\NormalFont\ShortTitle{MATIYU}

{\MT Linžiloo kaŋ Matiyu nʼa hantum

\par }{\IS Citaaboo fahamandiroo

\par }{\IP {\IT{Isa Almasihu taaliboo kaŋ maaɲoo ti Matiyu, i ga nee a se mo Lewi no ka citaaboo woo hantum. Nga goyoo manʼti kala alkaasidiiyan, a nʼa naŋ ka hanga Isa. Waatoo kaŋ Isa koy beenaa ra banda ga, Matiyu na Isa teegoyey hantum ka Alyahuudey bayrandi boro kaŋ ti Isa Almasihu.}}

\par }{\IP {\IT{Za zaman Alyahuudey ga boraa kaŋ Irkoy nʼa suuba kaŋ ti ngi Hallasikaa batu. Za gayyan Irkoy diyawey na Hallasikaa kaayanoo silbawey bayrandi. Matiyu citaaboo ga cebe kaŋ zanka taanaa kaŋ maaɲoo ti Isa kaŋ hayandi Betelehem koyraa ra ti Hallasikaa.}}

\par }{\IP {\IT{Matiyu ga cebe mo kaŋ Isa ti Alyahuudey kokoyoo kaŋ na Irkoy Laamaa šintin laboo ga. A na tammaasa kayfanteyaŋ tee ka nga hinoo cebe.}}

\par }{\IP {\IT{Matiyu citaaboo ga Isa cawandoo zamna zamna beeri guu:}}

\par }{\IB \par }
{\ILI {\IT{1. Tondi hondoo boŋ waazoo.}}

\par }{\ILI {\IT{2. Hayey kaŋ Isa nʼi har borey se kaŋ ga hima ka Irkoy Laamaa šennoo waazu.}}

\par }{\ILI {\IT{3. Irkoy Laamaa sirrey.}}

\par }{\ILI {\IT{4. Takaa kaŋ nda Irkoy Laamaa borey ga huna cere ra.}}

\par }{\ILI {\IT{5. Takaa kaŋ nda boro ga Irkoy Laamaa hinoo batu.}}

\par }{\IB \par }
{\IP {\IT{Citaaboo woo ra ir ga dii kaŋ Isa buuyanoo nda nga tunyanoo ga cebe kaŋ a goo nda hini zunubu nda buuyan ga.}}

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Isa Almasihu kaagey
\par }
{\R (Luka 3.23–38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa
Almasihu assiloo taarikoo ti woo. Isa manʼti kala
Dawda Haamaa, Dawda mana hun kala Ibirahima ga.

\VS{2}Ibirahima na Isiyaka hay. Isiyaka na Yakuba hay. Yakuba na Žuda nda nga armey hay.

\VS{3}Žuda na Peres nda Zera hay Tamar ga. Peres na Hesroŋ hay. Hesroŋ na Aram hay.

\VS{4}Aram na Aminadab hay. Aminadab na Nahišoŋ hay. Nahišoŋ na Salmuni hay.

\VS{5}Salmuni na Bowazu hay Rahab ga. Bowazu na Obed hay Rutti ga. Obed na Yišay hay.

\VS{6}Yišay na Dawda hay kaŋ ga kaa ka tee kokoy.

\par }{\PP Dawda na Sulaymaana hay Uri wandoo ga.

\VS{7}Sulaymaana na Roboham hay. Roboham na Abiya hay. Abiya na Azaf hay.

\VS{8}Azaf na Žozafat hay. Žozafat na Žoram hay. Žoram na Oziyas hay.

\VS{9}Oziyas na Yotam hay. Yotam na Akaz hay. Akaz na Ezekiyas hay.

\VS{10}Ezekiyas na Manase hay. Manase na Amoŋ hay. Amoŋ na Žosiyas hay.

\VS{11}Žosiyas na Žožakin nda nga armey hay Babiloŋ koyyanoo waati.


\par }{\PP \VS{12}Babiloŋ koyyanoo banda ga, Žožakin na Šaltiyel hay. Šaltiyel na Zorobabel hay.

\VS{13}Zorobabel na Abihud hay. Abihud na Eliyakim hay. Eliyakim na Azor hay.

\VS{14}Azor na Sadok hay. Sadok na Ašim hay. Ašim na Eliyud hay.

\VS{15}Eliyud na Eleyazar hay. Eleyazar na Mataŋ hay. Mataŋ na Yakuba hay.

\VS{16}Yakuba na Isufi hay. Isufi ti Maryama kurɲoo. Maryama ga Isa hun kaŋ se i ga nee Almasihu.


\par }{\PP \VS{17}Alwaddawey kul, kʼa dii za Ibirahima ga ka koy Dawda ga manʼti kala alwadda woy cindi taaci (14). Za Dawda ka koy hala Babiloŋ koyyanoo ga manʼti kala alwadda woy cindi taaci (14). Babiloŋ koyyanoo hala Almasihu ga manʼti kala alwadda woy cindi taaci (14).


\par }{\SH Isa Almasihu hayyanoo
\par }
{\R (Luka 2.1–7)

\par }{\PP \VS{18}Takaa ne kaŋ nda Isa
Almasihu huru aduɲɲa ra. Maryama kaŋ ti ɲaŋoo, kurɲe wiroo ti Isufi. I mana gorokasinay kaŋ a na gunde zaa
Hundi Henanantaa hinoo ra.

\VS{19}Isufi, nga kurɲe wiroo manʼti kala boro šerrante, a si baa nga ma moo kayandi a ga, woo se a baa nga mʼa naŋ tuguyan ra.

\VS{20}A goo ma miile kaŋ ir Koyoo almalayka foo ne ka bangay a se handiri ra ka nee a se: «Isufi, Dawda haamaa masi hunbur ka Maryama zaa, a ma tee ma ne wande, zama gundoo kaŋ a nʼa zaa, Hundi Henanantaa hinoo kʼa tee.

\VS{21}A ga izʼaru hay, de ma maaɲoo daŋ Isa (maanaa ‹ir Koyoo ti hallasiyan›), zama nga no ma nga jamaa hallasi ngi zunuboo ra.»


\par }{\PP \VS{22}Woo kul teendi hala hayaa kaŋ ir Koyoo na annaboo donto a mʼa har ma tabati, a nee:


\par }{\Q \VS{23}«Nga ne, hondiyaa ga gunde zaa, a ga izʼaru hay,

\par }{\Q i ga maaɲoo daŋ Emanuwel»\FTNT{*}{{\FR 1:23 }{\FR{1.23
}}{\XT{Ezayi 7.14.}}}

\par }{\MM kaŋ maanaa ti «Irkoy goo ir gamey ra».


\par }{\PP \VS{24}Kaŋ Isufi tun jirboo ra, a nʼir Koyoo almalaykaa yaamaroo tee ka nga wande wiroo dii.

\VS{25}A mana gorokasinay nda a hala a na izʼaroo hay, a na maaɲoo daŋ Isa.




\par }\Chap{2}{\SH Handaray bayraykoyniyaŋ kaa ka Isa guna
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isa hayandi Betelehem, Žude gandaa ra, kokoyoo kaŋ se i ga nee
Herod zamanoo ra. Handaray bayraykoyniyaŋ ne ka hun waynahunay ka kaa Žerizalem,

\VS{2}i nee: «Man Alyahuudey kokoyoo kaŋ hayandi? Ir dii nga handaraa\FTNT{*}{{\FR 2:2 }{\FR{2.2
}}{\XT{Kabuyaney 24.17.}}} waynahunay. Ir kaa ka sujudu a se.»

\VS{3}Kaŋ kokoyoo Herod maa woo, a zalba, de Žerizalem kul zalba a bande.

\VS{4}A na jamaa
sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey marga hala i ma nga bayrandi nongoo kaŋ ra
Almasihu ga hima ka hayandi.

\VS{5}I nee a se: «Betelehem kaŋ goo Žude, zama hayaa ne kaŋ annaboo nʼa hantum:


\par }{\Q \VS{6}‹Ni, Betelehem kaŋ goo Žude gandaa ra,

\par }{\Q šikka sii kaŋ ni manʼti Žude koyra ɲaŋey kul ikaccaa,

\par }{\Q zama jineboro foo ga hun ni ra kaŋ gʼay jamaa Izirayel kur.›\FTNT{†}{{\FR 2:6 }{\FR{2.6
}}{\XT{Miše 5.1.}}}»


\par }{\MM \VS{7}Waatoo din Herod na bayraykoyney cee tuguyan ra ka alhabar cimoo ceeci waatoo kaŋ handaraa bangay ga.

\VS{8}Woo banda ga, a nʼi donto Betelehem ka nee: «Wa koy, de war ma zanka taanaa alhabar cimoo ceeci. Nda war dii a, war mʼa bayrandi ya ne hala agay mo ma koy sujudu a se.»

\VS{9}Waatoo kaŋ i na haŋajer kokoyoo se ka ben, i koy. Nga ne, handaraa kaŋ i dii a waynahunay goo ma dira jiney ra hala waatoo kaŋ ra a kay nongoo kaŋ ra zankaa goo se beene.

\VS{10}Kaŋ i dii handaraa, i hanse ka ɲaali.

\VS{11}I huru hugoo ra, i dii zanka taanaa nda Maryama nga ɲaa. I sonbu ka sujudu zankaa se. I na jinawey feeri kaŋ ra ngi almaney goo ka gomni tee zankaa se kaŋ ti wura, nda dugu, nda
mir.

\VS{12}Woo banda ga, Irkoy bayrandi i se handiri ra kaŋ i masi yee Herod do. I na fondo tana zaa ka yee ngi gandaa ra.


\par }{\SH I na Isa ka zuru ka koy Misira
\par }
{\PP \VS{13}Waatoo kaŋ i koy, ir Koyoo almalayka foo ne ka bangay Isufi se handiri ra ka nee: «Tun ni boŋ ga, ma zanka taanaa nda ɲaŋoo zaa, ma zuru ka koy Misira. Ma cindi no din hala waati kaŋ ay šelaŋ ma ne, zama
Herod ga ceeci ka zankaa halaci.»

\VS{14}Isufi tun, a na zanka taanaa nda ɲaŋoo zaa cijinoo ra ka koy tugu Misira.

\VS{15}I cindi no din hala Herod buuyanoo ga, hala hayaa kaŋ ir Koyoo na annaboo donto a mʼa har ma tabati, a nee:

\par }{\Q «Ay ciya agʼizʼaroo se a ma hun Misira.»\FTNT{‡}{{\FR 2:15 }{\FR{2.15
}}{\XT{Oze 11.1.}}}


\par }{\SH Zankey wiiyanoo
\par }
{\PP \VS{16}Kaŋ Herod dii kaŋ bayraykoyney na nga kuubi, a hanse ka futu, de a sanba ka nee i ma Betelehem nda nga laamaa kul zankey wii kaŋ goo nda jiiri hinka nda wey kaŋ goo jiiri hinka se ganda, zama bayraykoyney šennoo ga nga jiirey si bisa woo.

\VS{17}Waatoo din hayaa kaŋ annabi Žeremi dontandi a mʼa har tabati. A nee:


\par }{\Q \VS{18}«Kaati mandi Rama ra,

\par }{\Q hẽeni nda booro booboyaŋ.

\par }{\Q Rašel ga nga izey hẽe.

\par }{\Q A mana yadda nga binoo ma yay,

\par }{\Q zama i mana cindi.»\FTNT{§}{{\FR 2:18 }{\FR{2.18
}}{\XT{Žeremi 31.15.}}}


\par }{\SH Isa nda nga hayragey kaa ka hun Misira
\par }
{\PP \VS{19}Waatoo kaŋ
Herod buu, ir Koyoo almalayka foo ne ka bangay Isufi se handiri ra Misira.

\VS{20}A nee: «Tun ni boŋ ga, ma zanka taanaa nda ɲaŋoo zaa, ma koy Izirayel gandaa ra, zama borey buu kaŋ ga ceeci ngi ma zanka taanaa hundoo kaa.»

\VS{21}Isufi tun, a na zanka taanaa nda ɲaŋoo zaa, de a koy Izirayel gandaa ra.

\VS{22}Amma kaŋ a maa kaŋ Arkelus no ma Žude laama nga baabaa Herod dogoo ra, a hunbur ka koy no din. Irkoy šelaŋ a se handiri ra, a koy Galile gandaa ra.

\VS{23}A kaa ka goro koyraa ra kaŋ se i ga nee Nazaret, hala šennoo kaŋ annabey nʼa har ma tabati kaŋ ti: «I ga maaɲoo daŋ Nazaret boraa.»




\par }\Chap{3}{\SH Yehiya kaŋ ti batizekaa waazoo
\par }
{\R (Marku 1.1–8; Luka 3.1–18; Yehiya 1.19–28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Haney din ra, Yehiya kaŋ ti
batizekaa bangay Žude saajoo ra ka waazu,

\VS{2}ka nee: «Wa
tuubi, zama beenaa
Laamaa man.»

\VS{3}Nga ti boraa kaŋ ga annabi Ezayi dontandi a ma šelaŋ ka nee:

\par }{\Q «Jinde foo ga kaati saajoo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Wa ir Koyoo fondaa soolu, wa nga lolawey šerrandi.›\FTNT{*}{{\FR 3:3 }{\FR{3.3
}}{\XT{Ezayi 40.3.}}}»


\par }{\MM \VS{4}Yehiya, yoo hinbiri darbay bara jindoo ra nda kuuru gamahaw kaŋ goo centoo ga. Nga meehunaa manʼti kala ndooyaŋ nda yuu gani.

\VS{5}Waatoo din no, Žerizalem koyraa borey, nda Žude kul, nda nongey kul kaŋ goo isaa here kaŋ se i ga nee Žurdeŋ, i kul fatta ka koy Yehiya do.

\VS{6}Yehiya na borey batize Žurdeŋ isaa ra, waatoo kaŋ i na ngi zunubey har kaaray.


\par }{\PP \VS{7}Kaŋ a dii
Fariziyeŋ nda
Sadusiyeŋ boobo kaa batizeyanoo se, a nee i se: «Gondi izey, may ka war waanandi war ma zuru Irkoy futayyanoo kaŋ ga kaa se?

\VS{8}Wa teegoy tee kaŋ ga cebe kaŋ war tuubi.

\VS{9}War masi nee war boŋ se: ‹Ibirahima ti ir baabaa›, zama ay ga war bayrandi kaŋ ba tondey wey, Irkoy ga hin ka hundi daŋ i ra kʼi tee Ibirahima se izeyaŋ.

\VS{10}Aywa, daašoo soolu ka tuuroo dunbu hala linjoo ga. Tuuri kul kaŋ si ize henna tee ga dunbandi ka warrandi nuune ra.

\VS{11}Agay, ay ga war batize nda hari ka cebe kaŋ war tuubi, amma boraa kaŋ ga kaa ay dumaa ga, hinoo bisa ay wanoo, de mo ay si hima nda ka nga taamey zaa. Nga, a ga war batize
Hundi Henanantaa ra nda nuune.

\VS{12}Nga fendoo goo kaboo ra ka nga taasu kar ganganoo haabu. A ga nga alkamaa fanji suuroo ra, amma toosaa, a gʼa ton nuune ra kaŋ si buu.»


\par }{\SH Isa batizeyanoo
\par }
{\R (Marku 1.9–11; Luka 3.21–22)

\par }{\PP \VS{13}Alwaatoo din, Isa hun Galile ka kaa Yehiya do Žurdeŋ isaa here hala a ma nga
batize.

\VS{14}Amma Yehiya nʼa kakaw ka nee: «Agay no ma hima ka kaa mʼay batize, amma ni, ni ka kaa ay do!»

\VS{15}De Isa nʼa zaabi ka nee: «Naŋ woo ma teendi sohõ, zama a tilasu ir ma Irkoy ibaayoo kul tee.» Yehiya nʼa naŋ a mʼa tee.

\VS{16}Za Isa batizandi, a fatta haroo ra. Beenawey ne ka feeri [a se], de a dii Irkoy
Hundoo zunbu nga ga ka kaa a ga sanda tuuzun alhaali.

\VS{17}De jinde foo ne ka šelaŋ beenaa ra ka nee: «Woo ti agay
Izʼaroo, ay baakaa, nga ti ay ɲaaloo.»




\par }\Chap{4}{\SH Ibilisi na Isa sii
\par }
{\R (Marku 1.12–13; Luka 4.1–13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Woo banda ga, Irkoy
Hundoo na Isa gongu ka žigi ka koy saajoo ra hala Ibilisi mʼa sii.

\VS{2}Isa meehaw zaari woytaaci (40) nda cijin woytaaci (40), a too nongu kaŋ ra a heray.

\VS{3}Siiyakaa man a ka nee a se: «Nda Irkoy
Izʼaroo ti ni, nee tondey wey ma bere ka tee takula.»

\VS{4}A zaabi ka nee: «A hantumandi
Citaaboo ra: ‹Manʼti ŋaayan hinne nda adamize ga huna, amma a ga huna nda šenni kul kaŋ ga hun Irkoy miɲoo ra.›\FTNT{*}{{\FR 4:4 }{\FR{4.4
}}{\XT{Alhukumoo 8.3.}}}»


\par }{\PP \VS{5}Woo banda ga, Ibilisi nʼa zaa ka koy koyra henanantaa\FTNT{†}{{\FR 4:5 }{\FR{4.5
}}{\FT{Koyraa ti Žerizalem.}}} ra, a nʼa kayandi Irkoy
hugu beeroo boŋoo boŋ beene.

\VS{6}A nee a se: «Nda Irkoy Izʼaroo ti ni, ni boŋ warra ganda, zama a hantumandi kaŋ

\par }{\Q nga ga nga almalaykey yaamar ma ne,

\par }{\Q i ga ni zaa ngi kabey ra

\par }{\Q hala ni cewoo masi koy cabu tondi ga.»\FTNT{‡}{{\FR 4:6 }{\FR{4.6
}}{\XT{Zaburey 91.11–12.}}}


\par }{\MM \VS{7}Isa nee a se: «A hantumandi koyne: ‹Masi ni Koyoo Irkoy sii.›\FTNT{§}{{\FR 4:7 }{\FR{4.7
}}{\XT{Alhukumoo 6.16.}}}»


\par }{\PP \VS{8}Ibilisi yee kʼa zaa ka koy tondi hondu foo boŋ kaŋ ga hanse ka beeri, de a nʼa cebe aduɲɲa laamawey kul nda ngi daržaa.

\VS{9}A nee Isa se: «Ay ga ni noo hayey wey kul nda ni sujudu ya ne.»

\VS{10}Isa nee a se: «Hun ne, Šaytan. A hantumandi: ‹Masi sujudu kala ni Koyoo Irkoy se, de nga hinne no mʼa gana.›\FTNT{*}{{\FR 4:10 }{\FR{4.10
}}{\XT{Alhukumoo 6.13.}}}»


\par }{\PP \VS{11}Woo banda ga, Ibilisi fay nda a, de almalaykayaŋ ne ka man a, i nʼa saajaw.


\par }{\SH Isa na nga diyawtaraa šintin Galile
\par }
{\R (Marku 1.14–15; Luka 4.14–15)

\par }{\PP \VS{12}Waatoo kaŋ Isa maa kaŋ i na Yehiya nondi, a mooru no din ka koy Galile.

\VS{13}A hun Nazaret koyraa ra, a koy goro Kaparnahum kaŋ goo Galile isabangoo miɲoo ga, Zabuloŋ nda Neftali laamaa ra.

\VS{14}Woo teendi hala šennoo kaŋ annabi Ezayi dontandi a mʼa har ma tabati, a nee:


\par }{\Q \VS{15}«Zabuloŋ laboo nda Neftali laboo

\par }{\Q kaŋ goo teekoo fondaa ga, Žurdeŋ isaa se banda

\par }{\Q kaŋ ti Galile boro dumey kaŋ manʼti Alyahuudu gandaa,


\par }{\Q \VS{16}Jamaa woo kaŋ goro kubaa ra dii gaay beeri,

\par }{\Q wey kaŋ goro gandaa ra nda buuyan biyoo ra, gaay fatta i se.»\FTNT{†}{{\FR 4:16 }{\FR{4.15–16
}}{\XT{Ezayi 8.23—9.1.}}}


\par }{\MM \VS{17}Za waatoo woo ra Isa šintin ka waazu ka nee: «Wa
tuubi, zama beenaa
Laamaa man.»


\par }{\SH Isa taalibi jina-jinawey
\par }
{\R (Marku 1.16–20; Luka 5.1–11)

\par }{\PP \VS{18}Woo banda ga, Isa goo ma dira Galile isabangoo miɲoo ga, a dii arma hinka. Simoŋ kaŋ se i ga nee Piyer nda nga armaa Andere, i goo ma filiji warra isabangoo ra, zama sorkoyaŋ no.

\VS{19}A nee i se: «Wa kaa ka hanga ay bande. Ay ga taka tee kaŋ ra boro no war ga hoo.»

\VS{20}Dogoo din da i na ngi filijey naŋ ka hanga a bande.

\VS{21}A hun no din ka koy jine, a dii arma hinka foo koyne, Žak kaŋ ti Zebede izʼaru, nga nda nga armaa Yehiya. Ngi nda ngi baabaa Zebede goo harihiyoo ra ka ngi filijey hanse. Isa ciya i se.

\VS{22}Dogoo din da i na hiyoo nda ngi baabaa naŋ ka hanga a bande.


\par }{\SH Isa na alžamaa cawandi, a na wircikoyney noo baani
\par }
{\R (Marku 3.7–11; Luka 6.17–19)

\par }{\PP \VS{23}Isa dira Galile kul bande ka cawandi ngi
margahugey ra. A ga
LaamaaAlhabar Boryaa waazu. A na wircikoyni kul nda malalkoyni dumi kul noo baani alžamaa ra.

\VS{24}Maaɲoo huru Siiri gandaa kul ra. I kate a do wircikoyney kul kaŋ ga dori dumi-dumiyaŋ goo, nda boroyaŋ kaŋ ra ganji goo, nda cirawcirawkoyniyaŋ nda bonguyaŋ. A nʼi noo baani.

\VS{25}Alžama beeri hanga a bande ka hun Galile, nda Dekapol (maanaa «koyra woy (10)»), nda Žerizalem, nda Žude, nda Žurdeŋ isaa se banda.




\par }\Chap{5}{\SH Gomni cimi-cimoo
\par }
{\R (Luka 6.20–23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa dii jamaa, a žigi tondi hondoo boŋ ka goro, nga taalibey man jeroo ga.

\VS{2}A na šennoo zaa kʼi cawandi ka nee:


\par }{\Q \VS{3}«Borey duu gomni kaŋ ga ngi yaadataraa bay Irkoy jine,

\par }{\Q zama ngi, ngi wane beenaa
Laamaa.


\par }{\Q \VS{4}Borey duu gomni kaŋ ga hẽe,

\par }{\Q zama ngi, i ga kaa ka duu bineyaynay.


\par }{\Q \VS{5}Borey duu gomni kaŋ ga ngi boŋ yeeti ganda,

\par }{\Q zama ngi no ma laboo tubu.


\par }{\Q \VS{6}Borey duu gomni kaŋ ga boonay šerretaray sanda heraykoyni nda jawkoyni,

\par }{\Q zama ngi, i ga kaa ka kungu.


\par }{\Q \VS{7}Borey duu gomni kaŋ ga tamalla,

\par }{\Q zama ngi se i ga tamalla.


\par }{\Q \VS{8}Borey duu gomni kaŋ biney ga henan,

\par }{\Q zama ngi, i ga kaa ka dii Irkoy.


\par }{\Q \VS{9}Borey duu gomni kaŋ ga kate alaafiyaa,

\par }{\Q zama ngi se i ga nee Irkoy izey.


\par }{\Q \VS{10}Borey duu gomni kaŋ i gʼi gurzugay šerretaray maaganda se,

\par }{\Q zama ngi, ngi wane beenaa Laamaa.


\par }{\MM \VS{11}War duu gomni waati kaŋ borey ga war kaynandi, i ga war gurzugay ka haya futu dumi kul taari war ga ay sabbu se.

\VS{12}Wa binekaanay, war ma hanse ka ɲaali, zama war ga duu sufuray beeri beenaa ra. Takaa woo da nda i na annabey gurzugay kaŋ kaa war jine.»


\par }{\SH Taalibey ti ciiroo nda gaayoo
\par }
{\R (Marku 9.50; Luka 14.34–35)

\par }{\PP \VS{13}«War, war ti gandaa ciiroo. Nda ciiri tar, macin nda boro gʼa noo tenbe? A si haya hanse kala a ma warrandi taray, borey mʼa taama.


\par }{\PP \VS{14}War, war ti aduɲɲa gaayoo. Koyra kaŋ goo tondi hondu boŋ si hin ka tugu.

\VS{15}Boro si fitilla diinandi ka kusu gum a boŋ, a si jisandi kala fitilla gorodogoo ga hala a ma gaay tee hugoo ra borey kul se.

\VS{16}Takaa din da, war gaayoo ma dii adamizey jine, taka kaŋ ra i ma dii war teegoy henney, de i ma war Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra beerandi.»


\par }{\SH Ašariyaa tabatandiroo
\par }
{\PP \VS{17}«War masi hongu kaŋ ya nka kaa ka
ašariyaa nda annabey citaabey tuusu. Ya na kaa kʼi tuusu, amma ya nka kaa kʼi tabatandi,

\VS{18}zama cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, kullihinne beenaa nda laboo ga bara, tonbi-ize foo wala žeeri-ize foo si dere ašariyaa ra hala hayey kul ma tee.

\VS{19}Woo se boro kaŋ ga yaamarey wey ikaccu foo kaa ka borey cawandi i ma taka follokaa tee, boraa ga tee borey kul ikaccaa beenaa
Laamaa ra. Amma boro kaŋ ga yaamarey dii, de a ga borey cawandi i mʼi dii, boraa din ga tee boro beeri beenaa Laamaa ra.

\VS{20}Ay ga war bayrandi kaŋ, nda war šerretaraa mana bisa
Citaaboo baykey nda
Fariziyeŋey wanoo, war si huru beenaa Laamaa ra.»


\par }{\SH Futuyanoo šennoo
\par }
{\PP \VS{21}«War maa kaŋ i nee boro jinawey se: ‹Masi boro wii.›\FTNT{*}{{\FR 5:21 }{\FR{5.21
}}{\XT{Fattaroo 20.13; Alhukumoo 5.17.}}} Boro kaŋ na boro wii ga hima ka koy ciitikey jine.

\VS{22}Amma agay, ay ga war bayrandi kaŋ boro kul kaŋ futu nga armaa ga, ga hima ka koy ciitikey jine. Boro kaŋ nee nga armaa se ‹saama›, ga hima ka koy
hoyraykey margaroo jine. Boro kaŋ nee nga armaa se ‹hollokom›, boraa si hima ka koy kala žahannam nuunaa ra.

\VS{23}Nda nʼna ni sargaroo ka koy sargari tonadogoo ra, de ni hongu kaŋ ni armaa goo nda ni ga alhaku,

\VS{24}ni sargaroo naŋ no din da sargari tonadogoo jeroo ga. Ma koy waafaku nda ni armaa jina, woo banda ga, ma kaa ka ni sargaroo kaa.

\VS{25}Cahã ka waafaku nda ni yenjekasinaa za ni nda a goo fondaa ra. Ni yenjekasinaa masi koy ni daŋ alkaaloo jine, alkaaloo ma ni noo alkaatoo se, alkaatoo ma ni warra kasaa ra.

\VS{26}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har ma ne, nʼsi fatta no din mana nooroo bana hala nongu kaŋ ra ba tanka si cindi.»


\par }{\SH Zinaa šennoo
\par }
{\PP \VS{27}«War maa kaŋ a harandi ka nee: ‹Masi zina.›\FTNT{†}{{\FR 5:27 }{\FR{5.27
}}{\XT{Fattaroo 20.14; Alhukumoo 5.18.}}}

\VS{28}Amma agay, ay ga war bayrandi kaŋ boro kul kaŋ na woy guna kʼa boonay, boraa na zina tee nda a ka ben nga binoo ra.

\VS{29}Nda ni kabe gumaa moɲoo no ma kate ma kaŋ zunubu ra, a dogu mʼa warra a ma mooru ni, zama ni nongu foo ma hasara baa ma ne ni kunturoo kul ma warrandi žahannam.

\VS{30}Koyne mo nda ni kabe gumaa no ma kate ma kaŋ zunubu ra, a dogu mʼa warra a ma mooru ni, zama ni nongu foo ma hasara baa ma ne ni kunturoo kul ma koy žahannam.»


\par }{\SH Fayyan šennoo
\par }
{\R (Matiyu 19.9; Marku 10.11–12; Luka 16.18)

\par }{\PP \VS{31}«A harandi ka nee: ‹Boro kaŋ na nga wandoo fay mʼa noo fay-kaddaasu.›\FTNT{‡}{{\FR 5:31 }{\FR{5.31
}}{\XT{Alhukumoo 24.1–4.}}}

\VS{32}Amma agay, ay ga war bayrandi kaŋ boro kul kaŋ ga nga wandoo fay, nda manʼti woyoo mma izefututaray tee, boraa na woyoo daŋ zinaa ra. Boro mo kaŋ na woy hiiji kaŋ kurɲoo nʼa fay na zina tee.»


\par }{\SH Žeeyan šennoo
\par }
{\PP \VS{33}«War maa koyne kaŋ a harandi boro jinawey se ka nee: ‹Masi žee taari ga, amma meefurey kaŋ nʼnʼi zaa ni Koyoo maaɲoo ga, mʼi kaa.›\FTNT{§}{{\FR 5:33 }{\FR{5.33
}}{\XT{Sargarey 19.12; Kabuyaney 30.3; Alhukumoo 23.22–24.}}}

\VS{34}Amma agay, ay ga war bayrandi kaŋ war masi žee kul. War masi žee nda beenaa, zama nga ti Irkoy kokoy gorodogoo.

\VS{35}War masi žee nda laboo, zama nga ti nga cee-jisidogoo. War masi žee nda Žerizalem, zama nga ti Kokoy beeroo koyraa.

\VS{36}Masi žee nda ni boŋoo, zama nʼsi hin ka ba hinbiri-ize folloku kaarayandi wala kʼa bibandi.

\VS{37}War meešennoo ra, nda war nee ayyo, a ma tee ayyo, nda war nee kalaa, a ma tee kalaa. Šenni kaŋ tonton woo ga mana hun kala boro laalaa do kaŋ ti Ibilisi.»


\par }{\SH Faasayan šennoo
\par }
{\R (Luka 6.29–30)

\par }{\PP \VS{38}«War maa kaŋ a harandi ka nee: ‹Moo no ma moo bana, hiɲe no ma hiɲe bana.›\FTNT{*}{{\FR 5:38 }{\FR{5.38
}}{\XT{Fattaroo 21.24; Sargarey 24.20; Alhukumoo 19.21.}}}

\VS{39}Amma agay, ay ga war bayrandi, war masi faasa war boŋ se boro laala jine. Nda boro na ni saŋ ni garbe hennaa ga, ma affaa mo šerre a se.

\VS{40}Nda boro ga baa nga ma ni cee hinoo do ka ni kaayoo taa, ni burmusoo mo naŋ a se.

\VS{41}Nda boro ga ni gaabi ma kilomeetar foo dira nga bande, a tee a se kilomeetar hinka.

\VS{42}Boro kaŋ na ni ŋaaray, mʼa noo. Boro kaŋ ga baa nga ma garaw ni ga, masi wanji a se.»


\par }{\SH Wa baa war iberey
\par }
{\R (Luka 6.27–28, 32–36)

\par }{\PP \VS{43}«War maa kaŋ a harandi ka nee: ‹Ma baa ni cinaa\FTNT{†}{{\FR 5:43 }{\FR{5.43
}}{\XT{Sargarey 19.18.}}}, ma konna ni iberoo.›

\VS{44}Amma agay, ay ga war bayrandi, wa baa war iberey, wa Irkoy ŋaaray wey kaŋ ga war gurzugay se,

\VS{45}hala war ma tee ize war Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra se, zama a ga nga waynaa fattandi boro laaley nda ihenney se, a ga ncirɲi kaŋandi boro šerrantey nda wey kaŋ si šerre se.

\VS{46}Nda war si baa kala war baakey, macin ti tiyaaboo kaŋ war ga duu a? Manʼti woo da no, ba
alkaasidiikey gʼa tee wala?

\VS{47}Nda war si boro foo kala war armey, macin ti haya beeroo kaŋ war nʼa tee? Kutakey hunday nka si woo tee wala?

\VS{48}War, war ma tee boroyaŋ kaŋ tee ka timme sanda takaa kaŋ nda war Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra ga timme.»




\par }\Chap{6}{\SH Sargari nooyan talkey se šennoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Wa war boŋ hawgay, war masi cebe borey se kaŋ boro šerranteyaŋ ti war. Nda war na woo tee, war si duu sufuray war Baabaa Irkoy do kaŋ goo beenaa ra.

\VS{2}Nda nʼga sargari noo, masi laati beeri kar ni jine, sanda takaa kaŋ almunafikey gʼa tee
margahugey nda lolawey ra hala borey ma ngi beerandi. Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, i duu ngi sufuraa ka ben.

\VS{3}Amma nda nʼga sargari noo, ni kabe waawaa masi bay hayaa kaŋ ni kabe gumaa goo mʼa tee,

\VS{4}hala ni sargaroo ma tee sutura ra, de ni Baabaa Irkoy kaŋ ga dii sutura ra ga ni bana.»


\par }{\SH Irkoy ŋaarayyan šennoo
\par }
{\R (Luka 11.2–4)

\par }{\PP \VS{5}«Nda war ga Irkoy ŋaaray, war masi tee almunafikey cine kaŋ ga baa ngi ma tun ka kay
margahugey ra nda lolawey kanjey ga ka Irkoy ŋaaray hala borey ma dii ngi. Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, i duu ngi sufuraa ka ben.

\VS{6}Amma nda nʼga Irkoy ŋaaray, huru ni hugoo kunehere, ma miɲoo daabu, ma ni Baabaa Irkoy ŋaaray sutura ra, de ni Baabaa Irkoy kaŋ ga dii sutura ra ga ni bana.

\VS{7}Nda war ga Irkoy ŋaaray, war masi šenney doori cere boŋ sanda kutakey takaa. I ga hongu kaŋ ngi šenni boobey haryanoo se, ngi ŋaarayroo ga taandi.

\VS{8}War masi hima nda ey, zama war Baabaa Irkoy ga haya bay kaŋ ga war ga too, za war manʼa ŋaaray.

\VS{9}War, takaa ne kaŋ nda war ma Irkoy ŋaaray:

\par }{\Q ‹Ir Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra,

\par }{\Q yala ni maaɲoo ma zandi sanda henanante,


\par }{\Q \VS{10}ni
Laamaa ma kaa,

\par }{\Q ni ibaayoo ma tee laboo ga sanda beenaa takaa.


\par }{\Q \VS{11}Ir noo ir hõ zaaroo meehunaa.


\par }{\Q \VS{12}Ir alhakey yaafa ir se,

\par }{\Q sanda takaa kaŋ nda ir, ir ga yaafa borey se kaŋ nʼir tooɲe.


\par }{\Q \VS{13}Masi naŋ ir ma siyandi ka kaŋ zunubu ra,

\par }{\Q amma ir hallasi boro laalaa ra kaŋ ti Ibilisi.›


\par }{\PP \VS{14}Nda war na borey laybey yaafa i se, war Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra mo ga yaafa war se.

\VS{15}Amma nda war mana yaafa borey se, war Baabaa Irkoy mo si war laybey yaafa war se.»


\par }{\SH Meehawyan šennoo
\par }
{\PP \VS{16}«Waati kaŋ war ga meehaw, war masi hima nda almunafikey kaŋ ga ngi boŋ haŋ ka ngi ndumey daŋ cere ra, ka cebe borey se kaŋ ngi ga meehaw. Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, i duu ngi sufuraa ka ben.

\VS{17}Amma ni, waati kaŋ nʼga meehaw, turaari daŋ ni boŋoo ga, ma ni ndumoo ɲumay,

\VS{18}hala a masi tee sanda borey se ni goo ma meehaw, amma meehaw ni Baabaa Irkoy se kaŋ goo sutura ra. De ni Baabaa Irkoy kaŋ ga dii sutura ra ga ni bana.»


\par }{\SH Alman cimoo
\par }
{\R (Luka 12.33–34)

\par }{\PP \VS{19}«War masi alman marga aduɲɲa kaŋ ra dusu nda guuruboosu gʼa halaci, de mo kaŋ ra zayey ga kayra kʼa zay.

\VS{20}Amma wa alman marga beenaa kaŋ ra dusu nda guuruboosu sʼa halaci, de kaŋ ra zayey si kayra, i si zay.

\VS{21}Zama nongoo kaŋ ra ni almanoo goo, nga ra ni binoo goo.»


\par }{\SH Moo ti gaaham fitillaa
\par }
{\R (Luka 11.34–36)

\par }{\PP \VS{22}«Moo ti gaaham fitillaa. Nda ni moɲoo ga boori, ni gaahamoo kul goo gaay ra.

\VS{23}Amma nda a ga laala, ni gaahamoo kul goo kubay ra. Nda gaayoo kaŋ goo ni ra tee kubay, de kubaa, cin no a ga ti a!»


\par }{\SH Irkoy wala nooru?
\par }
{\R (Luka 16.13)

\par }{\PP \VS{24}«Boro sii no kaŋ ga hin ka goy gaakoy hinka se. A mma konna affaa ka baa affaa wala a ma denji affaa ga ka donda affaa. War si hin ka tee tam Irkoy se, war ma tee tam nooru se.»


\par }{\SH War masi huzun
\par }
{\R (Luka 12.22–32)

\par }{\PP \VS{25}«Woo se ay ga war bayrandi kaŋ war masi huzun war hunaroo se nda woo kaŋ war gʼa ŋaa, [wala woo kaŋ war gʼa haŋ], wala war gaahamoo se, woo kaŋ nda war ga daabu. Hundi mana bisa ŋaayan, gaaham mana bisa bankaaray wala?

\VS{26}Wa beenaa cirawey guna: i si duma, i si hegay, i si taasu fanji, amma war Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra gʼi ŋandi, de war, war mana bisa ey wala?

\VS{27}War ra, may ti boraa kaŋ nga alhuzunoo ga kate a ma hin ka ba alwaati kayna tonton nga aloomuroo ga?


\par }{\PP \VS{28}Adiši cin se war ga huzun nda bankaaray? Wa faarey kutukuryey guna takaa kaŋ nda i ga zay. I si taabi, i si haabu bii.

\VS{29}Ay ga war bayrandi kaŋ Sulaymaana nda nga daržaa kul, a mana bankaaray daŋ ka too ngi affoo.

\VS{30}Nda faari suboo kaŋ hõ a ga bara, suba a ga warrandi alforonoo ra, Irkoy gʼa bankaaray nda takaa woo, taka foo nda a si war bankaaray, naanaykaccukoyney?

\VS{31}War masi alhuzun ka nee: ‹Macin no ir gʼa ŋaa?› wala: ‹Macin no ir gʼa haŋ?› wala: ‹Macin nda ir ga bankaaray?›

\VS{32}Zama hayey wey kul, kutakey no mʼi ceeci. War Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra ga bay kaŋ war ga too i ga.

\VS{33}Haya jinaa kaŋ war ga hima kʼa ceeci manʼti kala [Irkoy]
Laamaa nda nga šerretaraa, de hayey wey mo kul ga tontonandi war se.

\VS{34}War masi huzun nda suba. Suba ga alhuzun nga boŋ se. Zaari foo kul nda nga farayanoo.»




\par }\Chap{7}{\SH War masi war ciney ciiti
\par }
{\R (Luka 6.37–38, 41–42)

\par }{\PP \VerseOne{1}«War masi boro ciiti, nga ra war si ciitandi,

\VS{2}zama takaa kaŋ nda war ga ciiti, nga nda war ga ciitandi, de mo takaa kaŋ nda war ga neeši, nga nda i ga neeši war se.

\VS{3}Cin se nʼga dii subu-izoo kaŋ goo ni armaa moɲoo ra, amma nʼsi maate bundoo kaŋ goo ni moɲoo ra?

\VS{4}Wala mo, taka foo nda nʼga nee ni armaa se: ‹Naŋ ya subu-izoo kaa kaŋ goo ni moɲoo ra›, ka gar, nga ne bundu bara ni moɲoo ra.

\VS{5}Almunafikoo, bundoo kaa ni moɲoo ra jina, waatoo din nʼga dii boryo ka subu-izoo kaa ni armaa moɲoo ra.


\par }{\PP \VS{6}War masi haya henanantey noo hanšey se, i masi koy bere war ga ka war kottu. War masi war alyakuutey daŋ nbirŋawey jine, i masi koy i taama nda ngi cewey.»


\par }{\SH Isa na nga taalibey cawandi Irkoy ŋaarayyan
\par }
{\R (Luka 11.9–13; 6.31)

\par }{\PP \VS{7}«Wa Irkoy ŋaaray, a ga war noo, wa ceeci, war ga duu, wa kara-kara, a ga feera war se.

\VS{8}Zama boro kul kaŋ ŋaaray, i gʼa noo, boro kaŋ ceeci ga duu, de mo i ga feera boro kaŋ kara-kara se.

\VS{9}War ra, may ti boraa kaŋ, nda izoo nʼa wiri takula, a gʼa noo tondi?

\VS{10}Wala nda a nʼa wiri hamiisa, a gʼa noo gondi hamiisaa dogoo ra?

\VS{11}Nda war kaŋ ga laala ga wan ka war izey noo haya hennayaŋ, taka foo nda war Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra si haya hennayaŋ noo boro kaŋ gʼa ŋaaray se?


\par }{\PP \VS{12}Haya kul kaŋ war ga baa borey mʼa tee war se, war mo ma nga cine tee i se, zama woo ti hayaa kaŋ
ašariyaa nda annabey nʼa har.»


\par }{\SH Hugu mee kaccaa
\par }
{\R (Luka 13.24)

\par }{\PP \VS{13}«Wa huru nda hugu mee kaccaa, zama hugoo miɲoo ga yilwa, fondaa ga hay kaŋ ga koy halaciyanoo here, de boro boobo goo no kaŋ ga huru nda a.

\VS{14}Amma hugoo miɲoo ga kacca, fondaa ga šiita kaŋ ga koy hunayan here, de boro kaynayaŋ no ma duu a.»


\par }{\SH Taari annabey
\par }
{\R (Matiyu 12.33–35; Luka 6.43–44)

\par }{\PP \VS{15}«Wa war boŋ hawgay taari annabey ga. I ga kaa war ga sanda feejiyaŋ, amma ngi kuneheroo manʼti kala ganjihanši futuyaŋ.

\VS{16}Ngi teegoyey nda war gʼi bay. Boro ga
alaneb-ize hegay karjiɲaa ga wala, jeejay ga duwandi ngorfuɲaa ga wala?


\par }{\PP \VS{17}Takaa woo no, tuuri henna kul, ize henna no a ga hay, amma tuuri futu, ize laalayaŋ no a ga hay.

\VS{18}Tuuri henna si hin ka ize laalayaŋ hay, tuuri futu si hin ka ize hennayaŋ hay.

\VS{19}Tuuri kul kaŋ si ize henna hay, ga dunbandi ka warrandi nuune ra.

\VS{20}Adiši ngi teegoyey nda war gʼi bay.»


\par }{\SH Hayaa kaŋ nʼgʼa har no mʼa tee
\par }
{\R (Luka 6.46; 13.25–27)

\par }{\PP \VS{21}«Manʼti boro kul kaŋ ga nee ya ne: ‹Ay Koyoo, ay Koyoo›, nga no ma huru beenaa
Laamaa ra, amma boraa kaŋ gʼay Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra ibaayoo tee no ma huru a ra.

\VS{22}Boro booboyaŋ, hanoo din, i ga nee ya ne: ‹Ir Koyoo, ir Koyoo, manʼti ni maaɲoo nda ir na hayey har kaŋ ga kaa ka tee, manʼti ni maaɲoo nda ir na ganjey gaaray, manʼti ni maaɲoo nda ir na kayfiyaŋ tee?›

\VS{23}Waatoo din ay gʼi bayrandi ka nee i se: ‹Ya na bay ka war bay. Wa mooru ay ga, goy futu teekey!›»


\par }{\SH Hugu cinayan dumi hinkaa
\par }
{\R (Luka 6.47–49)

\par }{\PP \VS{24}«Boro kul kaŋ maa ay šenney, de a gʼi ka goy, ga hima nda lakkalkoyni kaŋ na nga hugoo cin tondi boŋ,

\VS{25}ncirɲi kaŋ, isa kabey haroo dandi, hewoo hẽe. I na hugoo kar, amma a mana kaŋ, zama tondi boŋ a cinandi.

\VS{26}Amma boro kul kaŋ maa ay šenney, de a manʼi ka goy, ga hima nda aru lakkal jaŋante kaŋ na nga hugoo cin labutaasi boŋ,

\VS{27}ncirɲi kaŋ, isa kabey haroo dandi, hewoo hẽe. I na hugoo kar. Hugoo kaŋ, kaŋyan beeri.»


\par }{\SH Isa hinoo
\par }
{\R (Marku 1.22; Luka 4.32)

\par }{\PP \VS{28}Waatoo kaŋ Isa na šenney wey har ka ben, nga cawandiyanoo tee jamaa se boŋhaway,

\VS{29}zama a mmʼi cawandi sanda boro kaŋ goo nda hini kʼi juwal kaŋ manʼti ngi
Citaaboo baykey takaa.




\par }\Chap{8}{\SH Isa na jiraykoyni noo baani
\par }
{\R (Marku 1.40–45; Luka 5.12–16)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa zunbu tondi hondoo boŋ, alžama beeri hanga a bande.

\VS{2}Jiraykoyni foo ne ka man a ka sujudu jinoo ra ka nee: «Ay Koyoo, nda ni baa, nʼga hin kʼay noo baani hala ya duu ka henan.»

\VS{3}Isa na nga kaboo šerre kʼa taaru ka nee a se: «Ay yadda, henan!» Dogoo din da jiraa ben a ga, a henan.

\VS{4}Isa nee a se: «Gaabandi masʼa har boro kul se. Amma ma koy ni boŋ cebe
sargari juwalkaa se jina, ma sargaroo kaa kaŋ nda Musa na ni yaamar, hala ni duubaaniyanoo ma tee i se seedetaray.»


\par }{\SH Isa na jalakoyni tamoo noo baani
\par }
{\R (Luka 7.1–10)

\par }{\PP \VS{5}Waatoo kaŋ Isa ga huru Kaparnahum, jalakoyni foo man a kʼa suurandi

\VS{6}ka nee a se: «Ay Koyoo, ay tamoo goo ma kani hugey, jere faa buu, a ga hanse ka maray.»

\VS{7}Isa nee a se: «Ay ga koy, ay gʼa noo baani.»

\VS{8}Jalakoynoo zaabi ka nee: «Ay Koyoo, ay si hima nda ma huru ay hugoo ra, amma kalima foo hinne har, de ay tamoo ga duu baani.

\VS{9}Zama agay hunday goo jineboroyaŋ hinoo cire. Agay mo goo nda soojeyaŋ kaŋ goo ay hinoo cire. Nda ay nee woo se: ‹Koy›, a ga koy, nda ay nee affoo se: ‹Kaa›, a ga kaa. Nda ay nee ay tamoo se: ‹Woo tee›, a gʼa tee.»

\VS{10}Kaŋ Isa maa woo, a kan a se, de a nee nga hangakey se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, Izirayel ra, ya na dii boro kul ra naanay kaŋ ga too woo.

\VS{11}Ay gʼa har war se kaŋ boro booboyaŋ ga hun dandi nda dangay ka kaa ka goro ganda ka ŋaa Ibirahima, nda Isiyaka, nda Yakuba bande beenaa
Laamaa ra.

\VS{12}Amma Laamaa izey ga warrandi taray, taray kubaa ra. No din ra hẽeni nda hiɲekaamayan ga tee.»

\VS{13}Woo banda ga, Isa nee jalakoynoo se: «Koy ni hugoo do, hayaa kaŋ ni naanay a ma teendi ma ne.» Waatoo din da, jalakoynoo tamoo duu baani.


\par }{\SH Isa na wircikoyni dumi boobo noo baani
\par }
{\R (Marku 1.29–34; Luka 4.38–41)

\par }{\PP \VS{14}Isa koy Piyer hugoo do. A gar wandoo ɲaa ga kani, gaaham konni wirci bara a ga.

\VS{15}A na kaboo taaru, de gaaham konnoo ben a ga, dogoo din da woyoo tun nga boŋ ga kʼa alhaadimay.


\par }{\PP \VS{16}Waatoo kaŋ cijinoo too, i kate a do boro booboyaŋ kaŋ ra ganjiyaŋ goo. A na kalima foo har ka ganjey gaaray, de a na wircikoyney kul noo baani,

\VS{17}hala šennoo kaŋ annabi Ezayi dontandi a mʼa har ma tabati, a nee:

\par }{\Q «Nga, a nʼir borojeretarawey zaa,

\par }{\Q a nʼir wircey jeeje nga ga.»\FTNT{*}{{\FR 8:17 }{\FR{8.17
}}{\XT{Ezayi 53.4.}}}


\par }{\SH Boro kaŋ ga baa nga ma hanga Isa
\par }
{\R (Luka 9.57–62)

\par }{\PP \VS{18}Isa dii kaŋ alžama beeri ga nga kuubi ka nga bere. A yaamar kaŋ nga nda nga taalibey ma koy haroo boŋ faa ga.

\VS{19}Citaaboo baykaw foo man a ka nee a se: «Alfagaa, ay ga hanga ni bande nongu kul kaŋ ra nʼga koy.»

\VS{20}Isa nee a se: «Nzungey goo nda guusu, beenaa cirawey goo nda teji, amma
Boro-izʼaroo sii nda nongu kaŋ ra a ga nga boŋoo kanandi.»

\VS{21}[Nga] taalibey affoo nee a se: «Ay Koyoo, naŋ ya koy ay baabaa sutura jina.»

\VS{22}Amma Isa nee a se: «Hanga agay, de ma naŋ bukawey ma ngi bukawey sutura.»


\par }{\SH Isa na hewoo kayandi
\par }
{\R (Marku 4.35–41; Luka 8.22–25)

\par }{\PP \VS{23}Isa huru harihiyoo ra, de nga taalibey hanga a.

\VS{24}Hew beeri ne ka tun isabangoo boŋ hala nongu kaŋ ra bondawey na hiyoo daabu. Isa goo ma jirbi.

\VS{25}Taalibey man a kʼa tunandi ka nee a se: «Ir Koyoo, faaba ir ga, ir ga halaci!»

\VS{26}A nee i se: «Macin se war ga arkubu, naanaykaccukoyney?» Woo banda ga, a tun, a zahã hewoo nda isabangoo ga, de nongoo kul tee sõy.

\VS{27}Borey boŋey haw, de i hãa ka nee: «Boro dumi foo ti woo kaŋ ba hewoo nda isabangoo ga hayaa tee kaŋ a nʼa har?»


\par }{\SH Isa na ganjey gaaray kʼi kaa aruyaŋ ra
\par }
{\R (Marku 5.1–20; Luka 8.26–39)

\par }{\PP \VS{28}Waatoo kaŋ Isa too haroo boŋ faa ga, Gadara koyraa borey laamaa ra, aru hinka kaŋ ra ganjiyaŋ goo fatta
saarawey ra kʼa kubay. Ngi laalayanoo se boro kul si hin ka bisa nda fondaa din.

\VS{29}Ngi ne ma kaati ka nee: «Macin kʼir nda ni marga, Irkoy
Izʼaroo? Ni nka kaa kʼir zarabi za waatoo mana too?»

\VS{30}A gar, ngi se nongu mooro ra, nbirŋa booboyaŋ goo ma kur.

\VS{31}Ganjey na Isa suurandi ka nee: «Nda nʼgʼir gaaray, ir sanba nbirŋa boobaa woo ra.»

\VS{32}A nee i se: «Wa koy!» I fatta ka koy nbirŋawey ra. Nga ne, nbirŋawey kul hun tondi hondoo jesoo ga beene ka isabangoo gaarandi, i buu haroo ra.

\VS{33}Borey kaŋ gʼi kur zuru, de i koy koyraa ra ka alhabaroo kul filla, nda takaa kaŋ borey kaŋ ra ganjey cindi ti a.

\VS{34}Koyraa kul ne ka fatta ka Isa kubay. Kaŋ i dii a, i nʼa wiri a ga a ma hun ngi gandaa ra.




\par }\Chap{9}{\SH Isa na bongu noo baani
\par }
{\R (Marku 2.1–12; Luka 5.17–26)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa huru harihii foo ra ka deŋ ka koy nga koyraa\FTNT{*}{{\FR 9:1 }{\FR{9.1
}}{\FT{Koyraa ti Kaparnahum.}}} ra.

\VS{2}Boroyaŋ ne ka kate a do bongu foo kaŋ ga kani balankar ra. Isa dii ngi naanaa, a nee bongoo se: «Bine tee, ay izoo, ni zunubey yaafandi.»

\VS{3}Nga ne,
Citaaboo baykaw fooyaŋ nee ngi boŋ se: «Woo mma Irkoy wow.»

\VS{4}Isa dii ngi anniyawey, a nee: «Macin se miile futuyaŋ goo war biney ra?

\VS{5}Affoo no ma faala, ka nee: ‹Ni zunubey yaafandi› wala ka nee: ‹Tun ka dira›?

\VS{6}Sohõ kala war ma bay kaŋ
Boro-izʼaroo goo nda hini aduɲɲa ra ka boro zunubey yaafa.» Woo banda ga, a nee bongoo se: «Tun ka ni balankaroo zaa, ma koy ni hugoo do.»

\VS{7}A tun ka koy nga hugoo do.

\VS{8}Kaŋ alžamaa dii woo, i hunbur, de i ga Irkoy beerandi kaŋ na adamizey noo hinoo woo cine.


\par }{\SH Isa ciya Matiyu se a ma hanga nga bande
\par }
{\R (Marku 2.13–17; Luka 5.27–32)

\par }{\PP \VS{9}Kaŋ Isa ga hun no din, a dii boro foo kaŋ maaɲoo ti Matiyu\FTNT{†}{{\FR 9:9 }{\FR{9.9
}}{\FQ{Matiyu
}}{\FT{da se i ga nee
}}{\FQA{Lewi}}{\FT{,
}}{\XT{Marku 2.14}}{\FT{nda
}}{\XT{Luka 5.27}}{\FT{ra.}}} ga goro
alkaasidiikey goydogoo ra. A nee a se: «Hanga agay.» Matiyu tun, a hanga a bande.

\VS{10}Waatoo kaŋ Isa koy goro ŋaadogoo ra, Matiyu hugoo ra, nga ne, alkaasidiikaw nda zunubu teekaw booboyaŋ kaa ka goro no din, Isa nda nga taalibey bande.

\VS{11}Kaŋ
Fariziyeŋey dii woo, i nee nga taalibey se: «Cin se war alfagaa ga ŋaa alkaasidiikey nda zunubu teekey bande?»

\VS{12}Isa maa šennoo, a nee: «Manʼti borey kaŋ ga saabu no ma too lotokor ga, wircikoyney no ma too a ga.

\VS{13}Wa šennoo koroo hongu kaŋ ga nee: ‹Hinnari no ma kan ya ne, manʼti sargariyaŋ.›\FTNT{‡}{{\FR 9:13 }{\FR{9.13
}}{\XT{Oze 6.6.}}} Zama ya na kaa ka boro šerrantey cee, zunubantey no ay gʼi cee.»


\par }{\SH Ižeena nda itaaga si koy cere bande
\par }
{\R (Marku 2.18–22; Luka 5.33–39)

\par }{\PP \VS{14}Waatoo din ra, Yehiya taalibey man Isa ka nee a se: «Macin se ir nda
Fariziyeŋey ga meehaw [cee boobo], amma ni taalibey si meehaw?»

\VS{15}Isa nee i se: «Taka foo nda aruhiiji taaga nda nga cerey goo hiijaa hugoo ra, de cerey ga ngi biney kankam? Hanyaŋ ga kaa kaŋ aruhiijoo ga zandi, waatoo din i ga meehaw.


\par }{\PP \VS{16}Boro kul si šukka dunba taaga ka darbay žeena baka. Nda a teendi mo, šukka kaŋ daŋandi ga ižeenaa dogu, de nga hinoo kottoo ga jaase ijinaa.

\VS{17}Alaneb hari moora taaga si huru hunbar žeenayaŋ ra. Nda a teendi mo, hunbarey ga bagu. Alaneb haroo mun, hunbarey mursu. Adiši alaneb hari taaga si huru kala hunbar taagayaŋ ra, nga ra ihinkaa kul ga duu aloomur.»


\par }{\SH Boŋkoyni foo ize woyoo nda woyoo kaŋ tuku Isa bankaaraa ga
\par }
{\R (Marku 5.21–43; Luka 8.40–56)

\par }{\PP \VS{18}Isa goo ma šenney wey har borey se kaŋ boŋkoyni foo ne ka kaa ka sujudu jinoo ra ka nee: «Ay ize woyoo faati sohõ da, kaa ka ni kaboo fur a ga, de a ga huna.»

\VS{19}Isa tun ka hanga a, nga nda nga taalibey.


\par }{\PP \VS{20}Woy foo ne kaŋ jiiri woy cindi hinka (12) kuri ga mun a bande, a man Isa nda banda here ka tuku nga bankaaraa miɲoo ga.

\VS{21}A nka nee nga boŋ se: «Jalla, nda ya nka tuku hinne nga bankaaraa ga, ay ga hallasi.»

\VS{22}Isa bere, a dii woyoo, a nee: «Bine tee, ay izoo, ni naanaa na ni hallasi.» Za alwaatoo din da, woyoo hallasi.


\par }{\PP \VS{23}Waatoo kaŋ Isa too boŋkoynoo hugoo do, de a dii laatikarkey nda alžamaa kaŋ goo ma ɲiimiɲaama cere ra,

\VS{24}a nee: «Wa fatta, zankawoyoo mana buu, a mma jirbi.» I nʼa kašikaši.

\VS{25}Waatoo kaŋ i na jamaa fattandi, a huru, a na zankawoyoo dii nda kaboo, de a tun.

\VS{26}Šennoo huru gandaa din kul ra.


\par }{\SH Isa na danaw hinka moɲey feeri
\par }
{\PP \VS{27}Kaŋ Isa hun no din ka koy, danaw hinka hanga a ka kaati ka nee: «Hinna ir ga,
Dawda Haamaa!»

\VS{28}Waatoo kaŋ a too hugey, danawey man a. Isa nee i se: «War ga naanay kaŋ ay ga hin ka woo tee?» I nee a se: «Ayyo, ir Koyoo.»

\VS{29}Woo banda ga, a tuku moɲey do ka nee: «A ma tee sanda war naanaa.»

\VS{30}Ngi moɲey feera. Isa gaabandi i ga kaŋ i ma hawgay boro kul masi bay.

\VS{31}Amma za i fatta, i na maaɲoo daŋ gandaa din kul ra.


\par }{\SH Isa na benbaw šelaŋandi
\par }
{\R (Matiyu 12.22–24; Luka 11.14–15)

\par }{\PP \VS{32}I nka koy kaŋ, nga ne, i kate Isa do benbaw aru foo kaŋ ra ganji goo.

\VS{33}Ganjoo gaarayandi, benbaa šelaŋ. Jamaa boŋhaway, de i nee: «Abada woo cine mana bay ka tee Izirayel ra.»

\VS{34}Amma
Fariziyeŋey nee: «Ganjey boŋkoynoo nda a ga ganjey gaaray.»


\par }{\SH Isa tamalla alžamaa se
\par }
{\PP \VS{35}Isa dira koyrawey nda koyra kanbey kul bande, a ga cawandi
margahugey ra, a ga
LaamaaAlhabar Boryaa waazu. A ga wirci kul nda dori kul noo baani.

\VS{36}Kaŋ a dii alžamaa, a tamalla a se, zama i fara, biney hun sanda feejiyaŋ kaŋ sii nda kurkaw.

\VS{37}A nee nga taalibey se: «Hegaa ga beeri, amma goykey si boobo.

\VS{38}Adiši wa hegaa Koyoo ŋaaray a ma goykawyaŋ sanba nga hegaa ra.»




\par }\Chap{10}{\SH Isa na diyaw woy cindi hinka (12) suuba
\par }
{\R (Marku 3.13–19; Luka 6.12–16)

\par }{\PP \VerseOne{1}Woo banda ga, Isa na nga taalibi woy cindi hinkaa (12) cee kʼi noo hini i ma ganjey gaaray, i ma wirci dumi kul nda dori dumi kul noo baani.

\VS{2}Diyaw woy cindi hinkaa (12) maaɲey ne: ijinaa ti Simoŋ kaŋ se i ga nee Piyer, nda nga armaa Andere, nda Žak Zebede izoo, nda nga armaa Yehiya,

\VS{3}nda Filip, nda Bartelemi, nda Toma, nda Matiyu kaŋ ti
alkaasidiikaa, Žak kaŋ ti Alfe izʼaroo, nda Tade,

\VS{4}nda Simoŋ kaŋ ti
Kanani boraa, nda Žudas Iskariyot kaŋ ti boraa kaŋ gʼa nondi.


\par }{\SH Isa na nga diyaw woy cindi hinkaa (12) sanba
\par }
{\R (Marku 6.7–13; Luka 9.1–6)

\par }{\PP \VS{5}Wey ti aru woy cindi hinkaa (12) kaŋ Isa nʼi sanba kʼi yaamar ka nee: «War masi koy dumey kaŋ manʼti Alyahuudu fondaa here, war masi huru koyra ra kaŋ ti
Samari borey wane,

\VS{6}wa koy Izirayel hugoo feeji derantey here.

\VS{7}Nda war koy, wa waazu ka nee: ‹Beenaa
Laamaa man.›

\VS{8}War ma kate wircikoyney se baani, war ma bukawey hunandi, war ma
jiraykoyney henanandi, war ma ganjey gaaray. War duu a yaada, war ma noo yaada.

\VS{9}War masi wura, wala nzorfu kaaray, wala nooru zaa war gamahawey ra.

\VS{10}War masi bolbol, wala darbay hinka, wala taami, wala gobu ceeci diraa se, zama goykaw ga hima nda woo kaŋ a gʼa ŋaa.


\par }{\PP \VS{11}Koyra wala koyra kanbe kul kaŋ ra war huru, wa alhabar ceeci wala boroyaŋ goo no kaŋ ga hin ka war zumandi. War ma cindi no din hala waati kaŋ war ga koy.

\VS{12}Nda war huru hugoo ra, war ma foo ka nee: ‹Alaafiyaa ma kaa war ga!›

\VS{13}Nda hugoo borey na war zumandi, yala war alaafiyaa ma kani i ga. Amma nda i mana war zumandi, yala war alaafiyaa ma yee war ga.

\VS{14}Waati kaŋ i wanji ka war zumandi, i wanji ka haŋajer war šenney se, wa hun hugoo din ra, wala koyraa din ra, war ma kusaa kokobu kʼa kaa war cewey ga.

\VS{15}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se kaŋ kayandoo hane, Sodom nda Gomor gandaa gurzugaa ga kacca nda koyraa din wanoo.»


\par }{\SH Gurzugawey kaŋ ga kaa
\par }
{\R (Marku 13.9–13; Luka 12.11–12; 21.12–17)

\par }{\PP \VS{16}«Nga ne, agay, ay ga war sanba sanda feejiyaŋ kaŋ ga koy ganjihanšiyaŋ game. War ma lakkal daŋ sanda gondi, war ma war boŋ yeeti ganda sanda tuuzun.

\VS{17}Wa hawgay adamizey ga, i ga war nondi alkaaley se, i ga war barzu ngi
margahugey ra.

\VS{18}I ga war ka koy gofornerey nda kokoyey jine agay maaganda se, hala a ma tee seedetaray ngi nda dumiyaŋ se.

\VS{19}Amma waati kaŋ i na war nondi, war masi alhuzun nda takaa kaŋ nda war ga šelaŋ wala hayaa kaŋ war gʼa har. Hayaa kaŋ war ga hima kʼa har, ga nondi war se waatoo din da,

\VS{20}zama manʼti war no ma šelaŋ, war Baabaa Irkoy
Hundoo no ma šelaŋ war ra.


\par }{\PP \VS{21}Arma ga nga armaa noo i mʼa wii, baaba ga nga izoo noo i mʼa wii. Zankey ga ture ngi baabey ga kʼi noo i ma wiiyandi.

\VS{22}Borey kul ga konna war ay maaɲoo maaganda se, amma boro kaŋ gaabandi hala benantaa ga, a ga hallasi.


\par }{\PP \VS{23}Waati kaŋ i na war gurzugay koyra foo ra, wa zuru ka koy affoo ra. Zama cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, war si Izirayel koyrawey kul dira ka ben
Boro-izʼaroo mana kaa.


\par }{\PP \VS{24}Taalibi si bisa nga alfagaa, tam si bisa nga koyoo.

\VS{25}A wasa taalibi se a ma tee sanda nga alfagaa, tam ma tee sanda nga koyoo. Nda i nee hugoo koyoo se Belzebil\FTNT{*}{{\FR 10:25 }{\FR{10.25
}}{\FT{Belzebil, Ibilisi maa foo no.}}}, hugoo borey i gʼi noo maa kaŋ jaase woo.»


\par }{\SH May no boro ga hima ka hunbur a?
\par }
{\R (Luka 12.2–7)

\par }{\PP \VS{26}«War masi hunbur ey, zama haya tugante sii no kaŋ si kaa ka bangay, sirri sii no kaŋ si kaa ka bayrandi.

\VS{27}Woo kaŋ ay gʼa har war se kubaa ra, wʼa har gaayoo ra. Woo kaŋ war haŋaa maarʼa, wʼa fee soorawey boŋ.

\VS{28}War masi hunbur borey kaŋ ga boro kunturoo wii, amma i si hin ka hundi wii. Amma wa hunbur boraa kaŋ ga hin ka hundi nda kunturu kul halaci žahannam.


\par }{\PP \VS{29}Takirya hinka si neerandi kala tamma foo wala? Woo kul, ba affoo si kaŋ ganda nda manʼti Irkoy ibaayoo no.

\VS{30}Koyne mo ba war boŋ hinbirey, i kul kabandi.

\VS{31}Adiši war masi hunbur, takirya boobo cere ra, war bisa ey.»


\par }{\SH Ka yadda wala ka wanji Isa ga
\par }
{\R (Luka 12.8–9)

\par }{\PP \VS{32}«Woo se boro kul kaŋ nee nga goo ay mayraa ra adamizey jine, agay mo ga nee ay Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra jine kaŋ boraa din goo ay mayraa ra.

\VS{33}Amma, boro kaŋ nʼay yankar adamizey jine, agay mo gʼa yankar ay Baabaa Irkoy do kaŋ goo beenaa ra.»


\par }{\SH Borey ga dunbu Isa maaganda se
\par }
{\R (Luka 12.51–53; 14.26–27)

\par }{\PP \VS{34}«War masi hongu kaŋ alaafiyaa no ay kate aduɲɲa ra, manʼti alaafiyaa no ay kate a, takuba no ay kate a.

\VS{35}Zama ya nka kaa ka aru nda baaboo fay, ka ize woy nda ɲaŋoo fay, ka izʼaru wande nda nga nzura woyoo fay.

\VS{36}De mo adamize hugoo borey no ma tee nga iberey.


\par }{\PP \VS{37}Boro kaŋ baa nga baabaa wala nga ɲaa ka bisa agay si hima nda agay. Boro kaŋ baa nga izʼaroo wala nga ize woyoo ka bisa agay si hima nda agay.

\VS{38}Boro kaŋ mana nga
kanjandibundoo zaa\FTNT{†}{{\FR 10:38 }{\FR{10.38
}}{\FT{Boro ma nga kanjandibundoo zaa manʼti kala boro ma yadda ka nga hundoo noo sanda takaa kaŋ nda Isa na nga wanoo noo.}}} ka hanga ay bande si hima nda agay.

\VS{39}Boro kaŋ ga baa nga ma duu nga hundoo gʼa mursu, boro kaŋ ga nga hundoo mursandi ay maaganda se ga duu a.»


\par }{\SH Sufuray šennoo
\par }
{\R (Marku 9.41)

\par }{\PP \VS{40}«Boro kaŋ yadda ka war dii, agay ga a yadda. Boro kaŋ yadda ay ga, boraa kaŋ nʼay sanba ga a yadda.

\VS{41}Boro kaŋ yadda ka annabi dii nga annabitaraa dogoo ra, ga duu annabi sufuray. Boro kaŋ yadda ka boro šerrante dii nga šerretaraa dogoo ra, ga duu boro šerrante sufuray.

\VS{42}Boro kul kaŋ na boro kaccey wey affoo haŋandi hari yaynaa poti foo haya kaŋ se ay taalibi no, cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, nga sufuraa si dere.»




\par }\Chap{11}{\SH Yehiya kaŋ ti batizekaa dontokey
\par }
{\R (Luka 7.18–35)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa na nga yaamarey noo nga taalibi woy cindi hinkaa (12) se ka ben, a hun no din ka koy cawandi, ka waazu gandaa koyrawey ra.


\par }{\PP \VS{2}Yehiya goo kasaa ra kaŋ a maa
Almasihu teegoyey. A na nga taalibey sanba,

\VS{3}i ma nee a se: «Ni ti boraa kaŋ ga hima ka kaa wala manʼti ni no, ir ma boro tana batu?»

\VS{4}Isa nʼi zaabi ka nee: «Wa koy hayey filla Yehiya se kaŋ war maarʼey war dii ey kaŋ ti:

\VS{5}danawey dii, bongey dira,
jiraykoyney duu baani, lutey maa, bukawey tun, misikiiney maa
Alhabar Boryaa.

\VS{6}Boraa ga duu gomni kaŋ si naanay naŋ ay sabbu se.»


\par }{\SH Isa šelaŋ Yehiya kaŋ ti batizekaa ga
\par }
{\R (Luka 7.24–35; 16.16)

\par }{\PP \VS{7}Kaŋ dontokey koy, Isa šelaŋ jamaa se Yehiya ga ka nee: «Macin no war koy a guna saajoo ra? Kakaaru kaŋ hewoo gʼa zinji-zinji wala?

\VS{8}Adiši macin no war koy a guna? Boro kaŋ ga bankaaray hennayaŋ goo wala? Nga ne, borey kaŋ ga bankaaray hennayaŋ goo sii kala kokoyey hugey ra.

\VS{9}Adiši macin no war koy a guna? Annabi wala? Ay ga war bayrandi kaŋ a bisa annabi.

\VS{10}Nga ga a hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Nga ne, agay, ay gʼay dontokaa sanba ni jine

\par }{\Q hala a ma ni fondaa hanse kaŋ goo ni jine.›\FTNT{*}{{\FR 11:10 }{\FR{11.10
}}{\XT{Malaki 3.1.}}}


\par }{\MM \VS{11}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, woyhay-ize mana tee kaŋ ga bisa Yehiya kaŋ ti
batizekaa. Amma beenaa
Laamaa borey kul ikaccaa ga bisa a.

\VS{12}Mʼa dii Yehiya kaŋ ti batizekaa waatoo ga hala hõ beenaa Laamaa goo gaabi cire, gaabikoyney no mʼa kom.

\VS{13}Zama annabey kul nda
ašariyaa šelaŋ a ga ka koy hala Yehiya waatoo ga.

\VS{14}Nda war ga baa war ma yadda, nga ti Ilyasu kaŋ ga hima ka kaa.

\VS{15}Boro kaŋ goo nda haŋa ma haŋajer!


\par }{\PP \VS{16}May nda ay ga zamanoo woo borey sawandi? I si hima nda kala zankayaŋ kaŋ ga goro farrey ra, i ga kaati cere ga

\VS{17}ka nee: ‹Ir na laati kar war se, war mana gan, ir na binehẽeni dooniyaŋ tee, war mana yooyo.›

\VS{18}Yehiya kaa, a si ŋaa a si haŋ, i nee: ‹Ganji bara a ra.›

\VS{19}Boro-izʼaroo kaa, a ga ŋaa a ga haŋ, i nee: ‹Ŋaabagante nda harifutu haŋkaw no,
alkaasidiikey nda zunubu teekey ceroo no.› Amma Irkoy teegoyey no ma cebe kaŋ nga lakkaloo ga šerre.»


\par }{\SH Koyrayaŋ kaŋ wanji ka tuubi
\par }
{\R (Luka 10.13–15)

\par }{\PP \VS{20}Woo banda ga, Isa šintin ka citi koyrawey ga kaŋ ra nga kayfey jere beeroo teendi, zama i mana
tuubi.

\VS{21}A nee: «Ni bone, Korazin! Ni bone, Betsayda! Zama nda a gar kayfey kaŋ teendi war game nka teendi Tir nda Sidoŋ ra, i gay i na saaku kasa daŋ ngi ga ka boosu gum ngi ga, ka cebe kaŋ ngi tuubi.

\VS{22}Woo se ay ga war bayrandi kaŋ kayandoo hane, Tir nda Sidoŋ gurzugaa ga kacca nda war wanoo.

\VS{23}Ni Kaparnahum, nʼga hongu kaŋ nʼga jerandi hala ma too beenaa? Žahannam no i ga ni zumandi, zama nda a gar kayfey kaŋ teendi ni do nka teendi Sodom ra, a ga cindi hala hõ.

\VS{24}Amma ay ga war bayrandi kaŋ kayandoo hane Sodom gandaa gurzugaa ga kacca nda ni wanoo.»


\par }{\SH Isa na nga Baabaa Irkoy bangandi boro kaccey se
\par }
{\R (Luka 10.21–22)

\par }{\PP \VS{25}Alwaatoo din ra, Isa na šennoo zaa ka nee: «Ay ga albarka daŋ ma ne, Baaba, beenaa nda laboo Koyoo, zama nʼna hayey wey tugu lakkalkoyney nda borey kaŋ ga faham se, amma nʼnʼi bangandi zanka kaccey se.

\VS{26}Cimi, ya Baaba, zama takaa woo no ni baa mʼa tee.»


\par }{\PP \VS{27}«Ay Baabaa Irkoy na hayey kul daŋ ay kaboo ra. Boro kul si
Izʼaroo bay nda manʼti Baabaa Irkoy. Boro kul si Baabaa Irkoy mo bay nda manʼti Izʼaroo, nda boro kaŋ se Izʼaroo baa nga mʼa bangandi.


\par }{\PP \VS{28}Wa kaa ay do, war kul kaŋ goo ma fara, de jeeje goo war ga, agay, ay ga war noo hunanzamay.

\VS{29}Wʼay
tiŋay-zaa-bundoo\FTNT{†}{{\FR 11:29 }{\FR{11.29–30
}}{\FT{Isa cawandoo no.}}} daŋ war ga, war ma tee ay taalibey, zama ay binoo ga yay, ay binoo ga nga boŋ yeeti ganda, war hundey ga duu hunanzamay.

\VS{30}Zama ay tiŋay-zaa-bundoo ga ban, jeejaa kaŋ ay gʼa daŋ war ga, ga don.»




\par }\Chap{12}{\SH Hayaa kaŋ Isa nʼa har hunanzamzaaroo ga
\par }
{\R (Marku 2.23–28; Luka 6.1–5)

\par }{\PP \VerseOne{1}Alwaatoo din
hunanzamzaari foo hane, Isa bisa taasu faarey game. Nga taalibey heray, de i šintin ka jeeniyaŋ kaa kʼi ŋaa.

\VS{2}Kaŋ
Fariziyeŋey dii woo, i nee a se: «Ni taalibey ne ma haya tee kaŋ si teendi hunanzamzaari hane.»

\VS{3}A nee i se: «War mana bay ka hayaa caw kaŋ Dawda nda nga hangasiney nʼa tee han foo kaŋ i heray?

\VS{4}Takaa kaŋ nda a huru Irkoy
hugoo ra ka takulawey ŋaa kaŋ jisandi Irkoy jine, haya kaŋ si bisa nga nda nga hangasiney se i mʼi ŋaa.
Sargari juwalkey hinne no ma hima kʼi ŋaa.


\par }{\PP \VS{5}Wala mo, war mana bay kʼa caw
ašariyaa ra kaŋ hunanzamzaarey hane, sargari juwalkey ga hunanzamzaaroo kaynandi Irkoy
hugu beeroo ra, bila a ma kabandi i se sanda laybu?

\VS{6}Ay ga war bayrandi kaŋ boro ne kaŋ bisa Irkoy hugu beeroo.

\VS{7}Nda a gar war mma šennoo maanaa bay kaŋ ti: ‹Hinnari no ma kan ya ne, manʼti sargariyaŋ›\FTNT{*}{{\FR 12:7 }{\FR{12.7
}}{\XT{Oze 6.6.}}}, war si boroyaŋ kaŋ mana haya kul tee zukandi.

\VS{8}Zama
Boro-izʼaroo no ma hayaa har kaŋ ga hima ka teendi hunanzamzaari hane.»


\par }{\SH Isa na aru kaŋ kaboo buu noo baani
\par }
{\R (Marku 3.1–6; Luka 6.6–11)

\par }{\PP \VS{9}Isa hun no din ka koy
Fariziyeŋeymargahugoo ra.

\VS{10}Aru foo ne kaŋ kaboo buu. I na Isa hãa ka nee: «A ga bisa boro ma boro noo baani
hunanzamzaari ra?» I mma baa ngi mʼa wurru.

\VS{11}Isa nee i se: «May ti boraa war ra kaŋ goo nda feeji folloku kaŋ, nda a kaŋ guusu ra hunanzamzaari hane, a sʼa cendi kʼa kaa?

\VS{12}Nga binde, adamize bisa feeji! Adiši a ga bisa boro ma ihenna tee hunanzamzaari hane.»

\VS{13}Woo banda ga, a nee aroo se: «Ni kaboo šerre.» A nʼa šerre, de a duu baani, a boori sanda kabe faa.

\VS{14}Fariziyeŋey fatta ka koy cere marga hala ngi ma taka guna kaŋ nda ngi ga Isa halaci.


\par }{\SH Tamoo kaŋ Irkoy nʼa suuba
\par }
{\PP \VS{15}Isa bay hayaa kaŋ i ga baa ngi mʼa tee nga se, a mooru no din. Alžama beeri hanga a. A na wircikoyney kul noo baani.

\VS{16}A zahã i ga kaŋ i masi nga bayrandi borey se,

\VS{17}hala šennoo kaŋ annabi Ezayi dontandi a mʼa har ma tabati, a nee:


\par }{\Q \VS{18}«Ay tamoo ne kaŋ ay nʼa suuba,

\par }{\Q ay baakaa kaŋ ay binoo ga hanse ka bagʼa.

\par }{\Q Ay gʼay
Hundoo daŋ a ga, de a ga Irkoy šerretaraa har gandawey se.


\par }{\Q \VS{19}A si yenje, a si kaati,

\par }{\Q boro si maa jindoo farrey ra.


\par }{\Q \VS{20}A si kakaaroo kaŋ golbi kayri.

\par }{\Q A si fitilla zaaraa kaŋ ga dullu wii,

\par }{\Q hala a ma tee taka kaŋ ra šerretaraa ma hin.


\par }{\Q \VS{21}Nga maaɲoo ga gandawey ga naata.»\FTNT{†}{{\FR 12:21 }{\FR{12.18–21
}}{\XT{Ezayi 42.1–4.}}}


\par }{\SH I na Isa hinoo himandi nda Ibilisi
\par }
{\R (Matiyu 9.32–34; Marku 3.22–27; Luka 11.14–23; 12.10)

\par }{\PP \VS{22}Woo banda ga, i kate Isa do boro kaŋ ganji bara a ra, danaw no kaŋ ga benbaw. A nʼa noo baani taka kaŋ ra benbaa ga šelaŋ, a ga dii.

\VS{23}Jamaa kul boŋhaway, de i nee: «Manʼti
Dawda Haamaa ti woo?»

\VS{24}Fariziyeŋey maa woo, i nee: «Aroo woo si ganjey gaaray nda kala Belzebil\FTNT{‡}{{\FR 12:24 }{\FR{12.24
}}{\FT{Belzebil, Ibilisi maa foo no.}}} kaŋ ti ganjey boŋkoynoo.»

\VS{25}Isa ga ngi anniyawey bay, a nee i se: «Laama kul kaŋ izey dunbu, laamaa din ga halaci. Koyra wala hugu kul kaŋ izey dunbu si kay.

\VS{26}Nda Ibilisi na Ibilisi gaaray, a na nga boŋ zamna. Adiši taka foo nda nga laamaa ga kay?

\VS{27}Nda agay, Belzebil nda ay ga ganjey gaaray, de may nda war borey gʼi gaaray? Woo se ngi no ma tee war ciitikey.

\VS{28}Amma nda Irkoy
Hundoo nda ay ga ganjey gaaray, adiši Irkoy
Laamaa kaa war ga.

\VS{29}Wala mo, taka foo nda boro ga hin ka huru gaabikoyni hugoo ra ka nga jinawey kom, nda manʼti a nkʼa haw? Waatoo din ra, a ga nga hugoo jinawey kom.

\VS{30}Boro kaŋ sii ay bande, mma konna agay. Boro kaŋ si borey marga ay bande, mmʼi say-say.


\par }{\PP \VS{31}Woo se ay ga nee war se kaŋ adamize zunubey kul nda wowey ga yaafandi. Amma Hundi Henanantaa wowyanoo si yaafandi.

\VS{32}Boro kaŋ na ifutu har
Boro-izʼaroo ga, ga yaafandi. Amma boro kaŋ na ifutu har Hundi Henanantaa ga, si yaafandi zamanoo woo nda woo kaŋ goo kaa ra.»


\par }{\SH Tuuri, izoo nda a ga bayrandi
\par }
{\R (Matiyu 7.16–20; Luka 6.43–45)

\par }{\PP \VS{33}«Nda tuuri ga boori, izoo ga boori. Nda tuuri ga futu, izoo ga futu. Zama tuuri, izoo nda a ga bayrandi.

\VS{34}Gondi izey, taka foo nda war ga haya henna har, war kaŋ ga laala? Zama haya kaŋ na bine too, nga no mee gʼa filla.

\VS{35}Boro boryoo, nga bine boryaa ra a ga haya henna kaa. Boro futu, nga bine futaa ra a ga haya futu kaa.

\VS{36}Ay ga war bayrandi kaŋ kayandoo hane adamizey ga tuuru šenni yaada kul kaŋ i nʼa har se.

\VS{37}Zama ni meešennoo no ma ni kaa, ni meešennoo no ma ni zukandi.»


\par }{\SH Yunusa tee tammaasa
\par }
{\R (Marku 8.11–12; Luka 11.29–32)

\par }{\PP \VS{38}Woo banda ga,
Citaaboo baykey nda
Fariziyeŋ fooyaŋ na šennoo zaa ka nee: «Alfagaa, ir ga baa ma tammaasa kayfante tee ir ma dii.»

\VS{39}Isa nʼi zaabi ka nee: «Zamanoo woo borey manʼti kala boro laalayaŋ, zinateeri\FTNT{§}{{\FR 12:39 }{\FR{12.39
}}{\FT{Manʼti gaaham here no laadir jaŋay no Irkoy here.}}}, i ga tammaasa kayfante ceeci, amma i sʼi noo tammaasa kaŋ manʼti woo kaŋ annabi Yunusa nʼa tee.

\VS{40}Zama takaa kaŋ nda ‹Yunusa na zaari hinza nda cijin hinza tee hamiisa beeroo gundoo ra›\FTNT{*}{{\FR 12:40 }{\FR{12.40
}}{\XT{Yunusa 2.1.}}}, takaa din da
Boro-izʼaroo ga zaari hinza nda cijin hinza tee laboo cire.

\VS{41}Niniwe borey ga tun kayandoo hane ka alhukum zurandi zamanoo woo izey ga, zama Niniwe borey nka
tuubi kaŋ i maa Yunusa waazoo. Sohõ boro ne kaŋ bisa Yunusa.

\VS{42}Gurma here kokoy woyoo ga tun kayandoo hane, nga nda zamanoo woo izey, a ga alhukum zurandi i ga, zama a nka hun aduɲɲa kanjoo ga ka kaa ka haŋajer Sulaymaana lakkaloo se. Sohõ boro ne kaŋ bisa Sulaymaana.»


\par }{\SH Ganjoo yee kateyanoo
\par }
{\R (Luka 11.24–26)

\par }{\PP \VS{43}«Waati kaŋ ganji hun boro ra, a mma koy nongey kaŋ goo saajoo ra ka hunanzamay wiri, amma a si duu a.

\VS{44}Waatoo din a ga nee: ‹Ay ga yee ay hugoo kaŋ ra ay hun ra.› Nda a yee kate, a gʼa gar nga koonoo no, a haaba, a taalam.

\VS{45}Woo banda ga, a ga yee ka koy ka ganji iyye zaa kaŋ laala nda a. I ga huru hugoo ra ka goro. Boraa din cee koraa ga jaase ijinaa. Woo no ma tee zamanoo woo boro laaley ga.»


\par }{\SH Isa armey nda nga ɲaa
\par }
{\R (Marku 3.31–35; Luka 8.19–21)

\par }{\PP \VS{46}Isa goo ma šelaŋ jamaa se kaŋ nga armey nda nga ɲaa ne, i goo ma kay taray, i ga baa ngi ma šelaŋ a se.

\VS{47}[Boro foo nee a se: «Guna, ni ɲaa nda ni armey goo ma kay taray, i ga baa ngi ma šelaŋ ma ne.»]

\VS{48}Isa na boraa kaŋ šelaŋ zaabi ka nee: «May ti ay ɲaa, may ti ay armey?»

\VS{49}Woo banda ga, a na nga kaboo šerre nga taalibey ga ka nee: «Ay ɲaa nda ay armey ne.

\VS{50}Zama boro kul kaŋ gʼay Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra ibaayoo tee, boraa din ti agʼarmaa, nga ti ay woymaa, nga ti ay ɲaa.»




\par }\Chap{13}{\SH Sayakaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Marku 4.1–9; Luka 8.4–8)

\par }{\PP \VerseOne{1}Zaari follokaa din ra, Isa fatta hugoo ra ka koy goro isabangoo miɲoo ga.

\VS{2}Alžama beeri marga a boŋ hala nongu kaŋ ra a nka koy huru harihii ra ka goro. Jamaa kul goo ma kay guraa ga.

\VS{3}A na filla yaasayante boobo deede i se ka nee: «Sayakaw foo ne ka fatta ka koy saya.

\VS{4}Kaŋ a goo ma saya, dumi fooyaŋ kaŋ fondaa bande. Cirawey kaa, de i nʼi gon.

\VS{5}Affooyaŋ kaŋ tondidoo ra kaŋ ra labu boobo sii. Dogoo din da i zay, zama labu boobo sii i boŋ.

\VS{6}Amma kaŋ waynaa fatta, i ton. I kogu, zama i sii nda linji gaabante.

\VS{7}Affooyaŋ kaŋ dumari karjikoyniyaŋ ra, karjey beeri, i nʼi hewguba.

\VS{8}Affooyaŋ kaŋ labu henna ra. I na ize tee. Affoo na ize zangu (100) hay, affoo woydu (60), affoo waranza (30).

\VS{9}Boro kaŋ goo nda haŋa ma haŋajer!»


\par }{\SH Addaliloo kaŋ se Isa ga filla yaasayantey daŋ nga šenney ra
\par }
{\R (Marku 4.10–12; Luka 8.9–10)

\par }{\PP \VS{10}Taalibey man Isa ka nee a se: «Macin se nʼga šelaŋ i se nda filla yaasayanteyaŋ?»

\VS{11}A nʼi zaabi ka nee: «Hayaa kaŋ se, war, war duu beenaa
Laamaa haya tugantey, ngi binde mana duu ey.

\VS{12}Boro kaŋ goo nda a, i gʼa noo koyne, a ga feeri. Amma boro kaŋ sii nda a, ba woo kaŋ a goo nda a, ga taandi.

\VS{13}Woo se ay ga filla yaasayanteyaŋ ka šelaŋ i se, zama i ga guna i si dii, i ga maa i si faham.

\VS{14}Ngi se annabi Ezayi šennoo ga tabati kaŋ šelaŋ ka nee:

\par }{\Q ‹“War ga haŋajer ka maa, amma war si kaa ka faham baffoo se,

\par }{\Q war ga moo feeri ka guna, amma war si kaa ka dii baffoo.”


\par }{\Q \VS{15}Zama jamaa woo binoo šendi, i na ngi haŋawey tiŋandi,

\par }{\Q i na ngi moɲey daabu, hala moɲey masi duu ka dii,

\par }{\Q haŋawey masi duu ka maa, biney masi faham, i masi
tuubi

\par }{\Q yʼi noo baani.›\FTNT{*}{{\FR 13:15 }{\FR{13.14–15
}}{\XT{Ezayi 6.9–10.}}}


\par }{\MM \VS{16}War, war moɲey duu gomni, zama i ga dii, war haŋawey mo, zama i ga maa.

\VS{17}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se kaŋ annabi nda boro šerrante boobo boonay ngi ma dii woo kaŋ war goo ma dii a, amma i mana dii a, ngi ma maa woo kaŋ war goo ma maarʼa, amma i mana maarʼa.»


\par }{\SH Sayakaa filla yaasayantaa maanaa
\par }
{\R (Marku 4.13–20; Luka 8.11–15)

\par }{\PP \VS{18}«Adiši war, wa faham sayakaa filla yaasayantaa se.

\VS{19}Boro kul kaŋ ga haŋajer
Laamaa šennoo se, amma a si faham, boro laalaa kaŋ ti Ibilisi ga kaa ka woo kaŋ sayandi binoo ra dogu, woo ti fondaa kaŋ bande a saya.

\VS{20}Tondidogoo kaŋ ra a saya manʼti kala boraa kaŋ maa Šennoo, dogoo din da a gʼa dii nda ɲaali,

\VS{21}amma a mana linji tee a ra, a si gay a ra. Nda zarabiyan wala gurzugayyan kaa a ga Šennoo maaganda se, dogoo din da a ga murti.

\VS{22}Dumari karjikoyney kaŋ ra a saya manʼti kala boraa kaŋ maa Šennoo, amma zamanoo alhuzunoo, nda almanoo kaŋ ga zanba ga Šennoo hewguba, a masi ize tee.

\VS{23}Labu hennaa kaŋ ra a say manʼti kala boraa kaŋ maa Šennoo, a faham. Šikka sii, a ga ize tee, affoo ize zangu (100), affoo ize woydu (60), affoo ize waranza (30).»


\par }{\SH Subu laalaa filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{24}Isa yee ka filla yaasayante daŋ i jine ka nee: «Beenaa
Laamaa ga hima nda boro kaŋ na dumi henna say nga faaroo ra.

\VS{25}Waatoo kaŋ borey ga jirbi, nga iberi foo kaa ka dumaray-ize laalayaŋ say nga alkamaa ra jina, a koy.

\VS{26}Waatoo kaŋ taasoo zay ka ize tee, subu laalaa mo fatta.

\VS{27}Faaroo koyoo tamey nee a se: ‹Ir koyoo, manʼti dumi henna no nʼnʼa duma ni faaroo ra? Adiši man ra subu laaley hun?›

\VS{28}A nee i se: ‹Iberi ka woo tee.› Tamey nee a se: ‹Nʼga baa ir ma koy i dunbu?›

\VS{29}A nee i se: ‹Kalaa, ay ga hunbur subu laalaa kaayanoo ra war ma alkamaa dunbu a bande.

\VS{30}Wa naŋ ihinkaa kul ma zay cere bande hala hegaa ga. Hegaa waatoo ga, ay ga nee hegaykey se i ma subu laalaa kaa jina kʼa haw taranji taranji kʼa ton. Amma alkamaa, i mʼa fanji ay mangasaa ra.›»


\par }{\SH Dumi gurunbu-ize kaccaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Marku 4.30–32; Luka 13.18–19)

\par }{\PP \VS{31}Isa yee ka filla yaasayante daŋ i jine ka nee: «Beenaa
Laamaa ga hima nda dumi gurunbu-ize kaccu foo kaŋ se i ga nee mutardi kaŋ boro nʼa zaa kʼa say nga faaroo ra.

\VS{32}A kacca nda dumiyey kul, amma nda a zay, a ga bisa dumarey, a ga tee tuuriɲaa hala nongu kaŋ ra beenaa cirawey mma kaa ka teji tee kabey ra.»


\par }{\SH Dolobiroo filla yaasayantaa
\par }
{\R (Luka 13.20–21)

\par }{\PP \VS{33}Isa na filla yaasayante har i se koyne ka nee: «Beenaa
Laamaa ga hima nda dolobiri kaŋ woy nʼa zaa kʼa daŋ dika hinza cine farin ra hala a kul ma tun.»


\par }{\SH Isa ga cawandi nda filla yaasayanteyaŋ
\par }
{\R (Marku 4.33–34)

\par }{\PP \VS{34}Šenney wey kul filla yaasayanteyaŋ nda Isa gʼi har jamaa se. A si haya kul har i se nda kala filla yaasayanteyaŋ hinne,

\VS{35}hala šennoo kaŋ annaboo dontandi a mʼa har ma tabati, a nee:

\par }{\Q «Ay gʼa miɲoo feeri ka šelaŋ i se filla yaasayanteyaŋ ra,

\par }{\Q ay ga hayey har i se kaŋ za [aduɲɲa] daaruroo ga i goo tuguyan ra.»\FTNT{†}{{\FR 13:35 }{\FR{13.35
}}{\XT{Zaburey 78.2.}}}


\par }{\SH Subu laalaa filla yaasayantaa maanaa
\par }
{\PP \VS{36}Woo banda ga, Isa na jamaa naŋ, a huru hugoo ra. Nga taalibey man a ka nee a se: «Faaroo subu laalaa filla yaasayantaa maanaa har ir se.»

\VS{37}Isa zaabi ka nee: «Boraa kaŋ ga dumi hennaa say manʼti kala
Boro-izʼaroo.

\VS{38}Faaroo ti aduɲɲa. Dumi hennaa manʼti kala
Laamaa izey. Subu laaley manʼti kala boro laalaa kaŋ ti Ibilisi, izey,

\VS{39}iberoo kaŋ nʼa say ti Ibilisi. Hegaa ti zamanoo benantaa. Hegaykey ti almalaykey.

\VS{40}Sanda takaa kaŋ nda subu laalaa ga dunbandi ka tonandi nuune ra ka tee boosu, takaa din da no ma tee zamanoo benantaa ra.

\VS{41}Boro-izʼaroo ga nga almalaykey sanba i ma hayey kaŋ ga borey kaŋandi zunubu ra nda borey kaŋ ga ifutu tee kaa nga Laamaa ra,

\VS{42}kʼi warra alforonoo nuunaa ra. No din ra hẽeni nda hiɲekaamayan ga tee.

\VS{43}Waatoo din boro šerrantey ga nere ngi Baabaa Irkoy Laamaa ra sanda waynaa. Boro kaŋ goo nda haŋa ma haŋajer!»


\par }{\SH Alman tugantaa filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{44}«Beenaa
Laamaa ga hima nda alman kaŋ tugandi faari ra. Boro foo kaŋ a ga, a nʼa tugu, nga ɲaaliyanoo ra, a koy haya kul kaŋ goo maaɲoo ga neere ka faaroo din day.»


\par }{\SH Alyakuutoo filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{45}«Beenaa
Laamaa ga hima koyne nda maamalakaw kaŋ ga alyakuutu hennayaŋ\FTNT{‡}{{\FR 13:45 }{\FR{13.45
}}{\FT{Waatoo din, alyakuutu henna hayoo šendi nda wura.}}} ceeci.

\VS{46}A duu alyakuutu henna folloku hay šenda, a koy haya kul kaŋ goo maaɲoo ga neere kʼa day.»


\par }{\SH Filijoo filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{47}«Beenaa
Laamaa ga hima koyne nda filiji kaŋ i nʼa warra teekoo ra, a na hamiisa dumi kul dii.

\VS{48}Kaŋ a too, i nʼa cendi kʼa ka kaa guraa ga. I goro ka hamiisa henney marga sejiyaŋ ra, amma ilaaley, i nʼi warra.

\VS{49}Takaa woo da no ma tee zamanoo benantaa ra, almalaykey ga koy boro laaley kaa išerrantey ra,

\VS{50}kʼi warra alforonoo nuunaa ra. No din ra hẽeni nda hiɲekaamayan ga tee.»


\par }{\SH Alman taagaa nda ižeenaa šennoo
\par }
{\PP \VS{51}Isa nee nga taalibey se: «War faham hayey wey kul se wala?» I nee a se: «Ayyo.»

\VS{52}A nee i se: «Woo se
Citaaboo baykaw kul kaŋ tee beenaa
Laamaa se taalibi ga hima nda hugukoy kaŋ ga haya taagayaŋ nda ižeenayaŋ fattandi nga alman tugudogoo ra.»


\par }{\SH Nazaret borey wanji Isa ga
\par }
{\R (Marku 6.1–6; Luka 4.16–30)

\par }{\PP \VS{53}Waatoo kaŋ Isa na filla yaasayantey wey benandi, a hun no din.

\VS{54}A kaa nga koyraa\FTNT{§}{{\FR 13:54 }{\FR{13.54
}}{\FT{Koyraa ti Nazaret.}}} ra. A ga borey cawandi ngi
margahugoo ra. Haŋajerkey boŋey hanse ka haw, de i nee: «Man ra a duu lakkaloo woo nda kayfey wey?

\VS{55}Manʼti bundu goykaa izoo no wala? Manʼti Maryama ti ɲaŋoo, manʼti nga armey ti Žak, nda Isufi, nda Simoŋ, nda Žud?

\VS{56}Koyne mo nga woymey kul sii ir do wala? Adiši man ra a duu hayey wey kul?»

\VS{57}Woo se i wanji a ga. Amma Isa nee i se: «Nongu sii no kaŋ ra annabi si beerandi nda manʼti nga koyraa ra nda nga hugey borey do.»

\VS{58}A mana kayfi boobo tee no din, ngi naanay jaŋaa maaganda se.




\par }\Chap{14}{\SH Yehiya kaŋ ti batizekaa buuyanoo
\par }
{\R (Marku 6.14–29; Luka 9.7–9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Alwaatoo woo, kokoy kaccaa kaŋ se i ga nee
Herod ga maa kaŋ Isa maaɲoo ga harandi nongoo kul ra.

\VS{2}A nee nga tamey se: «Yehiya kaŋ ti
batizekaa ti woo. A nka tun bukawey ra, woo se a ga kayfiyaŋ tee.»

\VS{3}Herod nka Yehiya haw kʼa daŋ kasaa ra, zama Herod nka hiija nga boŋ armaa gundoo, Filip wandoo kaŋ ti Herodiyad.

\VS{4}Zama Yehiya nka nee Herod se: «A si bisa ma ne woyoo woo ma bara ni kone.»

\VS{5}A baa nga mʼa wii, amma a ga hunbur jamaa, zama i mma Yehiya dii annabi.


\par }{\PP \VS{6}Hanoo kaŋ ra Herod hayyanoo jiiri bereyanoo too, Herodiyad ize woyoo gan hoyandikey game, a kan Herod se,

\VS{7}hala nongu kaŋ ra a žee ka meefur kaŋ nga gʼa noo haya kul kaŋ a nʼa wiri.

\VS{8}Ɲaŋoo šennoo ga, a nee: «Ay noo ne ra Yehiya kaŋ ti batizekaa boŋoo fendu boŋ.»

\VS{9}Kokoyoo binoo maray, amma nga žeeyaney nda hoyandikey maaganda se, a yaamar kaŋ i mʼa noo a se.

\VS{10}A sanba i ma koy Yehiya boŋoo dunbu kasaa ra.

\VS{11}I kate boŋoo fendu boŋ, i nʼa noo woy soogaa se. A koy nda a nga ɲaa se.

\VS{12}Yehiya taalibey kaa ka kunturoo zaa ka koy a sutura, woo banda ga, i koy alhabar daŋ Isa ra.


\par }{\SH Isa na boro zenber guu (5.000) ŋandi
\par }
{\R (Marku 6.30–44; Luka 9.10–17; Yehiya 6.1–14)

\par }{\PP \VS{13}Waatoo kaŋ Isa maa alhabaroo, a huru harihii ra ka mooru no din ka koy nongu soyante ra nga hinne. Amma kaŋ alžamaa maarʼa, i hun koyra kanbey ra ka hanga a nda cee.


\par }{\PP \VS{14}Kaŋ a zunbu harihiyoo ra, a dii alžamaa beeri, a tamalla i se, de a na wircikoyney noo baani.

\VS{15}Waatoo kaŋ cijinoo too, taalibey man a ka nee: «Nongoo, haya kul sii a ra, zaaroo koy ka ben. Alžamaa naŋ i ma koy koyra kanbey ra ka ŋaayan day ngi boŋ se.»

\VS{16}Amma [Isa] nee i se: «A si too i ma koy. War hunday mʼi noo ŋaayan!»

\VS{17}I nee a se: «Haya kul sii ir kone ne ra nda manʼti takula guu nda hamiisa hinka.»

\VS{18}A nee i se: «Wa kate ey.»

\VS{19}A na alžamaa yaamar i ma goro suboo boŋ. A na takula guwaa nda hamiisa hinkaa zaa, a na nga boŋoo jer ka beenaa guna, a na albarka tee Irkoy se. A na takulawey dunbu kʼi noo taalibey se i mʼi noo alžamaa se.

\VS{20}Borey kul ŋaa hala i kungu. I koy nda kokondo woy cindi hinka (12) kaŋ ga too nda wey kaŋ cindi.

\VS{21}Borey kaŋ nʼi ŋaa manʼti kala boro zenber guu (5.000) cine kaŋ ra woyey nda zankey mana kabandi.


\par }{\SH Isa dira nda nga cewey hari boŋ
\par }
{\R (Marku 6.45–52; Yehiya 6.15–21)

\par }{\PP \VS{22}Woo banda ga, dogoo din da Isa na nga taalibey gaabi i ma huru harihiyoo ra ka koy nga jine haroo boŋ faa ga. Nga hunday cindi hala nga ma alžamaa naŋ i ma koy.

\VS{23}Waatoo kaŋ a na alžamaa naŋ i ma koy, a žigi tondi hondu foo boŋ ka Irkoy ŋaaray jere ga. Kaŋ cijinoo too, a cindi no din nga hinne.

\VS{24}Kilomeetar boobo goo hiyoo nda guraa game, bondawey gʼa bere-bere, zama hewoo mmʼa gande.

\VS{25}Kaŋ moo ga baa ka boo, Isa dira nda nga cewey isabangoo boŋ ka koy nga taalibey do.

\VS{26}Waatoo kaŋ taalibey ga dii a goo ma dira isabangoo boŋ, i hanse ka hunbur, de i nee kaŋ boro kaŋ buu biyoo no, i hunbur, i kaati.

\VS{27}Dogoo din da Isa šelaŋ i se ka nee: «Wa bine tee, agay no, war masi hunbur.»


\par }{\PP \VS{28}Piyer nʼa zaabi ka nee: «Ay Koyoo, nda ni no, yaamar noo ya too kate ni do haroo boŋ.»

\VS{29}A nee a se: «Kaa.» Piyer zunbu hiyoo ra, a dira haroo boŋ ka koy Isa do.

\VS{30}Amma kaŋ Piyer ga dii hewoo [beeri], a hunbur, de a šintin ka sundu. A kaati ka nee: «Ay Koyoo, ay hallasi!»

\VS{31}Dogoo din da Isa na nga kaboo šerre kʼa dii, de a nee a se: «Naanaykaccukoynoo, macin se nʼga šikka?»
 
\VS{32}Woo banda ga, i huru harihiyoo ra, hewoo kay.

\VS{33}Borey kaŋ goo hiyoo ra sujudu Isa jine ka nee: «Nda cimi, Irkoy
Izʼaroo ti ni.»


\par }{\SH Isa na wircikoyney noo baani Genezaret laamaa ra
\par }
{\R (Marku 6.53–56)

\par }{\PP \VS{34}Waatoo kaŋ i deŋ ka ben, i too Genezaret laboo ra.

\VS{35}Kaŋ nongoo din borey na Isa bay, i donto ka alhabar daŋ gandaa kul ra. I kate a do ngi wircikoyney kul.

\VS{36}I gʼa suurandi a ma naŋ ngi ma tuku hinne nga darbaa miɲoo ga. Borey kul kaŋ tuku a ga hallasi.




\par }\Chap{15}{\SH Irkoy yaamaroo bisa adamizey alaadaa
\par }
{\R (Marku 7.1–13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Alwaatoo woo,
Fariziyeŋyaŋ nda
Citaaboo baykawyaŋ hun Žerizalem ka kaa Isa do ka nee:

\VS{2}«Macin se ni taalibey ga alaadaa hoo kaŋ ir nʼa gar ir kaagey ga? Zama i si ngi kabey ɲumay nda i ga ŋaa.»

\VS{3}A nʼi zaabi ka nee: «Macin se war hunday ga Irkoy yaamaroo hoo war alaadaa se?

\VS{4}Zama Irkoy nka nee: ‹Ma ni ɲaa nda ni baabaa beerandi.›\FTNT{*}{{\FR 15:4 }{\FR{15.4
}}{\XT{Fattaroo 20.12; Alhukumoo 5.16.}}} De mo: ‹Boro kaŋ na nga ɲaa wala nga baabaa kaynandi, a waazibi boraa ma wiiyandi.›\FTNT{†}{{\FR 15:4 }{\FR{15.4
}}{\XT{Fattaroo 21.17.}}}

\VS{5}Amma war, war ga nee: ‹Boro kaŋ nee nga ɲaa wala nga baabaa se: “Hayaa kaŋ ay ga hima kʼa noo ma ne, nga ti sargaroo kaŋ ga hima ka nondi Irkoy maaɲoo ga,

\VS{6}boro kaŋ na woo tee, a si too a ma nga baabaa gaa.”› Takaa woo nda war ga Irkoy meešennoo derandi war alaadaa se.

\VS{7}Almunafikey, Ezayi ga cum kaŋ na annabitaray tee war ga ka nee:


\par }{\Q \VS{8}‹Alžamaa woo, miɲey de nda i gʼay beerandi,

\par }{\Q amma biney ga hanse ka mooru agay.


\par }{\Q \VS{9}Sujudu kaŋ i nʼa tee ya ne manʼti kala yaada,

\par }{\Q zama hayey kaŋ i gʼi cawandi manʼti kala borey yaamarey.›\FTNT{‡}{{\FR 15:9 }{\FR{15.9
}}{\XT{Ezayi 29.13.}}}»


\par }{\SH Hayey kaŋ ga boro žiibandi
\par }
{\R (Marku 7.14–23)

\par }{\PP \VS{10}Isa ciya alžamaa se ka nee: «Wa haŋajer ka faham.

\VS{11}Manʼti haya kaŋ ga huru mee ra no ma boro žiibandi, amma haya kaŋ ga hun mee ra, woo din no mʼa žiibandi.»

\VS{12}Waatoo woo, taalibey man a ka nee a se: «Nʼga bay kaŋ šennoo kaŋ
Fariziyeŋey maarʼa nʼi maray?»

\VS{13}A zaabi ka nee: «Dumari kul kaŋ ay Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra manʼa duma ga dogandi.

\VS{14}Wʼi naŋ. Danawyaŋ no kaŋ ga danawyaŋ gongu. Nda danaw na danaw gongu, ngi boro hinkaa kul ga kaŋ guusu ra.»

\VS{15}Piyer nʼa zaabi ka nee: «Filla yaasayantaa woo fahamandi ir se.»

\VS{16}A nee: «Hala sohõ war mo si faham?

\VS{17}War si faham kaŋ haya kul kaŋ ga huru mee ra si koy kala gunde ra jina a ma warrandi salangaa ra?


\par }{\PP \VS{18}Amma hayey kaŋ ga fatta mee ra si hun kala bine ra, wey ti hayey kaŋ ga boro žiibandi.

\VS{19}Zama bine ra hongu futawey, nda borowiiyaney, nda zinayaney, nda woy nda aru izefututarawey, nda zaytarawey, nda taari seedetarawey, nda wowyaney ga hun.

\VS{20}Wey ti hayey kaŋ ga boro žiibandi. Amma ka ŋaa bila nda ma ni kabey ɲumay, woo si boro žiibandi.»


\par }{\SH Woy yaw naanay Isa
\par }
{\R (Marku 7.24–30)

\par }{\PP \VS{21}Isa mooru no din ka koy Tir nda Sidoŋ laamaa ra.

\VS{22}Kanaŋ woy foo ne ka hun laamaa din ra ka kaati ka nee: «Hinna ay ga, ay Koyoo,
Dawda Haamaa! Ay ize woyoo, ganji goo a ra kaŋ ga hanse kʼa farandi.»

\VS{23}A manʼa zaabi nda ba kalima foo. Isa taalibey man a kʼa suurandi ka nee: «Woyoo woo gaaray, zama a goo ma kaati ir bande.»

\VS{24}A zaabi ka nee: «Ay mana sanbandi kala Izirayel hugoo feeji derantey hinne se.»

\VS{25}Woyoo kaa ka sujudu a se ka nee: «Ay Koyoo, ay faaba!»

\VS{26}Isa zaabi ka nee: «A si boori boro ma zankey ŋaahayaa zaa kʼa warra hanši-izey se.»\FTNT{§}{{\FR 15:26 }{\FR{15.26
}}{\FT{Alyahuudey do, dumi kul kaŋ manʼti ngi dumoo ga hima nda hanši.}}}

\VS{27}Woyoo nee: «Cimi no, ay Koyoo, amma hanši-izey ga meecindey ŋaa kaŋ ga kaŋ ka hun ngi koyey taabaloo boŋ.»

\VS{28}Isa zaabi ka nee woyoo se: «Woyoo, ni hanse ka naanay. Woo kaŋ nʼga baa ma tee.» Za alwaatoo woo, nga ize woyoo duu baani.


\par }{\SH Isa na wircikoyni booboyaŋ noo baani
\par }
{\PP \VS{29}Isa hun no din ka koy Galile isabangoo miɲoo ga. A žigi tondi hondoo boŋ ka goro.

\VS{30}Alžama beeri man a kaŋ ra bonguyaŋ goo, nda danawyaŋ, nda borojereyaŋ, nda benbawyaŋ, nda wircikoyni booboyaŋ koyne. I gʼi jisi Isa cewey cire, de a gʼi noo baani.

\VS{31}Alžamaa almunkar kaŋ i ga dii benbawey ga šelaŋ, borojerewey duu baani, bongey ga dira, danawey ga dii. I na Izirayel Koyoo beerandi.


\par }{\SH Isa na boro zenber taaci (4.000) ŋandi
\par }
{\R (Marku 8.1–10)

\par }{\PP \VS{32}Isa ciya nga taalibey se ka nee: «Ay ga tamalla jamaa se, zama jirbi hinza ti woo kaŋ i goo ay bande, i sii nda haya kaŋ i gʼa ŋaa. Ay si baa yʼi yeeti nda heraa, i masi koy kaŋ fondaa ra.»

\VS{33}Nga taalibey nee a se: «Man ra ir ga duu saajoo woo ra ŋaayan kaŋ ga jama beeroo woo kungandi?»

\VS{34}Isa nee i se: «Takula marje bara war kone?» I nee a se: «Iyye nda hamiisa kayna fooyaŋ.»


\par }{\PP \VS{35}Woo banda ga, Isa na alžamaa yaamar i ma goro laboo ra.

\VS{36}A na takula iyyaa nda hamiisawey zaa, a na albarka tee Irkoy se, a nʼi dunbu kʼi noo taalibey se, taalibey mʼi noo alžamaa se.

\VS{37}Borey kul ŋaa hala i kungu. I koy nda kokondo beeri iyye kaŋ ga too nda wey kaŋ cindi.

\VS{38}Borey kaŋ nʼi ŋaa manʼti kala boro zenber taaci (4.000) kaŋ ra woyey nda zankey mana kabandi.

\VS{39}Woo banda ga, a na alžamaa naŋ i ma koy. A huru harihiyoo ra ka koy Magadaŋ laboo ra.




\par }\Chap{16}{\SH Borey na tammaasa kayfante ceeci
\par }
{\R (Marku 8.11–13; Luka 12.54–56)

\par }{\PP \VerseOne{1}Fariziyeŋey nda
Sadusiyeŋey man Isa kʼa sii, woo se i nʼa wiri a ga a ma tammaasa kayfante foo tee ngi se kaŋ hun beenaa ra.

\VS{2}A nʼi zaabi ka nee: [«Nda cijinoo too, war ga nee: ‹Zaaroo ga boori, zama beenaa mma ciray.›

\VS{3}Subbaahi tayaa ra, war ga nee: ‹Hõ ncirɲi ga kaŋ, zama beenaa ga ciray, a ga žiibi.› War ga wan ka beenaa alhaaley kaa cere ra, amma war si wan ka zamanoo woo tammaasawey kaa cere ra!]

\VS{4}Zamanoo woo borey manʼti kala boro laalayaŋ, zinateeri\FTNT{*}{{\FR 16:4 }{\FR{16.4
}}{\FT{Zamnaa
}}{\XT{12.39.}}}, i ga tammaasa kayfante ceeci, amma i sʼi noo tammaasa kaŋ manʼti woo kaŋ Yunusa nʼa tee.» Woo banda ga, Isa nʼi naŋ ka koy.


\par }{\SH Dolobiroo kaŋ ga boro ga hima ka nga boŋ hawgay
\par }
{\R (Marku 8.14–21; Luka 12.1)

\par }{\PP \VS{5}Waatoo kaŋ taalibey ga deŋ ka koy haroo boŋ faa ga, i dirɲa ka takula zaa ngi bande.

\VS{6}Isa nee i se: «Guna, wa war boŋ hawgay
Fariziyeŋey nda
Sadusiyeŋey dolobiroo ga.»

\VS{7}Taalibey šelaŋ-šelaŋ cere game, de i nee: «Kaŋ se ir mana takula zaa se.»

\VS{8}Isa bay, a nee: «Macin se war ga šelaŋ-šelaŋ cere game, naanaykaccukoyney ka nee kaŋ war sii nda takula se?

\VS{9}War si faham hala sohõ, war si hongu takula guwaa kaŋ zamnandi boro zenber guwaa (5.000) se, kokondo mee marje no ka cindi kaŋ war nʼi ka koy?

\VS{10}Kaŋ sii takula iyyaa ra kaŋ na boro zenber taacaa (4.000) ŋandi, kokondo beeri mee marje no ka cindi kaŋ war nʼi ka koy?

\VS{11}Taka foo ra war si faham kaŋ manʼti takulawey šennoo ga ay ga šelaŋ war se? Wa war boŋ hawgay Fariziyeŋey nda Sadusiyeŋey dolobiroo ga.»

\VS{12}Sohõ kul ra taalibey faham kaŋ manʼti dolobiroo kaŋ ga huru takula ra ga a nee ngi ma ngi boŋ hawgay, amma Fariziyeŋey nda Sadusiyeŋey cawandoo ga a goo.


\par }{\SH May ti Isa?
\par }
{\R (Marku 8.27–30; Luka 9.18–21)

\par }{\PP \VS{13}Waatoo kaŋ Isa koy laamaa ra kaŋ se i ga nee Sezare Filip\FTNT{†}{{\FR 16:13 }{\FR{16.13
}}{\FT{Sezare woo manʼti kala koyraa kaŋ Filip nʼa gorandi. Sezare nda Sezare Filip manʼti koyra foo.}}}, a na nga taalibey hãa ka nee: «Borey mma nee, may ti
Boro-izʼaroo?»

\VS{14}I nee: «Boro fooyaŋ ga nee Yehiya kaŋ ti
batizekaa ti ni, affooyaŋ ga nee Ilyasu ti ni, affooyaŋ mo ga nee kaŋ Žeremi wala annabey de affoo ti ni.»

\VS{15}A nee i se: «De war, war mma nee, may ti agay?»

\VS{16}Simoŋ Piyer zaabi ka nee: «Ni ti
Almasihu, Irkoy hunantaa
Izʼaroo.»

\VS{17}Isa zaabi ka nee: «Ni duu gomni, Simoŋ, Bar-Yunusa\FTNT{‡}{{\FR 16:17 }{\FR{16.17
}}{\FQ{Yunusa
}}{\FT{da se i ga nee
}}{\FQA{Yehiya}}{\FT{,
}}{\XT{Yehiya 1.42; 21.15–17}}{\FT{ra.}}} (maanaa ‹Yunusa izʼaroo›), zama manʼti gaaham nda kuri ka woo bangandi ma ne, amma ay Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra.

\VS{18}Agay mo gʼa har ma ne kaŋ ni ti Piyer (maanaa ‹tondi›), de mo tondoo woo boŋ ay gʼay
Egilizoo cin, de mo buuyan hinoo sii nda a se hini.

\VS{19}Ay ga ni noo beenaa
Laamaa kufal-izey, haya kaŋ nʼnʼa guli laboo ga, ga gulandi beenaa ra, haya kaŋ nʼnʼa feeri laboo ga, ga feeri beenaa ra.»

\VS{20}Woo banda ga, Isa na taalibey yaamar kaŋ i masi nee boro kul se kaŋ nga ti Almasihu.


\par }{\SH Isa šelaŋ nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga
\par }
{\R (Marku 8.31–33; Luka 9.22)

\par }{\PP \VS{21}Za woo tee, Isa šintin ka nga taalibey cebe kaŋ kala nga ma koy Žerizalem ka hanse ka zarabi boro beerey, nda
sargari juwalkey jineborey, nda
Citaaboo baykey kabey ra. A nee kaŋ i ga nga wii, de jirbi hinzantoo hane nga ga tun.

\VS{22}Piyer nʼa dii jere ga ka citi a ga ka nee: «Jam, ay Koyoo, woo si tee ni ga.»

\VS{23}Isa bere ka nee a se: «Mooru ay ga, Šaytan, nʼga tee ya ne haya kaŋ gʼay ganji yʼay goyoo tee, zama nʼsi alhuzun nda Irkoy ibaayoo, borey wanoo nda nʼga alhuzun.»


\par }{\SH Takaa kaŋ ga kate boro ma hanga Isa
\par }
{\R (Marku 8.34—9.1; Luka 9.23–27)

\par }{\PP \VS{24}Woo banda ga, Isa nee nga taalibey se: «Boro kaŋ ga baa nga ma hanga ay bande, kala a ma nga alhawaa naŋ, a ma nga
kanjandibundoo zaa\FTNT{§}{{\FR 16:24 }{\FR{16.24
}}{\FT{Zamnaa
}}{\XT{10.38.}}} jina, a ma hanga agay.

\VS{25}Boro kaŋ ga baa nga ma nga hundoo hallasi gʼa mursu, amma boro kaŋ ga nga hundoo mursandi ay maaganda se ga duu a.

\VS{26}Macin no a gʼa hanse boro se a ma duu aduɲɲa kul, nda nga hundoo ga mursu? Wala mo, macin no boro gʼa barmay nda nga hundoo?


\par }{\PP \VS{27}Boro-izʼaroo ga kaa nga Baabaa Irkoy daržaa ra, nga nda nga almalaykey. Waatoo din a ga boro foo kul bana ka sawa nda nga teegoyoo.

\VS{28}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, boroyaŋ goo ne kaŋ si buuyan taba i mana dii Boro-izʼaroo kaa nga
Laamaa ra.»




\par }\Chap{17}{\SH Isa kunturoo alhaaloo barmay
\par }
{\R (Marku 9.2–13; Luka 9.28–36; Piyer bataga 2to 1.16–18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jirbi iddu banda ga, Isa na Piyer, nda Žak, nda nga armaa Yehiya zaa ka koy jere ga tondi hondu beeri foo ga.

\VS{2}Nga kunturoo alhaaloo barmay jiney ra. Ndumoo nere ma nee waynaa. Nga darbawey kaaray sanda gaay.

\VS{3}Musa nda Ilyasu ne ka bangay i se, de i cindi ka šelaŋ a bande.

\VS{4}Piyer na šennoo zaa ka nee Isa se: «Ay Koyoo, a ga boori ir ma cindi ne ra. Nda ni baa, ay ga hukkum hinza cin ne, affoo ni se, affoo Musa se, affaa Ilyasu se.»

\VS{5}A goo ma šelaŋ kaŋ duula nerante foo ne ka nga biyoo kʼi gum. Jinde foo ne ka fatta duulaa ra ka nee: «Woo ti agay
Izʼaroo, ay baakaa, nga ti ay ɲaaloo, wa haŋajer a se!»

\VS{6}Waatoo kaŋ taalibey maa woo, i na ngi ndumey ka sujudu, i hanse ka hunbur.

\VS{7}Isa man ey ka tuku i ga ka nee: «Wa tun, war masi hunbur!»

\VS{8}I na ngi boŋey jer, de i si dii boro kul nda manʼti Isa hinne.

\VS{9}Kaŋ i goo ma zunbu tondi hondoo boŋ, Isa nʼi yaamar ka nee: «Woo kaŋ war dii a, war masʼa deede boro kul se hala waati kaŋ ra
Boro-izʼaroo tun bukawey ra.»


\par }{\PP \VS{10}Woo banda ga, taalibey na Isa hãa ka nee: «Adiši macin se
Citaaboo baykey ga nee kaŋ kala Ilyasu ma kaa jina?»

\VS{11}A zaabi ka nee: «Cimi no kaŋ Ilyasu ga kaa ka hayey kul gorandi.

\VS{12}Amma ay ga war bayrandi kaŋ Ilyasu kaa ka ben, i manʼa bay, de borey nʼa tee woo kaŋ kan i se. Takaa din da Boro-izʼaroo ga zarabi kabey ra.»

\VS{13}Taalibey faham kaŋ Yehiya kaŋ ti
batizekaa ga a ga šelaŋ ngi se.


\par }{\SH Isa na ganji gaaray kʼa kaa zanka ra
\par }
{\R (Marku 9.14–29; Luka 9.37–43)

\par }{\PP \VS{14}Waatoo kaŋ Isa nda nga taalibey too jamaa do, aru foo kaa ka sonbu a jine

\VS{15}ka nee: «Ay Koyoo, hinne ay izʼaroo ga, cirawciraw bara a ga, a ga hanse ka zarabi. Cee fooyaŋ a ga kaŋ nuune ra, cee fooyaŋ hari ra.

\VS{16}Ay kate a ni taalibey do, amma i mongu kʼa noo baani.»

\VS{17}Isa zaabi ka nee: «Dumi kaŋ si naanay, a ga Irkoy hoo, hala waati foo no ay ga hima ka cindi war bande? Hala waati foo no ay ga hima ka war suuri? Wa kate ya ne zankaa.»

\VS{18}Isa zahã ganjoo ga. Ganjoo fatta zankaa ra, za waatoo woo a duu baani.

\VS{19}Woo banda ga, taalibey man Isa, ngey foo nda a, i nee: «Macin se ir, ir mana hin ka ganjoo gaaray?»

\VS{20}A nee i se: «War naanaa no ma kacca. Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se: nda war naanaa ga too mutardi gurunbu-ize foo, war ga nee tondi hondoo woo se: ‹Hun ne ka koy ya here›, a ga hun dogoo ra, haya kul si mongu war se.

\VS{21}[Amma ganjoo woo dumoo si fatta nda manʼti Irkoy ŋaarayyan nda meehawyan.]»


\par }{\SH Isa yee ka šelaŋ nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga
\par }
{\R (Marku 9.30–32; Luka 9.43–45)

\par }{\PP \VS{22}Waatoo kaŋ Isa nda nga taalibey goo Galile, a nee i se: «Boro-izʼaroo ga daŋandi adamizey kabey ra.

\VS{23}I ga kaa kʼa wii, de jirbi hinzantoo hane a ga tun.» Taalibey biney hanse ka maray.


\par }{\SH Isa šelaŋ Irkoy hugu beeroo alkaasoo ga
\par }
{\PP \VS{24}Waatoo kaŋ Isa nda nga taalibey koy Kaparnahum, Irkoy
hugu beeroo
alkaasidiikey man Piyer ka nee: «War alfagaa nka si Irkoy hugu beeroo alkaasoo kaa?»

\VS{25}A nee: «A gʼa kaa.» Kaŋ a huru hugoo ra, Isa nʼa jin ka šelaŋ ka nee: «Macin no nʼga hongu, Simoŋ? Mayyaŋ no ma hima ka saala wala alkaasi bana aduɲɲa kokoyey se, koyra-izey wala yawey?»

\VS{26}A nee: «Yawey.»\FTNT{*}{{\FR 17:26 }{\FR{17.26
}}{\FT{Waatoo din yawey kaŋ duwandi wongu ra ga alkaasoo bana.}}} Isa nee a se: «Adiši a sii koyra-izey jindey ga.

\VS{27}Amma hala ir masi koy i maray, koy isabangoo miɲoo ga, ma delbu warra, ma hamiisa jinaa cendi kaŋ kaa, ma miɲoo feeri, de nʼga nzorfu kaaray tamma foo gar a ra. A zaa, de mʼa bana i se, agay nda ni maaɲoo ga.»




\par }\Chap{18}{\SH May ka bisa borey kul?
\par }
{\R (Marku 9.33–37; Luka 9.46–48)

\par }{\PP \VerseOne{1}Alwaatoo woo, Isa taalibey man a ka nee: «May ka bisa borey kul beenaa
Laamaa ra?»

\VS{2}Isa na zanka kaccu foo cee kʼa daŋ ngi gamey ra,

\VS{3}a nee: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, nda war mana
tuubi ka tee sanda zanka kaccuyaŋ, šikka sii kaŋ war si huru beenaa Laamaa ra.

\VS{4}Woo se boro kul kaŋ na nga boŋ yeeti ganda sanda zanka kaccaa woo cine ga bisa borey kul beenaa Laamaa ra.

\VS{5}De mo boro kul kaŋ yadda ka zanka kaccaa woo cine foo dii ay maaganda se, boraa, agay hunday ga a yadda.»


\par }{\SH War ma hanse ka hawgay zunubu ga
\par }
{\R (Marku 9.42–48; Luka 17.1–2)

\par }{\PP \VS{6}«Amma boro kaŋ na boro kaccey wey affoo kaŋ ga naanay agay kaŋandi zunubu ra, boraa, fufutondi beeri ma hawandi jindoo ga ka warrandi teekoo ra baa a se.

\VS{7}Aduɲɲa bone hayey kaŋ ga boro kaŋandi zunubu ra maaganda se, zama tilasu no hayey kaŋ ga boro kaŋandi zunubu ra ma tee, amma boraa bone kaŋ ti addaliloo kaŋ nda i ga teendi.

\VS{8}Nda ni kaboo wala ni cewoo no ma ni kaŋandi zunubu ra, a dunbu mʼa warra kʼa moorandi ni. Ma tee kabefookoyni wala bongu ka huru hunaroo ra baa ma ne ma bara nda kabe hinka wala cee hinka, ma warrandi nuune abadantaa ra.

\VS{9}Nda ni moɲoo no ma ni kaŋandi zunubu ra, a dogu mʼa warra kʼa moorandi ni. Ma huru hunaroo ra nda moo foo baa ma ne ni goo nda moo hinka ma warrandi žahannam nuunaa ra.»


\par }{\SH Feejoo kaŋ dere filla yaasayantaa
\par }
{\R (Luka 15.3–7)

\par }{\PP \VS{10}«Wa hawgay war masi boro kaccey wey affoo kaynandi. Ay ga war bayrandi kaŋ beenaa ra ngey almalaykey ga dii ay Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra ndumoo waati kul.

\VS{11}[Zama
Boro-izʼaroo nka kaa ka derantey ceeci kʼi hallasi.]


\par }{\PP \VS{12}Macin no war gʼa hongu? Nda boro foo goo nda feeji boŋ zangu (100), de affoo dere i ra, a si woyyagga cindi yaggaa (99) naŋ tondi hondey boŋ ka koy woo kaŋ dere ceeci?

\VS{13}Nda a hin ka duu a, cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, a ga tee a se ɲaali ka bisa woyyagga cindi yaggaa (99) kaŋ mana dere.

\VS{14}Takaa din da, manʼti war Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra ibaayoo no boro kaccey wey affoo ma dere.»


\par }{\SH Armaa kaŋ na zunubu tee
\par }
{\PP \VS{15}«Nda ni armaa duu [ni ga] zunubu, koy zunuboo cebe a se ni nda a hinne game. Nda a na haŋajer ma ne, ni duu ni armaa.

\VS{16}Amma nda a mana haŋajer ma ne, hiino boro foo wala ihinka zaa ni bande ‹hala šennoo kul ma teendi seede hinka wala ihinza jine.›\FTNT{*}{{\FR 18:16 }{\FR{18.16
}}{\XT{Alhukumoo 19.15.}}}

\VS{17}Nda a wanji ka maa i se, a har
Egilizoo se. Nda a wanji ka maa Egilizoo se, a ma tee ma ne sanda kutakaw wala
alkaasidiikaw.


\par }{\PP \VS{18}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se: Haya kul kaŋ war nʼa guli laboo ga, ga gulandi beenaa ra, haya kul kaŋ war nʼa feeri laboo ga, ga feerandi beenaa ra.


\par }{\PP \VS{19}Koyne mo [cimoo ne kaŋ] ay gʼa har war se kaŋ war ra, nda boro hinka waafaku laboo ga ka haya kul kaŋ no ŋaaray, ay Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra gʼa noo i se.

\VS{20}Zama nongu kaŋ ra boro hinka wala ihinza marga ay maaɲoo se, ay goo gamey ra.»


\par }{\SH Tamoo kaŋ wanji ka yaafa filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{21}Woo banda ga, Piyer man Isa ka nee a se: «Ay Koyoo, ay armaa kaŋ ga zunubu tee ay ga, hala cee marje no ay ga hima ka yaafa a se? Hala cee iyye wala?»

\VS{22}Isa nee a se: «Ay si nee ma ne hala cee iyye, amma hala cee woyye cindi iyye (77)\FTNT{†}{{\FR 18:22 }{\FR{18.22
}}{\FQ{hala cee woyye cindi iyye (77)}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{cee woyye (70) hala cee iyye,
}}{\XT{Šintinoo 4.24.}}}.


\par }{\PP \VS{23}Woo se beenaa
Laamaa ga hima nda kokoy kaŋ baa nga nda nga tamey ma laasaabuyan tee.

\VS{24}Waatoo kaŋ a šintin ka laasaabu, i kate a do garawkoyni foo kaŋ ga a goo nda
talaŋ zenber woy (10.000).

\VS{25}Kaŋ tamoo si hin kʼa bana, nga koyoo daŋ i ma nga, nda wandoo, nda izey, nda haya kul kaŋ goo a se neere ka nga bana.

\VS{26}Tamoo kaŋ ka gunguma a se ka nee: ‹Suuri ya ne, ay gʼa kul bana ma ne.›

\VS{27}Koyoo tamalla a se, a nʼa feeri, a na garaa naŋ a se.


\par }{\PP \VS{28}Tamoo din fatta, a na nga tam hangasine foo kubay kaŋ ga a goo nda nzorfu kaaray tamma boŋ zangu (100). A nʼa dii kʼa koote ka nee a se: ‹Hayaa kaŋ ay gʼa may ni ga bana.›

\VS{29}Nga tam hangasinoo kaŋ ka gunguma a se ka wiri a ga ka nee: ‹Suuri ya ne, ay gʼa bana ma ne.›

\VS{30}Amma a mana yadda. A koy a warra kasaa ra, hala a ma garaa bana.


\par }{\PP \VS{31}Nga tam hangasiney dii woo kaŋ tee, biney hanse ka maray, de i koy hayaa kul kaŋ teendi har ngi koyoo se.

\VS{32}Woo banda ga, koyoo nʼa cee ka nee a se: ‹Tam laalaa, ay na ni garaa din kul naŋ ma ne, zama nʼnʼay suurandi.

\VS{33}Ni mo, nʼsi hima ka hinna ni tam hangasinoo se sanda takaa kaŋ nda agay, ay hinna ni ga?›

\VS{34}Koyoo futu, de a nʼa daŋ zukandikey kabey ra hala a ma hayaa kul kaŋ nga gʼa may a ga bana.


\par }{\PP \VS{35}Takaa woo da no ay Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra gʼa tee war se nda war affoo kul si yaafa nga armaa se nda nga binoo kul.»




\par }\Chap{19}{\SH Isa šelaŋ fayyan ga
\par }
{\R (Marku 10.1–12)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa na šenney wey har ka ben, a hun Galile ka koy Žude gandaa ra, Žurdeŋ isaa se banda.

\VS{2}Alžama beeri hanga a, a na wircikoyney noo baani no din ra.

\VS{3}Fariziyeŋyaŋ man a kʼa sii, i nee: «A ga bisa boro se a ma fay nga wandoo addalil kul kaŋ ga wala?»

\VS{4}Isa zaabi ka nee: «War mana bay ka hayaa caw kaŋ za šintinoo ga, ‹aru nda woy no Takakaa nʼi tee›\FTNT{*}{{\FR 19:4 }{\FR{19.4
}}{\XT{Šintinoo 1.27; 5.2.}}}

\VS{5}ka nee: ‹Woo ka kate, boro ga hun nga ɲaa nda nga baabaa do ka denji nga wandoo ga, de ngi boro hinkaa ga tee gaaham folloku.›\FTNT{†}{{\FR 19:5 }{\FR{19.5
}}{\XT{Šintinoo 2.24.}}}

\VS{6}Woo ra i si yee ka tee ihinka, amma i mma tee gaaham folloku. Borey kaŋ Irkoy nʼi marga, adamize masʼi fayandi.»

\VS{7}I nee Isa se: «Adiši macin se Musa yaamar kaŋ boro ma fay-kaddaasu noo nga wandoo se jina, a ma fay [a]?»\FTNT{‡}{{\FR 19:7 }{\FR{19.7
}}{\XT{Alhukumoo 24.1, 3.}}}

\VS{8}Isa nee i se: «War biney šendiyanoo se Musa yadda war ma war wandey fay. Amma za šintinoo ga manʼti takaa woo no.

\VS{9}Ay ga war bayrandi kaŋ boro kaŋ na nga wandoo fay ka hiiji affoo, nda manʼti woyoo mma izefututaray tee, aroo na zina tee.»


\par }{\PP \VS{10}Nga taalibey nee a se: «Nda takaa woo no boro ga ti a woy se, boro masi hiiji baa.»

\VS{11}A nee i se: «Manʼti borey kul no ma faham šennoo [woo] se, nda manʼti borey kaŋ se a nondi.

\VS{12}Zama boroyaŋ goo no kaŋ si hiiji, za ɲaŋey gundey ra a tee i se. Boroyaŋ goo no kaŋ si hiiji kaŋ adamizey kʼi daasu. Boroyaŋ goo no kaŋ na ngi boŋ daasu beenaa
Laamaa maaganda se. Boro kaŋ ga hin ka faham ma faham.»


\par }{\SH Isa na albarka daŋ zankey ra
\par }
{\R (Marku 10.13–16; Luka 18.15–17)

\par }{\PP \VS{13}Woo banda ga, boroyaŋ kate Isa do zankayaŋ hala a ma nga kabey fur i ga ka Irkoy ŋaaray i se, amma taalibey citi i ga.

\VS{14}Amma Isa nee: «Wa zankey naŋ, war masʼi ganji i ma kaa ay do, zama borey kaŋ ga hima nda ey wane nda beenaa
Laamaa.»

\VS{15}A na nga kabey fur i ga, de a hun no din ka koy.


\par }{\SH Aru almankoynoo
\par }
{\R (Marku 10.17–31; Luka 18.18–30)

\par }{\PP \VS{16}Aru foo ne ka man Isa ka nee: «Alfagaa, macin ti haya boryaa kaŋ ay ga hima kʼa tee hala ya duu hunayan abadantaa?»

\VS{17}A nee a se: «Macin se nʼgʼay hãa nda haya boryaa? Boro folloku ti iboryaa, nda nʼga baa ma duu hunayan, yaamarey dii.»

\VS{18}Aroo nee a se: «Affooyaŋ?» Isa nee: «Masi boro wii, masi zina, masi zay, masi taari seedetaray tee,

\VS{19}ma ni ɲaa nda ni baabaa beerandi, de ma baa ni cinaa sanda takaa kaŋ nda nʼga baa ni boŋ.»\FTNT{§}{{\FR 19:19 }{\FR{19.19
}}{\XT{Fattaroo 20.12–16; Alhukumoo 5.16–20; Sargarey 19.18.}}}

\VS{20}Aru soogaa nee a se: «Wey kul ay nʼi dii, macin kʼay kuma koyne?»

\VS{21}Isa nee a se: «Nda nʼga baa ma tee boro kaŋ tee ka timme, koy hayey kaŋ goo ma ne neere, de ma hayoo noo talkey se, woo ra nʼga duu alman beenaa ra. Nga banda ga, ma kaa ka hanga agay.»

\VS{22}Kaŋ aru soogaa maa šennoo woo, a koy nda binemarayyan, zama a goo nda alman boobo.


\par }{\PP \VS{23}Isa nee nga taalibey se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, a ga šendi almankoyni se a ma huru beenaa
Laamaa ra.

\VS{24}Ay gʼa har war se koyne kaŋ yoo ma bisa nda sana fun ga faala nda almankoyni ma huru Irkoy Laamaa ra.»

\VS{25}Kaŋ taalibey maa woo, boŋey hanse ka haw, i nee: «Adiši may no ma hin ka hallasi?»

\VS{26}Isa nʼi guna, de a nee i se: «Adamizey se woo ga mongu, amma Irkoy se haya kul si mongu.»


\par }{\PP \VS{27}Waatoo din Piyer zaabi ka nee a se: «Ir ne, ir na hayey kul naŋ ka hanga ni bande. Macin no ir ga duu a?»

\VS{28}Isa nee i se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, nda
Boro-izʼaroo kaa ka goro aduɲɲa barmayyanoo ga nga kokoy gorodoo daržantaa ra, war mo ga goro kokoy gorodoo woy cindi hinkaa (12) ra ka Izirayel alkabiila woy cindi hinkaa (12) ciiti.

\VS{29}De mo boro kul kaŋ na nga hugey naŋ, wala nga armey, wala nga woymey, wala nga baabaa, wala nga ɲaa, wala nga izey, wala nga faarey ay maaɲoo maaganda se, boraa ga duu nga cine zangu (100), a ga hunayan abadantaa tubu.

\VS{30}Amma boro booboyaŋ kaŋ goo jine ga kaa ka tee ikokoranteyaŋ, ibooboyaŋ kaŋ ti ikokoranteyaŋ ga kaa ka tee ijinayaŋ.»




\par }\Chap{20}{\SH Goykey kaŋ goo alaneb faaroo ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Zama beenaa
Laamaa ga hima nda hugukoy kaŋ fatta za subbaahi tayaa ka goykawyaŋ zaa nga
alaneb faaroo se.

\VS{2}A waafaku nda ey zaari foo kul nzorfu kaaray tamma foo, de a nʼi sanba nga alaneb faaroo ra.

\VS{3}A yee ka fatta guuru yagga dimma ga, a dii boro fooyaŋ kaŋ goo farroo ra i si goy.

\VS{4}A nee i se: ‹War mo ma koy goy agʼalaneb faaroo ra, ay ga war bana nda woo kaŋ nda war ga hima.›

\VS{5}I koy. A yee ka fatta guuru woy cindi hinka (12) dimma ga nda guuru hinza dimma ga ka taka follokaa tee.

\VS{6}Guuru guu dimma ga, a fatta, a na affooyaŋ gar kaŋ goo farroo ra, a nee i se: ‹Macin se zaaroo kul ra war goo ne war si goy?›

\VS{7}I nee a se: ‹Haya kaŋ se boro kul manʼir zaa goy.› A nee i se: ‹War mo ma koy agʼalaneb faaroo ra.›


\par }{\PP \VS{8}Waatoo kaŋ waynaa kaŋ, alaneb faaroo koyoo nee nga goykey jineboraa se: ‹Goykey cee, mʼi bana ka šintin nda ikokorantey ka koy ijinawey ga.›

\VS{9}Guuru guwaa borey kaa, affoo kul duu nzorfu kaaray tamma foo.

\VS{10}Waatoo kaŋ wey kaŋ jin ka zandi kaa, i hongu kaŋ ngi ga duu ka bisa jerey. Amma ngi mo affoo kul duu nzorfu kaaray tamma foo.

\VS{11}Kaŋ i banandi, i ŋuunuŋuunu hugoo koyoo ga

\VS{12}ka nee: ‹Boro kokorantey wey, guuru folloku no i nʼa goy, amma nʼgʼi sawandi nda ir kaŋ na zaaroo farawoo nda konnoo suuri.›

\VS{13}A na affoo zaabi i ra ka nee: ‹Ay ceroo, ya na ni zanba. Manʼti nzorfu kaaray tamma foo ga ir waafaku?

\VS{14}Ni banaa dii ma koy. Ay ga ikokorantaa woo noo woo kaŋ ay nʼa noo ma ne cine.

\VS{15}Wala a si hima ya agʼalmanoo tee woo kaŋ ay baa? Ni nka canse kaŋ ay na haya henna tee?›

\VS{16}Takaa woo no, ikokorantey ga tee ijinawey, de ijinawey ga tee ikokorantey.»


\par }{\SH Isa cee hinzantoo kaŋ a ga šelaŋ
\par }
{\SH nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga
\par }
{\R (Marku 10.32–34; Luka 18.31–34)

\par }{\PP \VS{17}Waatoo kaŋ Isa ga žigi ka koy Žerizalem, a na taalibi woy cindi hinkaa (12) dii jere ga fondaa ra ka nee i se:

\VS{18}«Nga ne, ir goo ma žigi ka koy Žerizalem. I ga
Boro-izʼaroo nondi
sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey se. I ga kayandi kaŋ a mma hima ka buu.

\VS{19}I gʼa nondi kutakey se i mʼa kaynandi kʼa barzu kʼa
kanji. Jirbi hinzantoo hane a ga tun.»


\par }{\SH Jineboro mma tee alhaadimaykaw
\par }
{\R (Marku 10.35–45; Luka 22.24–27)

\par }{\PP \VS{20}Woo banda ga, Zebede izʼarey ɲaa nda nga izʼarey man Isa ka sujudu ka haya foo wiri a ga.

\VS{21}Isa nee a se: «Macin no nʼga baa?» A nee Isa se: «Daŋ kaŋ agʼizʼaru hinkaa woo, affoo ma goro ni kabe gumaa ga, affaa ma goro ni kabe waawaa ga ni
Laamaa ra.»

\VS{22}Isa zaabi ka nee: «War si haya bay kaŋ war gʼa ŋaaray. War ga hin ka gurzugaa potoo hayaa haŋ kaŋ ay ga kaa kʼa haŋ wala?» I nee a se: «Ir ga hin.»

\VS{23}A nee i se: «Cimi no kaŋ war ga kaa kʼay potoo hayaa haŋ, amma ka goro ay kabe gumaa wala iwaawaa ga, manʼti agay no ma woo kayandi. A si nondi kala borey kaŋ se ay Baabaa Irkoy nʼa soolu.»

\VS{24}Kaŋ taalibi woyaa (10) maa woo, i dukur arma hinkaa ga.


\par }{\PP \VS{25}Isa ciya i se, a nee: «War ga bay kaŋ gandawey alwakiiley ga koytaray fur i boŋ, boro beerey ga hini fur i boŋ.

\VS{26}Amma war game manʼti takaa woo no, boro kaŋ ga baa nga ma tee war ra boro beeri, kala a ma tee war tamoo.

\VS{27}Boro kul kaŋ ga baa nga ma huru war ra jine, kala a ma tee war baɲɲaa.

\VS{28}Takaa din da
Boro-izʼaroo mana kaa hala i ma alhaadimay nga se, amma a nka kaa ka alhaadimay, de mo ka nga hundoo noo hala boro boobo zunubey ma banandi kʼi hallasi.»


\par }{\SH Isa na danaw hinka moɲey feeri Žeriko koyraa jeroo ga
\par }
{\R (Marku 10.46–52; Luka 18.35–43)

\par }{\PP \VS{29}Waatoo kaŋ i ga fatta Žeriko koyraa ra, alžama beeri hanga Isa.

\VS{30}Danaw hinka ne ma goro fondaa jeroo ga. Kaŋ i ga maa Isa ga bisa, i kaati ka nee: «Hinna ir ga, [ir Koyoo,]
Dawda Haamaa!»

\VS{31}Alžamaa ga citi i ga i ma dangay. Amma i mma kaati ka tonton ka nee: «Hinna ir ga, ir Koyoo, Dawda Haamaa!»

\VS{32}Isa kay, a ciya i se ka nee: «Macin no war ga baa yʼa tee war se?»

\VS{33}I nee a se: «Ir Koyoo, ir mma baa ir moɲey ma feera.»

\VS{34}Isa tamalla i se, a tuku ngi moɲey ga, de dogoo din da i yee ka dii, i hanga a bande.




\par }\Chap{21}{\SH Isa huru Žerizalem sanda kokoy
\par }
{\R (Marku 11.1–11; Luka 19.28–40; Yehiya 12.12–19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ i man Žerizalem, de i too Betefaže,
Zaytuɲaŋey tondi hondoo here, Isa na taalibi hinka sanba

\VS{2}ka nee i se: «Wa koy koyra-izoo ra kaŋ ga war tenje. Dogoo din da war ga farka woy foo gar kaŋ ga hawa, nga nda farka-ize foo. Wʼi feeri, war ma kate ey ya ne.

\VS{3}Nda boro šelaŋ war se, war ma nee a se: ‹Ir Koyoo no ma too i ga, sohõ da a gʼi yeeti.›\FTNT{*}{{\FR 21:3 }{\FR{21.3
}}{\FQ{‹Ir Koyoo no ma too i ga, sohõ da a gʼi yeeti.›
}}{\FT{Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{‹Ir Koyoo no ma too i ga.› Dogoo din da a gʼi naŋ.}}}»

\VS{4}Woo teendi hala hayaa kaŋ annaboo dontandi a mʼa har ma tabati, a nee:


\par }{\Q \VS{5}«Wa nee woy-izoo kaŋ ti
Siyoŋ koyraa se:

\par }{\Q ‹Ni kokoyoo ne ma kaa ni ga,

\par }{\Q binoo ga yay, a žigi farkaa woy

\par }{\Q nda farka-ize boŋ, adabba kaarumay izʼaru.›»\FTNT{†}{{\FR 21:5 }{\FR{21.5
}}{\XT{Zakariya 9.9.}}}


\par }{\PP \VS{6}Taalibey koy, de i na hayaa tee sanda takaa kaŋ nda Isa nʼa har.

\VS{7}I kate farka woyoo nda farka-izoo, i na ngi darbawey fur i boŋ, de Isa goro i boŋ.


\par }{\PP \VS{8}Alžamaa beeri na ngi darbawey daaru fondaa ra, affooyaŋ na tuuri kabeyaŋ dunbu kʼi daaru fondaa ra.

\VS{9}Alžamaa kaŋ goo jinoo ra nda wey kaŋ goo dumaa ga kaati ka nee:

\par }{\Q «HozaanaDawda Haamaa se!

\par }{\Q Albarka ma bara boraa se kaŋ goo kaa ir Koyoo maaɲoo ga!

\par }{\Q Hozaana beenaa se beene!»\FTNT{‡}{{\FR 21:9 }{\FR{21.9
}}{\XT{Zaburey 118.25–26.}}}


\par }{\MM \VS{10}Waatoo kaŋ Isa huru Žerizalem, koyraa kul jijiri ka nee: «May ti woo?»

\VS{11}Alžamaa nee: «Woo ti annabi Isa, Nazaret kaŋ goo Galile boro no.»


\par }{\SH Isa na maamalakey gaaray Irkoy hugu beeroo ra
\par }
{\R (Marku 11.15–19; Luka 19.45–48; Yehiya 2.13–22)

\par }{\PP \VS{12}Isa huru Irkoy
hugu beeroo ra, a na maamalakey nda daykey kul gaaray kʼi kaa taray no din ra. A na nooru barmaykey taabaley nda tuuzun neerekey gorohayey gum carawey ga.

\VS{13}A nee i se: «A hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Ay hugoo ga ciyandi nda hugu kaŋ ra Irkoy ga ŋaarayandi›\FTNT{§}{{\FR 21:13 }{\FR{21.13
}}{\XT{Ezayi 56.7.}}},

\par }{\Q amma war wey, war nʼa tee zay lanbadoo.»


\par }{\PP \VS{14}Danawyaŋ nda bonguyaŋ man a Irkoy hugu beeroo ra, a nʼi noo baani.

\VS{15}Kaŋ
sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey dii kayfey kaŋ a nʼi tee, nda zankey kaŋ ga kaati Irkoy hugu beeroo ra ka nee: «HozaanaDawda Haamaa se!», i futu,

\VS{16}de i nee a se: «Nʼga maa hayaa kaŋ wey goo mʼa har wala?» Isa nee i se: «Ayyo. War mana bay ka šennoo woo caw: ‹Nʼna ni saaburoo daŋ zanka kaccey nda naanandey miɲey ra?›\FTNT{*}{{\FR 21:16 }{\FR{21.16
}}{\XT{Zaburey 8.3.}}}»

\VS{17}Woo banda ga, a nʼi naŋ, a fatta koyraa ra ka koy Betani, no din ra a na cijinoo tee.


\par }{\SH Jeejayɲaŋoo kaŋ Isa nʼa danga
\par }
{\R (Marku 11.12–14, 20–24)

\par }{\PP \VS{18}Subbaahi tayaa ra, kaŋ Isa ga yee koyraa ra, a heray.

\VS{19}Kaŋ a ga jeejayɲaa foo honnay fondaa ra, a koy a here, amma a mana haya kul gar a ga kala fitawey hinne. A nee a se: «Ize masi zay ni ga hala abada.» Dogoo din da jeejayɲaŋoo kogu.

\VS{20}Taalibey dii woo, boŋey haw, i nee: «Taka foo dogoo din da jeejayɲaŋoo kogu?»

\VS{21}Isa nʼi zaabi ka nee i se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, nda war ga naanay, war si šikka, war ga hayaa tee kaŋ teendi jeejayɲaŋoo se, koyne mo ba tondi hondoo woo, nda war nee a se: ‹Hun ne ma ni boŋ warra teekoo ra›, a ga tee.

\VS{22}Haya kul kaŋ war nʼa wiri Irkoy ŋaarayyan ra, nda war ga naanay, war ga duu a.»


\par }{\SH Man ra Isa duu nga hinoo
\par }
{\R (Marku 11.27–33; Luka 20.1–8)

\par }{\PP \VS{23}Isa koy Irkoy
hugu beeroo ra, a goo ma cawandi kaŋ
sargari juwalkey jineborey nda gandaa boro beerey man a ka nee: «Hini foo nda nʼga wey tee? May ka ni noo hinoo woo?»

\VS{24}Isa nʼi zaabi ka nee: «Agay mo ga war hãa nda haya folloku. Nda war nʼa har ya ne, ay ga hinoo har war se kaŋ nda ay ga wey tee:

\VS{25}Yehiya
batizeyanoo, man ra a hun, beenaa ra wala adamizey do?» I šelaŋ-šelaŋ cere game ka nee: «Nda ir nee ‹Beenaa ra›, a ga nee ir se: ‹Adiši macin se war mana naanay a?›

\VS{26}Nda ir nee mo: ‹Adamizey›, ir ga hunbur alžamaa, zama borey kul ga Yehiya dii annabi.»

\VS{27}I na Isa zaabi ka nee: «Ir si bay.» A nee i se: «Agay da si hinoo har war se kaŋ nda ay ga wey tee.»


\par }{\SH Izʼaru hinkaa filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{28}«Macin no war nee fillaa woo ra? Aru foo kaŋ goo nda zanka hinka. A man ijinaa ka nee: ‹Ay zankaa, koy goy hõ
alaneb faaroo ra.›

\VS{29}A zaabi ka nee: ‹A si tee ya ne.› Waati banda ga, zanka yee nga šennoo se banda, a koy.

\VS{30}A man affaa ka šenni follokaa har a se. Zankaa nʼa zaabi ka nee: ‹A boori, ay koyoo.› Amma a mana koy.

\VS{31}Ihinkaa ra, affoo ka nga baabaa ibaayoo tee?» I nee: «Ijinaa.» Isa nee i se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se,
alkaasidiikey nda woykuurey ga war jin ka huru Irkoy
Laamaa ra.

\VS{32}Zama Yehiya kaa war do nda fondo šerrantaa, war mana naanay a. Amma alkaasidiikey nda woykuurey naanay a. De mo ba kaŋ war dii woo, war mana kokor ka nimsi ka naanay a.»


\par }{\SH Alaneb faaroo beerikey filla yaasayantaa
\par }
{\R (Marku 12.1–12; Luka 20.9–19)

\par }{\PP \VS{33}«Wa haŋajer filla yaasayante foo se koyne. Aru foo kaŋ hugukoy no, a na
alaneb faari tee. A na cete cin kʼa wanga. A na nongu fanši kaŋ ra i ga tuuri-izey motti. A na soorohugu kuku cin\FTNT{†}{{\FR 21:33 }{\FR{21.33
}}{\FT{Soorohugu no kaŋ ga lakkalkey ga žigi ka faaroo hawgay.}}}. Woo banda ga, a na faaroo naŋ beerikawyaŋ kone, de a naaru.

\VS{34}Kaŋ hegaa waatoo man, a na nga tamey sanba beerikey do hala nga ma duu faari-izey ra.

\VS{35}Beerikey na tamey dii ka affoo kar, ka affoo wii, ka affaa warra nda tondi kʼa wii.

\VS{36}A yee koyne ka tam fooyaŋ kaŋ boobo nda ijinawey sanba. I na taka follokaa tee i se.

\VS{37}Woo kul banda ga, a na nga izʼaroo sanba i do, a nee: ‹I gʼay izʼaroo beerandi.›

\VS{38}Amma kaŋ beerikey ga dii izʼaroo, i nee cere se: ‹Woo ti tubukaa. Wa kaa, ir mʼa wii, ir ma nga tubuhayaa taa.›

\VS{39}I nʼa dii, i nʼa warra taray kʼa kaa faaroo ra, i nʼa wii.

\VS{40}Nda faaroo koyoo kaa, macin no a gʼa tee beerikey wey se?»

\VS{41}I nee a se: «A ga boro laaley wey halaci laala. A ga faaroo yeeti beerikaw tanayaŋ se kaŋ gʼa noo faari-izey hegaa waati.»


\par }{\PP \VS{42}Isa nee i se: «War mana bay ka woo caw
Citaaboo ra wala:

\par }{\Q ‹Tondoo kaŋ cinakey nʼa fur,

\par }{\Q nga no ka tee hugoo kanjoo tondoo.

\par }{\Q Ir Koyoo ka baa woo ma tee,

\par }{\Q alaabiina no ir moɲey cire!›\FTNT{‡}{{\FR 21:42 }{\FR{21.42
}}{\XT{Zaburey 118.22–23.}}}


\par }{\MM \VS{43}Woo se ay ga nee war se, Irkoy
Laamaa ga hun war kone, de a ga nondi jama foo se kaŋ ga albaha tee Laamaa se.

\VS{44}[De mo boro kaŋ kaŋ tondoo woo boŋ ga say. Boro kaŋ ga a kaŋ ga motti.]»


\par }{\PP \VS{45}Kaŋ
sargari juwalkey jineborey nda
Fariziyeŋey maa nga filla yaasayantey, i bay kaŋ ngi ga a goo.

\VS{46}I ceeci ngi mʼa dii, amma i hunbur jamaa, zama jamaa mmʼa dii annabi.




\par }\Chap{22}{\SH Hoyandikey filla yaasayantaa
\par }
{\R (Luka 14.15–24)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa yee ka zaabi ka šelaŋ i se nda filla yaasayante ka nee:

\VS{2}«Beenaa
Laamaa ga hima nda kokoy kaŋ na hiijay hoyandi tee nga izʼaroo se.

\VS{3}A na nga tamey sanba i ma hoyandikey cee. Amma hoyandikey mana baa ngi ma koy.

\VS{4}A yee koyne ka tam fooyaŋ sanba ka nee: ‹Wa nee hoyandikey se: “Nga ne, ay ŋaahayaa soolu. Ay yaarey nda agʼalman naasey koosandi. Hayey kul soolu. Wa kaa hiijaa ra.”›

\VS{5}Amma i mana hoyandoo daŋ assal, affoo kul koy nga fondaa ra. Affooyaŋ koy ngi faarey ra, affooyaŋ ngi maamalaa ra.

\VS{6}Wey kaŋ cindi na tamey dii kʼi zarabi kʼi wii.

\VS{7}Kokoyoo futu, a na nga soojey sanba i ma borowiikey din halaci ka ngi koyraa ton.

\VS{8}Woo banda ga, a nee nga tamey se: ‹Ŋaahayey soolu, amma hoyandikey mana hima nda a.

\VS{9}Adiši wa koy nongey kaŋ ra fondawey ga cere kubay, boro kul kaŋ war nʼa gar no din, war mʼa cee a ma kaa hiijaa ra.›

\VS{10}Tamey din fatta ka koy fondawey bande ka borey kul marga kaŋ i duu ey, ilaala nda ihenna. Hiijaa hugoo too.


\par }{\PP \VS{11}Kokoyoo huru ka dii hoyandikey, a dii affoo kaŋ ga hiijaa hoyandoo darbaa sii.

\VS{12}A nee a se: ‹Ay ceroo, taka foo nda ni huru ne ra hiijaa hoyandoo darbaa sii ni jindoo ra?› Boraa dangay suk.

\VS{13}Kokoyoo nee tamey se: ‹Wa cewey nda kabey haw, war mʼa warra taray, taray kubaa ra. No din ra hẽeni nda hiɲekaamayan ga tee.›

\VS{14}Zama boro boobo goo no kaŋ ciyandi, amma Irkoy boro suubantey ga kacca.»


\par }{\SH Alkaasoo kaŋ ga banandi kokoy beeroo se
\par }
{\R (Marku 12.13–17; Luka 20.20–26)

\par }{\PP \VS{15}Woo banda ga,
Fariziyeŋey koy cere guna ka dii taka kaŋ nda ngi na Isa dii nda nga meešennoo.

\VS{16}I na ngi taalibey nda
Herod kondaa borey sanba a do ka nee: «Alfagaa, ir ga bay kaŋ cimiharkaw ti ni, nʼga Irkoy fondaa cawandi nda cimi, koyne mo nʼsi hunbur boro kul. Nʼsi borey ndumey guna.

\VS{17}Adiši ir bayrandi woo kaŋ nʼgʼa hongu. A ga hima alkaasi ma banandi kokoy beeroo se wala a si hima?»

\VS{18}Isa na ngi laalayyanoo bay, a nee: «Macin se war gʼay sii, almunafikey?

\VS{19}Wa alkaasoo nooroo cebe ya ne.» I kate a se nzorfu kaaray tamma foo.

\VS{20}A nee i se: «May biyoo nda nga maaɲoo ti woo?»

\VS{21}I nee a se: «Kokoy beeroo.» Waatoo din a nee i se: «Adiši wa kokoy beeroo hayey noo kokoy beeroo se, Irkoy waney, war mʼi noo Irkoy se.»
 
\VS{22}Boŋey haw nda woo kaŋ i maarʼa, i na Isa naŋ ka koy.


\par }{\SH Hãayan bukawey tunyanoo ga
\par }
{\R (Marku 12.18–27; Luka 20.27–40)

\par }{\PP \VS{23}Zaari follokaa ra,
Sadusiyeŋey kaŋ ga nee tunyan si bara man Isa, i nʼa hãa

\VS{24}ka nee: «Alfagaa, Musa nee: ‹Nda aru buu a mana duu ize, nga armaa ga hiija woyoo hala a ma duu bukaa se ize.›\FTNT{*}{{\FR 22:24 }{\FR{22.24
}}{\XT{Alhukumoo 25.5–6.}}}

\VS{25}Arma iyye bay ka bara ir ra, ijinaa hiiji, a buu a mana duu ize. Armaa na wandoo zaa.

\VS{26}Takaa din da ihinkantoo, ihinzantoo hala iyyantoo ga.

\VS{27}I kul dumaa ga, woyoo mo buu.

\VS{28}Adiši tunyanoo hane, iyyaa ra, may se a ga tee wande? Zama i kul hiiji a ka bisa.»


\par }{\PP \VS{29}Isa zaabi ka nee i se: «War dere, war si
Citaaboo bay, war si Irkoy hinoo bay.

\VS{30}Zama tunyanoo hane, arey si hiiji, woyey si nondi hiijay. Amma i mma tee sanda almalaykayaŋ beenaa ra.

\VS{31}Bukawey tunyanoo šennoo ga, war mana bay ka hayaa caw kaŋ Irkoy nʼa har war se:

\VS{32}‹Agay ti Ibirahima Koyoo, Isiyaka Koyoo, Yakuba Koyoo?›\FTNT{†}{{\FR 22:32 }{\FR{22.32
}}{\XT{Fattaroo 3.6, 15.}}} Irkoy manʼti bukawey Koyoo, baahunantey Koyoo no.»

\VS{33}Alžamaa kaŋ ga haŋajer a se, nga cawandoo tee i se boŋhaway.


\par }{\SH Yaamarey kul ibeeroo
\par }
{\R (Marku 12.28–34; Luka 10.25–28)

\par }{\PP \VS{34}Waatoo kaŋ
Fariziyeŋey maa kaŋ
Sadusiyeŋey dangay suk Isa jine, i na cere marga.

\VS{35}Ngi affoo [kaŋ ti
ašariyaa baykaw] nʼa sii kʼa hãa ka nee:

\VS{36}«Alfagaa, ašariyaa yaamarey kul ibeeroo ti affoo?»

\VS{37}Isa nee a se: «‹Ma baa ni Koyoo Irkoy nda ni binoo kul, nda ni hundoo kul, nda ni lakkaloo kul.›\FTNT{‡}{{\FR 22:37 }{\FR{22.37
}}{\XT{Alhukumoo 6.5.}}}

\VS{38}Woo ti yaamarey kul ibeeroo, nga ti yaamar jinaa.

\VS{39}Ihinkantoo ne kaŋ ga hima nda ijinaa: ‹Ma baa ni cinaa sanda takaa kaŋ nda nʼga baa ni boŋ.›\FTNT{§}{{\FR 22:39 }{\FR{22.39
}}{\XT{Sargarey 19.18.}}}

\VS{40}Yaamar hinkaa woo ga, ašariyaa kul nda annabey ga deeja.»


\par }{\SH Dawda yadda Almasihu ga sanda nga Koyoo
\par }
{\R (Marku 12.35–37; Luka 20.41–44)

\par }{\PP \VS{41}Waatoo kaŋ
Fariziyeŋey marga, Isa nʼi hãa

\VS{42}ka nee: «Macin no war gʼa hongu
Almasihu ga? May ize no?» I nee a se: «Dawda Haamaa no.»

\VS{43}A nee i se: «Adiši taka foo nda Dawda Irkoy
Hundoo hinoo ra gʼa cee nda Koy ka nee:


\par }{\Q \VS{44}‹Ir Koyoo nee ay Koyoo se:

\par }{\Q “Goro ay kabe gumaa here,

\par }{\Q hala waati kaŋ ra ay na ni iberey daŋ ni cewey cire?”›\FTNT{*}{{\FR 22:44 }{\FR{22.44
}}{\XT{Zaburey 110.1.}}}


\par }{\MM \VS{45}Adiši nda Dawda gʼa cee nda Koy, taka foo nda a ga tee a se Haama?»

\VS{46}Boro kul mana hin kʼa zaabi nda šenni foo. Za hanoo din, boro kul mana yadda ka hãayan fur a ga.




\par }\Chap{23}{\SH Wa hawgay Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey ga
\par }
{\R (Marku 12.38–39; Luka 11.43, 46; 20.45–46)

\par }{\PP \VerseOne{1}Woo banda ga, Isa šelaŋ jamaa nda nga taalibey se

\VS{2}ka nee: «Musa dogoo ra
Citaaboo baykey nda
Fariziyeŋey koy goro.

\VS{3}Adiši haya kul kaŋ i nʼa har war se, war mʼa dii, war mʼa tee. Amma war masi ngi teegoyey tee. Zama i si hayaa tee kaŋ i gʼa har.

\VS{4}I ga jeeje tiŋayaŋ [kaŋ borey si hin ey] haw kʼi daŋ adamizey jesey ga, amma ngi, i si baa ngi ma kabe-ize foo daŋ i se.

\VS{5}Ngi teegoyey kul i sʼi tee kala hala adamizey ma dii ngey sabbu se. I ga ngi tiirawey tefayandi, i ga ngi kaayey miɲey buzu-buzey kukandi\FTNT{*}{{\FR 23:5 }{\FR{23.5
}}{\FT{I mmʼi daŋ hala ngi ma duu ka hongu Irkoy yaamarey.}}}.
 
\VS{6}I ga baa jine gorodogey ŋaadogey nda margahugey ra.

\VS{7}I ga baa borey ma ngi foo nda beeray farrey ra, adamizey ma nee ngi se Rabbi.


\par }{\PP \VS{8}Amma war, war masi ciyandi nda Rabbi, zama boro folloku ti war alfagaa, de war kul ti cere armayaŋ.

\VS{9}War masi nee boro kul se war Baabaa laboo ga, zama boro folloku ti war Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra.

\VS{10}War masi ciyandi nda jineboro, zama boro folloku ti war jineboraa kaŋ ti
Almasihu.

\VS{11}War kul ibeeroo ga tee war tamoo.

\VS{12}Boro kaŋ na nga boŋ jer ga yee ganda, boro kaŋ na nga boŋ yeeti ganda ga jerandi.»


\par }{\SH Isa citi Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey ga
\par }
{\R (Marku 12.40; Luka 11.39–52; 20.45–47)

\par }{\PP \VS{13}«War bone,
Citaaboo baykey nda
Fariziyeŋey, almunafikey, zama war ga beenaa
Laamaa daabu borey ga, war si huru, war si wey kaŋ ga baa ngi ma huru, naŋ i ma huru.


\par }{\PP \VS{14}[War bone, Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey, almunafikey, zama war ga woyey kaŋ kurɲey faati kabey koonandi. Nda war ga Irkoy ŋaaray, war si cahã ka ben hala borey ma dii war. Woo se war zukandoo ga hanse ka boobo.]


\par }{\PP \VS{15}War bone, Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey, almunafikey, zama war ga teekoo nda laboo dira ka duu boro folloku kaŋ huru alyahuudutaray. Nda a huru, war gʼa tee žahannam ize cee hinka ka bisa war.


\par }{\PP \VS{16}War bone, gongukaw danawey kaŋ ga nee: ‹Nda boro žee nda Irkoy
hugoo manʼti baffoo no, amma nda boro žee nda Irkoy hugoo wuragoo, nga žeeyanoo ga diyandi.›

\VS{17}Danaw saamey, affoo ti ibeeroo, wuragoo wala Irkoy hugoo kaŋ ga wuragoo henanandi?

\VS{18}War ga nee koyne: ‹Nda boro žee nda Irkoy hugoo manʼti baffoo no, amma nda boro žee nda sargaroo kaŋ goo sargari tonadogoo boŋ, nga žeeyanoo ga diyandi.›

\VS{19}Danawey, affoo ti ibeeroo, sargaroo wala sargari tonadogoo kaŋ ga sargaroo henanandi?

\VS{20}Boro kaŋ žee nda sargari tonadogoo, žee nda a nda haya kul kaŋ goo a boŋ.

\VS{21}Boro kaŋ žee nda Irkoy hugoo, žee nda a nda Boraa kaŋ ga goro a ra.

\VS{22}Boro kaŋ žee nda beenaa, žee nda Irkoy kokoy gorodogoo nda Boraa kaŋ ga goro a ra.


\par }{\PP \VS{23}War bone, Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey, almunafikey, zama war ga anaanawoo, nda kaabaa, nda day-day kaŋ se i ga nee kumin,
azakkaa noo Irkoy se. Amma war na
ašariyaa haya beerey naŋ kaŋ ti šerretaray, nda hinnari, nda laadirtaray. Wey ti hayey kaŋ war hima kʼi tee bila nda war ma jerey naŋ.

\VS{24}Gongukaw danawey kaŋ ga hamni-ize soogu kʼa kaa ngi haŋhayaa ra, amma war ga yoo gon.


\par }{\PP \VS{25}War bone, Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey, almunafikey, zama war ga potoo nda taasaa dumaa ɲumay, amma kuneheroo ga too nda komari nda alhawa futu.

\VS{26}Fariziyeŋ danaa, potoo gundoo ɲumay jina hala dumaa mo ma henan.


\par }{\PP \VS{27}War bone, Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey, almunafikey, zama war ga hima nda
saarayyaŋ kaŋ i nʼi kaarayandi, tarayheroo ga hima nda haya kaŋ ga boori, amma kuneheroo ga too nda bukaw biri nda žiibi dumi kul.

\VS{28}Takaa din da, war da mo, tarayhere war ga hima nda boro šerranteyaŋ adamizey jine, amma kunehere war ga too nda almunafikitaray nda goy futu teeyan.


\par }{\PP \VS{29}War bone, Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey, almunafikey, zama war ga annabey saarawey cin ka boro šerrantey saarawey taalam,

\VS{30}de war ga nee: ‹Nda a gar ir mma bara ir kaagey zamanoo ra, ir si hanga ey ka annabey kurey mun.›

\VS{31}Woo ra war mma seedetaray tee war boŋ ga kaŋ annabey wiikey izey ti war.

\VS{32}War, wa hayaa kaŋ war kaagey nʼa šintin ka too nga kaydogoo ga!

\VS{33}Gandakarfey, gondi izey, taka foo ra war ga zuru žahannam ciitoo se?


\par }{\PP \VS{34}Woo se nga ne, ay ga annabiyaŋ, nda lakkalkoyniyaŋ, nda Citaaboo baykawyaŋ sanba war ga. War ga wiiya i ra, war ga boroyaŋ
kanji i ra, war ga affooyaŋ barzu i ra war
margahugey ra. War gʼi gurzugay koyra ka koy koyra,

\VS{35}hala kuri šerrantaa kaŋ mun laboo ga ma kaŋ war boŋ, mʼa dii za Habila kaŋ ti boro šerrante kuroo munyanoo hala Zakariya, Barki izoo kuroo munyanoo ga kaŋ war nʼa wii Irkoy hugoo nda sargari tonadogoo game.\FTNT{†}{{\FR 23:35 }{\FR{23.35
}}{\XT{Šintinoo 4.8; Taarikey 2to 24.20–22.}}}

\VS{36}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, woo kul si kaŋ kala zamanoo woo izey boŋ.»


\par }{\SH Isa hẽe Žerizalem ga
\par }
{\R (Luka 13.34–35)

\par }{\PP \VS{37}«Žerizalem, Žerizalem kaŋ ga annabey wii, a ga tondi ka borey warra kʼi wii kaŋ sanbandi a ga. Cee marje ay baa ya ni izey marga sanda takaa kaŋ nda gorgo ga nga izey marga nga fatawey cire, amma war wanji!
 
\VS{38}Nga ne, war hugoo ga naŋandi ka tee gangani furante.

\VS{39}Ay gʼa har war se kaŋ war si dii agay koyne za sohõ da hala waati kaŋ ra war ga nee: ‹Albarka ma bara boraa se kaŋ ga kaa ir Koyoo maaɲoo ga!›\FTNT{‡}{{\FR 23:39 }{\FR{23.39
}}{\XT{Zaburey 118.26.}}}»




\par }\Chap{24}{\SH Isa na Irkoy hugu beeroo kayriyanoo bayrandi
\par }
{\R (Marku 13.1–2; Luka 21.5–6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa goo ma fatta Irkoy
hugu beeroo ra ka koy, nga taalibey man a ka hugey kaŋ goo Irkoy hugu beeroo ra cebe a se.

\VS{2}A nʼi zaabi ka nee: «War ga dii woo kul? Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, tondi foo si cindi affoo boŋ kaŋ si kaa ka kayra.»


\par }{\SH Isa na gurzugawey šintinoo bayrandi
\par }
{\R (Marku 13.3–13; Luka 21.7–19)

\par }{\PP \VS{3}Woo banda ga, kaŋ Isa goro
Zaytuɲaŋey tondi hondoo boŋ, nga taalibey man a jere ga ka nee: «Waatoo har ir se kaŋ a ga tee, de mo macin ti ni kaayanoo nda zamanoo benantaa tammaasaa?»

\VS{4}Isa nʼi zaabi ka nee: «Wa hawgay boro kul masi war darga,

\VS{5}zama boro booboyaŋ ga kaa ay maaɲoo ga ka nee kaŋ ngi ti
Almasihu, de mo i ga boro boobo darga.

\VS{6}War ga kaa ka maa wonguyaŋ nda wongu alhabaryaŋ, wa war boŋ hawgay war masi hunbur. Kala wey ma teendi, amma hala sohõ manʼti benantaa no.

\VS{7}Ganda foo ga tun ka ganda foo wongu, laama foo ga tun ka laama foo wongu. Herayyaŋ nda labu jijiriyaŋ ga tee nongu boobo ra.

\VS{8}Wey kul manʼti kala šintinoo, i ga hima nda hayyan kuubi jina-jinawey.


\par }{\PP \VS{9}Waatoo woo, i ga war nondi zarabiyan se, i ga war wii, gandawey kul ga konna war ay maaɲoo sabbu se.

\VS{10}Alwaatoo woo, boro boobo ga murti, i ga cere nondi, i ga konna cere.

\VS{11}Taari annabi boobo ga tun ka boro boobo darga.

\VS{12}Goy futu teeyanoo booboyanoo se, boro boobo bajoo ga yee ganda.

\VS{13}Amma boro kaŋ gaabandi hala benantaa ga, a ga hallasi.

\VS{14}LaamaaAlhabar Boryaa woo ga waazandi aduɲɲa kul ra ka seedetaray tee gandawey kul se. Woo banda ga, benantaa no.»


\par }{\SH Isa na zarabi beeroo waatoo bayrandi
\par }
{\R (Marku 13.14–23; Luka 17.23–24, 37; 21.20–24)

\par }{\PP \VS{15}«Waati kaŋ war ga dii ‹haya harramantaa›\FTNT{*}{{\FR 24:15 }{\FR{24.15
}}{\XT{Daniyel 9.27; 11.31; 12.11.}}} kaŋ annabi Daniyel nʼa har ga goro nongu henanantaa ra. Boro kaŋ gʼa caw ma faham!

\VS{16}Waatoo din borey kaŋ goo Žude gandaa ra ma zuru ka koy tondi hondey ra.

\VS{17}Boro kaŋ goo sooro boŋ masi zunbu ka hayey zaa kaŋ goo nga hugoo ra.

\VS{18}Boro kaŋ goo faarey ra masi yee ka koy nga burmusoo zaa.

\VS{19}Woyey bone kaŋ ga tee boro hinka nda wey kaŋ ga naanandi haney din.

\VS{20}Wa Irkoy ŋaaray hala war zuruyanoo masi tee jiyaw ra wala
hunanzamzaari hane.

\VS{21}Zama waatoo din zarabi beeri ga tee kaŋ cine mana bay ka tee za aduɲɲa šintinoo ga hala sohõ. Šikka sii nga cine si yee ka tee.

\VS{22}Nda a gar haya nka mana kumandi zaarey din ra, boro kul si hallasi. Amma Irkoy boro suubantey maaganda se haya ga kumandi zaarey din ra.

\VS{23}Nda boro nee war se: ‹Almasihu ne, ne ra› wala: ‹Nga ne›, war masi naanay.

\VS{24}Zama taari almasihuyaŋ nda annabiyaŋ ga tun. I ga tammaasa beeriyaŋ nda kayfiyaŋ tee hala, nda a ga hin ka tee, ngi ma Irkoy boro suubantey mo darga.

\VS{25}Nga ne, ay na war haŋa žiibey kaa.


\par }{\PP \VS{26}Adiši nda i nee war se: ‹Nga ne saajoo ra›, war masi koy, ‹Nga ne hugoo kunehere›, war masi naanay.

\VS{27}Zama takaa kaŋ nda meloo ga dii waynahunay ka koy hala waynakaŋay, takaa din no
Boro-izʼaroo kaayanoo hane.

\VS{28}Nongoo kaŋ ra bukaa goo, no din ra dutaley ga marga.»


\par }{\SH Boro-izʼaroo kaayanoo
\par }
{\R (Marku 13.24–27; Luka 21.25–28)

\par }{\PP \VS{29}«Dogoo din da zaraboo haney din banda ga,

\par }{\Q waynaa ga tee kubay,

\par }{\Q handoo si nga gaayoo noo,

\par }{\Q handarawey ga kaŋ ka hun beenaa ra,

\par }{\Q beenaa hayey ga jijiri.


\par }{\MM \VS{30}Waatoo din
Boro-izʼaroo tammaasaa ga bangay beenaa ra. Aduɲɲa alkabiilawey kul ga binehẽenay, de i ga dii ‹Boro-izʼaroo ga kaa duulawey ga ka hun beenaa ra›\FTNT{†}{{\FR 24:30 }{\FR{24.30
}}{\XT{Daniyel 7.13.}}} nda gaabi nda darža beeri.

\VS{31}A ga nga almalaykey sanba nda laati beeri hẽeni beeri hala i ma nga boro suubantey marga ka hun gandaa kanje taacaa kul ga aduɲɲa boŋ foo ga ka koy boŋ faa ga.»


\par }{\SH Bayraa kaŋ jeejayɲaŋoo gʼa noo
\par }
{\R (Marku 13.28–31; Luka 21.29–33)

\par }{\PP \VS{32}«Wa faham bayraa se kaŋ jeejayɲaŋoo gʼa noo. Za tuuroo kabey subey ban, i na fita taagayaŋ tee, war ga bay kaŋ konnoo waatoo man.

\VS{33}Takaa din da, war mo, nda war dii hayey wey kul, war ma bay kaŋ a man, a goo koyraa miɲoo ga.

\VS{34}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, zamanoo woo borey si ben hala hayey wey kul ma teendi.

\VS{35}Beenaa nda laboo ga dere, amma ay meešenney si dere abada.»


\par }{\SH Wa hanna cijin nda zaari
\par }
{\R (Marku 13.32–37; Luka 17.26–30, 34–36; 21.34–36)

\par }{\PP \VS{36}«Boro kul si hanoo wala waatoo bay kaŋ hayey wey ga kaa ka tee. Almalaykey kaŋ goo beenaa ra sʼa bay,
Izʼaroo sʼa bay, Baabaa Irkoy hinne no ma waatoo bay.

\VS{37}Hayaa kaŋ tee Nuhu zaarey hane, takaa din da no ma tee
Boro-izʼaroo kaayanoo ga.

\VS{38}Haney kaŋ hari beeroo mana kaa, borey ga ŋaa i ga haŋ, i ga hiiji i ga ngi izey hiijandi hala hanoo kaŋ Nuhu huru sunduku beeroo ra kaŋ tee harihii.

\VS{39}I mana haya kul bay hala waatoo kaŋ ra hari beeroo kaa kʼi kul tuusu. Takaa woo da cine no ma tee Boro-izʼaroo kaayanoo ga.

\VS{40}Waatoo woo, boro hinka kaŋ goo faari ra, affaa ga zandi, affaa ga naŋandi.

\VS{41}Woy hinka kaŋ ga fufu fufutondi ga, affaa ga zandi, affaa ga naŋandi.


\par }{\PP \VS{42}Adiši wa hanna cijin nda zaari, zama war si bay han kaŋ no war Koyoo ga kaa.

\VS{43}War ma haya foo bay kaŋ ti, nda a gar hugukoy ga bay waatoo kaŋ ga zayoo ga kaa, a ga hanna, a si naŋ a ma nga hugoo kayri.

\VS{44}Woo se war mo ma soolu, zama waatoo kaŋ war sʼa hongu ra Boro-izʼaroo ga kaa.»


\par }{\SH Tam dumi hinkaa
\par }
{\R (Luka 12.41–48)

\par }{\PP \VS{45}«May ti tam laadirante lakkalkoynoo kaŋ nga koyoo gʼa daŋ nga borey jine hala a mʼi noo ŋaayan waatoo ra kaŋ ga hima?

\VS{46}Tamoo din duu gomni kaŋ nga koyoo kaayanoo ga, a gʼa gar a ga takaa woo tee.

\VS{47}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, a gʼa daŋ nga almanoo kul jine.

\VS{48}Amma nda tam laala no, a nee nga boŋ se: ‹Ay koyoo ga gay›,

\VS{49}nda a šintin ka nga tam hangasiney kar, ka ŋaa ka haŋ harifutu haŋkey bande,

\VS{50}tamoo woo koyoo ga kaa zaari kaŋ a sʼa hongu ra nda waati kaŋ a sʼa bay ra.

\VS{51}A gʼa zukandi futu ka nga nda almunafikey tee affoo. No din ra hẽeni nda hiɲekaamayan ga tee.»




\par }\Chap{25}{\SH Hondiyaw woyaa (10) filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Hanoo din, beenaa
Laamaa ga hima nda hondiyaw woy (10) kaŋ na ngi fitillawey zaa ka fatta ka koy aruhiiji taagaa kubay.

\VS{2}Igguu i ra sii nda lakkal, igguu goo nda lakkal,

\VS{3}zama lakkal jaŋantey na ngi fitillawey zaa, i mana jii zaa ngi bande.

\VS{4}Amma lakkalkoyney na jii daŋ ngi jinawey ra ka koy nda ngi fitillawey.

\VS{5}Kaŋ aruhiijoo gay a mana kaa, i kul dusungu ka jirbi.

\VS{6}Cijinoo gamoo ra, kaati foo tee ka nee: ‹Aruhiijoo ne, wa fatta kʼa kubay!›

\VS{7}Hondiyawey kul tun ka ngi fitillawey hanse.

\VS{8}Lakkal jaŋantey nee lakkalkoyney se: ‹Wa ir noo war jiyey ra, zama ir fitillawey goo ma buu.›

\VS{9}Lakkalkoyney zaabi ka nee: ‹Kalaa, a si too ir nda war. Wa koy maamalakey do ka day war boŋ se.›

\VS{10}Waatoo kaŋ i koy day, aruhiijoo kaa, soolantey huru a bande hiijaa hugoo ra, i na hugoo miɲoo daabu.

\VS{11}Kayna, hondiyawey jerey kaa ka nee: ‹Ir koyoo, ir koyoo, feeri ir se!›

\VS{12}Amma a nʼi zaabi ka nee: ‹Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, ay si war bay.›

\VS{13}Adiši wa hanna cijin nda zaari, zama war si zaaroo bay, war si waatoo bay.»


\par }{\SH Nooru talfantaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Luka 19.11–27)

\par }{\PP \VS{14}«A ga hima nda boro kaŋ ga koy naaru. A ciya nga tamey se kʼi noo nga almanoo.

\VS{15}A na affoo noo
talaŋ guu, affoo ihinka, a na affoo noo affoo. A na affoo kul noo woo kaŋ boraa ga hin a, a naaru. Dogoo din da

\VS{16}woo kaŋ duu talaŋ guwaa koy i ka goy, a duu igguu tana.

\VS{17}Takaa din da, woo kaŋ duu ihinkaa, duu ihinka tana.

\VS{18}Amma woo kaŋ duu afolloku koy guusu fanši laboo ra ka nga koyoo nooroo tugu a ra.


\par }{\PP \VS{19}Waati kuku banda ga, tamey wey koyoo kaa, a na nooroo laasaaburoo tee i bande.

\VS{20}Woo kaŋ duu talaŋ guwaa man, a kate ey nda igguu tana kaŋ a duu ey, a nee: ‹Ay koyoo, talaŋ guu no nʼnʼay noo, igguu tana ne kaŋ ay duu ey.›

\VS{21}Nga koyoo nee a se: ‹A boori, tam henna laadirantaa, ni laadir ikaccu ra, ay ga ni daŋ haya boobo jine, huru ir ma ɲaali.›

\VS{22}Woo kaŋ duu talaŋ hinkaa mo man, a nee: ‹Ay koyoo, talaŋ hinka no nʼnʼay noo, ihinka tana ne kaŋ ay duu ey.›

\VS{23}Nga koyoo nee a se: ‹A boori, tam henna laadirantaa, ni laadir ikaccu ra, ay ga ni daŋ haya boobo jine, huru ir ma ɲaali.›

\VS{24}Woo kaŋ duu talaŋ follokaa mo man, a nee: ‹Ay koyoo, ay ga bay kaŋ boro šenda ti ni, nʼga hegay nongu kaŋ ra mana duma, nʼga marga nongu kaŋ ra mana saya.

\VS{25}Ay hunbur, ay koy ni talaŋoo tugu laboo cire, ni wanoo ne.›

\VS{26}Nga koyoo nʼa zaabi ka nee: ‹Tam laala fuyyantaa, nʼga bay kaŋ ay ga hegay nongu kaŋ ra ay mana duma, ay ga marga nongu kaŋ ra ay mana saya.

\VS{27}Adiši ni hima kʼay nooroo jisi bankoo borey do. Nga ra, nda ay kaa, ay ga duu nga nda albaha.

\VS{28}Wa talaŋoo taa a kone kʼa noo boraa se kaŋ kone iwoyaa (10) goo.

\VS{29}Zama i ga boraa noo kaŋ goo nda a, de a ga feeri, amma boraa kaŋ sii nda a, ba woo kaŋ a goo nda a, ga taandi.

\VS{30}Tamoo kaŋ si haya hanse wʼa warra taray, taray kubaa ra. No din ra hẽeni nda hiɲekaamayan ga tee.›»


\par }{\SH Ciitoo kaŋ ga teendi kayandoo hane
\par }
{\PP \VS{31}«Waati kaŋ
Boro-izʼaroo kaa nga daržaa ra, nda nga almalaykey kul, a ga goro nga kokoy gorodoo daržantaa ra.

\VS{32}Gandawey kul ga marga a jine. A gʼi fay-fay, sanda takaa kaŋ nda kurkaw ga feejey fay kʼi kaa hanciney ra.

\VS{33}A ga feejey daŋ nga kabe gumaa here ka hanciney daŋ iwaawaa here.


\par }{\PP \VS{34}Woo banda ga, kokoyoo ga nee borey kaŋ goo nga kabe gumaa here se: ‹Wa kaa, war kaŋ ay Baabaa Irkoy na albarka daŋ war ra. Wa
Laamaa tubu kaŋ soolandi war se za aduɲɲa daaruroo ga,

\VS{35}zama ay heray, war nʼay noo ya ŋaa. Ay jaw, war nʼay noo ya haŋ. Ay tee yaw, war nʼay yawzunbay.

\VS{36}Ay baɲi, war nʼay bankaaray. Ay wirci, war koy ay guna. Ay huru kasa, war koy ay do.›

\VS{37}Waatoo din boro šerrantey gʼa zaabi ka nee: ‹Ir Koyoo, waati foo no ir dii ni heray, ir na ni ŋandi wala ni jaw, ir na ni noo ma haŋ?

\VS{38}Waati foo no ir dii ni tee yaw, ir na ni yawzunbay wala ni baɲi, ir na ni bankaaray?

\VS{39}Waati foo no ir dii ni wirci wala ni huru kasa, ir koy ni do?›

\VS{40}Kokoyoo gʼi zaabi ka nee: ‹Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, haya kul kaŋ war nʼa tee agʼarmey wey i kul ikaccaa affoo se, agay se war nʼa tee.›


\par }{\PP \VS{41}Woo banda ga, a ga nee borey kaŋ goo nga kabe waawaa here se: ‹Wa hun ay ga, dangantey! Wa koy nuune abadantaa ra kaŋ soolandi Ibilisi nda nga dontokey se,

\VS{42}zama ay heray, war manʼay noo ya ŋaa. Ay jaw, war manʼay noo ya haŋ.

\VS{43}Ay tee yaw, war manʼay yawzunbay. Ay baɲi, war manʼay bankaaray. Ay wirci, ay huru kasa, war mana koy ay guna.›

\VS{44}Waatoo din ngi mo gʼa zaabi ka nee: ‹Ir Koyoo, waati foo no ir dii ni heray wala ni jaw, wala ni tee yaw, wala ni baɲi, wala ni wirci, wala ni huru kasa, ir mana ni alhaadimay?›

\VS{45}Waatoo din a gʼi zaabi ka nee: ‹Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, haya kul kaŋ war manʼa tee ikaccey wey affoo se, agay se war manʼa tee.

\VS{46}Wey ga koy zukandi abadantaa ra, amma boro šerrantey ga koy hunayan abadantaa ra.›»




\par }\Chap{26}{\SH Boŋkoyney hawandifutay Isa ga
\par }
{\R (Marku 14.1–2; Luka 22.1–2; Yehiya 11.45–53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa na šenney wey kul har ka ben, a nee nga taalibey se:

\VS{2}«War ga bay kaŋ ne nda jirbi hinka
Borcintaraa jingaroo ga tee,
Boro-izʼaroo ga nondi ka
kanjandi.»


\par }{\PP \VS{3}Sargari juwalkey jineborey nda gandaa boro beerey na cere marga sargari juwalkey jineboraa Kayif batumaa ra.

\VS{4}I na cere guna ka dii taka kaŋ nda ngi na Isa dii nda carmay kʼa wii.

\VS{5}I nee: «A masi tee jingaroo ra hala alžamaa masi koy ture.»


\par }{\SH Woy foo na turaari doori Isa boŋoo boŋ
\par }
{\R (Marku 14.3–9; Yehiya 12.1–8)

\par }{\PP \VS{6}Isa goo Betani, Simoŋ
jiraykoynoo hugoo ra.

\VS{7}Kaŋ a goo ŋaadogoo ra, woy foo man jeroo ga kaŋ kone tondi kaaray kulba goo. A ga too nda turaari hay šenda. A nʼa doori Isa boŋoo boŋ.

\VS{8}Kaŋ taalibey dii woo, i dukur ka nee: «Cin no hasaraa woo gʼa hanse?

\VS{9}A ga hin ka neerandi hay šenda ka nondi talkey se.»

\VS{10}Isa bay, a nee i se: «Macin se war ga woyoo farandi? Zama teegoy henna no a nʼa tee ya ne.

\VS{11}War nda talkey no waati kul, amma agay si cindi war bande waati kul.

\VS{12}Turaaroo kaŋ a nʼa doori ay gaahamoo ga, ay suturayanoo se a nʼa tee.

\VS{13}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, nongu kul kaŋ ra
Alhabar Boryaa woo waazandi aduɲɲa kul ra, hayaa kaŋ woyoo woo nʼa tee mo ga harandi hala borey ma hongu woyoo.»


\par }{\SH Žudas soolu ka Isa zanba
\par }
{\R (Marku 14.10–11; Luka 22.3–6)

\par }{\PP \VS{14}Woo banda ga, taalibi woy cindi hinkaa (12) affoo kaŋ se i ga nee Žudas Iskariyot koy
sargari juwalkey jineborey do

\VS{15}ka nee: «Macin no war gʼa noo ya ne nda ay na Isa nondi war se?» Borey na nzorfu kaaray tamma boŋ waranza (30) kayandi a se.

\VS{16}Za waatoo woo, Žudas cindi a ga dimma henna ceeci ka Isa nondi.


\par }{\SH Isa nda nga taalibey na jingaroo ŋaayanoo soolu
\par }
{\R (Marku 14.12–21; Luka 22.7–14)

\par }{\PP \VS{17}Takulawey kaŋ ra dolobiri sii jingaroo zaari jinaa, taalibey man Isa ka nee: «Man ra nʼga baa ir ma
Borcintaraa jingaroo ŋaayanoo soolu ma ne?»

\VS{18}A nee: «Wa koy koyraa ra boro filaana do ka nee a se: ‹Alfagaa nee: “Ay waatoo man, ni do agay nda ay taalibey ga Borcintaraa jingaroo tee.”›»

\VS{19}Taalibey na Isa yaamaroo tee, i na Borcintaraa jingaroo soolu.


\par }{\SH Isa bayrandi kaŋ nga taalibi foo ga kaa ka nga nondi
\par }
{\R (Marku 14.18–21; Luka 22.21–23; Yehiya 13.21–30)

\par }{\PP \VS{20}Kaŋ cijinoo too, Isa goro ŋaadogoo ra, nga nda taalibi woy cindi hinkaa (12).

\VS{21}Waatoo kaŋ i goo ma ŋaa, a nee: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, war affoo gʼay nondi.»

\VS{22}Ngi biney hanse ka maray, de affoo kul šintin ka nee a se: «Ni bay manʼti agay no, ay Koyoo?»

\VS{23}A zaabi ka nee: «Boraa kaŋ goo ma sufa ay bande taasaa ra, woo din no mʼay nondi.

\VS{24}Šikka sii,
Boro-izʼaroo ga koy nda takaa kaŋ nda a hantumandi a ga
Citaaboo ra. Amma boraa bone kaŋ ga Boro-izʼaroo nondi. A baa boraa din se a masi ba huru aduɲɲa ra.»

\VS{25}Žudas kaŋ gʼa nondi zaabi ka nee: «Ni bay manʼti agay no, Rabbi?» A nee a se: «Ni hunday kʼa har.»


\par }{\SH Amaanaa kaŋ zandi nda kuri
\par }
{\R (Marku 14.22–26; Luka 22.14–20; Korent borey bataga 1na 11.23–25)

\par }{\PP \VS{26}Waatoo kaŋ i goo ma ŋaa, Isa na takula zaa, a na albarka daŋ, a nʼa dunbu. A nʼa noo taalibey se ka nee: «Wa dii ka ŋaa, woo ti ay gaahamoo.»

\VS{27}Woo banda ga, a na poti zaa, a na albarka daŋ. A nʼa noo i se ka nee: «War kul ma haŋ a ra,

\VS{28}zama woo ti ay kuroo,
amaanaa kuroo kaŋ mun boro boobo se zunubey yaafayanoo se.

\VS{29}Ay ga war bayrandi kaŋ waatoo woo banda ga, ay si
alaneboo izoo haroo haŋ kala hala han kaŋ ay yee kʼa haŋ taaga war bande ay Baabaa Irkoy
Laamaa ra.»

\VS{30}I na baytiyaŋ don, de i fatta ka koy
Zaytuɲaŋey tondi hondoo do.


\par }{\SH Isa bayrandi kaŋ Piyer ga nga yankar
\par }
{\R (Marku 14.27–31; Luka 22.31–34; Yehiya 13.36–38)

\par }{\PP \VS{31}Waatoo woo, Isa nee nga taalibey se: «Hõ cijinoo woo, war kul ga zuru kʼay naŋ, zama a hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Ay ga kurkaa kar,

\par }{\Q de feejey kaŋ goo feeji kuroo ra ga say-say.›\FTNT{*}{{\FR 26:31 }{\FR{26.31
}}{\XT{Zakariya 13.7.}}}


\par }{\MM \VS{32}Amma waati kaŋ ay tun koyne, ay ga koy war jine Galile.»


\par }{\PP \VS{33}Piyer zaabi ka nee a se: «Nda borey kul na ni naŋ, agay, ay si ni naŋ abada.»

\VS{34}Isa nee a se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har ma ne, hõ cijinoo woo hunday gorgaa si ciya jina kaŋ nʼgʼay yankar cee hinza.»

\VS{35}Piyer nee a se: «Ba nda ya mma buu ni bande, ay si ni yankar.» Taalibey kul mo na šenni follokaa har.


\par }{\SH Isa mooru nga taalibey ga ka Irkoy ŋaaray
\par }
{\R (Marku 14.32–42; Luka 22.39–46)

\par }{\PP \VS{36}Isa nda nga taalibey koy nongu foo ra kaŋ se i ga nee Getesemane. A nee i se: «Wa goro ne hala ay ga koy hetti ka Irkoy ŋaaray.»

\VS{37}A na Piyer nda Zebede izʼaru hinkaa zaa nga bande, binemarayyan nda hunburay šintin ka tee a se.

\VS{38}A nee i se: «Ay binoo ga hanse kʼay maray hala ay ga baa ka buu. Wa cindi ne, war ma hanna ay bande.»

\VS{39}A koy jine kayna, de a na nga ndumoo sinji laboo ra ka Irkoy ŋaaray ka nee: «Ay Baabaa Irkoy, nda ay ga duu a, gurzugaa potoo woo moorandi ay ga. Amma agay ibaayoo masi tee, ni wanoo ma tee.»


\par }{\PP \VS{40}A yee kate taalibey do, a nʼi gar i ga jirbi. A nee Piyer se: «Adiši war mana hin ka ba guuru foo hanna ay bande?

\VS{41}Wa hanna, war ma Irkoy ŋaaray hala war masi koy siyandi ka kaŋ zunubu ra. Anniya henna goo, amma gaaham sii nda gaabi.»


\par }{\PP \VS{42}Isa yee koyne ka hibi i ga cee hinkantoo, a na Irkoy ŋaaray ka nee: «Ay Baabaa Irkoy, nda potoo woo si hin ka mooru agay ya nʼa haŋ, ni ibaayoo ma teendi.»


\par }{\PP \VS{43}A yee kate koyne, a na taalibey gar i ga jirbi, zama jirbi se, ngi moɲey si hin ka feeri.

\VS{44}A nʼi naŋ ka koy koyne, a na Irkoy ŋaaray cee hinzantoo, šenni follokaa no a yee kʼa har.

\VS{45}Woo banda ga, a koy taalibey do ka nee i se: «Adiši war mma jirbi, war mma hunanzam! Waatoo ne ka too,
Boro-izʼaroo ga kaŋ zunubantey kabey ra.

\VS{46}Wa tun, ir ma koy! Boraa kaŋ gʼay nondi ne ka man.»


\par }{\SH Takaa kaŋ nda Isa diyandi
\par }
{\R (Marku 14.43–50; Luka 22.47–53; Yehiya 18.3–12)

\par }{\PP \VS{47}Isa goo ma šelaŋ da kaŋ Žudas, taalibi woy cindi hinkaa (12) affoo ne ka kaa, nga nda alžama beeri kaŋ kone takubayaŋ nda gobuyaŋ goo. I mana hun kala
sargari juwalkey jineborey nda gandaa boro beerey do.

\VS{48}Boraa kaŋ gʼa nondi nkʼi noo tammaasa, a nee: «Boraa kaŋ ay gʼa summu, nga no. Wʼa dii.»

\VS{49}Dogoo din da a man Isa ka nee: «Ay ga sallam ni ga, Rabbi!» A nʼa summu.

\VS{50}Amma Isa nee a se: «Ay ceroo, cin ti woo kaŋ ni kaa kʼa tee?» Woo banda ga, borey man Isa ka kabe fur a ga kʼa dii.

\VS{51}Borey kaŋ goo Isa bande, affoo ne ka nga takubaa hoobu ka sargari juwalkey jineboraa tamoo kar ka haŋaa kaa.

\VS{52}Waatoo din Isa nee a se: «Ni takubaa yeeti dogoo ra, zama borey kul kaŋ ga takuba zaa ga halacandi nda takuba.

\VS{53}Ni mma hongu kaŋ ay si hin kʼay Baabaa Irkoy ŋaaray kaŋ gʼay noo sohõ da haya kaŋ bisa almalayka wongu jama woy cindi hinka (12)?

\VS{54}Adiši taka foo nda
Citaaboo šenney ga tabati kaŋ nee takaa woo ga hima ka tee?»


\par }{\PP \VS{55}Waatoo din Isa nee jamaa se: «War kaa ay ga nda takubayaŋ nda gobuyaŋ kʼay dii sanda zay beeri. Zaari kul ay ga goro ka cawandi Irkoy
hugu beeroo ra, war mana bay kʼay dii.

\VS{56}Woo kul teendi hala annabey citaabey šenney ma tabati.» Woo banda ga, taalibey kul zuru kʼa naŋ.


\par }{\SH Isa daŋandi hoyraykey margaroo jine
\par }
{\R (Marku 14.53–65; Luka 22.54–55, 63–71; Yehiya 18.13–14, 19–24)

\par }{\PP \VS{57}Borey kaŋ na Isa dii nʼa ka koy
sargari juwalkey jineboraa Kayif do, no din ra
Citaaboo baykey nda boro beerey ga marga.

\VS{58}Piyer goo nongu mooro ra, a hanga Isa hala nga ma huru sargari juwalkey jineboraa batumaa ra ka goro lakkalkey bande ka dii hayaa woo benantaa.


\par }{\PP \VS{59}Sargari juwalkey jineborey nda
hoyraykey margaroo kul ga ceeci ngi ma duu taari seedetaray kaŋ Isa na goy futu tee, hala a ma wiiyandi.

\VS{60}Amma i mana duu baffoo, ba kaŋ taari seede boobo bangay. Woo kul banda ga, boro hinka man ey

\VS{61}ka nee: «Woo nee: ‹Ay ga hin ka Irkoy
hugoo kayri, de jirbi hinza ra yʼa cin.›»

\VS{62}Sargari juwalkey jineboraa tun ka nee Isa se: «Nʼsi haya kul har hayey ra kaŋ seedewey gʼi har ni ga?»

\VS{63}Amma Isa mana tuuru. Sargari juwalkey jineboraa nee a se: «Ay nʼa kar ni ga nda Irkoy hunantaa kala mʼir bayrandi nda ni ti
Almasihu, Irkoy
Izʼaroo.»

\VS{64}Isa nee a se: «Ni hunday kʼa har. Ay gʼa har war se mo kaŋ hõ banda ga, war ga dii
Boro-izʼaroo ga goro Hinikoyoo kabe gumaa ga\FTNT{†}{{\FR 26:64 }{\FR{26.64
}}{\XT{Zaburey 110.1.}}} ka ‹kaa duulawey ga ka hun beenaa ra.›\FTNT{‡}{{\FR 26:64 }{\FR{26.64
}}{\XT{Daniyel 7.13.}}}»

\VS{65}Waatoo din sargari juwalkey jineboraa na nga darbawey kottu. A nee: «A na Irkoy wow! Cin no ir gʼa tee seede se koyne? Nga ne, sohõ war maa wowyanoo.

\VS{66}Macin no war nee?» I nʼa zaabi ka nee: «A ga hima ka wiiyandi.»


\par }{\PP \VS{67}Woo banda ga, i tufa ndumoo ga ka kabe kʼa kar, i nʼa saŋ

\VS{68}ka nee: «Annabitaray tee, Almasihu! May ka ni kar?»


\par }{\SH Piyer na Isa yankar
\par }
{\R (Marku 14.66–72; Luka 22.56–62; Yehiya 18.15–18, 25–27)

\par }{\PP \VS{69}Piyer goo ma goro taray batumaa ra, koŋŋa woy-ize foo man a ka nee: «Ni mo cindi Isa Galile boraa bande.»

\VS{70}Amma a nʼa yankar borey kul jine ka nee: «Ay si hayaa bay kaŋ nʼga baa mʼa har.»

\VS{71}Piyer goo ma koy hugoo miɲoo here, koŋŋa foo dii a, a nee borey kaŋ goo no se: «Woo cindi Isa Nazaret boraa bande.»

\VS{72}A žee ka yee kʼa yankar ka nee: «Ay si boraa woo bay.»

\VS{73}Kayna, borey kaŋ goo no din man Piyer ka nee a se: «Nda cimi, ni mo, ni goo i ra, zama ni deene šennoo no mʼa cebe.»

\VS{74}A šintin ka nga boŋ danga ka žee ka nee: «Ay si boraa woo bay.» Dogoo din da gorgaa ciya.

\VS{75}Waatoo din Piyer hongu šennoo kaŋ Isa nʼa har kaŋ ti: «Gorgaa si ciya jina kaŋ nʼgʼay yankar cee hinza.»\FTNT{§}{{\FR 26:75 }{\FR{26.75
}}{\FT{Sorro 34to.}}} Woo banda ga, a fatta ka hẽe ka zana.




\par }\Chap{27}{\SH I na Isa ka koy goforner Pilat do
\par }
{\R (Marku 15.1; Luka 23.1–2; Yehiya 18.28–32)

\par }{\PP \VerseOne{1}Subbaahi tayaa ra,
sargari juwalkey jineborey nda gandaa boro beerey na cere guna ka dii taka kaŋ nda ngi na Isa wii.

\VS{2}I na Isa haw, i nʼa gongu ka koy a daŋ
Pilat kaboo ra kaŋ ti goforneroo.


\par }{\SH Žudas na nga boŋ wii
\par }
{\R (Teegoyey 1.18–19)

\par }{\PP \VS{3}Woo banda ga, Žudas kaŋ na Isa nondi dii kaŋ i kayandi kaŋ a ga wiiyandi, a nimsi, a na nzorfu kaaray tamma boŋ waranzaa (30) yeeti
sargari juwalkey jineborey nda boro beerey ga

\VS{4}ka nee: «Ay duu zunubu ka boraa kaŋ mana haya kul tee nondi.» I nee: «Ir baa foo? Woo ti ni šenni.»

\VS{5}Žudas na noorey warra Irkoy
hugoo ra, a hun no din ka koy nga boŋ deeji ka buu.

\VS{6}Sargari juwalkey jineborey na noorey kuuna ka nee: «A si hima noorey wey ma daŋandi Irkoy hugoo almanoo ra, zama kuri hay no.»

\VS{7}I na cere guna ka kayandi kaŋ ngi ma yoonaa faaroo day nda ey, kʼa tee yawey se
saaray.

\VS{8}Woo se hala hõ i ga nee faaroo din se kuroo hayoo faaroo.

\VS{9}Waatoo din hayaa kaŋ annabi Žeremi dontandi a mʼa har tabati kaŋ ti: «I na nzorfu kaaray tamma boŋ waranzaa (30) zaa, hayoo alkadaroo kaŋ nda Izirayel borey nʼa himandi.

\VS{10}I na nooroo noo a ma tee yoonaa faaroo sanda takaa kaŋ nda ir Koyoo nʼay yaamar.»\FTNT{*}{{\FR 27:10 }{\FR{27.9–10
}}{\XT{Žeremi 18.2–3; 19.1–4, 10–11; 32.6–15; Zakariya 11.12–13.}}}


\par }{\SH Pilat ga Isa hãa
\par }
{\R (Marku 15.2–5; Luka 23.3–5; Yehiya 18.33–38)

\par }{\PP \VS{11}I na Isa ka koy goforneroo jine. Goforneroo nʼa hãa ka nee: «Ni ti Alyahuudey kokoyoo wala?» Isa nee: «Ni hunday kʼa har.»

\VS{12}Kaŋ
sargari juwalkey jineborey nda boro beerey daŋ a ga, a mana baffoo ka zaabi.

\VS{13}Waatoo din
Pilat nee a se: «Nʼsi maa hayey kul kaŋ i gʼi daŋ ni ga?»

\VS{14}Isa manʼa zaabi ba ngi šenni folloku ga, woo ti haya kaŋ hanse ka goforneroo boŋoo haw.


\par }{\SH I na Isa zukandi ka nee i mʼa wii
\par }
{\R (Marku 15.6–15; Luka 23.13–25; Yehiya 18.39—19.16)

\par }{\PP \VS{15}Jingar kul ga, goforneroo ga doona ka kasa-ize foo taŋ kaŋ kan jamaa se.

\VS{16}Boro foo goo kasaa ra kaŋ goo nda maa, i ga nee a se [Isa] Barabas.

\VS{17}Waatoo kaŋ borey marga,
Pilat nee i se: «May no war ga baa yʼa fur war se, [Isa kaŋ se i ga nee] Barabas wala Isa kaŋ se i ga nee
Almasihu?»

\VS{18}A ga bay kaŋ canseyan ka kate i ma Isa daŋ nga kaboo ra.

\VS{19}Kaŋ Pilat goro ciitidogoo ra, wandoo donto ka nee a se: «Haya kul masi huru ni nda boro šerrantaa woo game. Hõ ay hanse ka zarabi handiri ra nga maaganda se.»


\par }{\PP \VS{20}Sargari juwalkey jineborey nda boro beerey šennoo na jamaa boŋey dii kaŋ i ma Barabas wiri, i ma Isa halaci.

\VS{21}Goforneroo yee ka šennoo zaa ka nee i se: «Affoo no war ga baa yʼa fur war se ihinkaa ra?» I nee: «Barabas.»

\VS{22}Pilat nee i se: «Macin no yʼa tee Isa se kaŋ se i ga nee Almasihu?» I kul nee: «A ma
kanjandi.»

\VS{23}A nee: «Macin ti goy futaa kaŋ a nʼa tee?» Borey kaati ka tonton ka nee: «A ma kanjandi.»

\VS{24}Kaŋ Pilat ga dii kaŋ nga si duu fondo, hoolaa mma koy de a ga tonton, a na hari zaa ka nga kabey ɲumay alžamaa jine ka nee: «Ay ga henan boro šerrantaa woo kuroo munyanoo ra. A goo war jine.»

\VS{25}Alžamaa kul zaabi ka nee: «Nga hundoo alhakoo ma kaŋ ir nda ir izey boŋ!»

\VS{26}Woo banda ga, Pilat na Barabas taŋ i se. Amma a na Isa barzu jina, a duu kʼa noo hala a ma kanjandi.


\par }{\SH Soojey na Isa ɲooɲo
\par }
{\R (Marku 15.16–20; Luka 23.11; Yehiya 19.2–3)

\par }{\PP \VS{27}Woo banda ga, goforneroo soojey na Isa dii kʼa ka koy goforneroo tuujidogoo ra, soojey kul nʼa kuubi kʼa bere.

\VS{28}I na nga darbawey kaa jindoo ra ka kaayi beeri ciray zaram\FTNT{†}{{\FR 27:28 }{\FR{27.28
}}{\FT{Šukkaa woo dumoo no ma tee kokoyey se kaayi.}}} daŋ a ga.

\VS{29}I na tuuri fita karjikoyniyaŋ tur kʼi tee kokoy fuula kʼa daŋ boŋoo ra. I na kakaaru daŋ kabe gumaa ra ka sujudu a jine kʼa ɲooɲo ka nee: «Ir ga sallam ni ga, Alyahuudey kokoyoo!»
 
\VS{30}I tufa a ga ka kakaaroo taa kʼa kar boŋoo ra.

\VS{31}Kaŋ i nʼa ɲooɲo, i na kaayi beeri ciraa kaa a ga ka nga darbawey yeeti a ga. Woo banda ga, i nʼa ka koy kʼa
kanji.


\par }{\SH Isa kanjandiyanoo
\par }
{\R (Marku 15.21–32; Luka 23.26–43; Yehiya 19.17–27)

\par }{\PP \VS{32}Waatoo kaŋ i ga fatta ka koy, i na aru foo kubay kaŋ koyraa ti Siren, maaɲoo ti Simoŋ. I nʼa gaabi a ma Isa
kanjandibundoo jere.

\VS{33}Kaŋ i too nongu foo kaŋ se i ga nee Golgota kaŋ maanaa ti «Boŋgaasoo dogoo»,

\VS{34}i nʼa noo
alaneb hari moora kaŋ ra tay goo\FTNT{‡}{{\FR 27:34 }{\FR{27.34
}}{\FT{A mma kumandi boro doroo ra.}}}, a nʼa taba, a wanji kʼa haŋ.

\VS{35}Waatoo kaŋ i nʼa
kanji ka ben, i na
alkurra kar ka nga bankaarawey zamna cere game.

\VS{36}Woo banda ga, i goro no din kʼa hawgay.

\VS{37}I na hantum daŋ boŋoo se beene kaŋ ga hayaa cebe kaŋ i nʼa daŋ a ga kaŋ ti: «Woo ti Isa, Alyahuudey kokoyoo.»

\VS{38}I na zay beeri hinka kanji a bande, affoo nga kabe gumaa here, affaa nga kabe waawaa here.


\par }{\PP \VS{39}Bisakey gʼa wow, i ga ngi boŋey zinji-zinji,

\VS{40}ka nee: «Ni kaŋ ga Irkoy
hugoo kayri kʼa cin jirbi hinza ra, ni boŋ hallasi! Nda Irkoy
Izʼaroo ti ni, zunbu kanjandibundoo ga!»

\VS{41}Sargari juwalkey jineborey mo gʼa ɲooɲo
Citaaboo baykey nda boro beerey bande ka nee:

\VS{42}«A na boroyaŋ hallasi, a si hin ka nga boŋ hallasi. Izirayel kokoyoo no, a ma zunbu sohõ da kanjandibundoo ga, woo ra ir ga naanay a.

\VS{43}A na nga boŋ talfi Irkoy ga. Sohõ a mʼa feeri ya, nda a ga bagʼa, zama a nee: ‹Irkoy Izʼaroo ti agay.›»

\VS{44}Takaa din da, zay beerey kaŋ kanjandi Isa bande mo gʼa wow.


\par }{\SH Isa buuyanoo
\par }
{\R (Marku 15.33–41; Luka 23.44–49; Yehiya 19.28–30)

\par }{\PP \VS{45}Za guuru woy cindi hinkantoo (12to) ga, kubay tee laboo kul ga hala guuru hinzantoo ga.

\VS{46}Guuru hinzantoo dimma ga, Isa na jinde jer ka kaati ka nee: «Eli, Eli, lama sabaktani?» Šennoo woo maanaa ti: «Ay Koyoo, ay Koyoo, macin se nʼnʼay naŋ?»\FTNT{§}{{\FR 27:46 }{\FR{27.46
}}{\FT{Šennoo woo mana harandi kala Ebere šenni ra,
}}{\XT{Zaburey 22.2.}}}

\VS{47}Boroyaŋ kaŋ goo no maa a se, de i nee: «Ilyasu se woo ga ciya.»

\VS{48}Dogoo din da ngi affoo zuru ka koy zaara sufa kʼa too nda binegar kʼa didiji dii ga kʼa noo a se a ma haŋ.

\VS{49}Cindey nee: «Naŋ, ir ma dii wala Ilyasu ga kaa kʼa hallasi.»

\VS{50}Isa yee koyne ka jinde jer ka kaati, hundoo hun.


\par }{\PP \VS{51}Nga ne, Irkoy
hugoo ridowoo\FTNT{*}{{\FR 27:51 }{\FR{27.51
}}{\FT{Ridowoo no kaŋ ga nongu henanantaa nda nongu henanantey ihenanantaa fay.}}} kottu za beene hala ganda ka tee ihinka. Laboo jijiri, tondey kayri.

\VS{52}Saarawey feerandi, Irkoy boro henanante booboyaŋ kaŋ faati tun.

\VS{53}I fatta saarawey ra, Isa tunyanoo banda ga, i huru koyra henanantaa\FTNT{†}{{\FR 27:53 }{\FR{27.53
}}{\FT{Koyraa ti Žerizalem.}}} ra. I bangay boro boobo se.

\VS{54}Jalakoynoo nda borey kaŋ goo a bande ka Isa hawgay dii laboo jijiroo nda hayey kaŋ tee, i hanse ka hunbur, de i nee: «Nda cimi, woo Irkoy
Izʼaroo no.»

\VS{55}Woy boobo goo no din nongu mooro ra, i ga honnay. I hanga Isa bande za Galile kʼa alhaadimay.

\VS{56}Maryama Magdala boraa, nda Maryama kaŋ ti Žak nda Isufi ɲaa, nda Zebede izʼarey ɲaa goo woyey din ra.


\par }{\SH Isa daŋandi saaraa ra
\par }
{\R (Marku 15.42–47; Luka 23.50–56; Yehiya 19.38–42)

\par }{\PP \VS{57}Waatoo kaŋ cijinoo too, almankoyni foo kaa kaŋ ti Arimate koyraa boro kaŋ maaɲoo ti Isufi, nga mo tee Isa taalibi.

\VS{58}Aroo woo koy
Pilat do ka Isa kunturoo wiri a ga. Pilat daŋ kaŋ i mʼa noo a se.

\VS{59}Isufi na kunturoo zaa kʼa didiji kasance kaaray ra.

\VS{60}A nʼa daŋ
saaray taagaa ra kaŋ a nʼa kaa nga boŋ se tondoo ra. A na tondi beeri foo gunguray ka saaraa miɲoo daabu, a koy.

\VS{61}Maryama Magdala boraa nda Maryama faa goo no din, i mana goro kala saaraa tenje.


\par }{\SH Saaraa lakkalyanoo
\par }
{\PP \VS{62}Subaa kaŋ ti hanoo kaŋ goo
hunanzamzaaroo soolurey zaaroo dumaa ga,
sargari juwalkey jineborey nda
Fariziyeŋey marga
Pilat do

\VS{63}ka nee: «Ir koyoo, ir hongu a kaŋ dargantaa woo, waatoo kaŋ a ga huna, a nee: ‹Jirbi hinza banda ga, ay ga tun.›

\VS{64}Adiši daŋ kaŋ
saaraa ma lakkalandi hala jirbi hinzantoo ga, nga taalibey masi kaa ka koy kunturoo zay ka nee jamaa se kaŋ a tun bukawey ra. Darga kokorantaa woo ga jaase ijinaa.»

\VS{65}Pilat nee i se: «Wa lakkalkawyaŋ zaa, wa koy a ma lakkalandi nda war hinoo kul.»

\VS{66}I koy taka guna kaŋ nda saaraa lakkalyanoo ga tee. I na tammaasa daŋ tondoo ga, ka lakkalkawyaŋ daŋ.
 



\par }\Chap{28}{\SH Isa tunyanoo
\par }
{\R (Marku 16.1–10; Luka 24.1–12; Yehiya 20.1–10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Hunanzamzaaroo banda ga, jirbiiyyaa zaari jinaa kaŋ ti alhadoo, alfazaroo ra, Maryama Magdala boraa nda Maryama faa koy
saaraa guna.

\VS{2}Labu jijiri beeri ne ka tee, zama ir Koyoo almalayka foo zunbu ka hun beenaa ra ka kaa ka tondoo gunguray ka goro a boŋ.

\VS{3}Almalaykaa alhaaloo ga hima nda meli, de nga darbaa ga kaaray ma nee waa.

\VS{4}Hawgaykey jijiri hunburay se, de i tee sanda bukawyaŋ.

\VS{5}Almalaykaa na šennoo zaa ka nee woyey se: «War, war masi hunbur, zama ay ga bay kaŋ Isa kaŋ
kanjandi no war gʼa ceeci.

\VS{6}A sii ne, zama a tun nda takaa kaŋ nda a nʼa har. Wa kaa ka dii nongoo kaŋ ra a cindi ka kani.

\VS{7}Wa cahã ka koy nee nga taalibey se kaŋ a tun bukawey ra. Nga ne, a ga koy war jine Galile, no din ra war ga dii a. Nga ne, ay nʼa har war se.»


\par }{\PP \VS{8}Nda cahãyan i mooru saaraa nda hunburay nda ɲaali beeri ka zuru ka koy a bayrandi nga taalibey se.

\VS{9}Isa ne kʼi kubay, a nee: «Ay ga sallam war ga.» I man Isa ka cewey dii ka sujudu a se.

\VS{10}Woo banda ga, Isa nee woyey se: «War masi hunbur, wa koy alhabaroo too agʼarmey se, i ma koy Galile, no din ra i ga dii agay.»


\par }{\SH Hayaa kaŋ lakkalkey nʼa filla
\par }
{\PP \VS{11}Waatoo kaŋ woyey goo ma koy, nga ne, lakkalkey ra, boroyaŋ huru koyraa ra ka hayaa kul kaŋ tee bayrandi
sargari juwalkey jineborey se.

\VS{12}Sargari juwalkey jineborey nda boro beerey na cere guna ka waafaku ka soojey noo nooru beeri,

\VS{13}ka nee: «Wa nee: ‹Nga taalibey ka kaa cijinoo ra kʼa zay waatoo kaŋ ir ga jirbi.›

\VS{14}Nda goforneroo maa woo, ir, ir gʼa dangayandi ka taka tee kaŋ ra baffoo si duu war.»

\VS{15}Soojey na nooroo dii ka takaa tee kaŋ harandi i se. Šennoo woo ga deedandi hala hõ Alyahuudey do.


\par }{\SH Isa bangay nga taalibi woy cindi faa (11) se
\par }
{\R (Marku 16.14–18; Luka 24.36–49; Yehiya 20.19–23; Teegoyey 1.6–8)

\par }{\PP \VS{16}Taalibi woy cindi faa (11) koy Galile, tondi hondoo boŋ kaŋ Isa nʼa har i se.

\VS{17}Waatoo kaŋ i dii Isa, i sujudu a jine, amma affooyaŋ šikka.

\VS{18}Isa man ey, a šelaŋ i se ka nee: «Hini timmante nondi ya ne beenaa nda laboo ga.

\VS{19}Adiši wa koy dumey kul tee taalibiyaŋ kʼi
batize Baabaa Irkoy, nda
Izʼaroo, nda
Hundi Henanantaa maaɲoo ga

\VS{20}kʼi cawandi i ma hayey kul dii kaŋ nda ay na war yaamar. Nga ne, ay goo war bande zaari kul hala zamanoo benantaa ga.»

\par }