šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{Ni baabaa gaararey ga bisa tondiɲaŋey kaŋ gay i ga bara haya henney, i ga bisa tondi hondey kaŋ ga bara waati kul gomney.}}}

\par }{\Q Yala i ma tabati Isufi boŋoo ga,

\par }{\Q nga armey boŋkoynoo teɲaa ga!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Benžameŋ manʼti kala ganjihanši kaŋ ga kotta.

\par }{\Q Subbaahoo ra, a ga hayaa ŋaa kaŋ a duu a,

\par }{\Q cijinoo ra, a ga nga
alganiimaa zamna.»


\par }{\PP \VS{28}Izirayel alkabiila woy cindi hinkaa (12) kul ti woo. Šenney ti wey kaŋ ngi baabaa nʼi har i se nga gaararoo ra. A gaara i se affoo kul nda nga gaararoo.


\par }{\SH Yakuba buuyanoo
\par }
{\PP \VS{29}Woo banda ga, Yakuba na nga izʼarey yaamar ka nee: «Ay ga koy ay hayragey gar alaahara, war mʼay sutura ay baabey jerey ga, tondi guusoo ra kaŋ goo Eferoŋ Heti boraa faaroo ra,

\VS{30}Makupela faaroo tondi guusoo ra kaŋ ga Mamre tenje, Kanaŋ gandaa ra. Faaroo no kaŋ Ibirahima nʼa day Eferoŋ Heti boraa ga kʼa tee
saaray.

\VS{31}No din ra Ibirahima nda nga wandoo Sarata suturandi. No din ra Isiyaka nda nga wandoo Rebeka suturandi. No din ra ay na Leya sutura.

\VS{32}Faaroo nda tondi guusoo kaŋ goo a ra mana dayandi kala Heti borey ga.»

\VS{33}Waatoo kaŋ Yakuba na nga izʼarey yaamar ka ben, a na nga cewey marga nga daaroo ra, hundoo hun, a koy nga hayragey gar alaahara.




\par }\Chap{50}{\SH Yakuba kaŋ ti Izirayel suturayanoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isufi gum nga baabaa ndumoo boŋ, a hẽe a ga, a nʼa summu.

\VS{2}Isufi na safarkey, nga tamey yaamar i ma nga baabaa yon\FTNT{*}{{\FR 50:2 }{\FR{50.2
}}{\FT{Bukaw yonyan mmʼa ganji a ma funbu.}}}. I na Izirayel yon.

\VS{3}I na jirbi woytaaci (40) tee a ra, zama woo ti jirbey kaŋ kayandi yonyan se. Misira borey nʼa hẽe jirbi woyye (70).


\par }{\PP \VS{4}Waatoo kaŋ nga buuyanoo goraa jirbey bisa, Isufi šelaŋ Firawuuna hugoo borey se ka nee: «Wa alhormo tee ya ne, ay gʼa wiri war ga, war mʼay dontaa ka too Firawuuna do ka nee a se:

\VS{5}‹Ay baabaa nkʼay žeendi ka nee kaŋ nga ne, buuyan mee ga, nga
saaraa kaŋ nga nʼa soolu Kanaŋ gandaa ra, no din ra ya nga sutura.› Sohõ ay ga baa ya žigi ka koy ay baabaa sutura, de ya yee kate.»

\VS{6}Firawuuna zaabi ka nee: «Žigi ka koy ni baabaa sutura sanda takaa kaŋ nda a na ni žeendi.»

\VS{7}Isufi žigi ka koy nga baabaa sutura. Firawuuna borey kul, nda nga hugoo boro beerey, nda Misira gandaa boro beerey kul žigi ka koy a bande,

\VS{8}nda Isufi hugoo kul, nda nga armey, nda nga baabaa hugoo borey. Haya kul mana cindi Gošeŋ gandaa ra kala zankey hinne, nda ngi alman buuney, nda ngi ibeerey.

\VS{9}Bari torkayaŋ nda bari kaarukawyaŋ hanga Isufi bande. Hayey kaŋ hanga a bande ga hanse ka boobo.


\par }{\PP \VS{10}Waatoo kaŋ i too taasu kar ganganoo do kaŋ se i ga nee Atadu kaŋ goo Žurdeŋ isaa se banda, no din ra i na buuyanoo hẽe, hẽeni beeri šenda-šenda, de a na nga baabaa buuyanoo goro jirbi iyye.

\VS{11}Gandaa gorokey kaŋ ti Kanaŋ borey dii takaa kaŋ nda i na buuyanoo hẽe Atadu ganganoo ra, de i nee: «Woo ti buuyan beeri Misira borey se!» Woo se i na ganganoo din maaɲoo daŋ Abel-Misirayim (maanaa «buuyanoo goraa kaŋ Misira borey nʼa tee»), a goo Žurdeŋ isaa se banda.


\par }{\PP \VS{12}Izirayel izʼarey nʼa tee nda takaa kaŋ nda a nʼi yaamar.

\VS{13}Nga izʼarey nʼa ka koy Kanaŋ gandaa ra, i nʼa sutura tondi guusoo ra kaŋ goo Makupela faaroo ra. Faaroo no kaŋ Ibirahima nʼa day Eferoŋ Heti boraa ga kaŋ ga Mamre tenje, kʼa tee saaray.

\VS{14}Waatoo kaŋ Isufi na nga baabaa sutura ka ben, a yee Misira, nga nda nga armey, nda borey kul kaŋ žigi a bande ka koy baaboo sutura.


\par }{\SH Isufi na nga armey biney yaynandi
\par }
{\PP \VS{15}Kaŋ Isufi armey dii kaŋ ngi baabaa buu, i nee cere se: «Sohõ, nda Isufi konna ir, a ga hin ka ifutaa kul kaŋ ir bay kʼa tee a se bana ir ra!»

\VS{16}I donto ka nee Isufi se: «Za ni baabaa mana buu a na yaamar foo noo ka nee:

\VS{17}‹Wa nee Isufi se kaŋ ay gʼa wiri a ga a ma nga armey hooyanoo nda ngey zunuboo yaafa i se, zama goy futu no i nʼa tee ma ne!› Adiši sohõ ni baabaa Koyoo tamey hooyanoo yaafa i se!» Kaŋ Isufi maa šenney wey kul, a hẽe.

\VS{18}Nga armey hunday kaa ka gunguma jinoo ra ka nee: «Nga ne, ir ga tee ma ne baɲɲa.»

\VS{19}Isufi nʼi zaabi ka nee: «War masi hunbur! Agay ti Irkoy wala?

\VS{20}War, war miile ka ifutu tee ya ne, amma Irkoy nʼa bere kʼa tee ihenna, hala hayaa kaŋ ne ka tee ma duu ka teendi. Jama beeri ma duu hallasiyan.

\VS{21}Sohõ war masi hunbur, ay ga war nda zankey ŋandi.» Šenni henney wey nda a na biney yaynandi.


\par }{\SH Isufi buuyanoo
\par }
{\PP \VS{22}Woo banda ga, Isufi cindi Misira, nga nda nga baabaa hugoo borey. Isufi huna jiiri zangu nda iwoy (110).

\VS{23}A dii Efrayim izʼarey nda izʼarey izey. A dii mo Makir kaŋ ti Manase izʼaroo, izey, i hayandi cewey boŋ.

\VS{24}Isufi nee nga armey se: «Agay ne buuyan mee ga. Irkoy si dirɲa war, a ga war ka žigi ka hun gandaa woo ra, ka war ka koy gandaa ra kaŋ a žee nga gʼa noo Ibirahima, nda Isiyaka, nda Yakuba se.»

\VS{25}Woo banda ga, Isufi na Izirayel izey žeendi ka nee: «Waati kaŋ Irkoy hongu war, war mʼay birey ka žigi ka hun ne.»


\par }{\PP \VS{26}Isufi buu nga jiiri zangu nda iwoyaa (110) ga. I nʼa yon, i nʼa daŋ bukawey ceesu foo ra Misira.

\par }