\NormalFont\ShortTitle{LUKA}

{\MT Linžiloo kaŋ Luka nʼa hantum

\par }{\IS Citaaboo fahamandiroo

\par }{\IP {\IT{Luka manʼti Alyahuudu. Nga goyoo manʼti kala lotokortaray. A ga naanay ka bay kaŋ Isa manʼti kala Irkoy Izʼaroo.}}

\par }{\IP {\IT{Luka ga cebe kaŋ Isa ga baa borey kul bila fay-fayyan. A ga baa ba yawey, nda nga iberey, nda zankey, nda wircikoyney, nda woyey kaŋ kurɲey buu.}}

\par }{\IP {\IT{Linžiloo kaŋ Luka nʼa hantum ga šelaŋ boroyaŋ se kaŋ si hanse ka haya bay Izirayel kaniroo ra. Nga alhuzunoo manʼti kala nga ma hayey fahamandi i se kaŋ se i si faham. Boro kaŋ na Linžiloo woo caw ka boori, boraa ga dii kaŋ Isa ti aduɲɲa Koyoo nda nga Hallasikaa.}}

\par }{\IP {\IT{Isa Almasihu buu, jirbi hinza banda ga, a tun, a koy beenaa ra. A bayrandi nga taalibey se kaŋ i ma hayaa kaŋ ti allaahidoo kaŋ nga nʼa zaa i se batu kaŋ ti Hundi Henanantaa kaayanoo. Woo ti haya kaŋ ga diyandi Luka citaabu hinkantoo kaŋ a nʼa hantum ra kaŋ ti Diyawey teegoyey citaaboo.}}

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Luka hantum Tewofil se
\par }
{\PP \VerseOne{1}Boro booboyaŋ goro ka hayey kaŋ tabati ir moɲey cire fillawey hantum,

\VS{2}takaa kaŋ nda seedewey kaŋ za šintinoo ga, i maa, i dii, de i nʼi ka too ir do. Ngi no ma huga nda Irkoy meešennoo haryanoo.

\VS{3}Agay mo, ay dii kaŋ a ga boori ya ceeci ka fuuni ka hayey kul bay kaŋ tee za šintinoo ga. Yʼi fesufesu kʼi hantum affoo-foo cere bande ma ne, ir aru beeroo Tewofil,

\VS{4}hala ma cawyanoo kaŋ ni duu a alfaydaa bay.


\par }{\SH Almalayka na Yehiya kaŋ ti batizekaa hayyanoo bayrandi
\par }
{\PP \VS{5}Zamanoo kaŋ ra
Herod ti Žude gandaa kokoyoo, boro foo goo no kaŋ ti
sargari juwalkaw, maaɲoo ti Zakariya. A sii kala boraa kaŋ se i ga nee Abiya sargari juwalkey ra. Wandoo maaɲoo ti Elizabet, Haruna hayroo no.

\VS{6}Ngi boro hinkaa kul ti boro šerranteyaŋ Irkoy jine. I ga dira nda cimi ir Koyoo yaamarey nda nga ašariyawey bande.

\VS{7}Amma i sii nda ize, zama Elizabet manʼti kala woy gun, koyne mo ngi boro hinkaa kul jiirey boobo.


\par }{\PP \VS{8}Han foo Zakariya goo ma nga sargari juwalyan goyoo tee Irkoy jine, hanoo din, nga borey goyoo zaaroo no.

\VS{9}Sargari juwalkey alaadaa ra,
alkurraa kaŋ a ga, a huru ir Koyoo
hugoo ra ka dugoo dullandi.

\VS{10}Jamaa kul cindi taray, i ga Irkoy ŋaaray waatoo kaŋ dugoo ga dullandi.

\VS{11}Dogoo din da ir Koyoo almalayka foo kaŋ ga kay dugu dullandidogoo caraw hennaa here, bangay Zakariya se.
 
\VS{12}Kaŋ a dii a kul, a jiti, a hunbur.

\VS{13}Amma almalaykaa nee a se: «Masi hunbur, Zakariya, zama ni ŋaarayroo taandi. Ni wandoo Elizabet ga duu ma ne izʼaru, nʼga maaɲoo daŋ Yehiya\FTNT{*}{{\FR 1:13 }{\FR{1.13
}}{\FT{Ebere šenni ra,
}}{\FQ{Yehiya
}}{\FT{se i ga nee Yohanaŋ kaŋ maanaa ti
}}{\FQA{Irkoy na alhormo tee.}}}.

\VS{14}A ga tee ma ne haya kaŋ ga ni ɲaalandi ka ni binoo kaanandi, de boro boobo ga ɲaali nda nga hayyanoo.

\VS{15}A ga kaa ka tee boro beeri ir Koyoo jine. A si
alaneb hari moora haŋ, a si harifutu haŋ. A ga too met nda
Hundi Henanantaa za ɲaŋoo gundoo ra.

\VS{16}A ga Izirayel boro booboyaŋ yeeti ngi Koyoo Irkoy ga.

\VS{17}A ga tee dontokaw kaŋ ga dira Irkoy jine.
Hundoo nda gaaboo kaŋ goo Ilyasu se goo a bande hala a ma baabey biney yeeti kate izey se, a ma taka tee kaŋ ra wey kaŋ ture ma miile sanda takaa kaŋ nda boro šerrantey ga miile. A ma jamaa kaŋ lilandi soolu ir Koyoo se.»

\VS{18}Zakariya nee almalaykaa se: «Taka foo nda ay ga bay kaŋ woo ga kaa ka tee? Zama aru žeena ti agay, ay wandoo mo jiirey boobo!»

\VS{19}Almalaykaa nʼa zaabi ka nee: «Agay ti Žibirila kaŋ ga kay Irkoy jine. Ya nka sanbandi hala ya duu ka šelaŋ ma ne ka alhabar boryaa woo har ma ne.

\VS{20}Nga ne, nʼga tee benbaw. Nʼsi yee ka hin ka šelaŋ kala han kaŋ hayey wey tee, zama mana naanay ay šenney kaŋ ga tee waatoo kaŋ a kayandi ra.»


\par }{\PP \VS{21}Woo kul kaa ka gar jamaa goo ma Zakariya batu, boŋey haw nda haya kaŋ nʼa gayandi Irkoy hugoo ra.

\VS{22}Waatoo kaŋ a fatta, a mana hin ka šelaŋ i se. Borey faham kaŋ haya ka bangay a se Irkoy hugoo ra. Kaboo nda a ga šelaŋ i se, a cindi a ga benbaw.

\VS{23}Hanoo kaŋ nga goyoo zaarey ben, a willi nga hugoo do.


\par }{\PP \VS{24}Woo banda ga, nga wandoo Elizabet tee boro hinka. A na handu guu tee a ga tugu, a ga nee nga boŋ se:

\VS{25}«Alhormo no kaŋ ir Koyoo nʼa tee ya ne, kaŋ a ɲeli ay ga kʼay haawoo benandi adamizey game.»


\par }{\SH Almalayka na Isa hayyanoo bayrandi
\par }
{\PP \VS{26}Handu idduwantoo ra, Irkoy na almalaykaa Žibirila sanba Galile gandaa koyra foo ra kaŋ se i ga nee Nazaret,

\VS{27}woy soogo foo do kaŋ si aru bay, kurɲe wiroo maaɲoo ti Isufi kaŋ ti Dawda hugoo boro. Woy soogaa maaɲoo ti Maryama.

\VS{28}Almalaykaa huru a do, a nee a se: «Ay ga sallam ni ga, ni kaŋ duu alhormo, ir Koyoo goo ni bande.»

\VS{29}Maryama hanse ka alaabiina nda šennoo woo. A na nga boŋ hãa wala fooyan dumi foo ti woo.

\VS{30}Amma almalaykaa nee a se: «Maryama, masi hunbur, alhormo no kaŋ ni duu a Irkoy do.

\VS{31}Nga ne, nʼga kaa ka tee boro hinka, nʼga izʼaru daŋ aduɲɲa ra, ma maaɲoo daŋ Isa (maanaa ‹ir Koyoo ti hallasiyan›).

\VS{32}A ga tee boro beeri, i ga nee a se Koy Jerantaa
Izʼaroo. Ir Koyoo Irkoy gʼa noo nga kaagaa Dawda kokoy fuulaa.

\VS{33}A ga Yakuba hugoo borey laama hala abada, de mo nga laamaa sii nda kaydoo.»

\VS{34}Maryama nee almalaykaa se: «Taka foo nda woo ga hin ka tee, zama ay si aru bay?»

\VS{35}Almalaykaa nʼa zaabi ka nee: «Hundi Henanantaa ga kaa ni ga, Koy Jerantaa gaaboo ga nga biyoo ka ni gum. Woo se ize henanantaa kaŋ ga hayandi ga ciyandi Irkoy Izʼaroo.

\VS{36}Nga ne, ni baaba-izoo Elizabet mo tee boro hinka, a ga duu ize, ba kaŋ se a žen. Nga kaŋ se i ga nee woy gun, a sii kala nga handu idduwantoo ra,

\VS{37}zama haya kul sii no kaŋ ga mongu Irkoy se.»

\VS{38}Maryama nee: «Ay manʼti kala ir Koyoo koŋŋaa. Yala hayaa kaŋ nʼnʼa har ay ga ma tee.» Woo banda ga, almalaykaa koy.


\par }{\SH Maryama naaru ka koy Elizabet do
\par }
{\PP \VS{39}Jirbey din da ra, Maryama tun ka koy nda cahãyan tondi hondey koyra foo ra kaŋ goo Žude gandaa ra.

\VS{40}Kaŋ a too koyraa ra, kul a huru Zakariya hugoo ra, a na Elizabet foo.

\VS{41}Za kaŋ a maa Maryama fooyanoo, izoo kaŋ goo gundoo ra sar, de
Hundi Henanantaa na Elizabet too.

\VS{42}Elizabet na jinde jer ka kaati ka nee: «Albarka huru ni ra ka bisa woyey kul, izoo kaŋ goo ni gundoo ra mo duu albarka.

\VS{43}May ti agay hala nongu kaŋ ra ay Koyoo ɲaa ma kaa ay do?

\VS{44}Guna, waatoo kaŋ ay maa ni sallamyanoo, izoo kaŋ goo ay gundoo ra sar nda ɲaaliyan.

\VS{45}Ni duu gomni, ni kaŋ naanay, zama hayey kaŋ ir Koyoo nʼi har ma ne ga tee\FTNT{†}{{\FR 1:45 }{\FR{1.45
}}{\FQ{zama hayey kaŋ ir Koyoo nʼi har ma ne ga tee}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{hayey ga tee kaŋ ir Koyoo nʼi har ma ne.}}}.»


\par }{\SH Maryama na Irkoy saabu
\par }
{\PP \VS{46}Woo banda ga, Maryama nee:

\par }{\Q «Ay hundoo gʼir Koyoo jer,


\par }{\Q \VS{47}ay binoo ga ɲaali ay Hallasikaa Irkoy se,


\par }{\Q \VS{48}zama a na moo fur nga koŋŋaa yaada ga kaŋ ti agay.

\par }{\Q Hõ banda ga, zamaney kul izey ga nee kaŋ ay duu gomni,


\par }{\Q \VS{49}zama Gaabikoyoo na haya beeriyaŋ tee ya ne.

\par }{\Q Nga maaɲoo ga henan.


\par }{\Q \VS{50}Zaman ka kaa zaman,

\par }{\Q a ga hinna nga hunburkey se.


\par }{\Q \VS{51}A na nga kaboo ka goy gaabanteyaŋ tee:

\par }{\Q a na boro binebeerey say,


\par }{\Q \VS{52}a na borey kaŋ kone hinoo goo kaa fuulaa ra,

\par }{\Q de a na borey jer kaŋ na ngi boŋ yeeti ganda.


\par }{\Q \VS{53}A na heraykoyney kungandi nda haya hennayaŋ

\par }{\Q ka almankoyney naŋ kabe koonu.


\par }{\Q \VS{54}A na nga tamoo Izirayel faaba,

\par }{\Q a honga nga hinnaroo


\par }{\Q \VS{55}sanda takaa kaŋ nda a na har ir hayragey,

\par }{\Q Ibirahima nda nga hayroo se hala abada.»


\par }{\PP \VS{56}Woo banda ga, Maryama cindi Elizabet do haya kaŋ ga too handu hinza, a duu ka yee nga do.


\par }{\SH Yehiya kaŋ ti batizekaa hayyanoo
\par }
{\PP \VS{57}Waatoo kaŋ ra Elizabet ga hima ka duu nga boŋ too, a duu izʼaru.

\VS{58}Nga taalammey nda nga borey maa kaŋ ir Koyoo hanse ka hinna a ga, i ɲaali a bande.

\VS{59}Jirbi yaahantoo hane i koy zankaa daŋbangu. I na maaɲoo daŋ Zakariya kaŋ ti baaboo maaɲoo.

\VS{60}Amma ɲaŋoo zaabi ka nee: «Kalaa, kalaa! Maaɲoo si ciyandi nda kala Yehiya\FTNT{‡}{{\FR 1:60 }{\FR{1.60
}}{\FT{Sorro 13to.}}}.»

\VS{61}I nee a se: «Boro kul sii ni borey ra kaŋ ga maaɲoo woo goo.»

\VS{62}I šelaŋ baaboo se nda kabe kʼa hãa wala maa foo no a ga baa a ma huru zankaa ga.

\VS{63}Zakariya nee i ma kate walha, a hantum a ga ka nee: «Maaɲoo ti Yehiya.» Borey kul boŋey haw.

\VS{64}Dogoo din da miɲoo feera, deenoo hun denjiyanoo ga, de a šelaŋ ka albarka tee Irkoy se.

\VS{65}Ngi taalammey kul hunbur, de mo Žude gandaa tondi hondey kul ra hayey kul harandi kaŋ teendi.

\VS{66}Borey kul kaŋ maa hayey nʼi dii ngi biney ra, de i ga nee: «Macin no zankaa woo ga ti a?» Ir Koyoo goo a bande.


\par }{\SH Zakariya na Irkoy saabu
\par }
{\PP \VS{67}Zakariya, zankaa baabaa too met nda
Hundi Henanantaa, de a na hayey har kaŋ ga kaa ka tee, a nee:


\par }{\Q \VS{68}«Albarka ma bara ir Koyoo se kaŋ ti Izirayel Koyoo,

\par }{\Q zama a na nga jamaa hawgay, a nʼa sawal.


\par }{\Q \VS{69}A na hallasikaw gaabante fattandi ir se

\par }{\Q nga tamoo Dawda hugoo borey ra,


\par }{\Q \VS{70}sanda takaa kaŋ a nʼa har za zaman

\par }{\Q nda annabi henanantey miɲey,


\par }{\Q \VS{71}kaŋ ir hallasiroo gʼir kaa ir iberey

\par }{\Q nda borey kul kaŋ ga konna ir, kabey ra.


\par }{\Q \VS{72}Takaa woo nda a hinne ir hayragey ga,

\par }{\Q de a mana dirɲa nga
amaana henanantaa,


\par }{\Q \VS{73}zama a nka žee ir kaagaa Ibirahima se

\par }{\Q kaŋ nga ga doonandi ir se,


\par }{\Q \VS{74}ir ma nga gana bila hunburay,

\par }{\Q waati kaŋ nga nʼir kaa ir iberey kabey ra.


\par }{\Q \VS{75}Ir ma dira nga jine ir hunaroo kul ra

\par }{\Q henanyan nda šerretaray ra.


\par }{\Q \VS{76}Ni, zanka kaccaa, i ga nee ma ne annabi kaŋ hun Koy Jerantaa do,

\par }{\Q zama nʼga kaa ir Koyoo jine ka nga fondaa hanse,


\par }{\Q \VS{77}hala ma nga jamaa bayrandi

\par }{\Q kaŋ zunubey yaafaa ra hallasiyan goo.


\par }{\Q \VS{78}Zama Irkoy hanse ka hinna ir ga,

\par }{\Q woo se a ga gaay fattandi ir se

\par }{\Q kaŋ ga hima nda waynaa

\par }{\Q kaŋ ga fatta beenaa ra,


\par }{\Q \VS{79}ka borey kaŋ goo kubaa ra

\par }{\Q nda wey kaŋ goo buuyan fondaa ra noo gaay,

\par }{\Q kʼir cee diraa gongu alaafiyaa fondaa ga.»


\par }{\PP \VS{80}Zanka kaccaa ga beeri, de nga lakkaloo ga tonton. A cindi saajoo ra hala hanoo kaŋ ra a kaa ka nga boŋ bayrandi Izirayel se.




\par }\Chap{2}{\SH Isa hayyanoo
\par }
{\R (Matiyu 1.18–25)

\par }{\PP \VerseOne{1}Zamanoo din ra, kokoy beeroo kaŋ se i ga nee Ogist na yaamar noo ka nee kaŋ nga laamaa gandawey kul borey ma kabandi, i mʼi hantum.

\VS{2}Kabuyanoo woo dumoo, cee jinaa ti woo a ma teendi. Alwaatoo din, Kiriɲus ti goforner Siiri gandaa ra.

\VS{3}Kabuyanoo sabbu se, borey kul, affoo kul koy nga boŋ hantum nga koyraa ra.

\VS{4}Isufi mo žigi ka hun Nazaret kaŋ goo Galile gandaa ra ka koy Betelehem kaŋ goo Žude gandaa ra kaŋ ti Dawda koyraa. Hayaa kaŋ se, a manʼti kala Dawda hugoo boro, nga haamaa no.

\VS{5}A koy nga boŋ hantum, nga nda nga wande wiroo Maryama kaŋ ga tee alhaamidu.

\VS{6}I goo Betelehem kaŋ Maryama hayyanoo too.

\VS{7}A duu izʼaru, nga gunde jinaa. A na zanka taanaa didiji zaara ra, de a nʼa kanandi alman ŋaa jinay foo ra\FTNT{*}{{\FR 2:7 }{\FR{2.7
}}{\FT{Almaney ŋaa jinaa sii kala hugu beeroo gundoo ra, zama alman fooyaŋ si kani kala no din da ra.}}}, zama i mana duu doo yawzunbu hugoo ra.


\par }{\SH Almalayka bangay kurkawyaŋ se
\par }
{\PP \VS{8}Koyraa din saajoo ra, kurkawyaŋ goo no kaŋ ga ngi almaney hawgay cijin here.

\VS{9}I goo no din kaŋ ir Koyoo almalayka foo bangay i se, de ir Koyoo annuuraa nʼi wanga, kurkey hanse ka hunbur.

\VS{10}Almalaykaa nee i se: «War masi hunbur, zama alhabar borya no ay kate war se kaŋ ga tee ɲaali beeri gandaa borey kul se.

\VS{11}Hõ Dawda koyraa ra, Hallasikaw hayandi war se kaŋ ti ir Koyoo
Almasihu.

\VS{12}Tammaasaa ne kaŋ nda war ga kaa kʼa bay: war ga zanka taana foo gar kaŋ didijandi zaara ra, de a ga kani alman ŋaa jinay foo ra.»

\VS{13}Almalaykaa goo ma šelaŋ kurkey se kaŋ dogoo din da almalayka jama kaa ka hun beenaa ra ka tonton a ga. I ga Irkoy saabu ka nee:


\par }{\Q \VS{14}«Daržaa ma bara Irkoy se beenaa se beene,

\par }{\Q de aduɲɲa ra alaafiyaa ma bara borey kaŋ a ga bagʼey ga.»


\par }{\PP \VS{15}Waatoo kaŋ almalaykey hun i do ka yee beenaa ra, kurkey nee cere se: «Ir ma koy hala Betelehem ka dii hayaa kaŋ tee, woo kaŋ ir Koyoo nʼa bayrandi ir se.»

\VS{16}I koy nda cahãyan, i na Maryama nda Isufi gar nda zanka taanaa kaŋ ga kani alman ŋaa jinaa ra.

\VS{17}Waatoo kaŋ i dii a, i na hayaa filla kaŋ harandi ngi se zanka kaccaa woo ga.

\VS{18}Borey kul kaŋ maa hayey kaŋ kurkey nʼi har, boŋey haw.

\VS{19}Maryama na šenney kul dii nga binoo ra, de a ga miile i ga.

\VS{20}Woo banda ga, kurkey willi, i ga Irkoy beerandi i gʼa saabu nda hayaa kul kaŋ ngi maarʼa ngi dii a, sanda takaa kaŋ nda a harandi ngi se.


\par }{\SH Isa talfandi Irkoy ga Irkoy hugu beeroo ra
\par }
{\PP \VS{21}Waatoo kaŋ ra jirbi yaahantoo too kaŋ ra zankaa ga hima ka hurubangu, i na maaɲoo daŋ Isa. Maaɲoo no kaŋ almalaykaa nʼa noo za ɲaŋoo mana tee boro hinka.

\VS{22}Kaŋ ngi henanandiyanoo jirbey timme ka ben kaŋ hantumandi Musa
ašariyaa ra\FTNT{†}{{\FR 2:22 }{\FR{2.22
}}{\XT{Sargarey 12.3, 6.}}}, i henan, i na Isa ka žigi ka koy Žerizalem kʼa a noo ir Koyoo se,

\VS{23}sanda takaa kaŋ nda a hantumandi ir Koyoo ašariyaa ra ka nee: «Gunde jinaa kul kaŋ tee izʼaru ga jisandi ir Koyoo maaɲoo ga.»\FTNT{‡}{{\FR 2:23 }{\FR{2.23
}}{\XT{Fattaroo 13.2, 12.}}}

\VS{24}I kaa mo ka «gubaguba hinka wala tuuzun-ize hinka» sarga sanda takaa kaŋ nda a hantumandi ir Koyoo ašariyaa ra.\FTNT{§}{{\FR 2:24 }{\FR{2.24
}}{\XT{Sargarey 12.6–8.}}}


\par }{\SH Simewoŋ šelaŋ Isa ga
\par }
{\PP \VS{25}Woo gar kaŋ aru foo goo Žerizalem kaŋ maaɲoo ti Simewoŋ. Boro šerrante no kaŋ ga hunbur Irkoy. A ga Izirayel bineyaynandiroo batu, de mo
Hundi Henanantaa goo a ga.

\VS{26}Hundi Henanantaa nka bayrandi a se kaŋ a si buu a mana dii
Almasihu ir Koyoo dontokaa.

\VS{27}Irkoy Hundoo na Simewoŋ gongu ka koy Irkoy
hugu beeroo ra. Waatoo kaŋ Isa hayragey kate zankaa kaŋ ti Isa ka
ašariyaa alaadaa tee a se,

\VS{28}a nʼa dii nga gandoo ra ka albarka tee Irkoy se ka nee:
 

\par }{\Q \VS{29}«Sohõ ay Koyoo, nʼga ni tamoo naŋ,

\par }{\Q a ma koy nga kanidogoo ra nda alaafiyaa

\par }{\Q sanda takaa kaŋ nda nʼnʼa har,


\par }{\Q \VS{30}zama ay moɲey dii hallasiroo kaŋ hun ni do


\par }{\Q \VS{31}kaŋ nʼnʼa soolu gandawey kul jine.


\par }{\Q \VS{32}Nga ti annuuraa kaŋ ga bangay gandawey se,

\par }{\Q ka ni jamaa Izirayel noo daržaa.»


\par }{\PP \VS{33}Isa ɲaa nda baaboo boŋhaway nda hayey kaŋ harandi a ga.

\VS{34}Woo banda ga, Simewoŋ gaara i se, a nee Maryama, Isa ɲaa se: «Nga ne, zankaa woo goo ne boro boobo kaŋyanoo nda affooyaŋ tunyanoo se Izirayel ra. A ga tee tammaasa kaŋ ga kakawandi.

\VS{35}Ni hunday, ni hundoo ga maray sanda boro kaŋ takuba nʼa hay, takaa woo ra bine boobo miilewey ga fatawandi.»


\par }{\SH Anna šelaŋ Isa ga
\par }
{\PP \VS{36}Annabi woy foo goo no kaŋ maaɲoo ti Anna, Penuwel kaŋ goo Ašer alkabiilaa ra, ize woyoo no. A hanse ka žen, jiiri iyye no a nʼa tee hiijay ra nga kurɲoo bande za nga zankataraa ra.

\VS{37}Kurɲoo faati, a cindi takaa din da. Nga jiiri woyyaaha cindi taaci (84), a si hun Irkoy hugu beeroo ra, de a ga Irkoy gana cijin nda zaari nda meehawyan nda Irkoy ŋaarayyan.

\VS{38}Nga mo kaa waatoo din da, a ga albarka tee Irkoy se, de a ga zankaa šennoo har borey kul se kaŋ ga Žerizalem sawalyanoo batu.


\par }{\PP \VS{39}Waatoo kaŋ Isufi nda Maryama na hayey tee kaŋ ir Koyoo
ašariyaa nʼi yaamar i mʼi tee, i willi Galile ka koy ngi koyraa ra kaŋ ti Nazaret.

\VS{40}Woo gar, zankaa gaaboo ga tonton, a goo nda lakkal beeri, de Irkoy alhormaa goo a ga.


\par }{\SH Isa na alfagey boŋey haw Irkoy hugu beeroo ra
\par }
{\PP \VS{41}Isa hayragey ga koy jiiri kul Žerizalem ka
Borcintaraa jingaroo tee.

\VS{42}Waatoo kaŋ a duu jiiri woy cindi hinka (12), i žigi ka koy sanda takaa kaŋ nda jingaroo alaadaa nʼa har.

\VS{43}Waatoo kaŋ i na ngi jirbey tee ka ben, i yee. Isa ga zanka kaŋ a cindi Žerizalem bila nda nga hayragey ma bay.

\VS{44}I mma hongu kaŋ a goo ngi cerey bande naarumaa ra, i na zaari foo tee i ga dira. Kaŋ lakkaley zunbu, i nʼa ceeci ngi borey nda ngi moo-ka-baykey ra.

\VS{45}Amma i mana duu a, woo se i yee Žerizalem kʼa ceeci.

\VS{46}Jirbi hinza banda ga, i duu a Irkoy
hugu beeroo ra, a ga goro alfagey gamey ra, a ga haŋajer i se, a gʼi hãa.

\VS{47}Borey kul kaŋ maa a se boŋey haw nda nga lakkaloo nda nga zaabey.

\VS{48}Kaŋ nga hayragey dii a, boŋey haw. Ɲaŋoo nee a se: «Ay izoo, macin ti takaa woo kaŋ nʼnʼa tee ir se? Guna, agay nda ni baabaa, ir na ni ceeci nda hunburay.»

\VS{49}Amma a nee i se: «Macin se war gʼay ceeci? War nka si bay kaŋ ay ga hima ka huga nda ay Baabaa Irkoy misawey?»

\VS{50}I mana faham hayaa kaŋ a nʼa har i se.

\VS{51}A doo i bande ka koy Nazaret, a cindi i cire. Ɲaŋoo na hayey kul kaŋ tee dii nga binoo ra.

\VS{52}Isa lakkaloo nda nga gaahamoo ga tonton. Irkoy do nda adamizey do a duu alhormo ka tonton.




\par }\Chap{3}{\SH Yehiya kaŋ ti batizekaa waazoo
\par }
{\R (Matiyu 3.1–12; Marku 1.1–8; Yehiya 1.19–28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Kokoy beeroo kaŋ se i ga nee Tiber, laamaa jiiri woy cindi guwantoo (15to) ra, waatoo kaŋ Pons
Pilat ga tee goforner Žude,
Herod ga Galile laama, nga armaa Filip ga Iture nda Trakoniti laboo laama. Lisaniyas ga Abilen laama.

\VS{2}Woo gar kaŋ Hannu nda Kayif ti
sargari juwalkey jineborey. Waatoo din saajoo ra Irkoy na šenni har Yehiya se kaŋ ti Zakariya izʼaroo.

\VS{3}Woo banda ga, a koy nongey kul kaŋ goo isaa here ra kaŋ se i ga nee Žurdeŋ, a ga borey waazu i ma
tuubi ka
batize ngi zunubey yaafaa se.

\VS{4}A ga tee sanda takaa kaŋ nda a hantumandi annabi Ezayi citaaboo ra:

\par }{\Q «Jinde foo ga kaati saajoo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Wa ir Koyoo fondaa soolu,

\par }{\Q wa nga lolawey šerrandi.


\par }{\Q \VS{5}Goorey kul ga daabandi.

\par }{\Q Tondi hondey nda tondey kul ga yee ganda.

\par }{\Q Fondo golbantey ga šerre.

\par }{\Q Fondo laaley ga kani.


\par }{\Q \VS{6}Hundikoyni kul ga dii hallasiroo kaŋ hun Irkoy do.›»\FTNT{*}{{\FR 3:6 }{\FR{3.6
}}{\XT{Ezayi 40.3–5.}}}


\par }{\PP \VS{7}Borey kaa a do nda jama hala a ma ngi batize, a nee i se: «Gondi izey, may ka war waanandi war ma zuru Irkoy futayyanoo kaŋ ga kaa se?

\VS{8}Wa teegoyyaŋ tee kaŋ ga cebe kaŋ war tuubi. War masi cindi de ka nee war boŋ se: ‹Ibirahima ti ir baabaa›, zama ay ga war bayrandi kaŋ ba tondey wey, Irkoy ga hin ka hundi daŋ i ra kʼi tee Ibirahima se izeyaŋ.

\VS{9}Aywa, daašoo soolu ka tuuroo dunbu hala linjoo ga. Tuuri kul kaŋ si ize henna tee ga dunbandi ka warrandi nuune ra.»

\VS{10}Jamaa nʼa hãa ka nee: «Adiši macin no ir mʼa tee?»

\VS{11}A nʼi zaabi ka nee: «Boro kaŋ goo nda darbay hinka, mʼi zamna nga nda boro kaŋ sii nda a game. Boro kaŋ goo nda ŋaayan mo ma takaa din da tee.»

\VS{12}Alkaasidiikawyaŋ mo kaa a do hala a ma ngi batize. I nee a se: «Alfagaa, macin no ir mʼa tee?»

\VS{13}A nʼi zaabi ka nee: «War masi haya dii kaŋ bisa woo kaŋ ga hima.»

\VS{14}Soojey mo nʼa hãa ka nee: «De ir, macin no ir mʼa tee?» A nee i se: «War masi koma, war masi taari ka waani taa, wa kay nda war banaa.»


\par }{\PP \VS{15}Borey tammahãa goo, de i kul ga nee ngi biney ra wala manʼti Yehiya da ti
Almasihu.

\VS{16}A nʼi zaabi ka nee i kul se: «Agay, hari nda ay ga war batize. Amma boro foo ga kaa kaŋ hinoo bisa ay wanoo, de mo ay si hima nda ka nga taamey karfey feeri. Nga, a ga war batize
Hundi Henanantaa ra nda nuune.

\VS{17}Nga fendoo goo kaboo ra ka nga taasu kar ganganoo haabu ka nga alkamaa fanji suuroo ra, amma toosaa, a gʼa ton nuune ra kaŋ si buu.»


\par }{\PP \VS{18}Yehiya na borey yaamar nda ibooboyaŋ koyne, de a na
Alhabar Boryaa toonandi i se.

\VS{19}Amma a citi kokoy kaccaa ga kaŋ se i ga nee Herod kaŋ hiija nga boŋ armaa gundoo wandoo kaŋ ti Herodiyad, nda ifutu booboyaŋ kaŋ a nʼi tee.

\VS{20}Herod yee ka tonton nga goy futawey ga ka Yehiya daŋ kasaa ra.


\par }{\SH Isa batizeyanoo
\par }
{\R (Matiyu 3.13–17; Marku 1.9–11)

\par }{\PP \VS{21}Waatoo kaŋ borey kul koy i ma ngi
batize, waatoo din da no Isa batizandi. Kaŋ a ga Irkoy ŋaaray, beenaa feeri,

\VS{22}de
Hundi Henanantaa tee sanda tuuzun alhaali ka zunbu a boŋ. Jinde foo hun beenaa ra ka nee: «Ni ti agay
Izʼaroo, ay baakaa, ni ti ay ɲaaloo.»


\par }{\SH Isa kaagey
\par }
{\R (Matiyu 1.1–17)

\par }{\PP \VS{23}Isa sii nda kala haya kaŋ ga too jiiri waranza (30) waatoo kaŋ a ga nga goyoo šintin. Borey mma hongu kaŋ Isufi izoo no. Isufi mana hun kala Eli ga.

\VS{24}Eli mana hun kala Matat ga. Matat hun Lewi ga. Lewi hun Melši ga. Melši hun Žanay ga. Žanay hun Isufi ga.

\VS{25}Isufi hun Matatiyas ga. Matatiyas hun Amos ga. Amos hun Nahum ga. Nahum hun Hesili ga. Hesili hun Nagay ga.

\VS{26}Nagay hun Maatu ga. Maatu hun Matatiyas ga. Matatiyas hun Semen ga. Semen hun Žozeš ga. Žozeš hun Žoda ga.

\VS{27}Žoda hun Yohanaŋ ga. Yohanaŋ hun Resa ga. Resa hun Zorobabel ga. Zorobabel hun Šaltiyel ga. Šaltiyel hun Neri ga.

\VS{28}Neri hun Melši ga. Melši hun Adi ga. Adi hun Kosam ga. Kosam hun Elmadam ga. Elmadam hun Er ga.

\VS{29}Er hun Isa ga. Isa hun Eliyezer ga. Eliyezer hun Žorim ga. Žorim hun Matat ga. Matat hun Lewi ga.

\VS{30}Lewi hun Simewoŋ ga. Simewoŋ hun Žuda ga. Žuda hun Isufi ga. Isufi hun Žonam ga. Žonam hun Eliyakim ga.

\VS{31}Eliyakim hun Meleya ga. Meleya hun Mena ga. Mena hun Matata ga. Matata hun Nataŋ ga. Nataŋ hun Dawda ga.

\VS{32}Dawda hun Yišay ga. Yišay hun Obed ga. Obed hun Bowazu ga. Bowazu hun Salmuni ga. Salmuni hun Nahišoŋ ga.

\VS{33}Nahišoŋ hun Aminadab ga. Aminadab hun Adimin ga. Adimin hun Arni ga. Arni hun Hesroŋ ga. Hesroŋ hun Peres ga. Peres hun Žuda ga.

\VS{34}Žuda hun Yakuba ga. Yakuba hun Isiyaka ga. Isiyaka hun Ibirahima ga. Ibirahima hun Tera ga. Tera hun Nahor ga.

\VS{35}Nahor hun Serug ga. Serug hun Rehu ga. Rehu hun Peleg ga. Peleg hun Eber ga. Eber hun Šela ga.

\VS{36}Šela hun [Kenaŋ ga. Kenaŋ hun] Arfazad ga. Arfazad hun Sem ga. Sem hun Nuhu ga. Nuhu hun Lemek ga.

\VS{37}Lemek hun Metusala ga. Metusala hun Henok ga. Henok hun Yered ga. Yered hun Malalel ga. Malalel hun Kenaŋ ga.

\VS{38}Kenaŋ hun Enoš ga. Enoš hun Seti ga. Seti hun Adama ga. Adama hun Irkoy ga.




\par }\Chap{4}{\SH Ibilisi na Isa sii
\par }
{\R (Matiyu 4.1–11; Marku 1.12–13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa hun Žurdeŋ isaa do, de
Hundi Henanantaa nʼa too, a nʼa gongu ka koy saajoo ra.

\VS{2}A na jirbi woytaaci (40) tee no din, de Ibilisi nʼa sii. Isa na jirbey din kul tee a si baffoo ŋaa. Waatoo kaŋ jirbey wey ben, a heray.


\par }{\PP \VS{3}Ibilisi nee a se: «Nda Irkoy
Izʼaroo ti ni, nee tondoo woo se a ma bere ka tee takula.»

\VS{4}Isa nʼa zaabi ka nee: «A hantumandi
Citaaboo ra kaŋ manʼti ŋaayan hinne nda adamize ga huna.»\FTNT{*}{{\FR 4:4 }{\FR{4.4
}}{\XT{Alhukumoo 8.3.}}}


\par }{\PP \VS{5}Woo banda ga, Ibilisi nʼa ka koy beene, de a nʼa cebe aduɲɲa laamawey kul cere bande cee foo.

\VS{6}A nee a se: «Ay ga ni noo laamawey wey hinoo nda ngi daržaa kul, za agay ka duu ey, de mo ay gʼi noo boro kaŋ ay baa se.

\VS{7}Nda ni sujudu ay jine, i kul ga tee ni wane.»

\VS{8}Isa nʼa zaabi ka nee: «A hantumandi: ‹Masi sujudu kala ni Koyoo Irkoy se, de nga hinne no mʼa gana.›\FTNT{†}{{\FR 4:8 }{\FR{4.8
}}{\XT{Alhukumoo 6.13.}}}»


\par }{\PP \VS{9}Ibilisi nʼa ka koy Žerizalem, a nʼa kayandi Irkoy
hugu beeroo boŋoo boŋ beene, a nee a se: «Nda Irkoy Izʼaroo ti ni, ni boŋ warra ganda,

\VS{10}zama a hantumandi kaŋ

\par }{\Q nga ga nga almalaykey yaamar

\par }{\Q i ma ni hawgay.


\par }{\MM \VS{11}Koyne mo:

\par }{\Q ‹I ga ni zaa ngi kabey ra

\par }{\Q hala ni cewoo masi koy cabu tondi ga.›\FTNT{‡}{{\FR 4:11 }{\FR{4.10–11
}}{\XT{Zaburey 91.11–12.}}}»


\par }{\MM \VS{12}Isa nʼa zaabi ka nee: «A harandi mo: ‹Masi ni Koyoo Irkoy sii.›\FTNT{§}{{\FR 4:12 }{\FR{4.12
}}{\XT{Alhukumoo 6.16.}}}»


\par }{\PP \VS{13}Waatoo kaŋ Ibilisi na Isa sii nda taka kul ka ben, a mooru Isa ga hala waati foo koyne.


\par }{\SH Isa na nga diyawtaraa šintin Galile
\par }
{\R (Matiyu 4.12–17; Marku 1.14–15)

\par }{\PP \VS{14}Isa too met nda
Hundi Henanantaa gaaboo, a willi Galile. Maaɲoo huru gandaa din kul ra.

\VS{15}A ga cawandi ngey
margahugey ra, de borey kul gʼa šifa.


\par }{\SH Nazaret borey wanji Isa ga
\par }
{\R (Matiyu 13.53–58; Marku 6.1–6)

\par }{\PP \VS{16}A koy Nazaret kaŋ ti koyraa kaŋ ra a biirandi. A huru
margahugoo ra
hunanzamzaaroo hane sanda takaa kaŋ a doona kʼa tee, a tun ka caw,

\VS{17}de i nʼa noo annabi Ezayi citaaboo. A nʼa feeri, de a duu nongoo kaŋ ra a hantumandi ka nee:
 

\par }{\Q \VS{18}«Ir Koyoo
Hundoo goo ay ga.

\par }{\Q A nʼay suuba kʼay yon hala ya kate
Alhabar Boryaa misikiiney se.

\par }{\Q A nʼay sanba hala ya kasa-izey feeriyanoo har i se,

\par }{\Q ya danawey moɲey hay,

\par }{\Q ya laazaabantey feeri,


\par }{\Q \VS{19}de ya jiiroo har kaŋ ra ir Koyoo ga nga alhormaa tee.»\FTNT{*}{{\FR 4:19 }{\FR{4.19
}}{\XT{Ezayi 61.1–2.}}}


\par }{\PP \VS{20}Nga banda ga, a na
Citaaboo kunkuni kʼa noo margahugoo tamoo se, de a koy goro ka cawandi. Borey kul kaŋ goo no din na ngi moɲey bakam Isa ga.

\VS{21}A šintin ka šelaŋ ka nee i se: «Citaaboo šennoo kaŋ war ne ka maarʼa, a tabati hõ.»

\VS{22}Borey kul ga seedetaray henna har a ga, de boŋey ga haw nda šenni alhormantey kaŋ ga hun miɲoo ra, de i ga nee: «War kay, manʼti Isufi izoo no wala?»

\VS{23}A nee i se: «Ay ga bay war ga yaasaa har ya ne kaŋ ga nee: ‹Lotokoroo, ni boŋ safar. Hayey tee ni koyraa ra kaŋ ir maa nʼnʼi tee Kaparnahum.›»

\VS{24}A nee koyne: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, annabi kul si yaddandi nga koyraa ra.

\VS{25}Ay gʼa har war se nda cimi kaŋ woy booboyaŋ kaŋ kurɲey buu goo Izirayel Ilyasu waati kaŋ ncirɲi mana kara jiiri hinza nda handu iddu hala nongu kaŋ ra heray beeri tee gandaa kul ra.

\VS{26}Ilyasu mana sanbandi ba ngi affoo do, amma woy folloku do a sanbandi kaŋ kurɲoo buu kaŋ goo koyraa kaŋ se i ga nee Serepta, Sidoŋ laamaa ra.

\VS{27}Koyne mo
jiraykoyni booboyaŋ goo Izirayel annabi Alyasu waati, amma ngi affoo kul mana duu baani ka henan kala Namaŋ, Siiri boraa hinne.»


\par }{\PP \VS{28}Borey kul kaŋ goo margahugoo ra, too nda futay kaŋ i maa šenney wey.

\VS{29}I tun, i na Isa gaaray ka koy koyraa dumaa ga, tondi hondoo boŋoo boŋ kaŋ ga koyraa cinandi hala ngi mʼa cetaw ganda.

\VS{30}Amma Isa bisa gamey ra ka koy.


\par }{\SH Isa na ganji gaaray kʼa kaa aru ra
\par }
{\R (Marku 1.21–28)

\par }{\PP \VS{31}Isa doo ka koy Kaparnahum koyraa ra kaŋ goo Galile ka cawandi
hunanzamzaaroo hane.

\VS{32}Nga cawandiyanoo tee nga haŋajerkey se boŋhaway, zama nga šennoo goo nda hini kʼi juwal.

\VS{33}Woo gar kaŋ
margahugoo ra aru foo goo no kaŋ ra ganji hundi laala goo. A na jinde jer ka kaati ka nee:

\VS{34}«He! Macin kʼir nda ni marga, Isa Nazaret boraa? Ni nka kaa kʼir halaci wala? Ay ga bay boro kaŋ ti ni: ni manʼti kala Irkoy Boro Henanantaa!»

\VS{35}Isa zahã ganjoo ga ka nee: «A dii ni ra, hun aroo ra!» Ganjoo na aroo warra borey gamey ra, de a hun a ra bila nda a ma haya futu tee a se.

\VS{36}Kaŋ woo tee, borey kul alaabiina, de i cindi i ga nee cere se: «Taka foo nda a ga hin ka šennoo woo har? Aroo woo ga ganjey yaamar nda hini nda gaabi, de i ga fatta.»

\VS{37}Takaa woo nda Isa maaɲoo huru ngi laamaa nongey kul ra.


\par }{\SH Isa na wircikoyni dumi boobo noo baani
\par }
{\R (Matiyu 8.14–17; Marku 1.29–34)

\par }{\PP \VS{38}Isa hun
margahugoo ra ka koy Simoŋ hugoo do. Gaaham konni futa foo duu Simoŋ wandoo ɲaa. I nʼa wiri Isa ga, a ma faaba a ga.

\VS{39}A gunguma woyoo ga, a zahã gaaham konnoo ga, de a ben a ga. Dogoo din da woyoo kay nga boŋ ga ka borey alhaadimay.


\par }{\PP \VS{40}Waynaa kaŋyanoo ga, borey kul kaŋ goo nda wircikoyniyaŋ kate ey Isa do, wirci dumi-dumiyaŋ. I kul, a na nga kabey fur i ga affoo-foo, a nʼi noo baani.

\VS{41}Ngi boro boobo ganjiyaŋ fatta i ra kaŋ ga kaati ka nee: «Ni ti Irkoy
Izʼaroo.» Isa ga zahã i ga, i masi šelaŋ, zama i ga bay kaŋ nga ti
Almasihu.


\par }{\SH Isa waazu margahugey ra
\par }
{\R (Marku 1.35–39)

\par }{\PP \VS{42}Suba subbaahoo ra, za moo boo, nga no a fatta ka koy nongu soyante ra. Alžamaa cindi i gʼa ceeci. Waatoo kaŋ i dii a, i gaabu a ga a masi koy.

\VS{43}Amma Isa nee i se: «Kala ya Irkoy
Laamaa šennoo kaŋ ti
Alhabar Boryaa har koyrawey jerey mo ra, zama nga se ay sanbandi.»

\VS{44}A cindi a ga waazu Žude
margahugey ra.




\par }\Chap{5}{\SH Isa taalibi jina-jinawey
\par }
{\R (Matiyu 4.18–22; Marku 1.16–20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa goo Genezaret haroo miɲoo ga, alžama gʼa kuubi kʼa bere hala i mma cere šiita, ngi ma duu ka maa Irkoy meešennoo.

\VS{2}A dii harihii hinka kaŋ goo guraa ga, koyey nka zunbu ka ngi filijey ɲumay.

\VS{3}Isa huru harihii faa ra kaŋ koyoo maaɲoo ti Simoŋ, a nee a se a ma hiyoo hibi kayna guraa ga. A goro a ra, de a šintin ka jamaa cawandi.


\par }{\PP \VS{4}Waatoo kaŋ a šelaŋ ka ben, a nee Simoŋ se: «Hiyoo ka koy guusoo ra, de war ma war filijey doori ka hoo.»

\VS{5}Simoŋ nʼa zaabi ka nee: «Alfagaa, ir na cijinoo kul tee ir ga goy, ir mana duu baffoo. Amma ni meešennoo ga, ay gʼay filijey warra.»

\VS{6}Kaŋ i nʼi warra i duu hamiisa boobo hala nongu kaŋ ra filijey nka kottu.

\VS{7}I ciya nda kabe ngi hangasiney se kaŋ goo hii faa ra, i ma kaa ka ngi faaba. I kaa, de i na hii hinkaa too nda hamiisa hala nongu kaŋ ra i mma baa ka miti.

\VS{8}Kaŋ Simoŋ Piyer dii woo, a sujudu Isa se ka nee: «Ay Koyoo, mooru agay, ay manʼti kala adamize zunubante.»

\VS{9}Simoŋ hunbur, nga nda nga borey kul kaŋ goo a bande, hooyanoo woo kaŋ i nʼa tee maaganda se.

\VS{10}Nga hangasiney mo hunbur kaŋ ti Žak nda Yehiya kaŋyan ti Zebede izʼaruyaŋ. Isa nee Simoŋ se: «Masi hunbur, hõ banda ga, boro no nʼga hoo.»

\VS{11}Woo banda ga, i na harihiyey fandandi guraa ga, i na hayey kul naŋ ka hanga a bande.


\par }{\SH Isa na jiraykoyni noo baani
\par }
{\R (Matiyu 8.1–4; Marku 1.40–45)

\par }{\PP \VS{12}Isa cindi koyra foo ra, de aru foo ne kaŋ kul ti
jiray. Kaŋ a dii Isa, kul a kaŋ ka sujudu jinoo ra kʼa ŋaaray ka nee a se: «Ay Koyoo, nda ni baa, nʼga hin kʼay noo baani hala ya duu ka henan.»

\VS{13}Isa na nga kaboo šerre kʼa taaru ka nee a se: «Ay yadda, henan!» Dogoo din da jiraa ben a ga.

\VS{14}Woo banda ga, a nʼa yaamar kaŋ a masʼa har boro kul se. Amma a nee a se: «Koy ni boŋ cebe
sargari juwalkaa se jina, ma sargaroo kaa sanda takaa kaŋ nda Musa na yaamar, hala ni duubaaniyanoo ma tee i se seedetaray.»


\par }{\PP \VS{15}Isa maaɲoo mma koy, de a ga fatta. Jama boobo marga a boŋ ka haŋajer a se, de mo hala ngi ma duu baani ngi wircey ra.

\VS{16}Amma nga, a yee jere ga, saajoo ra ka Irkoy ŋaaray.


\par }{\SH Isa na bongu noo baani
\par }
{\R (Matiyu 9.1–8; Marku 2.1–12)

\par }{\PP \VS{17}Han foo Isa goo ma cawandi,
Fariziyeŋyaŋ nda
ašariyaa baykawyaŋ kaŋ hun Galile koyra kanbey kul nda Žude waney ra nda Žerizalem, i ga goro Isa haŋajerkey ra. Ir Koyoo hinoo nda Isa ga wircikoyney noo baani.

\VS{18}Aruyaŋ ne ka kate bongʼaru foo kaŋ goo balankar ra. I ga ceeci kʼa hurandi kʼa jisi Isa jine.

\VS{19}Kaŋ i mana duu taka kaŋ nda ngi gʼa hurandi alžamaa booboyanoo se, i žigi sooraa boŋ, i nʼa fun, i na bongoo nda nga balankaroo zumandi nda sooraa Isa jine, alžama game.

\VS{20}Waatoo kaŋ Isa dii borey wey naanaa, a nee bongoo se: «Aroo, ni zunubey yaafandi ma ne.»

\VS{21}Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey šintin ka šelaŋ ngi biney ra ka nee: «May ti boraa woo kaŋ ga yadda ka Irkoy wow? May no ma hin ka zunubey yaafa nda manʼti Irkoy hinne?»

\VS{22}Amma Isa ga hayaa bay kaŋ i goo mʼa miile, a zaabi ka nee i se: «Macin no war goo mʼa miile war biney ra?

\VS{23}Affoo no ma faala, ka nee: ‹Ni zunubey yaafandi› wala ka nee: ‹Tun ka dira›?

\VS{24}Sohõ kala war ma bay kaŋ
Boro-izʼaroo goo nda hini aduɲɲa ra ka boro zunubey yaafa.» Woo banda ga, a nee bongoo se: «Ay nee ma ne, ma tun, ma ni balankaroo zaa, ma koy ni hugoo do.»

\VS{25}Dogoo din da borey kul jine, a tun, a na balankaroo zaa kaŋ ra a cindi ka kani, a koy nga hugoo do, a ga Irkoy beerandi.

\VS{26}A tee borey kul se boŋhawey, de i cindi ka Irkoy beerandi, i hunbur, de i nee: «Hũ, hayaa kaŋ ir dii a hõ, nga cine mana bay ka tee!»


\par }{\SH Isa ciya Lewi se a ma hanga nga bande
\par }
{\R (Matiyu 9.9–13; Marku 2.13–17)

\par }{\PP \VS{27}Woo banda ga, Isa fatta, de a dii
alkaasidiikaw foo kaŋ maaɲoo ti Lewi\FTNT{*}{{\FR 5:27 }{\FR{5.27
}}{\FQ{Lewi
}}{\FT{da se i ga nee
}}{\FQA{Matiyu}}{\FT{,
}}{\XT{Matiyu 9.9}}{\FT{ra.}}} ga goro alkaasidiikey goydogoo ra. A nee a se: «Hanga agay.»
 
\VS{28}Lewi tun, a na hayey kul naŋ, a hanga a bande.

\VS{29}Lewi na hoyandi beeri tee nga hugoo do. Alkaasidiikaw booboyaŋ nda boro fooyaŋ goo i bande ŋaadogoo ra.

\VS{30}No din ra
Fariziyeŋey nda ngi
Citaaboo baykey cindi i ga ŋuunuŋuunu ka nee nga taalibey se: «Cin se war ga ŋaa war ga haŋ alkaasidiikey nda zunubu teekey bande?»

\VS{31}Isa nʼi zaabi ka nee: «Manʼti borey kaŋ ga saabu no ma too lotokor ga, wircikoyney no ma too a ga.

\VS{32}Ya na kaa ka boro šerrantey cee, zunubantey no ay gʼi cee hala i ma
tuubi.»


\par }{\SH Ižeena nda itaaga si koy cere bande
\par }
{\R (Matiyu 9.14–17; Marku 2.18–22)

\par }{\PP \VS{33}Boroyaŋ kaa Isa do ka nee a se: «Yehiya taalibey nda
Fariziyeŋey waney cee boobo i ga meehaw, de i ga Irkoy ŋaaray. Amma ni waney hunday ga ŋaa i ga haŋ.»

\VS{34}A nee i se: «Taka foo nda war ga naŋ aruhiiji taaga nda nga cerey goo hiijaa hugoo ra, de cerey ga meehaw?

\VS{35}Hanyaŋ ga kaa kaŋ aruhiijoo ga zandi, haney din i ga meehaw.»


\par }{\PP \VS{36}Isa na filla yaasayante foo har i se ka nee: «Boro kul si dunbu darbay taaga ra ka koy ižeena baka. Nda a teendi mo, itaagaa dunbaa si koy ižeenaa ga.

\VS{37}Koyne mo boro kul si
alaneb hari moora taaga daŋ hunbar žeenayaŋ ra. Nda a teendi mo, alaneb hari taagaa ga boosu ka hunbarey bagu. Alaneb haroo mun, hunbarey mursu.

\VS{38}Adiši alaneb hari taaga si huru kala hunbar taagayaŋ ra.

\VS{39}De mo boro kul kaŋ na alaneb hari žeenaa haŋ si baa itaagaa, zama a mma nee: ‹Ižeenaa no ma kan.›»




\par }\Chap{6}{\SH Hayaa kaŋ Isa nʼa har hunanzamzaaroo ga
\par }
{\R (Matiyu 12.1–8; Marku 2.23–28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Hunanzamzaari foo hane, Isa bisa taasu faarey game. Nga taalibey ga jeeniyaŋ kaa, i gʼi zirkiti kabey ra, de i gʼi ŋaa.

\VS{2}Fariziyeŋ fooyaŋ nee: «Macin se war ga haya tee kaŋ si teendi hunanzamzaari hane?»

\VS{3}Isa nʼi zaabi ka nee: «War mana bay ka hayaa caw kaŋ Dawda nda nga hangasiney nʼa tee han foo kaŋ i heray?

\VS{4}Takaa kaŋ nda a huru Irkoy
hugoo ra ka takulawey zaa kaŋ jisandi Irkoy jine, a ŋaa, a na nga hangasiney noo. A gar kaŋ boro kul si hima kʼi ŋaa nda manʼti
sargari juwalkey hinne.»

\VS{5}Isa nee i se koyne: «Boro-izʼaroo no ma hayaa har kaŋ ga hima ka teendi hunanzamzaari hane.»


\par }{\SH Isa na aru kaŋ kaboo buu noo baani
\par }
{\R (Matiyu 12.9–14; Marku 3.1–6)

\par }{\PP \VS{6}Hunanzamzaari foo hane koyne, Isa huru
margahugoo ra ka borey cawandi. Aru foo goo no din kaŋ kabe gumaa ka buu.

\VS{7}Citaaboo baykey nda
Fariziyeŋey ga hanse ka Isa koroši ka dii wala a ga boro noo baani
hunanzamzaari hane, zama i mma baa ngi ma duu a ga addalil kʼa wurru.

\VS{8}Amma Isa ga ngi anniyawey bay. A nee aroo kaŋ kaboo buu se: «Tun ni boŋ ga, ma kay borey game.» A tun, a kay nga boŋ ga.

\VS{9}Isa nee borey se: «Ay ga war hãa, ka ihenna tee wala ka ifutu tee hunanzamzaaroo hane? Ka hundi hallasi wala kʼa naŋ a ma halaci? Affoo no ma bisa?»

\VS{10}A na moo fur i kul ga jina, de a nee aroo se: «Ni kaboo šerre.» A nʼa tee, de kaboo duu baani, a boori.

\VS{11}I too nda futay, de i koy cere guna ka dii haya kaŋ ngi gʼa tee Isa se.


\par }{\SH Isa na diyaw woy cindi hinka (12) suuba
\par }
{\R (Matiyu 10.1–4; Marku 3.13–19)

\par }{\PP \VS{12}Zaarey din da ra, Isa fatta ka koy tondi hondu foo boŋ ka Irkoy ŋaaray. A na cijinoo kul tee a ga Irkoy ŋaaray.

\VS{13}Kaŋ subbaahoo too, a na nga taalibey cee, de a na iwoy cindi hinka (12) suuba i ra kaŋ a na maaɲey daŋ
diyaw:

\VS{14}Simoŋ kaŋ Isa nʼa maagaaru Piyer, nda nga armaa Andere, nda Žak, nda Yehiya, nda Filip, nda Bartelemi,

\VS{15}nda Matiyu, nda Toma, nda Žak Alfe izʼaroo, nda Simoŋ kaŋ i gʼa cee nda
Zelot boraa,

\VS{16}nda Žud kaŋ ti Žak izʼaroo, nda Žudas Iskariyot kaŋ ti boraa kaŋ ga kaa ka tee zanbantaa.


\par }{\SH Isa na alžamaa cawandi, a na wircikoyney noo baani
\par }
{\R (Matiyu 4.23–25; 12.15–16; Marku 3.7–11)

\par }{\PP \VS{17}Isa zunbu i bande ka koy kay farru foo ra kaŋ ra nga taalibi jama goo, nda boro dumi booboyaŋ kaŋ hun Žude kul ra, nda Žerizalem, nda koyrayaŋ kaŋ goo teekoo miɲoo ga kaŋ ti Tir nda Sidoŋ.

\VS{18}I nka kaa a do ka haŋajer nda ka duu ngi wircey se baani. Borey kaŋ ganjiyaŋ gʼi zaa ka kay duu baani.

\VS{19}Borey kul ga ceeci ngi mʼa taaru, zama hini foo ga fatta a ra kaŋ ga borey kul noo baani.


\par }{\SH Gomni nda bone
\par }
{\R (Matiyu 5.1–12)

\par }{\PP \VS{20}Isa na nga boŋoo jer ka nga taalibey guna, de a nee i se:

\par }{\Q «War kaŋ ti borey kaŋ ga talka duu gomni,

\par }{\Q zama war wane Irkoy
Laamaa.


\par }{\Q \VS{21}War kaŋ ti borey kaŋ ga heray sohõ da duu gomni,

\par }{\Q zama war ga kaa ka kungu.

\par }{\Q War kaŋ ti borey kaŋ ga hẽe sohõ da duu gomni,

\par }{\Q zama war ga kaa ka haaru.


\par }{\PP \VS{22}War ga duu gomni, waati kaŋ borey ga war konnay, ka war yankar, ka war wow, ka war maaɲey hasara
Boro-izʼaroo maaganda se.

\VS{23}Wa ɲaali han kaŋ woo tee, war ma sar nda binekaanay, zama war ga duu sufuray beeri beenaa ra. Zama takaa woo da no ngi baabey nʼa tee annabey se.


\par }{\PP \VS{24}Amma war bone, almankoyney,

\par }{\Q zama war duu war bagaa bineyaynandiroo.


\par }{\Q \VS{25}War bone, war kaŋ kungu,

\par }{\Q zama war ga kaa ka heray.

\par }{\Q War bone, war kaŋ goo ma haaru sohõ da,

\par }{\Q zama war biney ga kaa ka maray, de war ga hẽe.


\par }{\MM \VS{26}War bone, waati kaŋ borey kul ga ihenna har war ga. Zama takaa woo da no ngi baabey nʼa tee taari annabey se.»


\par }{\SH Wa baa war iberey
\par }
{\R (Matiyu 5.38–48; 7.12)

\par }{\PP \VS{27}«Amma war kaŋ goo ma haŋajer ya ne, ay ga nee war se: Wa baa war iberey, wa haya henna tee wey kaŋ ga konna war se.

\VS{28}Wa gaara borey se kaŋ ga war danga, wa Irkoy ŋaaray wey kaŋ ga war laazaaba se.

\VS{29}Nda boro na ni saŋ ni garboo ga, ma affaa mo šerre a se. Boro kaŋ na ni burmusoo taa, masʼa ganji a ma ikaccaa mo zaa.

\VS{30}Boro kul kaŋ na ni ŋaaray mʼa noo, boro kaŋ na ni hayaa zaa, masi nee a mʼa yeeti.


\par }{\PP \VS{31}Takaa kaŋ war ga baa borey mʼa tee war se, war mo mʼa tee i se.


\par }{\PP \VS{32}Nda war si baa kala war baakey, macin ti sufuraa kaŋ war ga duu a? Ba zunubantey ga baa borey kaŋ ga bagʼey.

\VS{33}Nda war si gomni tee kala borey se kaŋ gʼa tee war se, macin ti sufuraa kaŋ war ga duu a? Ba zunubantey ga woo tee.

\VS{34}Koyne mo nda war si garaw kala borey kaŋ war ga hongu i ga war bana, macin ti albarka kaŋ war ga duu a? Zunubantey hunday ga garaw zunubantey se hala i ma hinna follokaa yeeti ngi ga.

\VS{35}Amma war, wa baa war iberey, wa haya henna tee i se. Wa garaw borey se bila nda war ma hongu kaŋ a ga yee war ga. Woo ra war ga duu sufuray beeri, de war ga tee Koy Jerantaa izey, zama nga ti
anneemantaa gomnimuney nda boro laaley se.

\VS{36}Wa hinna sanda taka kaŋ nda war Baabaa Irkoy ga hinna.»


\par }{\SH War masi war ciney ciiti
\par }
{\R (Matiyu 7.1–5)

\par }{\PP \VS{37}«War masi boro ciiti, nga ra war si ciitandi. War masi alhukum zurandi boro ga, nga ra alhukum si zurandi war ga. Wa yaafa borey se, nga ra war ga yaafandi.

\VS{38}Wa noo, nga ra i ga war noo. I ga neešari henna tee kʼa daŋ war ziibaa ra, kʼa naagu, kʼa sisiji hala a ma mun. Zama takaa kaŋ nda war ga neeša, nga nda i ga neeši war se.»


\par }{\PP \VS{39}Isa yee ka filla yaasayante foo har i se. A nee: «Danaw ga danaw gongu wala? Nda woo tee, ngi boro hinkaa kul si kaŋ guusu ra wala?

\VS{40}Taalibi si bisa nga alfagaa, amma taalibi kul kaŋ caw ka boori ga tee sanda nga alfagaa.


\par }{\PP \VS{41}Cin se nʼga dii subu-izoo kaŋ goo ni armaa moɲoo ra, amma nʼsi maate bundoo kaŋ goo ni boŋ moɲoo ra?

\VS{42}Taka foo nda nʼga hin ka nee ni armaa se: ‹Agʼarmaa, naŋ ya subu-izoo kaa kaŋ goo ni moɲoo ra›, ka gar kaŋ bundoo kaŋ goo ni moɲoo ra, nʼsi dii a? Almunafikoo, bundoo kaa ni moɲoo ra jina, waatoo din nʼga dii boryo ka subu-izoo kaŋ goo ni armaa moɲoo ra kaa.»


\par }{\SH Tuuri, izoo nda a ga bayrandi
\par }
{\R (Matiyu 7.16–20; 12.33–35)

\par }{\PP \VS{43}«Tuuri henna sii no kaŋ ga ize futu hay, takaa din da, tuuri futu sii no kaŋ ga ize henna hay.

\VS{44}Tuuri kul, izoo nda boro gʼa bay. Jeejay si hegayandi karjiɲaa ga.
Alaneb-ize si duwandi ngorfuɲaa ga.
 
\VS{45}Boro boryoo, nga bine boryaa ra a ga haya henna kaa. Boro futu, nga bine futaa ra a ga haya futu kaa. Haya kaŋ na bine too, nga no mee gʼa filla.»


\par }{\SH Hugu cinayan dumi hinkaa
\par }
{\R (Matiyu 7.24–27)

\par }{\PP \VS{46}«Macin se war ga nee ya ne: ‹Ir Koyoo, ir Koyoo›, amma war si hayey tee kaŋ ay nʼi har?

\VS{47}Boro kul kaŋ kaa ay do ka maa ay šenney, de a nʼi ka goy, ay ga boraa har war se kaŋ nda a ga hima.

\VS{48}A si hima nda kala boro kaŋ ga hugu cin. A fanša, a hanse ka fanša ka asaasoo tee tondi boŋ. Waatoo kaŋ hari beeroo dandi, isa haroo na hugoo kar, amma a mana hin ka ba a jijirandi, za a nka cina ka boori.

\VS{49}Amma boro kaŋ ga maa ay šenney, amma a sʼi ka goy, ga hima nda boro kaŋ na hugu cin laboo boŋ bila asaasu. Waatoo kaŋ isa haroo na hugoo kar, dogoo din da a kaŋ. Hugoo halaci, halaci beeri.»




\par }\Chap{7}{\SH Isa na jalakoyni tamoo noo baani
\par }
{\R (Matiyu 8.5–13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa na fillawey wey kul deede jamaa se ka ben, a koy koyraa ra kaŋ maaɲoo ti Kaparnahum.

\VS{2}No din ra jalakoyni foo goo no kaŋ nga tamoo wirci hala a baa ka buu. A ga hanse ka baa nga tamoo.

\VS{3}Waatoo kaŋ a maa Isa maaɲoo, a na Alyahuudey boro beeriyaŋ sanba a do kʼa ŋaaray a ma kaa ka nga tamoo hallasi.

\VS{4}I too Isa do, de i hanse kʼa ŋaaray ka nee a se: «Aroo woo ga hima nda ma woo tee a se,

\VS{5}zama a ga baa ir gandaa borey, nga no kʼir
margahugoo cin.»


\par }{\PP \VS{6}Isa hanga ey ka koy. A ga baa ka too hugoo do kaŋ jalakoynoo na nga cereyaŋ sanba ka nee a se: «Ay Koyoo, masi ni boŋ farandi. Ay si hima nda ma huru ay hugoo ra.

\VS{7}Woo ti hayaa kaŋ se ya na agay azzaatoo himandi a ma koy ni do. Amma kalima foo har, de ay tamoo ga duu baani.

\VS{8}Zama agay hunday goo nda jineboroyaŋ kaŋ hinoo cire ay goo. Agay mo goo nda soojeyaŋ kaŋ goo ay hinoo cire. Nda ay nee woo se: ‹Koy›, a ga koy, nda ay nee affoo se: ‹Kaa›, a ga kaa. Nda ay nee ay tamoo se: ‹Woo tee›, a gʼa tee.»

\VS{9}Kaŋ Isa maa šenney wey, soojaa kan a se. A bere jamaa here kaŋ hanga a bande, a nee: «Ay ga war bayrandi, ba Izirayel ra, ya na dii naanay kaŋ ga too woo.»

\VS{10}Waatoo kaŋ dontokey willi hugey, i gar kaŋ tamoo duu baani.


\par }{\SH Isa na woy foo izʼaroo hunandi
\par }
{\PP \VS{11}Alwaati kayna banda ga, Isa koy koyraa ra kaŋ se i ga nee Nayin. Nga taalibey hanga a bande nda jama boobo.

\VS{12}Waatoo kaŋ a man koyraa miɲoo, nga ne, a dii boroyaŋ kaŋ goo ma koy bukaw sutura. Bukaa manʼti kala woy foo kaŋ kurɲoo buu, izʼaru follokaa, alžama kayante kaŋ ti koyra-izey goo woyoo bande.

\VS{13}Kaŋ ir Koyoo dii woyoo, kul a hanse ka hinna a se, a nee woyoo se: «Masi hẽe.»

\VS{14}A man, a na balankaroo taaru. Borey kaŋ ga bukaa zaa kay. Isa nee: «Aru soogaa, ay na ni yaamar ma tun!»

\VS{15}Bukaa tun ka goro, a šelaŋ. Isa nʼa yeeti ɲaŋoo ga.


\par }{\PP \VS{16}Borey kul hunbur, i ga Irkoy beerandi ka nee: «Annabi beeri fatta ir ra, Irkoy ɲeli nga jamaa ga.»

\VS{17}Woo kaŋ Isa nʼa tee, šennoo huru Žude nda nga gandaa kul ra.


\par }{\SH Yehiya kaŋ ti batizekaa dontokey
\par }
{\R (Matiyu 11.2–19)

\par }{\PP \VS{18}Yehiya taalibey na hayey kul filla a se kaŋ teendi. A ciya ihinka se i ra

\VS{19}kʼi sanba ir Koyoo do, i ma nee a se: «Ni ti boraa kaŋ ga hima ka kaa wala manʼti ni no, ir ma affoo batu?»

\VS{20}Waatoo kaŋ arey too a do, i nee a se: «Yehiya kaŋ ti
batizekaa kʼir sanba ni do, ir ma ni hãa wala ni ti boraa kaŋ ga hima ka kaa wala manʼti ni no, ir ma affoo batu?»

\VS{21}I nka too kate kaŋ Isa na wircikoyni boobo noo baani, dorikoyniyaŋ duu baani. A na ganjiyaŋ gaaray kʼi kaa boroyaŋ ra, de a na danaw boobo moɲey feeri.

\VS{22}A tuuru dontokey se ka nee: «Wa koy hayey filla Yehiya se kaŋ war dii ey, war maarʼey kaŋ ti: danawey dii, bongey dira,
jiraykoyney duu baani, lutey maa, bukawey tun, misikiiney maa
Alhabar Boryaa.

\VS{23}Boraa ga duu gomni kaŋ si naanay naŋ ay sabbu se.»


\par }{\SH Isa šelaŋ Yehiya kaŋ ti batizekaa ga
\par }
{\R (Matiyu 11.7–19)

\par }{\PP \VS{24}Waatoo kaŋ Yehiya dontokey koy, Isa šelaŋ jamaa se Yehiya ga ka nee: «Macin no war koy a guna saajoo ra? Kakaaru kaŋ hewoo gʼa zinji-zinji wala?

\VS{25}Adiši macin no war koy a guna? Boro kaŋ ga bankaaray hennayaŋ goo wala? Nga ne, borey kaŋ ga darbay hennayaŋ goo kaŋ ga huna daame ra sii kala kokoyey hugey ra.

\VS{26}Adiši macin no war koy a guna? Annabi wala? Ay ga war bayrandi kaŋ a bisa annabi.

\VS{27}Nga ga a hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Nga ne, ay gʼay dontokaa sanba ni jine

\par }{\Q hala a ma ni fondaa hanse kaŋ goo ni jine.›\FTNT{*}{{\FR 7:27 }{\FR{7.27
}}{\XT{Malaki 3.1.}}}


\par }{\MM \VS{28}Ay ga war bayrandi kaŋ woy-hay ize sii no kaŋ ga bisa Yehiya. Amma Irkoy
Laamaa borey kul ikaccaa ga bisa a.

\VS{29}Jamaa kul nda ba
alkaasidiikey na haŋajer a se, i yadda kaŋ Irkoy ga šerre, i koy Yehiya ma ngi
batize nda nga
batizeyanoo.

\VS{30}Amma
Fariziyeŋey nda
ašariyaa baykey mana yadda hayaa ga kaŋ Irkoy baa nga mʼa tee i se. I wanji ka koy a ma ngi batize.


\par }{\PP \VS{31}Adiši may nda ay ga zamanoo woo borey sawandi, may nda i ga hima?

\VS{32}I si hima nda kala zankayaŋ kaŋ ga goro farru ra, de i ga kaati cere ga ka nee: ‹Ir na laati kar war se, war mana gan. Ir na binehẽeni dooniyaŋ tee, war mana hẽe.›

\VS{33}Yehiya kaŋ ti batizekaa kaa, a si takula ŋaa, a si
alaneb hari moora haŋ, war nee: ‹Ganji bara a ra.›

\VS{34}Boro-izʼaroo kaa, a ga ŋaa a ga haŋ, war nee: ‹Ŋaabagante nda harifutu haŋkaw no, alkaasidiikey nda zunubu teekey ceroo no.›

\VS{35}Amma Irkoy lakkaloo, borey kul kaŋ yadda a ga no ma cebe kaŋ a ga šerre.»


\par }{\SH Woykuuroo kaŋ yaafandi
\par }
{\PP \VS{36}Fariziyeŋey affoo nʼa wiri Isa ga, a ma kaa ka ŋaa nga do. A huru Fariziyeŋoo hugoo ra ka goro ŋaadogoo ra.

\VS{37}Nga ne, woy zunubante foo kaŋ goo koyraa ra, maa kaŋ Isa koy hoy Fariziyeŋoo do. A na tondi kaaray kulba kaŋ ra turaari goo zaa ka koy.

\VS{38}A goo Isa dumaa ga, cewey jere, a ga hẽe, a ga nga mundawey ka Isa cewey tayandi, a gʼi tuusu nda nga boŋoo hinbirey. A ga cewey summu a gʼi yon nda turaaroo.
 

\par }{\PP \VS{39}Kaŋ Fariziyeŋoo kaŋ nʼa hoyandi dii woo, a nee nga boŋ se: «Nda a gar aroo woo annabi no, a ga bay boro kaŋ ti woo, a ga bay woy dumi kaŋ ti woo kaŋ goo ma man nga. Kala a ma bay kaŋ woykuuru no.»

\VS{40}Isa zaabi ka nee a se: «Simoŋ, ay ga baa ya haya foo har ma ne.» Simoŋ nee: «Alfagaa, šelaŋ.»

\VS{41}Isa nee: «Garawmaykaw foo goo nda garawkoyni hinka. A ga may ijinaa ga nzorfu kaaray tamma boŋ zangu guu (500), affaa a ga may a ga nzorfu kaaray tamma boŋ woyguu (50).

\VS{42}A gar kaŋ affoo kul sii nda haya kaŋ nda a gʼa bana. A na ihinkaa kul yaafa. Sohõ affoo no ma hanse ka bagʼa ihinkaa ra?»

\VS{43}Simoŋ zaabi ka nee: «Ay ga hongu boraa kaŋ se a na iboobaa yaafa.» Isa nee a se: «Ni ciiti nda fondaa.»


\par }{\PP \VS{44}Isa bere woyoo here, de a nee Simoŋ se: «Nʼga dii woyoo woo wala? Kaŋ ay huru ni hugoo ra, manʼay noo hari yʼay cewey ɲumay. Amma nga, mundawey nda a nʼay cewey tayandi, de a nʼi tuusu nda nga hinbirey.

\VS{45}Manʼay summu. Amma nga, za a huru kate, a mana fay nda a gʼay cewey summu.

\VS{46}Manʼay boŋoo yon nda jii. Amma nga, a nʼay cewey yon nda turaari.

\VS{47}Woo se ay ga ni fahamandi kaŋ baji beeroo kaŋ a nʼa cebe ga bayrandi kaŋ nga zunubu boobey yaafandi. Amma boro kaŋ ikaccu ka yaafandi a se, boraa din baji kaccu no a gʼa cebe.»


\par }{\PP \VS{48}Woo banda ga, Isa nee woyoo se: «Ni zunubey yaafandi.»

\VS{49}Hoyandikey šintin ka nee ngi boŋ se: «May ti boraa woo kaŋ ga zunubu yaafa?»

\VS{50}Amma Isa nee woyoo se: «Ni naanaa na ni hallasi. Koy nda baani.»




\par }\Chap{8}{\SH Woyey kaŋ hanga Isa bande
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alwaati foo banda ga, Isa naaru ka koy koyrawey nda koyra kanbey ra ka Irkoy
LaamaaAlhabar Boryaa waazu. Taalibi woy cindi hinkaa (12),

\VS{2}nda woy fooyaŋ kaŋ ra a bay ka ganjiyaŋ gaaray kʼi kaa, nda affooyaŋ kaŋ cindi ka wirci kaŋ a nʼi noo baani, goo a bande. Woyey manʼti kala: Maryama kaŋ se i ga nee Magdala boraa kaŋ ra ganji iyye hun,

\VS{3}nda Tahiya, Šuza kaŋ ti
Herod goykaw beeri foo wandoo, nda Suzan, nda iboobo fooyaŋ kaŋ gʼi alhaadimay nda ngi almanoo.


\par }{\SH Sayakaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 13.1–9; Marku 4.1–9)

\par }{\PP \VS{4}Alžama beeri foo marga kaŋyaŋ hun koyrawey ra ka kaa Isa do. A šelaŋ i se nda filla yaasayantaa woo ka nee:

\VS{5}«Han foo sayakaw foo koy nga dumiyoo say. Kaŋ a goo ma saya, dumiyoo jere foo kaŋ fondaa bande. Borey nʼa taama-taama, beenaa cirawey nʼa gon.

\VS{6}Jere foo kaŋ tondidoo ra. A zay, amma a kogu, zama a sii nongu ra kaŋ ga tay.

\VS{7}Jere foo kaŋ dumari karjikoyniyaŋ gamey ra. Ngi nda karjey zay cere bande. Karjey nʼi hewguba.

\VS{8}Jere foo kaŋ labu hennaa ra. A zay, affoo kul na ize zangu (100) hay.» Fillaa woo banda ga, Isa na jinde jer ka nee: «Boro kaŋ goo nda haŋa ka maa, ma haŋajer!»


\par }{\SH Addaliloo kaŋ se Isa ga filla yaasayantey daŋ nga šenney ra
\par }
{\R (Matiyu 13.10–17; Marku 4.10–12)

\par }{\PP \VS{9}Nga taalibey nʼa hãa nda filla yaasayantaa woo maanaa.

\VS{10}A nee: «War, war duu Irkoy
Laamaa haya tugantey fahamaa. Amma borey jerey, filla yaasayanteyaŋ nda i ga šelaŋ i se. Nga ra

\par }{\Q ‹i ga guna, amma i si dii,

\par }{\Q i ga maa, i si faham.›\FTNT{*}{{\FR 8:10 }{\FR{8.10
}}{\XT{Ezayi 6.9.}}}»


\par }{\SH Sayakaa filla yaasayantaa maanaa
\par }
{\R (Matiyu 13.18–23; Marku 4.13–20)

\par }{\PP \VS{11}«Filla yaasayantaa woo almaganaa ne: dumiyoo manʼti kala Irkoy meešennoo.

\VS{12}Wey kaŋ kaŋ fondaa bande manʼti kala borey kaŋ ga haŋajer. Amma Ibilisi kaa ka Šennoo kaa biney ra, hala i masi naanay ka hallasi.

\VS{13}Wey kaŋ kaŋ tondidogoo boŋ manʼti kala borey kaŋ, nda i maa Šennoo, i gʼa dii nda ɲaali, amma a mana zay biney ra ka linji tee, i si gay naanaa ra. Nda alwaati šenda kaa i ga, i ga naŋ.

\VS{14}Dumari karjikoyney kaŋ ra dumiyoo jere foo kaŋ manʼti kala borey kaŋ maa, amma i naŋ alhuzuney, nda aduɲɲa almanoo, nda bine-ibaayey mʼa hewguba. I si ize tee kaŋ ga nin.

\VS{15}Labu hennaa kaŋ ra jerey sayandi manʼti kala borey kaŋ, nda i maa Šennoo, i gʼa dii nda bine henna kaaray. I ga ize tee haya kul kaŋ ga no.»


\par }{\SH Fitillaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Marku 4.21–25)

\par }{\PP \VS{16}«Boro kul si fitilla diinandi ka jinay gum a boŋ wala kʼa daŋ daari cire. A sʼa daŋ kala fitilla gorodogoo ga hala borey kaŋ ga huru ma dii gaayoo.

\VS{17}Haya tugante sii no kaŋ si kaa ka fataw, haya sii no kaŋ ga tee sirri ra kaŋ si kaa ka fatawandi.

\VS{18}Wa takaa bay kaŋ nda war ga haŋajer, zama boro kaŋ goo nda a, i gʼa noo koyne. Boro kaŋ sii nda a, ba woo kaŋ a ga hongu nga goo nda a, ga taandi.»


\par }{\SH Isa armey nda nga ɲaa
\par }
{\R (Matiyu 12.46–50; Marku 3.31–35)

\par }{\PP \VS{19}Isa armey nda nga ɲaa kaa, amma i mana hin ka too a do alžamaa booboyanoo se.

\VS{20}Boroyaŋ nee a se: «Ni ɲaa nda ni armey goo ma kay taray, i ga baa ngi ma dii ni.»

\VS{21}Isa na borey zaabi ka nee: «Ay ɲaa nda agʼarmey manʼti kala borey kaŋ ga haŋajer Irkoy meešennoo se, de i gʼa ka goy.»


\par }{\SH Isa na hewoo kayandi
\par }
{\R (Matiyu 8.23–27; Marku 4.35–41)

\par }{\PP \VS{22}Han foo Isa nda nga taalibey huru harihii foo ra. A nee i se: «Ir ma deŋ ka koy haroo boŋ faa ga.» I koy.

\VS{23}Kaŋ taalibey goo ma hun, Isa jirbi. Hew beeri foo zunbu haroo boŋ. Hiyoo too nda hari hala a mma baa ka mun.

\VS{24}I man a kʼa tunandi ka nee a se: «Alfagaa, Alfagaa, ir ga halaci!» A tun, a zahã hewoo nda bondawey ga, i kay, de nongoo tee sõy.

\VS{25}Woo banda ga, Isa nee i se: «Man war naanaa?» I hunbur, boŋey haw, de i ga cere hãa ka nee: «May ti boraa woo kaŋ ga ba hewoo nda haroo yaamar, de i ga hayaa tee kaŋ a nʼa har?»


\par }{\SH Isa na ganjiyaŋ gaaray kʼi kaa aru ra
\par }
{\R (Matiyu 8.28–34; Marku 5.1–20)

\par }{\PP \VS{26}Isa nda nga taalibey too Geraza koyraa borey laamaa ra kaŋ goo Galile tenje.

\VS{27}Waatoo kaŋ Isa zunbu guraa ga, koyraa aru foo nʼa kubay kaŋ ra ganjiyaŋ goo. Za gayyan a si yee ka bankaaray daŋ. A si goro hugu ra,
saarawey ra a ga goro.

\VS{28}Kaŋ a dii Isa, a na jinde jer ka kaati ka sujudu jinoo ra ka nee: «Macin ka agay nda ni marga, Isa, Irkoy Jerantaa
Izʼaroo? Ay gʼa ŋaaray ni ga, masʼay zarabi.»

\VS{29}Isa nka ganjoo yaamar kaŋ a ma hun aroo ra. Cee booboyaŋ ganjoo gʼa dii. Borey gʼa haw nda guuru karfuyaŋ, i ga gaalayaŋ daŋ cewey ra, amma a gʼi dunbu. Ganjoo gʼa ka koy saajey ra.

\VS{30}Isa nʼa hãa ka nee: «Macin ti ni maaɲoo?» A nee: «Ay maaɲoo ti Alžama.» A na woo har, zama ganji booboyaŋ ka huru a ra.

\VS{31}Ganjey na Isa suurandi a masi ngi sanba guusu futaa ra.


\par }{\PP \VS{32}A gar kaŋ nbirŋa booboyaŋ goo ma kur tondi hondoo boŋ. De ganjey na Isa suurandi a ma naŋ ngi ma huru nbirŋawey wey ra. A nʼa tee i se.

\VS{33}Ganjey hun aroo ra ka huru nbirŋawey ra. Nbirŋawey hun tondi hondoo jesoo ga beene\FTNT{†}{{\FR 8:33 }{\FR{8.33
}}{\FQ{tondi hondoo jesoo ga beene}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{tondi hondoo boŋoo boŋ.}}} ka haroo gaarandi, i yoole.


\par }{\PP \VS{34}Wey kaŋ gʼi kur dii hayaa kaŋ tee, i zuru. I koy alhabaroo filla koyraa nda saajoo borey se.

\VS{35}Borey koy dii hayaa kaŋ tee. I too nongoo kaŋ ra Isa goo. I na aroo gar kaŋ ra ganjey hun, a ga goro Isa cewey cire. Darbay goo jindoo ra, lakkaloo ga timme daku. Borey kaŋ dii a hunbur.

\VS{36}Borey kaŋ dii hayaa kaŋ Isa nʼa tee, no ma filla borey kaŋ kokor ka kaa se, takaa kaŋ nda Isa na aroo hallasi ganjey ra.

\VS{37}Woo banda ga, Geraza koyraa nda nga laamaa borey kul nʼa wiri Isa ga, a ma mooru ngi, zama i hanse ka hunbur. Isa huru harihiyoo ra ka willi.


\par }{\PP \VS{38}Aroo kaŋ ra ganjey hun nʼa ŋaaray a ga, a ma naŋ nga ma cindi nga bande. Amma Isa mana yadda, a nee a se:

\VS{39}«Willi ni hugoo do, ma hayaa kul filla i se kaŋ Irkoy nʼa tee ma ne.» A koy, de a na hayaa filla koyraa kul ra kaŋ Isa nʼa tee nga se.


\par }{\SH Žayrus ize woyoo nda woyoo kaŋ tuku Isa bankaaraa ga
\par }
{\R (Matiyu 9.18–26; Marku 5.21–43)

\par }{\PP \VS{40}Waatoo kaŋ Isa willi, alžamaa kul kaŋ goo mʼa batu nʼa kubay.

\VS{41}Nga ne, aru foo kaa a do kaŋ maaɲoo ti Žayrus,
margahugoo boŋkoynoo no. A sujudu Isa cewey cire, a nʼa ŋaaray a ma kaa nga hugoo do.

\VS{42}Hayaa kaŋ se, ize woy folloku bara a se kaŋ goo nda haya kaŋ ga too jiiri woy cindi hinka (12), a ga baa ka buu. Kaŋ Isa ga koy a do, alžama gʼa šiita.


\par }{\PP \VS{43}Woo gar kaŋ woy foo goo jamaa ra kaŋ nga jiiri woy cindi hinka (12) a ga kuri mandi. [Alman kul kaŋ goo a se, a nʼa noo lotokorey se,] amma affoo kul mongu kʼa noo baani.

\VS{44}A man Isa nda banda here ka tuku nga bankaaraa miɲoo ga. Dogoo din da kuri mandiroo kay.

\VS{45}Isa nee: «May no ka tuku ay ga?» Boro foo kul ga nee kaŋ manʼti nga no. Piyer nee: «Alfagaa, alžamaa ga ni kuubi ka ni bere, i ga ni šiita.»

\VS{46}Amma Isa nee: «Boro tuku ay do, zama ay maate kaŋ gaabi foo fatta ay ra.»

\VS{47}Woyoo dii kaŋ Isa bay nga ga, a jijiri nda hunburay ka kaa ka sujudu Isa se ka hayaa har jamaa kul jine kaŋ se nga tuku a do, nda takaa kaŋ nda nga duu baani dogoo din da.

\VS{48}Isa nee woyoo se: «Ay izoo, ni naanaa na ni hallasi. Koy nda baani.»


\par }{\PP \VS{49}A goo ma šelaŋ kaŋ boro hun margahugoo boŋkoynoo windoo do ka nee: «Ni ize woyoo faati. Masi alfagaa zaa ka kay koyne.»

\VS{50}Isa maa, a zaabi ka nee a se: «Masi hunbur, naanay hinne, de a ga hallasi.»


\par }{\PP \VS{51}Waatoo kaŋ Isa too Žayrus hugoo do, a mana naŋ boro kul ma huru nga bande nda manʼti Piyer, nda Yehiya, nda Žak, nda zankaa ɲaŋoo nda baaboo.

\VS{52}Borey kul ga hẽe, i ga yooyo bukaa boŋ. Isa nee i se: «War masi hẽe, a mana buu, a mma jirbi.»

\VS{53}Borey nʼa kašikaši, zama i ga bay kaŋ a buu.

\VS{54}Amma Isa nʼa dii nda kaboo ka nga jindoo jer ka nee: «Woy-izoo, tun ni boŋ ga.»

\VS{55}Lakkaloo yee kate a ga, dogoo din da a tun. Isa nʼi yaamar i mʼa noo ŋaayan.

\VS{56}Zankaa hayragey boŋey haw, amma Isa nʼi yaamar i masi hayaa kaŋ tee deede boro kul se.




\par }\Chap{9}{\SH Isa na nga taalibi woy cindi hinkaa (12) sanba
\par }
{\R (Matiyu 10.5–15; Marku 6.7–13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa ciya taalibi woy cindi hinkaa (12) se kʼi noo hini nda gaabi ganjey kul ga ka wircikoyney noo baani.

\VS{2}A nʼi sanba i ma Irkoy
Laamaa šennoo waazu, i ma kate wircikoyney se baani.

\VS{3}A nee i se: «War masi haya kul zaa diraa se, a ma tee gobu, wala bolbol, wala ŋaayan, wala nooru. War masi darbay hinka mo zaa.

\VS{4}Hugu kul kaŋ ra war zunbu, war ma cindi no din da ra. No din ra war ma tun ka koy.

\VS{5}Nda borey wanji ka war zumandi, war ma hun koyraa din ra, war ma kusaa kokobu kʼa kaa war cewey ga, woo ga tee seede kaŋ haya futa no i nʼa tee.»

\VS{6}Taalibey šerre. I koy koyra kanboo kul ra ka
Alhabar Boryaa toonandi, de nongoo kul ra i kate borey se baani.


\par }{\SH Herod boŋhawaa
\par }
{\R (Matiyu 14.1–12; Marku 6.14–29)

\par }{\PP \VS{7}Kokoy kaccaa kaŋ se i ga nee
Herod maa hayey kul kaŋ teendi, boŋoo haw, zama boro fooyaŋ ga nee Yehiya tun bukawey ra.

\VS{8}Affooyaŋ ga nee Ilyasu ka bangay. Affooyaŋ mo ga nee annabi jina-jinawey affoo ka tun koyne.

\VS{9}Herod nee: «Yehiya, ay na boŋoo kaa jindoo ga. May ti boraa woo kaŋ ay ga maa i ga hayey wey har a ga?» A ga ceeci nga ma dii Isa.


\par }{\SH Isa na boro zenber guu (5.000) ŋandi
\par }
{\R (Matiyu 14.13–21; Marku 6.30–44; Yehiya 6.1–14)

\par }{\PP \VS{10}Waatoo kaŋ
diyawey willi kate, i na hayaa kul filla Isa se kaŋ ngi nʼa tee. A nʼi ka koy nga bande, ka yee jere ga koyra ra kaŋ se i ga nee Betsayda.

\VS{11}Kaŋ alžamaa bay, i hanga a. Isa nʼi kubay henna, de a šelaŋ i se Irkoy
Laamaa ga. De mo borey kaŋ ga baa gaaham baani, a kate i se baani.


\par }{\PP \VS{12}Kaŋ zaaroo ga šintin ka ben, taalibi woy cindi hinkaa (12) man a ka nee a se: «Alžamaa naŋ hala i ma koy koyra kanbey kaŋ ga man ne ga nda hawsaa borey do ka duu kanidoo nda ŋaayan, zama nongoo kaŋ ra ir ne, haya kul sii a ra.»

\VS{13}Amma Isa nee i se: «War hunday mʼi noo ŋaayan!» I nee: «Ir sii nda haya kaŋ bisa takula guu nda hamiisa hinka, nda manʼti ir nka koy ŋaayan day jamaa woo kul se.»

\VS{14}Woo gar kaŋ arey ga too boro zenber guu (5.000) cine. Isa nee nga taalibey se: «Wʼi gorandi nda soofu-soofu. Soofu foo kul ma tee boro woyguu (50) cine.»

\VS{15}I nʼa tee nda takaa din, i nʼi kul gorandi.

\VS{16}Woo banda ga, Isa na takula guwaa nda hamiisa hinkaa zaa, a na nga boŋoo jer ka beenaa guna, a na albarka daŋ i ra. A nʼi dunbu. A nʼi noo taalibey se i mʼi zamna alžamaa game.

\VS{17}Borey kul ŋaa hala i kungu. I koy nda kokondo woy cindi hinka (12) kaŋ ga too nda wey kaŋ cindi.


\par }{\SH May ti Isa?
\par }
{\R (Matiyu 16.13–20; Marku 8.27–30)

\par }{\PP \VS{18}Han foo, kaŋ Isa goo ma Irkoy ŋaaray jere ga, nga taalibey goo a bande. A nʼi hãa ka nee: «Alžamaa mma nee, may ti agay?»

\VS{19}I nʼa zaabi ka nee: «Boro fooyaŋ ga nee Yehiya kaŋ ti
batizekaa ti ni, affooyaŋ ga nee Ilyasu ti ni, affooyaŋ mo ga nee kaŋ annabi jina-jinawey affoo ti ni kaŋ tun ka huna.»

\VS{20}Woo banda ga, a nee i se: «De war, war mma nee, may ti agay?» Piyer zaabi ka nee: «Ni ti
Almasihu kaŋ Irkoy nʼa sanba.»

\VS{21}Isa zahã i ga kaŋ i masʼa har boro kul se.


\par }{\SH Isa šelaŋ nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga
\par }
{\R (Matiyu 16.21–23; Marku 8.31–33)

\par }{\PP \VS{22}A nee i se koyne: «Kala
Boro-izʼaroo ma dii zarabi booboyaŋ. Boro beerey nda
sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey gʼa yankar. A ga wiiyandi, de jirbi hinzantoo hane a ga tun.»


\par }{\SH Takaa kaŋ ga kate boro ma hanga Isa
\par }
{\R (Matiyu 16.24–28; Marku 8.34—9.1)

\par }{\PP \VS{23}Isa nee borey kul se: «Boro kaŋ ga baa nga ma hanga ay bande, kala a ma nga alhawaa naŋ, zaari kul a ma nga
kanjandibundoo zaa\FTNT{*}{{\FR 9:23 }{\FR{9.23
}}{\FT{Boro ma nga kanjandibundoo zaa manʼti kala boro ma yadda ka nga hundoo noo sanda takaa kaŋ nda Isa na nga wanoo noo.}}} jina, a ma hanga agay.

\VS{24}Boro kaŋ ga baa nga ma nga hundoo hallasi gʼa mursu, amma boro kaŋ ga nga hundoo mursandi ay maaganda se gʼa hallasi.

\VS{25}Macin no a gʼa hanse boro se a ma duu aduɲɲa kul, nda a ga nga boŋ halaci wala ka nga boŋ mursandi?


\par }{\PP \VS{26}Boro kul kaŋ agay nda ay meešenney gʼa haawandi borey game,
Boro-izʼaroo ga haw a borey game waati kaŋ a kaa nga daržaa, nda Baaboo wanoo, nda almalayka henanantey wanoo ra.

\VS{27}Ay gʼa har war se nda cimi, boroyaŋ goo ne kaŋ si buuyan taba i mana dii Irkoy
Laamaa.»


\par }{\SH Isa kunturoo alhaaloo barmay
\par }
{\R (Matiyu 17.1–8; Marku 9.2–8; Piyer bataga 2to 1.17–18)

\par }{\PP \VS{28}Kaŋ Isa na šenney wey har, jirbi yaaha cine banda ga, a na Piyer, nda Yehiya, nda Žak zaa ka žigi nga bande tondi hondoo boŋ ka Irkoy ŋaaray.

\VS{29}Waatoo kaŋ a goo ma Irkoy ŋaaray nga ndumoo alhaaloo barmay. Nga darbaa tee ikaaray far.

\VS{30}Nga ne, aru hinka cindi ka šelaŋ a bande kaŋyaŋ ti Musa nda Ilyasu.

\VS{31}I bangay darža ra, i ga šelaŋ Isa bande nga aduɲɲa hunyanoo ga kaŋ ga kaa ka tee Žerizalem.

\VS{32}Woo gar kaŋ Piyer nda nga hangasiney jirbi guusa nʼi dii. Kaŋ i tun i dii Isa daržaa nda aru hinka kaŋ ga kay a bande.


\par }{\PP \VS{33}Waatoo kaŋ borey din hun Isa do, Piyer nee a se: «Alfagaa, a ga boori ir ma cindi ne ra, adiši ir ma hukkum hinza cin, affoo ni se, affoo Musa se, affaa Ilyasu se.» Piyer si hayaa bay kaŋ nga gʼa har.

\VS{34}A goo ma šenney wey har kaŋ duula foo na nga biyoo kʼi gum. Taalibey hunbur kaŋ i dii ngi goo duulaa ra.

\VS{35}Jinde foo fatta duulaa ra ka nee: «Woo ti agay
Izʼaroo kaŋ ay nʼa suuba, wa haŋajer a se!»

\VS{36}Šennoo woo waati, Isa hinne ka cindi. Jirbey din taalibey dangay, hayaa kaŋ i dii a, i mana baffoo har boro kul se a ra.


\par }{\SH Isa na ganji gaaray kʼa kaa zanka ra
\par }
{\R (Matiyu 17.14–18; Marku 9.14–27)

\par }{\PP \VS{37}Subaa ra, kaŋ i zunbu tondi hondoo boŋ, alžama boobo na Isa kubay.

\VS{38}Nga ne, alžamaa ra, aru foo wurru ka nee: «Alfagaa, ay gʼa ŋaaray ni ga, ma ɲeli ay izʼaroo ga, zama nga hinne bara ya ne.

\VS{39}Ganji foo bara no kaŋ, nda a tun a se, dogoo din da a mma kaati. Ganjoo gʼa jijirandi nda gaabi, a ga kufu kar. A ga gay a gʼa gurzugay hala a gʼa naŋ.

\VS{40}Ay nʼa ŋaaray ni taalibey ga i mʼa gaaray, amma i mongu.»

\VS{41}Isa zaabi ka nee: «Dumi kaŋ si naanay, a ga Irkoy hoo, hala waati foo no ay ga hima ka cindi war bande ka war suuri? Kate ni izʼaroo.»

\VS{42}A goo ma man kaŋ ganjoo nʼa cetaw ganda kʼa guzuguzu. Amma Isa zahã ganjoo ga, a na zankaa noo baani, a nʼa yeeti baaboo ga.

\VS{43}Borey kul na almunkar nda Irkoy jeeraa.

\par }{\SH Isa yee ka šelaŋ nga buuyanoo ga
\par }
{\R (Matiyu 17.22–23; Marku 9.30–32)

\par }{\PP Waatoo kaŋ borey kul boŋey haw nda hayaa kaŋ Isa nʼa tee, nga no a nee nga taalibey se:

\VS{44}«Wa war haŋawey kayandi ka maa hayaa kaŋ ay gʼa har.
Boro-izʼaroo ga kaŋandi adamizey kabey ra.»

\VS{45}Amma taalibey mana faham šennoo woo se. Šenni daabante no i se hala i masi duu almaganaa. I ga hunbur kʼa hãa nda šennoo.


\par }{\SH May ka bisa borey kul?
\par }
{\R (Matiyu 18.1–5; Marku 9.33–41)

\par }{\PP \VS{46}Taalibey na cere kakaw. Kakaa manʼti kala, ngi ra, may ka bisa borey kul.

\VS{47}Isa ga hayaa bay kaŋ goo biney ra. A na zanka kaccu foo zaa kʼa daŋ nga jeroo ga,

\VS{48}de a nee i se: «Boro kul kaŋ yadda ka zankaa woo dii ay maaganda se, boraa, agay hunday ga a yadda. Boro kul kaŋ yadda ay ga, boraa kaŋ nʼay sanba ga a yadda. Boraa kaŋ kacca nda war kul, nga ti ibeeroo.»


\par }{\PP \VS{49}Yehiya na šennoo zaa ka nee: «Alfagaa, ir dii aru foo kaŋ ga ni maaɲoo cee ka ganjey gaaray. Ir nʼa ganji a mʼa tee, zama a sii ir bande ka ni gana.»

\VS{50}Isa nee a se: «War masʼa ganji, zama boro kaŋ si konna war, goo war bande.»


\par }{\SH Samari koyra kanbe foo borey wanji Isa ma zunbu ngi do
\par }
{\PP \VS{51}Kaŋ waatoo man kaŋ ra Isa ga hima ka zandi ka hun aduɲɲa ra, a kayandi kaŋ haya kul kaŋ no kala nga ma koy Žerizalem.

\VS{52}A na dontokawyaŋ sanba nga jine, kaŋyaŋ na fondaa zaa ka koy
Samari borey koyra kanbe foo ra ka zunbudoo soolu a se.

\VS{53}Amma koyraa din borey mana yadda a ma zunbu no din, zama Žerizalem fondaa ra a goo.

\VS{54}Kaŋ taalibi hinkaa kaŋ ti Žak nda Yehiya dii woo, i nee: «Ir Koyoo, nʼga baa ir ma beenaa nuunaa cee a ma kaŋ i boŋ kʼi halaci?»

\VS{55}Isa bere ka citi i ga.

\VS{56}Woo banda ga, i koy cere bande koyra kanbe foo ra koyne.


\par }{\SH Boro kaŋ ga baa nga ma hanga Isa
\par }
{\R (Matiyu 8.19–22)

\par }{\PP \VS{57}Kaŋ i goo ma dira fondaa ra, aru foo nee Isa se: «Ay ga hanga ni bande nongu kul kaŋ ra nʼga koy.»

\VS{58}Isa nee a se: «Nzungey goo nda guusu, beenaa cirawey goo nda teji, amma
Boro-izʼaroo sii nda nongu kaŋ ra a ga nga boŋoo kanandi.»


\par }{\PP \VS{59}Isa nee aru foo se koyne: «Hanga ay bande.» A nee: «[Ay Koyoo,] naŋ ya koy ay baabaa sutura jina.»

\VS{60}Amma Isa nee a se: «Naŋ bukawey ma ngi bukawey sutura, ni, koy Irkoy
Laamaa fee.»


\par }{\PP \VS{61}Affoo yee ka nee koyne: «Ay ga hanga ni, ay Koyoo, amma naŋ ya koy ay hugey borey hoy baani jina.»

\VS{62}Isa nee a se: «Boro kul kaŋ na nga beeriguuroo dii nga kaboo ra, de a ga ɲeli ka lakkal daŋ banda se, boraa din sii nda nafaw Irkoy Laamaa se.»
 



\par }\Chap{10}{\SH Isa na taalibi woyye cindi hinka (72) sanba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hayey kaŋ tee banda ga, ir Koyoo yee koyne ka taalibi woyye cindi hinka (72) zaa kʼi sanba nga jine boro hinka-hinka koyrawey nda nongey kul kaŋ ra a ga hima ka kaa ka koy.

\VS{2}A nee i se: «Hegaa ga beeri, amma goykey si boobo. Adiši wa hegaa Koyoo ŋaaray a ma goykawyaŋ sanba nga hegaa ra.

\VS{3}Wa koy, nga ne, ay ga war sanba sanda feeji-izeyaŋ kaŋ ga koy ganjihanšiyaŋ game.

\VS{4}War masi fortomaani, wala bolbol, wala taami zaa, de mo war masi sallam boro kul ga fondaa ra.


\par }{\PP \VS{5}Hugu kul kaŋ ra war huru, war mma jin ka nee: ‹Alaafiyaa ma kaa hugoo woo ga!›

\VS{6}Nda alaafiyakoyni goo no din, war alaafiyaa ga kani a ga, nda manʼti woo, war alaafiyaa ga yee war ga.

\VS{7}Wa cindi hugoo din da ra. War ma ŋaa i do, war ma haŋ i do, zama goykaw ga hima nda nga banaa. War masi hun hugoo woo ra ka huru hugoo woo ra.


\par }{\PP \VS{8}Koyra kul kaŋ ra war huru, de borey na war yawzunbay, war ma hayey ŋaa kaŋ i ga kate ey war se.

\VS{9}Wircikoyney kaŋ goo no din, war ma kate i se baani, wa nee i se: ‹Irkoy
Laamaa man war ga.›

\VS{10}Amma koyra kul kaŋ ra war huru, de i mana war yawzunbay, wa koy nga lolawey ra, war ma nee:

\VS{11}‹Ba war koyraa kusaa kaŋ denja ir cewey, ir gʼa kokobu war ga. Amma war ma haya foo bay kaŋ ti Irkoy Laamaa man.›

\VS{12}Ay ga war bayrandi kaŋ hanoo din, Sodom gurzugaa ga kacca nda koyraa din wanoo.»


\par }{\SH Koyrayaŋ kaŋ wanji ka tuubi
\par }
{\R (Matiyu 11.20–24)

\par }{\PP \VS{13}«Ni bone, Korazin! Ni bone, Betsayda! Zama nda a gar kayfey kaŋ teendi war game nka teendi Tir nda Sidoŋ ra, i gay i na saaku kasa daŋ ngi ga ka goro boosu ra, ka cebe kaŋ ngi
tuubi.

\VS{14}Woo se kayandoo hane, Tir nda Sidoŋ gurzugaa ga kacca nda war wanoo.

\VS{15}Ni Kaparnahum, nʼga hongu kaŋ nʼga jerandi hala ma too beenaa? Žahannam no i ga ni zumandi!

\VS{16}Boro kaŋ na haŋajer war se, agay se a na haŋajer. Boro kaŋ wanji war ga, agay ga a wanji. A gar, boro kaŋ wanji ay ga, boraa kaŋ nʼay sanba ga a wanji.»


\par }{\SH Taalibi woyye cindi hinkaa (72) yee kateyanoo
\par }
{\PP \VS{17}Taalibi woyye cindi hinkaa (72) yee kate nda ɲaali, i nee: «Ir Koyoo, ba ganjey huru ir hinoo cire ni maaɲoo ga.»

\VS{18}Isa nee i se: «Ay dii Ibilisi, a ga kaŋ ka hun beenaa ra ma nee meli.

\VS{19}Nga ne, ay na war noo hini war ma dira gondey nda dontoney nda iberoo hinoo kul ga, bila nda baffoo ma ifutu tee war se.

\VS{20}War masi ɲaali nda kaŋ ganjey ga war yaamarey tee, amma wa ɲaali nda haya kaŋ se war maaɲey hantumandi beenaa ra.»


\par }{\SH Isa ɲaali
\par }
{\R (Matiyu 11.25–27; 13.16–17)

\par }{\PP \VS{21}Alwaati follokaa din da ra, Isa ɲaali
Hundi Henanantaa albarkaa ra, de a nee: «Ay ga albarka daŋ ma ne, Baaba, beenaa nda laboo Koyoo, zama nʼna hayey wey tugu lakkalkoyney nda borey kaŋ ga faham se, amma nʼnʼi bangandi zanka kaccey se. Cimi, ya Baaba, zama takaa woo no ni baa mʼa tee.»


\par }{\PP \VS{22}«Ay Baabaa Irkoy na hayey kul daŋ ay kaboo ra. Boro kul si bay may ti
Izʼaroo nda manʼti Baabaa Irkoy. Boro kul si bay may ti Baabaa Irkoy nda manʼti Izʼaroo, nda boro kaŋ se Izʼaroo baa nga mʼa bangandi.»


\par }{\PP \VS{23}Woo banda ga, a bere taalibey here, nga nda ey foo, a nee: «Moɲey duu gomni kaŋ ga dii hayaa kaŋ war goo ma dii a!

\VS{24}Ay ga war bayrandi kaŋ annabi booboyaŋ nda kokoyyaŋ baa ngi ma dii woo kaŋ war goo ma dii a, amma i mana dii a. I baa ngi ma maa woo kaŋ war goo ma maarʼa, amma i mana maarʼa.»


\par }{\SH Samari boro hinnantaa filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{25}Ašariyaa baykaw foo ne ka tun ka Isa sii ka nee: «Alfagaa, macin no ay ga hima kʼa tee hala ya hunayan abadantaa tubu?»

\VS{26}Isa nee a se: «Macin ka hantumandi
ašariyaa ra? Macin no nʼnʼa caw?»

\VS{27}A zaabi ka nee: «‹Ma baa ni Koyoo Irkoy nda ni binoo kul, nda ni hundoo kul, nda ni gaaboo kul, nda ni lakkaloo kul.›\FTNT{*}{{\FR 10:27 }{\FR{10.27
}}{\XT{Alhukumoo 6.5.}}} Koyne mo: ‹Ma baa ni cinaa sanda takaa kaŋ nda nʼga baa ni boŋ.›\FTNT{†}{{\FR 10:27 }{\FR{10.27
}}{\XT{Sargarey 19.18.}}}»

\VS{28}Isa nee a se: «Ni tuuru nda fondaa. Woo tee, de nʼga huna.»


\par }{\PP \VS{29}Amma aroo baa nga ma nga boŋ henanandi, a nee Isa se: «De may ti ay cinaa?»


\par }{\PP \VS{30}Isa na šennoo zaa, a nee: «Woo ti aru foo kaŋ ga doo ka hun Žerizalem ka koy Žeriko. A kaŋ fondodunbukey ga, i na nga hayey kul taa a kone, i nʼa kar, de i koy. I nʼa naŋ buuyan nda hunayan game.

\VS{31}Sargari juwalkaw foo kaŋ mana bay, kaa ka doo nda fondaa din, a dii aroo, a ceesi ka bisa a ga.

\VS{32}Takaa din da
Lewi boro foo too nongu follokaa din ra, a dii aroo, a ceesi ka bisa a ga.

\VS{33}Amma
Samari boro foo kaŋ goo ma naaru too no din ra. Kaŋ a dii a kul, a hanse ka hinna a se.

\VS{34}A man a do ka nga dorey safar nda jii nda
alaneb hari moora, a nʼi didiji nda zaara. Woo banda ga, a nʼa žigandi nga boŋ kaarumaa ga. A nʼa ka koy yawzunbudoo foo ra ka huga nda a.

\VS{35}Subaa ra, a na nzorfu kaaray tamma boŋ hinka kaa, a nʼi noo yawzumandikaa se, a nee a se: ‹Ma huga nda a, haya kul kaŋ nʼnʼa daŋ a ra ka bisa woo kaŋ ay nʼa noo ma ne, ay gʼa bana ma ne ay yee kateroo ga.›»


\par }{\PP \VS{36}Woo banda ga, Isa nee a se: «Ni do, boro hinzaa woo ra, may no ka boraa kaŋ kaŋ fondodunbukey gamey ra tee nga cinaa?»

\VS{37}A nee: «Boraa kaŋ hinna a se.» Isa nee a se: «Koy, de ma takaa din da tee.»


\par }{\SH Isa koy Mart nda Maryama do
\par }
{\PP \VS{38}Waatoo kaŋ Isa nda taalibey na fondaa zaa, i huru koyra-ize foo ra. Woy foo kaŋ maaɲoo ti Mart nʼi zumandi nga do.

\VS{39}A goo nda woyme kaŋ se i ga nee Maryama kaŋ cindi a ga goro ir Koyoo cewey cire ka haŋajer nga šennoo se.

\VS{40}A gar Mart hunday goo hugoo goy boobey gamey ra. A kaa ka nee Isa se: «Ay Koyoo, woo si ni dor kaŋ ay woymaa gʼay naŋ agay hinne goyey game? Nee a se adiši a mʼay gaa.»

\VS{41}Ir Koyoo zaabi ka nee a se: «Mart, Mart, nʼga huzun, nʼga jijiri haya booboyaŋ se.

\VS{42}Amma haya folloku ka tilasu. Maryama na baa hennaa zaa kaŋ si hun a kone.»




\par }\Chap{11}{\SH Isa na nga taalibey cawandi Irkoy ŋaarayyan
\par }
{\R (Matiyu 6.9–13; 7.7–11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Han foo Isa goo ma Irkoy ŋaaray nongu foo ra. Waatoo kaŋ a benandi, nga taalibey affoo nee a se: «Ay Koyoo, ir waanandi takaa kaŋ nda ir ga Irkoy ŋaaray, sanda takaa kaŋ nda Yehiya nʼa waanandi nga taalibey se.»

\VS{2}A nee i se: «Nda war ga Irkoy ŋaaray, wa nee:

\par }{\Q ‹Ya Baaba Irkoy!

\par }{\Q Yala ni maaɲoo ma zandi sanda henanante,

\par }{\Q ni
Laamaa ma kaa.


\par }{\Q \VS{3}Ir noo zaari kul ir meehunaa.


\par }{\Q \VS{4}Ir zunubey yaafa ir se,

\par }{\Q zama ir hunday ga yaafa boro foo kul se kaŋ nʼir tooɲe.

\par }{\Q Masi naŋ ir ma siyandi ka kaŋ zunubu ra.›»


\par }{\PP \VS{5}Isa yee ka nee i se: «War ra, may ti boraa kaŋ goo nda cere kaŋ do a koy cijinoo gamoo ra ka nee a se: ‹Ay ceroo, ay faaba nda takula hinza,

\VS{6}zama ay cere foo ka hun diraydoo ra ka kaa ay do, ay sii nda baffoo kʼa ŋandi a se.›

\VS{7}Ceroo kaŋ goo hugoo gundoo ra ga hin kʼa zaabi ka nee: ‹Masʼay zaa ka kay, hugoo miɲoo daaba, agay nda ay zankey kani. Ay si hin ka tun ka ni noo.›

\VS{8}Ay ga war bayrandi kaŋ ba nda a mana tun kʼi noo a se nga ceretaraa se, a ga tun kʼa noo haya kul kaŋ ga a ga too nga kula jaŋaa sabbu se.


\par }{\PP \VS{9}Agay da mo ga nee war se: Wa Irkoy ŋaaray, a ga war noo, wa ceeci, war ga duu, wa kara-kara, a ga feera war se.

\VS{10}Zama boro kul kaŋ ŋaaray, i gʼa noo, boro kaŋ ceeci ga duu, de mo i ga feera boro kaŋ kara-kara se.

\VS{11}War ra, may ti baaboo kaŋ, nda izoo nʼa wiri hamiisa, a gʼa noo gondi hamiisaa dogoo ra?

\VS{12}Wala mo, nda a nʼa wiri guuri, a gʼa noo donton?

\VS{13}Nda war kaŋ ga laala ga wan ka war izey noo haya hennayaŋ, taka foo nda Baabaa Irkoy kaŋ goo beenaa ra si
Hundi Henanantaa noo boro kaŋ gʼa ŋaaray se?»


\par }{\SH I na Isa hinoo himandi nda Ibilisi wanoo
\par }
{\R (Matiyu 9.32–34; 12.22–30; Marku 3.22–27)

\par }{\PP \VS{14}Isa na ganji foo gaaray kaŋ na aru foo benbandi. Waatoo kaŋ ganjoo hun a ra, benbaa šelaŋ, jamaa boŋhaway.

\VS{15}Amma boro fooyaŋ i ra nee: «Belzebil\FTNT{*}{{\FR 11:15 }{\FR{11.15
}}{\FT{Belzebil, Ibilisi maa foo no.}}} kaŋ ti ganjey boŋkoynoo nda a ga ganjey gaaray.

\VS{16}Affooyaŋ nʼa sii ka wiri a ga a ma tammaasa kayfante tee kaŋ hun beenaa ra.»


\par }{\PP \VS{17}Amma Isa ga ngi anniyawey bay, a nee i se: «Laama kul kaŋ izey dunbu, laamaa din ga halaci, hugey ga kaŋ cere boŋ.

\VS{18}Nda Ibilisi na nga boŋ zamna, taka foo nda nga laamaa ga kay, zama war nee kaŋ Belzebil nda ay ga ganjey gaaray?

\VS{19}Nda agay, Belzebil nda ay ga ganjey gaaray, de may nda war borey gʼi gaaray? Woo se ngi no ma tee war ciitikey.

\VS{20}Amma nda Irkoy hinoo nda ay ga ganjey gaaray, adiši Irkoy
Laamaa kaa war ga.


\par }{\PP \VS{21}Nda aru gaabikoyni kaŋ goo nda wongu jinayyaŋ ga nga hugoo lakkal, haya kul si duu nga almanoo.

\VS{22}Amma nda aru kaa kaŋ gaabi nda a kaŋ ga hin a, a ga wongu jinawey kul taa a kone kaŋ ti nga gaaboo, de a ga nga
alganiimaa zamna borey se.


\par }{\PP \VS{23}Boro kaŋ sii ay bande, mma konna agay. Boro kaŋ si borey marga ay bande, mmʼi say-say.


\par }{\SH Ganjoo yee kateyanoo
\par }
{\R (Matiyu 12.43–45)

\par }{\PP \VS{24}Waati kaŋ ganji hun boro ra, a mma koy nongey kaŋ goo saajoo ra ka hunanzamay wiri. Nda a mana duu a kul, a ga nee: ‹Ay ga yee ay hugoo kaŋ ra ay hun.›

\VS{25}Nda a too no din, a gʼa gar a haaba, a taalam.

\VS{26}Woo banda ga, a ga yee ka koy ka ganji iyye zaa kaŋ laala nda a. I ga huru hugoo ra ka goro. Boraa din cee koraa ga jaase ijinaa.»


\par }{\SH Borey kaŋ duu gomni
\par }
{\PP \VS{27}Isa nka šennoo woo har kaŋ woy foo na nga jindoo jer jamaa ra ka nee a se: «Gundoo duu gomni kaŋ na ni zaa, fafey duu gomni kaŋ na ni naanandi.»

\VS{28}Amma Isa nʼa zaabi ka nee: «Gomni sii kala borey se kaŋ ga haŋajer Irkoy meešennoo se, de i ga gaabu a ga.»


\par }{\SH Yunusa tee tammaasa
\par }
{\R (Matiyu 12.38–42)

\par }{\PP \VS{29}Waatoo kaŋ alžama beeri foo marga Isa boŋ, a nee: «Zamanoo woo borey manʼti kala boro laalayaŋ. Tammaasa kayfante no i ga ceeci, amma i sʼi noo tammaasa kaŋ manʼti woo kaŋ Yunusa nʼa tee.

\VS{30}Zama takaa kaŋ nda Yunusa tee tammaasa Niniwe borey se, takaa din da no
Boro-izʼaroo ga ti a zamanoo woo izey se.

\VS{31}Gurma here kokoy woyoo ga tun kayandoo hane, nga nda zamanoo woo borey, a ga alhukum zurandi i ga, zama a nka hun aduɲɲa kanjoo ga ka kaa ka haŋajer Sulaymaana lakkaloo se. Sohõ boro ne kaŋ bisa Sulaymaana.

\VS{32}Niniwe borey ga tun kayandoo hane ka alhukum zurandi zamanoo woo izey ga, zama Niniwe borey nka
tuubi kaŋ i maa Yunusa waazoo. Sohõ boro ne kaŋ bisa Yunusa.»


\par }{\SH Moo ti gaaham fitillaa
\par }
{\R (Matiyu 5.15; 6.22–23)

\par }{\PP \VS{33}«Boro kul si fitilla diinandi kʼa daŋ nongu tugante ra [wala ka kusu gum a boŋ], amma a sʼa daŋ kala fitilla gorodogoo ga hala borey kaŋ ga huru ma dii gaayoo.

\VS{34}Ni moɲoo ti ni gaahamoo fitillaa. Nda ni moɲoo ga boori, ni gaahamoo mo kul goo gaay ra. Amma nda ni moɲoo ga laala, ni gaahamoo goo kubay ra.

\VS{35}Adiši hawgay, gaayoo kaŋ goo ni ra masi tee kubay.

\VS{36}Nda ni gaahamoo kul tee gaay, nongu si cindi a ra kaŋ ga tee kubay. Nga kul ga tee gaay sanda waati kaŋ fitilla ga ni noo gaay.»


\par }{\SH Isa citi Fariziyeŋey nda Citaaboo baykey ga
\par }
{\R (Matiyu 23.1–36; Marku 12.38–40)

\par }{\PP \VS{37}Waatoo kaŋ Isa šelaŋ ka ben,
Fariziyeŋ foo nʼa wiri a ga a ma kaa ka koy ŋaa nga do. A huru hugoo ra ka goro ŋaadogoo ra.

\VS{38}Fariziyeŋoo boŋoo haw kaŋ a dii Isa mana alwala jina ka ŋaa.

\VS{39}Amma ir Koyoo nee a se: «War Fariziyeŋey, war ga potoo nda taasaa dumaa ɲumay, amma war kuneheroo ga too nda komari nda laalay.

\VS{40}Lakkal jaŋantey, manʼti tarayheroo teekaa, nga da ka kuneheroo tee wala?

\VS{41}Hayey kaŋ goo kunehere no war ga hima kʼi sarga, nga ra hayey kul ga henan war se.


\par }{\PP \VS{42}Amma war bone, Fariziyeŋey, zama war ga anaanawoo, nda suboo, nda dumaray kul
azakkaa noo Irkoy se. Amma war dirɲa Irkoy šerretaraa nda nga bajoo. Wey ti hayey kaŋ war hima kʼi tee bila nda war ma jerey yankar.


\par }{\PP \VS{43}War bone, Fariziyeŋey, zama war ga baa jine gorodogey
margahugey ra, war ga baa borey ma war foo nda beeray farrey ra.


\par }{\PP \VS{44}War bone, zama war ga hima nda
saarayyaŋ kaŋ ga boro ga dira bila nda ma bay wala saarayyaŋ no.»


\par }{\PP \VS{45}Ašariyaa baykaw foo nʼa zaabi ka nee: «Alfagaa, takaa kaŋ nda ni goo ma šelaŋ, ir mo, ni goo mʼir wow.»


\par }{\PP \VS{46}A nee: «War mo ašariyaa baykey, war bone, zama war ga jeejeyaŋ daŋ adamizey ga kaŋ i si hin ey, ka gar kaŋ war si kabe-ize folloku daŋ i se.


\par }{\PP \VS{47}War bone, zama war ga annabey saarawey cin, wey kaŋ war baabey nʼi wii.

\VS{48}War takaa ga cebe kaŋ war baabey teegoyey ga kan war se. Ngi, i na annabey wii, war, war ga ngi saarawey cin kʼi kayandi.

\VS{49}Woo se Irkoy lakkaloo nee: ‹Ay ga annabiyaŋ nda
diyawyaŋ sanba i ga. I ga wiiya i ra, i ga boroyaŋ gurzugay i ra›,

\VS{50}hala i ma zamanoo woo izey hãa nda annabey kul kaŋ kurey mun za aduɲɲa daaruroo ga.

\VS{51}Mʼa dii za Habila kuroo munyanoo hala Zakariya kuroo munyanoo ga kaŋ i nʼa wii sargari tonadogoo nda Irkoy hugoo game.\FTNT{†}{{\FR 11:51 }{\FR{11.51
}}{\XT{Šintinoo 4.8; Taarikey 2to 24.20–22.}}} Ay ga war bayrandi kaŋ i ga zamanoo woo izey hãa nda hayey wey.


\par }{\PP \VS{52}War bone, ašariyaa baykey, zama war na bayraa kufal-izoo dii. War hunday mana huru, war na borey ganji mo kaŋ ga baa ngi ma huru.»


\par }{\PP \VS{53}Waatoo kaŋ Isa fatta no din,
Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey šintin ka marga a ga ka gaabi kʼa hãa nda haya booboyaŋ:

\VS{54}i na kumsayyaŋ hirri a se, wala ngi ga duu miɲoo ra šenni futu kʼa wurru.




\par }\Chap{12}{\SH Dolobiroo kaŋ ga boro ga hima ka nga boŋ hawgay
\par }
{\R (Matiyu 10.26–27; 16.5–12; Marku 8.14–21)

\par }{\PP \VerseOne{1}Alwaatoo woo ra, alžama nda alžama marga hala nongu kaŋ ra i mma cere taama. Isa jin ka šelaŋ nga taalibey se ka nee: «Wa war boŋ hawgay
Fariziyeŋey dolobiroo ga kaŋ ti almunafikitaray.


\par }{\PP \VS{2}Haya tugante sii no kaŋ si kaa ka bangay, sirri sii no kaŋ si kaa ka bayrandi.

\VS{3}Woo se haya kul kaŋ war nʼa har kubaa ra ga mandi gaayoo ra. Haya kaŋ war nʼa ciinay haŋa ra hugoo gundoo ra, ga feendi soorawey boŋ.»


\par }{\SH May no boro ga hima ka hunbur a?
\par }
{\R (Matiyu 10.28–31)

\par }{\PP \VS{4}«Ay gʼa har war se kaŋ ti ay cerey: War masi hunbur borey kaŋ ga boro kunturoo wii, amma woo banda ga, i si hin ka haya kul tee.

\VS{5}Ay ga boraa cebe war se kaŋ war ga hima ka hunbur a. Wa hunbur boraa kaŋ, nda a wiiya banda ga, a goo nda hini ka boro warra žahannam. Ay ga war bayrandi, nga no war ma hunbur a.


\par }{\PP \VS{6}Takirya guu si neerandi kala tamma hinka wala? Woo kul, Irkoy jine, ba affoo si dirɲandi i ra.

\VS{7}De koyne mo ba war boŋ hinbirey, i kul kabandi. Adiši war masi hunbur, takirya boobo cere ra, war bisa ey.»


\par }{\SH Ka yadda wala ka wanji Isa ga
\par }
{\R (Matiyu 10.32–33; 12.32; 10.19–20)

\par }{\PP \VS{8}«Ay gʼa har war se, boro kul kaŋ nee nga goo ay mayraa ra adamize jine,
Boro-izʼaroo mo ga nee Irkoy almalaykey jine kaŋ boraa din goo nga mayraa ra.

\VS{9}Amma boro kaŋ nʼay yankar adamizey jine, ga yankarandi Irkoy almalaykey jine.


\par }{\PP \VS{10}Boro kul kaŋ na ifutu har Boro-izʼaroo se, ga yaafandi. Amma boro kaŋ na
Hundi Henanantaa wow, si yaafandi.


\par }{\PP \VS{11}Waati kaŋ i ga war gongu ka koy
margahugey ra, wala alkaaley jine, wala hinoo do ka war ciiti, war masi alhuzun nda takaa kaŋ nda i ga faasa war se, nda hayaa kaŋ war gʼa har,

\VS{12}zama Hundi Henanantaa ga war bayrandi alwaatoo din da hayaa kaŋ war ga hima kʼa har.»


\par }{\SH Almankoyni saama filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{13}Alžamaa ra, boro foo nee Isa se: «Alfagaa, nee agʼarmaa se a mʼir tuboo zamna agay nda nga game.»

\VS{14}A nee a se: «Aroo, may kʼay tee war se alkaali wala zamnakaw?»

\VS{15}Woo banda ga, a nee i se: «Wa hanse ka lakkal daŋ ka war boŋ hawgay haya ceeci nda albahiiritaray dumi kul ga, zama adamize hunaroo alman sʼa hallasi, taka kul kaŋ nda a goo nda a.»


\par }{\PP \VS{16}Isa na filla yaasayante deede i se ka nee: «Almankoyni foo faarey hanse ka taasu tee.

\VS{17}A ga šelaŋ nga binoo ra ka nee: ‹Macin no ay gʼa tee, zama ay sii nda nongu kaŋ ra ay gʼay taasoo fanji?›

\VS{18}A nee koyne: ‹Hayaa ne kaŋ ay gʼa tee. Ay gʼay taasu fanjidogey kayri ka ibeeriyaŋ cin. Ay ga agʼalkamaa kul nda agʼarzakaa kul fanji i ra.›

\VS{19}Woo banda ga, ay ga nee ay boŋ se: ‹Ay baakaa, arzaka boobo fanjandi ma ne jiiri booboyaŋ se: ni boŋ hunanzam, ŋaa, ma haŋ, ma yafarhã.›

\VS{20}Amma Irkoy nee a se: ‹Saama, hõ cijinoo hunday ni hundoo ga taandi. Hayey kaŋ nʼnʼi soolu, may no ma duu ey?›

\VS{21}Woo no ma tee boro ga kaŋ na alman marga nga boŋ se, de Irkoy do a sii nda gomni.»


\par }{\SH War masi huzun
\par }
{\R (Matiyu 6.25–34)

\par }{\PP \VS{22}Isa nee nga taalibey se: «Woo se ay ga war bayrandi kaŋ war masi huzun war hundoo se, nda war ŋaahayaa, wala war gaahamoo se, woo kaŋ nda war ga daabu.

\VS{23}Hundi bisa ŋaayan. Gaaham bisa bankaaray.


\par }{\PP \VS{24}Wa gaaru-gaarey guna: i si duma, i si hegay, i sii nda mangasa, i sii nda taasu fanjidoo, amma Irkoy gʼi ŋandi, soko war kaŋ bisa cirawey!

\VS{25}War ra, may ti boraa kaŋ nga alhuzunoo ga kate a ma hin ka ba alwaati kayna tonton nga aloomuroo ga?

\VS{26}Adiši nda war si hin ka ba woo tee, cin se war ga huzun nda hayey cindey?


\par }{\PP \VS{27}Wa kutukuryey guna takaa kaŋ nda i ga zay. I si taabi, i si haabu bii. Ay ga war bayrandi kaŋ Sulaymaana nda nga daržaa kul, a mana bankaaray daŋ ka too ngi affoo.

\VS{28}Nda suboo kaŋ hõ a goo faarey ra, suba a ga warrandi alforonoo ra, Irkoy gʼa bankaaray nda takaa woo, taka foo nda a si war bankaaray, naanaykaccukoyney?

\VS{29}War, war masi war boŋ zarabi ka hayaa ceeci kaŋ war gʼa ŋaa wala kʼa haŋ.

\VS{30}Zama hayey wey kul aduɲɲa kutakey no mʼi ceeci. Amma war Baabaa Irkoy ga bay kaŋ war ga too i ga.

\VS{31}Hayaa kaŋ war ga hima kʼa ceeci manʼti kala Irkoy
Laamaa, de hayey wey mo ga tontonandi war se.

\VS{32}Feeji kur kaccaa, masi hunbur, zama a kan war Baabaa Irkoy se nga ma war noo
Laamaa.»


\par }{\SH Alman cimoo
\par }
{\R (Matiyu 6.19–21)

\par }{\PP \VS{33}«Wa war arzakaa neere ka hayoo sarga. Wa fortomaaniyaŋ tee war boŋ se kaŋ si žen nda alman kaŋ si ben kaŋ goo beenaa ra kaŋ zay si man a, dusu sʼa ŋaa.

\VS{34}Zama nongoo kaŋ ra war almanoo goo, nga ra war binoo mo goo.»


\par }{\SH Tamey kaŋ ga hanna
\par }
{\PP \VS{35}«War gamey ma hawa, war fitillawey ma dii.

\VS{36}War, war ma hima nda boroyaŋ kaŋ ga ngi koyoo yee kateroo batu kaŋ koy hiijay ra, hala za a kaa ka kara-kara ngi ma feeri a se.

\VS{37}Tamey wey duu gomni kaŋ ngi koyoo kaayanoo ga, a gar i goo ma hanna. Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, a ga gamahaw kʼi alhaadimay, de a ga sonbu kʼi noo ŋaayan.

\VS{38}A ma kaa cijinoo gamoo ra wala woo din banda ga, tamey ga duu gomni nda a nʼi gar i ga hanna.


\par }{\PP \VS{39}War ma haya foo bay kaŋ ti, nda a gar hugukoy ga bay waatoo kaŋ ga zayoo ga kaa, a si naŋ a ma nga hugoo kayri.

\VS{40}War mo ma soolu, zama waatoo kaŋ war sʼa hongu ra
Boro-izʼaroo ga kaa.»


\par }{\SH Tam dumi hinkaa
\par }
{\R (Matiyu 24.45–51)

\par }{\PP \VS{41}Piyer nee: «Ay Koyoo, filla yaasayantaa woo ir da ga ni goo wala borey kul ga ni goo?»

\VS{42}Ir Koyoo nee: «May ti jinay talfikaw laadirante lakkalkoynoo kaŋ nga koyoo gʼa daŋ nga tamey jine hala a mʼi noo ŋaayan kaŋ ga hima waatoo ra kaŋ ga hima?

\VS{43}Tamoo din duu gomni kaŋ nga koyoo kaayanoo ga, a gʼa gar a ga takaa woo tee!

\VS{44}Ay gʼa har war se nda cimi, a gʼa daŋ nga almanoo kul jine.

\VS{45}Amma nda tamoo woo nee nga boŋ se: ‹Ay koyoo ga gay hala a ga kaa›, nda a šintin ka baɲɲey nda koŋŋey kar, ka ŋaa, ka haŋ ka suu,

\VS{46}tamoo woo koyoo ga kaa zaari kaŋ a sʼa hongu ra nda waati kaŋ a sʼa bay ra. A gʼa zukandi futu ka nga nda borey kaŋ si naanay tee affoo.

\VS{47}Tamoo kaŋ na nga koyoo ibaayoo bay, amma a mana soolu ka goy nda nga ibaayoo, i gʼa barzu, barzu futu.

\VS{48}Amma boro kaŋ mana bay, de a na haya tee kaŋ ga hima nda barzuyan, i gʼa barzu kayna. Boro kaŋ i nʼa noo iboobo, i ga haya boobo ceeci a ga. Boro kaŋ ga i na iboobo talfi, i gʼa hãa haya kaŋ bisa woo kaŋ i nʼa talfi a ga.»


\par }{\SH Borey ga dunbu Isa maaganda se
\par }
{\R (Matiyu 10.34–36)

\par }{\PP \VS{49}«Nuune no ay kaa kʼa cetaw aduɲɲa boŋ, cin no ay gʼa wiri kala a ma dii?

\VS{50}Batizeyan goo no kaŋ nda ay ga hima ka batizandi. Ay ga hanse ka gurzugay hala a ga tee.

\VS{51}War mma hongu kaŋ alaafiyaa no ay kaa ka zumandi aduɲɲa ra? Kalaa, kalaa! Ay ga war bayrandi kaŋ dunbuyan no ay kate a.

\VS{52}Hõ banda ga, boro guu kaŋ goo hugu foo ra ga dunbu. Boro hinzaa nda ihinkaa si cere zaa, ihinkaa nda ihinzaa si cere zaa.

\VS{53}Baaba nda ize ga dunbu, ize nda baaba ga dunbu. Ɲaa nda ize woy ga dunbu, ize woy nda ɲaa ga dunbu. Nzura woy nda nga izoo wandoo ga dunbu, izoo wandoo nda nzura woyoo ga dunbu.»


\par }{\SH Waatey bayyanoo
\par }
{\R (Matiyu 16.2–3)

\par }{\PP \VS{54}Isa nee koyne jamaa se: «Waati kaŋ war ga dii duula ga marga waynakaŋay here, dogoo din da war ga nee: ‹Ncirɲi ga kaŋ›, de mo a ga kaa da.

\VS{55}Nda war dii dandi kaboo here hewoo ga hẽe, war ga nee: ‹Konni ga tee›, de mo a ga tee da.

\VS{56}Almunafikey! War ga wan ka beenaa nda laboo alhaaley kaa cere ra, taka foo nda war si wan ka zamanoo woo bay?»


\par }{\SH Waafakay ceeci boraa ga kaŋ ni nda a ga ciiti
\par }
{\R (Matiyu 5.25–26)

\par }{\PP \VS{57}«Macin se war si hayaa kayandi kaŋ ga šerre, war hunday?

\VS{58}Waati kaŋ ni nda ni yenjekasinaa ga koy alkaaloo do, ni hinoo kul tee fondaa ra war ma waafaku, a masi koy ni daŋ alkaaloo jine, alkaaloo ma ni noo alkaatoo se, alkaatoo ma ni warra kasaa ra.

\VS{59}Ay gʼa har ma ne, nʼsi fatta no din mana nooroo bana hala nongu kaŋ ra ba koboro si cindi.»




\par }\Chap{13}{\SH Tuubiyan wala halaciyan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alwaati follokaa din da ra, boro fooyaŋ kaa Isa do ka deede a se takaa kaŋ nda
Pilat na Galile boroyaŋ kurey mun waatoo kaŋ ra i ga ngi sargarey kaa.

\VS{2}Isa nʼi zaabi ka nee: «War nka hongu kaŋ Galile borey din nka tee zunubanteyaŋ ka bisa Galile borey jerey, zama i zarabi takaa woo?

\VS{3}Ay ga nee war se, abada. Amma nda war mana
tuubi, war kul ga halaci nda taka follokaa.


\par }{\PP \VS{4}Wala mo boro woy cindi yaahaa (18) kaŋ boŋ Silowe soorohugu kukoo kaŋ, a nʼi wii, war mma nee kaŋ i nka goy futu tee ka bisa Žerizalem borey jerey?

\VS{5}Ay ga nee war se, abada. Amma nda war mana tuubi, war kul ga halaci nda taka follokaa.»


\par }{\SH Jeejayɲaŋoo kaŋ si hay filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{6}Isa yee ka filla yaasayantaa woo deede i se ka nee: «Aru foo kaŋ goo nda jeejayɲaa kaŋ a nʼa duma nga
alaneb faaroo ra. A kaa ka ize ceeci a ga, a mana duu.

\VS{7}A nee faaroo goykaa se: ‹Jiiri hinza ne kaŋ ay ga kaa ka ize ceeci jeejayɲaŋoo woo ga, amma ay si duu. A dogu, macin se a ga nongoo too yaada?›

\VS{8}A nʼa zaabi ka nee: ‹Ay koyoo, a naŋ jiiroo woo hinne, hala ya ciroo tunandi ka žiibi daŋ a ra.

\VS{9}A ga hin ka tee a ma ize tee yeeši, nda a manʼa tee, mʼa dunbu.›»


\par }{\SH Isa na woy noo baani hunanzamzaari hane
\par }
{\PP \VS{10}Han foo Isa goo ma cawandi
margahugey affoo ra
hunanzamzaari hane.

\VS{11}Woy foo goo no din kaŋ ganji goo a ra kaŋ nʼa tee borojere jiiri woy cindi yaaha (18). Nga kul ka gum, a si hin ka nga boŋ šerre ba kaccu.
 
\VS{12}Waatoo kaŋ Isa dii woyoo, a ciya a se, a nee a se: «Woyoo, ni borojeretaraa ben.»

\VS{13}A na nga kabey fur a ga. Dogoo din da woyoo kunturoo šerre, de a na Irkoy beerandi.

\VS{14}Amma margahugoo boŋkoynoo futu nda hayaa kaŋ se Isa na boro noo baani hunanzamzaari hane. A na šennoo zaa ka nee jamaa se: «Jirbi iddu ka kayandi kaŋ ra goy ga tee. Wa kaa jirbey din ra ka duu baani, amma manʼti hunanzamzaaroo hane.»

\VS{15}Ir Koyoo nʼa zaabi ka nee: «Almunafikey! War affoo kul nka si nga hawoo wala nga farkaa feeri kaloo ra hunanzamzaaroo hane ka koy a haŋandi wala?

\VS{16}De woyoo woo kaŋ ti Ibirahima haamaa kaŋ Ibilisi ne kʼa haw jiiri woy cindi yaaha (18), a mana hima hawaroo din ma hun a ga hunanzamzaaroo hane wala?»

\VS{17}Kaŋ Isa goo ma šelaŋ, nga nkuwawey kul haw. Amma jamaa kul ɲaali nda haya daržantey kaŋ a nʼi tee.


\par }{\SH Dumi gurunbu-ize kaccaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 13.31–32; Marku 4.30–32)

\par }{\PP \VS{18}Isa nee: «Macin nda Irkoy
Laamaa ga hima, macin ga ay gʼa sawandi?

\VS{19}A si hima nda kala dumi gurunbu-ize kaccu foo kaŋ se i ga nee mutardi kaŋ boro nʼa zaa kʼa say nga saddiɲaa ra. A zay ka tee tuuriɲaa, beenaa cirawey na teji tee kabey ra.»


\par }{\SH Dolobiroo filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 13.33)

\par }{\PP \VS{20}Isa yee ka nee: «Macin ga ay ga Irkoy
Laamaa sawandi?

\VS{21}A si hima nda kala dolobiri kaŋ woy nʼa zaa kʼa daŋ dika hinza cine farin ra, hala a kul ma tun.»


\par }{\SH Hugu mee kaccaa
\par }
{\R (Matiyu 7.13–14, 21–23)

\par }{\PP \VS{22}Isa koy cawandi koyrawey nda koyra kanbey ra waatoo kaŋ a ga naaru ka koy Žerizalem.

\VS{23}Boro foo nee a se: «Ay Koyoo, boro kaynayaŋ no ma hallasi wala?» A nee i se:

\VS{24}«Wa war boŋ gaabi ka huru nda hugu mee kaccaa. Ay gʼa har war se, zama boro boobo ga ceeci ka huru, amma i si hin.

\VS{25}Za hugoo koyoo tun, de a na nga hugoo miɲoo daabu, a gar war goo taray, war ga šintin ka ganboo kar-kar ka nee: ‹Ir Koyoo, feeri ir se!› A ga zaabi ka nee war se: ‹Ay si war bay, ay si war hundogoo bay.›


\par }{\PP \VS{26}Waatoo din war ga šintin ka nee: ‹Ir ŋaa ni bande, ir haŋ ni bande, nʼnʼir cawandi ir farrey ra.›

\VS{27}A ga tuuru war se ka nee: ‹Ay si war bay, ay si war hundogoo bay. Wa mooru agay, war kul kaŋ ti goy futu teekawyaŋ.›

\VS{28}No din ra hẽeni nda hiɲekaamayan ga tee, waati kaŋ war ga dii Ibirahima, nda Isiyaka, nda Yakuba, nda annabey kul Irkoy
Laamaa ra, amma war, war ga warrandi taray.


\par }{\PP \VS{29}Boroyaŋ ga hun dandi nda dangay, hawsa nda gurma ka kaa ka goro ganda ka ŋaa Irkoy Laamaa ra.

\VS{30}Nga ne, boro kokoranteyaŋ goo no kaŋ ga kaa ka tee ijinayaŋ, ijinayaŋ goo no kaŋ ga kaa ka tee ikokoranteyaŋ.»


\par }{\SH Isa hẽe Žerizalem ga
\par }
{\R (Matiyu 23.37–39)

\par }{\PP \VS{31}Waati follokaa din da ra,
Fariziyeŋ fooyaŋ man Isa ka nee a se: «Koy, ma nongoo woo naŋ, zama
Herod ga baa nga ma ni wii.»

\VS{32}A nee i se: «Wa koy nee nzungoo din se: ‹Nga ne, ay ga ganjey gaaray, ay ga kate borey se baani hõ nda suba, jirbi hinzantoo ga, ay ga benandi.›

\VS{33}Amma kala yʼay fondaa zaa hõ, nda suba, nda subasi, zama a si hima annabi ma wiiyandi nongu ra kaŋ manʼti Žerizalem.


\par }{\PP \VS{34}Žerizalem, Žerizalem kaŋ ga annabey wii, a ga tondi ka borey warra kʼi wii kaŋ sanbandi a ga. Cee marje ay baa ya ni izey marga sanda takaa kaŋ nda gorgo ga nga izey marga nga fatawey cire, amma war wanji!

\VS{35}Nga ne, war hugoo ga naŋandi. Ay gʼa har war se kaŋ war si dii agay koyne hala waati kaŋ ra war ga nee: ‹Albarka ma bara boraa se kaŋ ga kaa ir Koyoo maaɲoo ga!›\FTNT{*}{{\FR 13:35 }{\FR{13.35
}}{\XT{Zaburey 118.26.}}}»




\par }\Chap{14}{\SH Isa na boro foo kaŋ gaahamoo funsu noo baani
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hunanzamzaari foo hane, Isa huru ka ŋaa
Fariziyeŋey jineboro foo hugoo ra. Borey kaŋ goo no din ga hanse kʼa koroši.

\VS{2}Nga ne, aru foo goo a jine kaŋ wirci bara a ga kaŋ gʼa funsandi.

\VS{3}Isa šelaŋ
ašariyaa baykey nda Fariziyeŋey se ka nee: «A ga bisa hunanzamzaaroo hane boro ma wircikoyni noo baani wala a si bisa?»

\VS{4}I dangay. Isa na aroo dii, a nʼa noo baani kʼa naŋ a ma koy.

\VS{5}Woo banda ga, a nee i se: «May ti boraa war ra kaŋ, nda izoo wala nga hawoo kaŋ day ra, a sʼa kaa dogoo din da ba nda hunanzamzaari hane no?»

\VS{6}I mana hin kʼa zaabi nda baffoo.


\par }{\SH Ma ni boŋ yeeti ganda, ni kaboo ma don
\par }
{\PP \VS{7}Isa ga dii kaŋ hoyandikey goo ma jine gorodogey ceeci, a šelaŋ i se nda filla yaasayante, a nee i se:

\VS{8}«Nda boro na ni cee hiijay hoyandi ra ma kaa ka ŋaa, masi koy goro jinehere dogey ra, zama a ga hin ka tee hoyandikaw foo goo no kaŋ bisa ni.

\VS{9}De boraa kaŋ na ni nda a kul cee, ma kaa ka nee ma ne: ‹Boraa woo noo dogoo.› Nʼga haw ka koy gorodogey kul ikokorantaa ra.

\VS{10}Amma nda boro na ni hoyandi, ni mma hima ka koy goro gorodoo kokorantaa ra. Nga ra, nda boraa kaŋ na ni hoyandi kaa, a ga nee ma ne: ‹Ay ceroo, kaa ka goro jine›. Woo ga tee ma ne beeray borey kul jine kaŋ goo ni bande ŋaadogoo ra.

\VS{11}Zama boro kul kaŋ na nga boŋ jer ga yee ganda, boro kaŋ na nga boŋ yeeti ganda ga jerandi.»


\par }{\PP \VS{12}Isa nee boraa kaŋ nʼa hoyandi se: «Nda nʼna cirkosay wala hawray tee ka borey ŋandi, masi ciya ni cerey, wala ni armey, wala ni boro maanawey, wala taalammey kaŋ goo nda haya se, zama ngi, i ga hin ka ni hoyandi ka hayaa bana kaŋ nʼnʼa tee i se.

\VS{13}Amma nda nʼga hoyandi tee, ciya misikiiney, nda borojerewey, nda bongey, nda danawey se.

\VS{14}Woo ra nʼga duu gomni, zama i sii nda a kʼa yeeti ni ga. Irkoy gʼa yeeti ma ne hanoo hane kaŋ boro šerrantey ga tun.»


\par }{\SH Hoyandikey filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 22.1–10)

\par }{\PP \VS{15}Kaŋ hoyandikaw foo maa šenney wey, a nee: «Boraa duu gomni kaŋ ga ŋaayan ŋaa Irkoy
Laamaa ra.»


\par }{\PP \VS{16}Isa nee a se: «Aru foo na hawray beeri tee kaŋ ra a na boro boobo cee i ma kaa ka ŋaa.

\VS{17}Waatoo kaŋ hawraa waatoo too, a na nga tamoo sanba a ma nee borey kaŋ a gʼi ŋandi se: ‹Wa kaa, hayey kul soolu ka ben.›

\VS{18}I kul šintin ka addalil noo kaŋ se ngi si hin ka kaa. Boro jinaa nee a se: ‹Faari no ay nʼa day, a tilasu ya koy dii a. Ay gʼa wiri ni ga, ma alha naŋ ya ne, ay si hin ka kaa.›

\VS{19}Affoo mo nee: ‹Yaaru hinka-hinka hala igguu no ay nʼi day, ya mma koy i sii. Ay gʼa wiri ni ga, ma alha naŋ ya ne, ay si hin ka kaa.›

\VS{20}Affoo mo nee: ‹Ay hiijaa ka tee, woo se ay si hin ka kaa.›

\VS{21}Waatoo kaŋ tamoo yee kate, a na hayey har nga koyoo se. Hugoo koyoo futu, de a nee nga tamoo se: ‹Fatta nda cahãyan ka koy koyraa farrey nda nga lolawey ra ma misikiiney, nda borojerewey, nda danawey, nda bongey daŋ kate ne ra.›

\VS{22}Alwaati kayna banda ga, tamoo nee a se: ‹Ay koyoo, yaamaroo kaŋ nʼnʼa noo teendi, amma hala sohõ doo cindi.›

\VS{23}Tamoo koyoo nee a se: ‹Koy fondawey nda kaley bande, ma borey gaabi i ma kaa ka huru hala ay hugoo ma too.

\VS{24}Haya kaŋ se, ay ga war bayrandi: arey din kaŋ ay jin kʼi cee, ba ngi affoo sʼay hawraa taba.›»


\par }{\SH Hayey kaŋ boro ga hima kʼi tee jina ma Isa gana
\par }
{\R (Matiyu 10.37–38)

\par }{\PP \VS{25}Han foo alžama beeri hanga Isa ka koy. A bere i here ka nee i se:

\VS{26}«Boro kaŋ kaa ay do, de a manʼay daŋ nga baabaa, nda nga ɲaa, nda wandoo, nda nga zankey, nda armey, nda woymey jine, a manʼay daŋ mo nga boŋ hundoo jine, boraa si hin ka tee ay taalibi.

\VS{27}Boro kul kaŋ mana nga
kanjandibundoo jeeje\FTNT{*}{{\FR 14:27 }{\FR{14.27
}}{\FT{Zamnaa
}}{\XT{9.23.}}} ka hanga ay bande si hin ka tee ay taalibi.


\par }{\PP \VS{28}War ra, may ti boraa kaŋ, nda a ga baa nga ma soorohugu kuku cin, si goro jina ka hayey laasaabu kaŋ ga huru a ra, ka dii wala nga goo nda hini kaŋ gʼa benandi?

\VS{29}Nda manʼti woo, nda a na asaasoo kaa, amma a mongu ka cinaroo benandi, boro kaŋ dii a kul gʼa kašikaši

\VS{30}ka nee: ‹Boraa woo šintin ka cina, amma a mana hin kʼa benandi.›


\par }{\PP \VS{31}Wala mo, may ti kokoyoo kaŋ ga koy kokoy foo wongu, nda a mana goro jina ka laasaabu wala nda aru zenber woy (10.000) nga ga hin ka wongoo kubay kaŋ goo kaa nga ga nda boro zenber waranka (20.000)?

\VS{32}Nda a si hin, za a mana man, nga no a ga boro sanba a do ka alaafiyaa wiri a ga.


\par }{\PP \VS{33}Takaa din da, war ra, boro kul kaŋ mana haya kul kaŋ goo maaɲoo ga naŋ, si hin ka tee ay taalibi.»


\par }{\SH Ciiroo kaŋ tenbaa hun
\par }
{\R (Matiyu 5.13; Marku 9.50)

\par }{\PP \VS{34}«Ciiri ga boori, amma nda ciiri tar, macin nda boro gʼa noo tenbe?

\VS{35}A si laboo nafa, a si faaroo birjoo nafa, a mma warrandi taray. Boro kaŋ goo nda haŋa ka maa, ma haŋajer!»




\par }\Chap{15}{\SH Feejoo kaŋ dere filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 18.12–14)

\par }{\PP \VerseOne{1}Alkaasidiikey kul nda zunubu teekey man Isa ka haŋajer a se.

\VS{2}Fariziyeŋey nda
Citaaboo baykey ŋuunuŋuunu ka nee: «Woo, zunubu teekey no a gʼi barraku, koyne mo a ga ŋaa i bande!»


\par }{\PP \VS{3}Amma Isa na filla yaasayantaa woo filla i se ka nee:

\VS{4}«War ra, may ti boraa kaŋ goo nda feeji boŋ zangu (100), de affoo dere i ra, a si woyyagga cindi yaggaa (99) naŋ saajoo ra ka huru woo kaŋ dere cewoo ra hala nga ma duu a?

\VS{5}Nda a duu a, a mma ɲaali kʼa fur nga jesey ga.
 
\VS{6}Waati kaŋ a yee hugey do, a ga ciya nga cerey nda nga taalammey se ka nee i se: ‹Wa ɲaali ay bande, zama ay duu ay feejoo kaŋ dere.›

\VS{7}Ay gʼa har war se, takaa din da, ɲaali ga tee beenaa ra zunubante folloku kaŋ
tuubi se ka bisa boro woyyagga cindi yagga (99) šerrante kaŋ si too tuubiyan ga.»


\par }{\SH Nzorfu kaaraa kaŋ dere filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{8}«May ti woyoo kaŋ goo nda nzorfu kaaray tamma boŋ woy (10), de nda affoo dere, a si fitilla diinandi ka hugoo haabu kʼa fisi henna hala nga ma duu a?

\VS{9}Nda a duu a, a ga ciya nga cere woyey nda nga taalammey se ka nee: ‹Wa ɲaali ay bande, zama ay duu nzorfoo kaŋ dere ya ne.›

\VS{10}Takaa din da, ay gʼa har war se, ɲaali ga tee Irkoy almalaykey nda cere game zunubante folloku kaŋ
tuubi se.»


\par }{\SH Izʼaroo kaŋ dere filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{11}Isa yee ka nee: «Aru foo kaŋ goo nda izʼaru hinka,

\VS{12}ikaccaa nee baaboo se: ‹Baaba, ay noo ay bagaa almanoo ra.› Baaboo na nga almanoo zamna i se.

\VS{13}Jirbi kayna banda ga, izʼaru kaccaa na nga bagaa marga ka koy ganda mooro ra. No din ra a na nga almanoo hasara woy nda aru izefututaray ra.

\VS{14}Waatoo kaŋ a na nga almanoo kul ŋaa, heray beeri kaa gandaa din ga. A šintin a ga tilasu.

\VS{15}A koy goy ganda-izey affoo se kaŋ nʼa daŋ nga faarey ra, a ma nbirŋawey kur.

\VS{16}A heray hala nongu kaŋ ra a boonay nga ma tuuri-izey ŋaa kaŋ nbirŋawey gʼi ŋaa, amma boro kul sʼa noo a se.


\par }{\PP \VS{17}Waati foo, lakkaloo zunbu, a nee nga boŋ se: ‹Ay baabaa goykaw boobey ga ŋaa ka kungu hala jeroo ma cindi, amma agay ne, ne ra, ay ga buu nda heray.

\VS{18}Ay ga tun ka koy ay baabaa do, de ay ga nee a se: “Baaba, ay na zunubu tee Irkoy jine, ay duu zunubu ni ga,

\VS{19}ay si hima ka ciyandi koyne ni izey ra. Ay himandi ni goykey affoo.”›

\VS{20}Woo banda ga, a tun, a koy nga baabaa do. A goo nongu mooro ra kaŋ baaboo gʼa honnay, a hanse ka tamalla a se, a zuru ka gum a ga kʼa naagu nga gandoo ra.

\VS{21}Izoo nee a se: ‹Baaba, ay na zunubu tee Irkoy jine, ay duu zunubu ni ga, ay si hima ka ciyandi koyne ni izey ra.›

\VS{22}Amma baaboo nee nga tamey se: ‹Wa cahã ka kate darbawey kul ihennaa kʼa daŋ jindoo ra, war ma korbay daŋ kaboo ra, war ma taami daŋ cewey ra.

\VS{23}Wa kate haw-ize biirimaa, war mʼa wii, ir ma ŋaa, ir ma hooray,

\VS{24}zama ay izoo woo nka buu ka yee ka huna. A nka dere, a yee ka duwandi.› Woo banda ga, i na hooraa šintin.


\par }{\PP \VS{25}Woo gar kaŋ izʼaru beeroo goo faarey ra. Waatoo kaŋ a ga kaa, kaŋ a man hugoo, a maa hoorawey nda gaaney jindey.

\VS{26}A ciya tam foo se kʼa hãa haya kaŋ ti woo.

\VS{27}Tamoo nee a se: ‹Ni armaa ka yee kate. Ni baabaa na haw-ize biirimaa wii, zama a duu a, a goo gaaham baani ra.›

\VS{28}Beeroo futu, de a mana baa nga ma huru. Baaboo fatta kʼa suurandi.

\VS{29}A na nga baabaa zaabi ka nee: ‹Nga ne, jiiri marje kaŋ ay goo ni cire, ya na bay ka ni yaamarey affoo hoo. Amma mana bay kʼay noo wala hancin-ize foo hala agay nda ay cerey ma hooray.

\VS{30}Amma kaŋ ni izoo woo kaa kaŋ na ni almanoo hasara woykuurey bande, nga, nʼna haw-ize biirimaa wii a se.›

\VS{31}Baaboo nee a se: ‹Ay izoo, ni, waati kul ni goo ay bande, haya kul kaŋ goo ay maaɲoo ga, manʼti kala ni wane.

\VS{32}A nka tilasu ir ma hooray ka ɲaali, zama ni armaa woo nka buu ka huna. A nka dere ka duu ka duwandi.›»




\par }\Chap{16}{\SH Jinay talfikaw carmantaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isa yee ka nee nga taalibey se: «Aru almankoyni foo goo nda jinay talfikaw foo. A duu alhabar kaŋ a na nga almanoo hasara.

\VS{2}A ciya a se ka nee: ‹Cimi ti hayaa kaŋ ay ga maarʼa ni ga wala? Kaa ka ni goyoo laasaaburoo tee ya ne, zama nʼsi hin ka tee ya ne jinay talfikaw koyne.›

\VS{3}Talfikaa nee nga boŋ se: ‹Macin no ay gʼa tee, ay koyoo goo mʼay kaa jinay talfikawtaraa ra? Labu goyyan? Ay sii nda nga gaaboo. Gariibutaray? Ay ga haw.

\VS{4}Ay ga hayaa bay kaŋ ay gʼa tee, nga ra waati kaŋ ay hun jinay talfikawtaraa ra, borey ga naŋ ya man ngi.›

\VS{5}A ciya nga koyoo garawkoyney se nda affoo-foo. A nee ijinaa se: ‹Marje no ay koyoo gʼa may ni ga?›

\VS{6}A nee a se: ‹Dilwil bargu zangu (100).› Talfikaa nee a se: ‹Ni garaa-kaddaasey zaa, cahã ka goro, hantum woyguu (50).›

\VS{7}Woo banda ga, a nee affoo se: ‹Ni, marje bara ni ga?› A nee a se: ‹Alkama saaku zangu guu (500).› A nee a se: ‹Ni garaa-kaddaasey zaa, hantum zangu taaci (400).›


\par }{\PP \VS{8}Almankoynoo\FTNT{*}{{\FR 16:8 }{\FR{16.8
}}{\FQ{Almankoynoo}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{ir Koyoo.}}} na talfikaa kaŋ si šerre saabu nda carmaa kaŋ nda a na woo tee, zama zamanoo woo borey ga carmay ka goy ngi alwaddaa bande ka bisa borey kaŋ goo gaayoo ra.


\par }{\PP \VS{9}Agay mo ga nee war se kaŋ war ma cereyaŋ tee nda nooroo kaŋ ga boro derandi, nga ra waati kaŋ a ben, i ga naŋ war ma huru ngi gorodoo abadantey ra.

\VS{10}Boro kaŋ ti laadirante hayey kul ikaccaa ra, ba iboobo ra laadiray goo a ga. Boro kaŋ manʼti šerrante haya kaccu ra, ba iboobo ra a si šerre.

\VS{11}Nda war mana laadir nooroo ra kaŋ ga boro derandi, may no ma alman cimoo talfi war ga?

\VS{12}Nda alman waani ra war mana laadir, may no ma war noo haya kaŋ ti war hunday wane?»


\par }{\SH Irkoy wala nooru?
\par }
{\R (Matiyu 6.24)

\par }{\PP \VS{13}«Tam sii no kaŋ ga hin ka goy gaakoy hinka se. A mma konna affaa ka baa affaa wala a ma denji affaa ga ka donda affaa. War si hin ka tee tam Irkoy se war ma tee tam nooru se.»


\par }{\SH Irkoy ašariyaa bisa alman
\par }
{\PP \VS{14}Fariziyeŋey kaŋ ti nooru baakaw maa hayaa kul kaŋ Isa nʼa har, i nʼa ɲooɲo.

\VS{15}A nee i se: «War, war ga ceeci ka tee boro šerranteyaŋ adamizey jine, amma Irkoy ga war biney bay, zama haya kaŋ adamizey nʼa jer, haya harramante no Irkoy do.


\par }{\PP \VS{16}Ašariyaa nda annabey cindi i ga bara hala Yehiya waatoo ga. Za woo banda ga, Irkoy
Laamaa šennoo kaŋ ti
Alhabar Boryaa harandi, de boro foo kul ga gaabi daŋ hala nga ma huru.

\VS{17}A ga faala beenaa nda laboo ma dere ka bisa
ašariyaa tonbi-ize folloku ma hun.»


\par }{\SH Isa šelaŋ fayyan ga
\par }
{\R (Matiyu 5.31–32; Marku 10.11–12)

\par }{\PP \VS{18}«Aru kul kaŋ na nga wandoo fay ka hiiji affoo, a na zina tee. Aru mo kaŋ hiiji woy kaŋ kurɲoo nʼa fay na zina tee.»


\par }{\SH Almankoynoo nda misikiinoo
\par }
{\PP \VS{19}«Aru foo kaŋ goo nda alman, darbay šukka ciray nda šukka baana hay šendayaŋ no a gʼi daŋ. Zaari kul ɲaaliyan ra a ga huna, a ga maakaani.

\VS{20}Amma misikiini foo kaŋ maaɲoo ti Lazar\FTNT{†}{{\FR 16:20 }{\FR{16.20
}}{\FQ{Lazar
}}{\FT{maanaa ti
}}{\FQA{Irkoy faabaroo.}}} ga daaru almankoynoo hugoo miɲoo ga, nga kul ti futta kaŋ ra hinni ga hun.

\VS{21}A ga boonay nga ma duu ka ba meecindey ŋaa kaŋ ga kaŋ almankoynoo ŋaadogoo ra. Koyne mo ba hanšey ga kaa ka nga futtawey logu.

\VS{22}Hanoo kaŋ misikiinoo buu, almalaykey nʼa zaa ka koy Ibirahima jeroo ga. Nga dumaa ga, almankoynoo mo buu, a suturandi.

\VS{23}Almankoynoo goo alaahara, a goo gurzugay ra kaŋ a na nga boŋoo jer, a dii nongu mooro ra Ibirahima kaŋ Lazar goo jeroo ga.

\VS{24}A ciya ka nee: ‹Baaba Ibirahima, hinna ay ga, ma Lazar sanba ay do a ma nga kabe-izoo boŋoo sufa haroo ra kʼay deenoo tayandi, zama ay gurzugay nuunaa woo ra.›

\VS{25}Ibirahima nee a se: ‹Ay izoo, hongu kaŋ ni duu ni bagaa gomnoo ni hunaroo ra, amma Lazar laazaaba, sohõ binoo yay, ni, ni goo ma zarabi.

\VS{26}Koyne mo farru beeri ka daŋandi ir nda war game hala borey kaŋ ga baa ngi ma hun ne ka koy war do wala war do ka kaa ne masi hin kʼa tee.›

\VS{27}Almankoynoo nee: ‹Adiši ay gʼa wiri ni ga, baaba Ibirahima, ma Lazar sanba ay baabaa hugoo do,

\VS{28}zama ay goo nda arma guu, a ma koy i bayrandi hala i masi kaa gurzugay dogoo woo ra.›

\VS{29}Ibirahima nee: ‹Musa citaaboo nda annabey waney goo i kone, i ma haŋajer i se.›

\VS{30}A nee: ‹Kalaa, baaba Ibirahima, nda bukawey ra, boro foo tun ka koy i do, i ga
tuubi.›

\VS{31}Ibirahima nee a se: ‹Nda i mana haŋajer Musa citaaboo nda annabey waney se, ba nda bukawey ra boro foo tun, i si naanay.›»




\par }\Chap{17}{\SH Zunubu nda yaafayan
\par }
{\R (Matiyu 18.6–7, 21–22; Marku 9.42)

\par }{\PP \VerseOne{1}Isa nee nga taalibey se: «Hayey kaŋ ga adamize kaŋandi zunubu ra si hin ka goro i mana tee, amma boraa bone kaŋ ti addaliloo kaŋ nda i ga teendi.

\VS{2}Fufutondi ma hawandi jindoo ga ka warrandi teekoo ra baa boraa se a ma boro kaccey wey affoo kaŋandi zunubu ra.

\VS{3}Wa war boŋ hawgay. Nda ni armaa na zunubu tee ma ne, a yaamar, nda a nimsi, ma yaafa a se.

\VS{4}Nda zaaroo ra cee iyye a ga zunubu tee ma ne, de cee iyye a ga yee kate ka nee ma ne: ‹Ay nimsi nda woo kaŋ ay nʼa tee›, yaafa a se.»


\par }{\SH Naanay
\par }
{\PP \VS{5}Diyawey nee ir Koyoo se: «Tonton ir se ir naanaa ga.»

\VS{6}Ir Koyoo nee: «Nda a gar war naanaa ga too mutardi gurunbu-ize foo, war ga hin ka nee jeejayɲaŋoo woo se: ‹Dogu ka koy sinja teekoo ra›, de a ga war yaamaroo tee.»


\par }{\SH Tamoo goyoo
\par }
{\PP \VS{7}«War ra, may ti boraa kaŋ nda a goo nda tam beerikaw wala kurkaw kaŋ kaa ka hun faarey ra, a ga nee a se: ‹Cahã ka kaa ka goro ka ŋaa?›

\VS{8}Amma manʼti a mma nee a se: ‹Ay hawraa soolu ya ne, ni gamoo haw ka goy ya ne jina, ya ŋaa ka haŋ jina ma duu ka ŋaa ka haŋ?›

\VS{9}A gʼa bay nga tamoo se wala, zama tamoo na hayey tee kaŋ yaamarandi?

\VS{10}War mo, takaa din da, waati kaŋ war na hayey kul tee kaŋ yaamarandi, war ma nee: ‹Tamyaŋ yaada ti iri, ir goyoo de no ir nʼa tee.›»


\par }{\SH Isa na jiraykoyni woy (10) noo baani
\par }
{\PP \VS{11}Waatoo kaŋ Isa goo ma koy Žerizalem, a bisa
Samari nda Galile game.

\VS{12}A mma huru koyra-ize foo ra kaŋ aru
jiraykoyni woy (10) nʼa kubay. I kay a se nongu mooro ra,

\VS{13}de i na ngi jindey jer ka nee: «Isa, Alfagaa, hinna ir ga.»

\VS{14}Waatoo kaŋ Isa dii ey, a nee i se: «Wa koy war boŋ cebe
sargari juwalkey se.» Kaŋ i goo ma koy, i henan.

\VS{15}Affoo i ra dii kaŋ nga duu baani, a yee kate ka nga jindoo jer ka Irkoy beerandi.

\VS{16}A sujudu Isa cewey cire ka albarka tee a se. Aroo woo manʼti kala
Samari boro.

\VS{17}Isa na šennoo zaa ka nee: «Manʼti war boro woy (10) ka henan, man yaggaa?

\VS{18}Boro kul mana fatta i ra ka yee kate ka darža daŋ Irkoy ga nda manʼti yawoo din hinne?»

\VS{19}Woo banda ga, a nee a se: «Tun ni boŋ ga ka koy, ni naanaa na ni hallasi.»


\par }{\SH Takaa kaŋ nda Irkoy Laamaa ga kaa
\par }
{\R (Matiyu 24.23–28, 37–41)

\par }{\PP \VS{20}Fariziyeŋey na Isa hãa wala han foo no Irkoy
Laamaa ga kaa. Isa nʼi zaabi ka nee: «Irkoy Laamaa si kaa nda taka kaŋ nda a ga gunandi.

\VS{21}Borey si kaa ka nee: ‹Nga ne, ne ra› wala ‹Nga ne, ne here›, zama war ma bay kaŋ Irkoy Laamaa goo war game.»


\par }{\PP \VS{22}A nee nga taalibey se: «Hanyaŋ ga kaa kaŋ war ga boonay war ma dii
Boro-izʼaroo nga zaari folloku, amma war si dii a.

\VS{23}Borey ga nee war se: ‹Nga ne, ne here› wala: ‹Nga ne, ne ra›. War masi koy, war masi hanga ey.

\VS{24}Zama takaa kaŋ nda meloo ga nere ka dii beenaa boŋ foo ga ka koy boŋ faa ga, takaa din no Boro-izʼaroo ga ti a [nga zaaroo hane].

\VS{25}Amma a tilasu a ma dii zarabi booboyaŋ, zamanoo woo borey mʼa yankar jina.

\VS{26}Sanda takaa kaŋ tee Nuhu zaarey hane, takaa din da no ma tee Boro-izʼaroo zaarey hane.

\VS{27}Borey ga ŋaa i ga haŋ, i ga hiiji i ga ngi izey hiijandi hala hanoo kaŋ Nuhu huru sunduku beeroo ra kaŋ tee harihii. Hari beeroo kaa, de a nʼi kul halaci.

\VS{28}Takaa din da, takaa kaŋ tee Lotu zaarey hane no ma kaa ka tee: borey ga ŋaa i ga haŋ, i ga day i ga neere, i ga fari i ga cina,

\VS{29}amma hanoo kaŋ ra Lotu fatta Sodom, nuune nda
ganjibaali kaŋ tee ncirɲi kaa ka hun beenaa ra kʼi kul halaci.

\VS{30}Takaa din da no ma kaa ka tee han kaŋ Boro-izʼaroo zaaroo bangay.

\VS{31}Hanoo din, boro kaŋ goo sooro boŋ, amma nga jinawey goo hugoo ra, masi zunbu ka koy i zaa. Boro kaŋ goo faarey ra mo masi yee kate.

\VS{32}Wa hongu hayaa kaŋ duu Lotu wandoo.

\VS{33}Boro kaŋ ga ceeci ka nga hundoo hallasi gʼa mursu, amma boro kaŋ gʼa mursandi, gʼa hallasi.


\par }{\PP \VS{34}Ay ga war bayrandi kaŋ cijinoo din boro hinka goo daari folloku ra, affaa ga zandi, affaa ga naŋandi.

\VS{35}Woy hinka kaŋ ga fufu cere bande, affaa ga zandi, affaa ga naŋandi.

\VS{36}[Boro hinka kaŋ goo faari ra, affaa ga zandi, affaa ga naŋandi.]»

\VS{37}Taalibey na šennoo zaa ka nee Isa se: «Ir Koyoo, man ra a gʼa tee?» A nee i se: «Nongoo kaŋ ra bukaa goo, no din ra dutaley mo ga marga.»
 



\par }\Chap{18}{\SH Alkaaloo kaŋ si hunbur Irkoy filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isa na filla yaasayante deede i se kʼi cebe kaŋ boro ga hima ka Irkoy ŋaaray waati kul, boro binoo masi hun.

\VS{2}A nee: «Alkaali foo cindi koyra foo ra, a si hunbur Irkoy, a si boro kul beerandi.

\VS{3}Woy foo kaŋ kurɲoo buu kaŋ goo koyra follokaa din da ra, kaa a do ka nee a se: ‹Ciiti agay nda ay yenjekasinaa game.›

\VS{4}A na waati tee a ga wanji. Woo banda ga, a nee nga boŋ se: ‹Ba kaŋ ay si hunbur Irkoy, ay si boro kul beerandi,

\VS{5}woyoo woo gʼay farandi, ay ga ciiti a se, a masi kaa kʼay zaa ka kay.›»


\par }{\PP \VS{6}Ir Koyoo yee ka nee: «Wa haŋajer hayaa kaŋ alkaaloo woo kaŋ si šerre nʼa har.

\VS{7}De Irkoy, a si ciiti borey se kaŋ a nʼi suuba kaŋ ga kaati kʼa cee cijin nda zaari wala? A ga gay a mana tuuru i se wala?\FTNT{*}{{\FR 18:7 }{\FR{18.7
}}{\FQ{A ga gay a mana tuuru i se wala?
}}{\FT{Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{Ba nda a ga gay i ga, a ga ciiti i se.}}}

\VS{8}Ay ga war bayrandi kaŋ a ga ciiti i se nda cahãyan. Amma waati kaŋ
Boro-izʼaroo kaa, a ga naanayyanoo gar aduɲɲa ra wala?»


\par }{\SH Fariziyeŋoo nda alkaasidiikaa filla yaasayantaa
\par }
{\PP \VS{9}Isa yee ka filla yaasayantaa woo har borey se kaŋ ga hongu boro šerranteyaŋ ti ngi, de i ga borey cindey kaynandi.

\VS{10}A nee: «Boro hinka žigi ka koy Irkoy
hugu beeroo ra ka Irkoy ŋaaray. Affaa ti
Fariziyeŋ, affaa ti
alkaasidiikaw.

\VS{11}Fariziyeŋoo kay ka Irkoy ŋaaray nga binoo ra ka nee: ‹Irkoy, ay ga albarka tee ma ne, zama ay manʼti sanda adamizey cindey kaŋ ti komakawyaŋ, i si šerre, zinateeri, wala mo boraa woo kaŋ ti alkaasidiikaw.

\VS{12}Ay ga meehaw cee hinka jirbiiyyaa ra. Ay duuraa kul kaŋ goo ya ne, ay ga
azakkaa noo ma ne.›

\VS{13}Alkaasidiikaa hunday ga kay nongu mooro ra, a si yadda ka ba nga boŋoo jer ka beenaa guna, amma a ga nga gandey kar ka cebe kaŋ nga nimsi, a nee: ‹Irkoy, hinna ay ga, agay kaŋ ti zunubante.›

\VS{14}Ay gʼa har war se kaŋ boraa woo zunbu ka koy nga hugoo do, a tee boro šerrante. Zama boro kul kaŋ na nga boŋ jer ga yee ganda, de boro kaŋ na nga boŋ yeeti ganda ga jerandi.»


\par }{\SH Isa na albarka daŋ zankey ra
\par }
{\R (Matiyu 19.13–15; Marku 10.13–16)

\par }{\PP \VS{15}Boroyaŋ kate Isa do ba zanka kaccuyaŋ hala a mʼi taaru. Amma kaŋ taalibey dii woo, kul i citi i ga.

\VS{16}Isa nʼi cee ka nee i se: «Wa zankey naŋ i ma kaa ay do, war masʼi ganji, zama borey kaŋ ga hima nda ey wane nda Irkoy
Laamaa.

\VS{17}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, boro kul kaŋ mana Irkoy Laamaa dii sanda takaa kaŋ nda zanka kaccu gʼa dii, šikka sii kaŋ boraa si huru a ra.»


\par }{\SH Aru almankoynoo
\par }
{\R (Matiyu 19.16–30; Marku 10.17–31)

\par }{\PP \VS{18}Alwakiili foo na Isa hãa ka nee: «Alfa boryaa, macin no ay ga hima kʼa tee hala ya hunayan abadantaa tubu?»

\VS{19}Isa nee a se: «Macin se nʼga nee ay ga boori? Boro kul si boori nda manʼti Irkoy hinne.

\VS{20}Nʼga yaamarey bay: ‹Masi zina, masi boro wii, masi zay, masi taari seedetaray tee, ni ɲaa nda ni baabaa beerandi.›\FTNT{†}{{\FR 18:20 }{\FR{18.20
}}{\XT{Fattaroo 20.12–16; Alhukumoo 5.16–20.}}}»

\VS{21}Aroo nee a se: «Wey kul ay nʼi dii za zankataray.»

\VS{22}Isa maa, a nee a se: «Haya foo ga ni kuma hala sohõ: hayey kul kaŋ goo ma ne neere, de ma hayoo zamna talkey game, woo ra nʼga duu alman beenaa ra. Nga banda ga, ma kaa ka hanga agay.»

\VS{23}Kaŋ a maa woo, binoo hanse ka maray, zama boro no kaŋ ga hanse ka bara nda alman.

\VS{24}Isa dii kaŋ binoo maray, a nee: «A ga šendi borey kaŋ goo nda alman se i ma huru Irkoy
Laamaa ra.

\VS{25}Yoo ma bisa nda sana fun ga faala nda almankoyni ma huru Irkoy Laamaa ra.»


\par }{\PP \VS{26}Nga haŋajerkey nee: «Adiši may no ma hin ka hallasi?»

\VS{27}Isa nee: «Hayey kaŋ ga mongu adamize se, si mongu Irkoy se.»


\par }{\PP \VS{28}Woo banda ga, Piyer nee a se: «Ir ne, ir nʼir hayey kul naŋ kaŋ goo ir se ka hanga ni bande.»

\VS{29}A nee i se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se kaŋ boro kul sii no kaŋ na nga hugoo naŋ, wala nga wandoo, wala nga armey, wala nga hayragey, wala nga izey Irkoy Laamaa maaganda se

\VS{30}kaŋ si kaa ka duu zamanoo woo ra haya kaŋ bisa a, de mo zamanoo kaŋ ga kaa ra, a ga duu hunayan abadantaa.»


\par }{\SH Isa cee hinzantoo kaŋ a ga šelaŋ
\par }
{\SH nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga
\par }
{\R (Matiyu 20.17–19; Marku 10.32–34)

\par }{\PP \VS{31}Isa na taalibi woy cindi hinkaa (12) zaa nga bande, a nee i se: «Nga ne, ir goo ma žigi ka koy Žerizalem, hayey kul kaŋ annabey nʼi hantum
Boro-izʼaroo ga, ga tabati.

\VS{32}I gʼa nondi kutakey se. I gʼa kaynandi, i gʼa zarabi, i ga tufa a ga.

\VS{33}De waati kaŋ i nʼa barzu ka ben, i gʼa wii. Jirbi hinzantoo hane a ga tun.»

\VS{34}Amma taalibey mana faham šennoo kaŋ a nʼa har ra haya kul. Šenni daabante no i se, i si hayey kaŋ harandi maanaa bay.


\par }{\SH Isa na danaw moɲey feeri Žeriko koyraa jeroo ga
\par }
{\R (Matiyu 20.29–34; Marku 10.46–52)

\par }{\PP \VS{35}Kaŋ Isa ga man Žeriko, danaw foo goo ma goro fondaa jeroo ga, a ga gariibu.

\VS{36}Kaŋ a ga maa jamaa ga bisa, a hãa wala macin no.

\VS{37}I bayrandi a se kaŋ Isa Nazaret boraa no ma bisa.

\VS{38}A kaati ka nee: «Isa,
Dawda Haamaa, hinna ay ga!»

\VS{39}Borey kaŋ goo jine ga citi a ga a ma dangay. Amma nga, a mma kaati ka tonton ka nee: «Dawda Haamaa, hinna ay ga!»

\VS{40}Isa kay, de a na yaamar noo kaŋ i ma kate a nga do. Kaŋ a man a do, a nʼa hãa ka nee:

\VS{41}«Macin no nʼga baa yʼa tee ma ne?» A nee: «Ay Koyoo, ya mma baa ya yee ka dii.»

\VS{42}Isa nee a se: «Ni moɲey ma yee ka dii, ni naanaa na ni hallasi.»

\VS{43}Dogoo din da a yee ka dii, a hanga Isa bande, a ga Irkoy beerandi. Jamaa kul kaŋ dii woo na albarka tee Irkoy se.




\par }\Chap{19}{\SH Isa koy Zaše do
\par }
{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa huru Žeriko koyraa ra, a dira a ra ka bisa.

\VS{2}Aru foo ne kaŋ maaɲoo ti Zaše,
alkaasidiikey boŋkoynoo no, de mo a goo nda alman.

\VS{3}A ceeci nga ma dii boraa kaŋ ti Isa, amma a mana hin alžamaa booboyanoo se, zama boro dunba no.

\VS{4}Woo se a zuru ka koy jine ka žigi jeejayɲaa foo boŋ hala nga ma duu ka dii a, zama no din nda a ga hima ka bisa.

\VS{5}Waatoo kaŋ Isa too nongoo din ra, a na nga boŋoo jer, a nee a se: «Zaše, cahã ka zunbu, zama kala ya hoy ni hugoo do hõ.»

\VS{6}Zaše zunbu nda cahãyan, de a na Isa kubay nda ɲaali.

\VS{7}Kaŋ borey dii woo, i kul ŋuunuŋuunu ka nee: «Aru zunubante do a koy goro.»

\VS{8}Zaše ga kay, a nee ir Koyoo se: «Nga ne, ay Koyoo, ay ga agʼalmanoo jere faa noo misikiiney se. Boro kaŋ ay nʼa zanba ka nga hayaa taa, ay ga nga cine taaci yeeti a se.»

\VS{9}Isa nee a se: «Hõ hallasiroo huru hugoo woo ra, zama boraa woo mo manʼti kala Ibirahima haama.

\VS{10}Zama
Boro-izʼaroo nka kaa ka derantey ceeci kʼi hallasi.»


\par }{\SH Nooru talfantaa filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 25.14–30)

\par }{\PP \VS{11}Kaŋ borey goo ma haŋajer šenney wey se, Isa tonton ka filla yaasayante foo deede i se, zama a goo ma man Žerizalem, de i mma hongu kaŋ waatoo din da Irkoy
Laamaa ga kaa.

\VS{12}Woo se a nee: «Boro foo kaŋ ti boro kayante koy ganda mooro foo ra ka koy kokoy fuulaa zaa jina, woo banda ga, nga ma yee kate.

\VS{13}Za a mana koy, a ciya nga tamey ra boro woy (10) se. A nʼi noo wura tamma boŋ woy (10). A nee i se: ‹Wʼi ka maamala hala ay ga yee kate.›

\VS{14}Amma nga gandaa borey ga konna a. I na dontokawyaŋ tunandi dumaa ga i ma koy nee: ‹Ir si baa aroo din mʼir laama.›


\par }{\PP \VS{15}Waatoo kaŋ a duu kokoytaray fuulaa, a yee kate. A nee i ma ciya nga tamey din se kaŋ nga nʼi noo nooroo, hala nga ma bay haya kaŋ i duu a maamalaa ra.

\VS{16}Ijinaa kaa, a nee: ‹Ay koyoo, ni wuragoo kate wura woy tamma boŋ (10) tana.›

\VS{17}A nee a se: ‹A boori, tam henna, zama ni laadir hayey kul ikaccaa ra, ay ga ni noo koyra woy (10) mʼi laama.›

\VS{18}Woo banda ga, ihinkantoo kaa, a nee: ‹Ay koyoo, ni wuragoo kate wura tamma boŋ guu.›

\VS{19}A nee nga mo se: ‹Ni mo, ma koyra guu laama.›

\VS{20}Woo banda ga, affoo kaa, a nee: ‹Ay koyoo, ni wuragoo ne kaŋ ay nʼa daŋ zaara ra kʼa jisi,

\VS{21}zama ya nka hunbur ni, boro šenda ti ni. Nʼga haya zaa kaŋ manʼa jisi, de nʼga haya hegay kaŋ manʼa duma.›

\VS{22}A nee tamoo se: ‹Ni deene šennoo nda ay ga ni dii, tam laalaa. Nʼga bay kaŋ boro šenda ti agay kaŋ ga haya zaa kaŋ ya nʼa jisi, ay ga haya hegay kaŋ ay manʼa duma.

\VS{23}Adiši macin se manʼay nooroo daŋ bankoo ra? Nga ra, nda ay kaa, ay ga duu nga nda albaha.›

\VS{24}A nee borey kaŋ goo no se: ‹Wa wuragoo taa a kone kʼa noo boraa se kaŋ kone iwoyaa (10) goo.›

\VS{25}I nee a se: ‹Ir koyoo, nga ya goo nda wura woy tamma boŋ (10).›

\VS{26}A nee: ‹Ay ga bayrandi war se kaŋ boro kul kaŋ goo nda a, i gʼa noo koyne. Amma boro kaŋ sii nda a, ba woo kaŋ a goo nda a, ga taandi.

\VS{27}Koyne mo agʼiberey kaŋ mana baa ya ngi laama, wa kate ey kʼi wii ay jine.›»


\par }{\SH Isa huru Žerizalem sanda kokoy
\par }
{\R (Matiyu 21.1–11; Marku 11.1–11; Yehiya 12.12–19)

\par }{\PP \VS{28}Kaŋ Isa na fillaa woo deede ka ben, a dira ka koy jine ka žigi ka koy Žerizalem.

\VS{29}Waatoo kaŋ Isa man Betefaže nda Betani kaŋ goo tondi hondoo jeroo ga kaŋ se i ga nee
Zaytuɲaŋey tondi hondoo, a na taalibi hinka sanba

\VS{30}ka nee: «Wa koy koyra-izoo ra kaŋ ga tenje ne ga. Za war too, nga no war ga farka-ize foo gar kaŋ ga hawa kaŋ boro kul mana bay ka žigi a boŋ. Wʼa feeri, war ma kate a.

\VS{31}Nda boro na war hãa ka nee: ‹Macin se war gʼa feeri?›, war ma nee a se: ‹Ir Koyoo no ma too a ga.›»


\par }{\PP \VS{32}Dontokey koy, de i na hayey gar sanda takaa kaŋ nda a nʼa har i se.

\VS{33}I goo ma farka-izoo feeri kaŋ koyey nee i se: «Macin se war ga farka-izoo feeri?»

\VS{34}I nee: «Ir Koyoo no ma too a ga.»

\VS{35}I kate a Isa do. I na ngi darbawey fur farka-izoo boŋ ka Isa kaarandi a ga.


\par }{\PP \VS{36}Kaŋ a goo ma koy, borey ga ngi darbawey daaru fondaa ra.

\VS{37}Waatoo kaŋ a man,
Zaytuɲaŋey tondi hondoo zunbudogoo, taalibey jamaa kul ɲaali, de i na jinde jer ka Irkoy saabu nda kayfey kul kaŋ ngi dii ey.

\VS{38}I nee:

\par }{\Q «Albarka ma bara kokoyoo se

\par }{\Q kaŋ goo kaa ir Koyoo maaɲoo ga.

\par }{\Q Alaafiyaa ma bara beenaa ra,

\par }{\Q daržaa ma tee beenaa se beene!»\FTNT{*}{{\FR 19:38 }{\FR{19.38
}}{\FT{Zamnaa
}}{\XT{2.14; Zaburey 118.26.}}}


\par }{\PP \VS{39}Fariziyeŋ fooyaŋ kaŋ goo alžamaa ra nee Isa se: «Alfagaa, šelaŋ ni taalibey se i ma dangay.»

\VS{40}Isa zaabi ka nee: «Ay ga war bayrandi kaŋ, nda borey wey dangay, tondey no ma kaati.»


\par }{\SH Isa hẽe Žerizalem se
\par }
{\PP \VS{41}Waatoo kaŋ Isa goo ma man koyraa, a dii a, a hẽe a ga

\VS{42}ka nee: «Nda a gar ni mo mma ba bay hõ haya kaŋ ti ni alaafiyaa, amma sohõ woo ti haya kaŋ ga tugu ni moɲey se.

\VS{43}Zaariyaŋ ga kaa ni ga kaŋ ni iberey ga žigidoo daŋ ni cetaa ga kaŋ ga ni kuubi. I ga ni daabu ka ni šiita nongu kul here.

\VS{44}I ga ni say, ni nda ni izey kaŋ game ni goo. I si tondi foo naŋ affoo boŋ, zama mana waatoo bay kaŋ Irkoy kaa ni do ka ni faaba.»


\par }{\SH Isa na maamalakey gaaray Irkoy hugu beeroo ra
\par }
{\R (Matiyu 21.12–17; Marku 11.15–19; Yehiya 2.13–22)

\par }{\PP \VS{45}Isa huru Irkoy
hugu beeroo ra, de a šintin ka maamalakey gaaray kʼi kaa taray.

\VS{46}A nee i se: «A hantumandi
Citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Ay hugoo ga tee hugu kaŋ ra Irkoy ga ŋaarayandi›\FTNT{†}{{\FR 19:46 }{\FR{19.46
}}{\XT{Ezayi 56.7.}}},

\par }{\Q amma war wey, war nʼa tee zay lanbadoo.»


\par }{\PP \VS{47}Zaari kul a goo Irkoy hugu beeroo ra, a ga cawandi.
Sargari juwalkey jineborey nda Citaaboo baykey nda gandaa jineborey ga ceeci ngi mʼa halaci.

\VS{48}Amma i si bay taka kaŋ no ngi mʼa tee, zama jamaa kul goo ma lakkal daŋ ka haŋajer a se.




\par }\Chap{20}{\SH Man ra Isa duu nga hinoo?
\par }
{\R (Matiyu 21.23–27; Marku 11.27–33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Zaarey din affoo, Isa goo ma jamaa cawandi Irkoy
hugu beeroo ra, a ga
Alhabar Boryaa toonandi kaŋ
sargari juwalkey jineborey, nda
Citaaboo baykey, nda boro beerey kaa a do.

\VS{2}I šelaŋ a se ka nee: «Hinoo har ir se kaŋ nda nʼga wey tee, wala mo, may no ka ni noo hinoo woo?»

\VS{3}A nʼi zaabi ka nee: «Agay mo ga war hãa nda haya foo. Wa tuuru ya ne:

\VS{4}Yehiya
batizeyanoo, beenaa ra a hun wala adamizey do?»

\VS{5}I šelaŋ-šelaŋ cere game ka nee: «Nda ir nee: ‹Beenaa ra›, a ga nee: ‹Macin se war mana naanay a?›

\VS{6}Nda ir nee mo: ‹Adamizey›, alžamaa kul ga tondi kʼir warra kʼir wii. Zama i ga naanay ka bay kaŋ Yehiya manʼti kala annabi.»

\VS{7}I nʼa zaabi ka nee: «Ir si bay nongu kaŋ ra a hun.»

\VS{8}Isa nee i se: «Agay da si hinoo har war se kaŋ nda ay ga wey tee.»


\par }{\SH Alaneb faaroo beerikey filla yaasayantaa
\par }
{\R (Matiyu 21.33–46; Marku 12.1–12)

\par }{\PP \VS{9}Woo banda ga, Isa yee ka šintin ka filla yaasayantaa woo deede jamaa se. A nee: «Aru foo na
alaneb faari tee. A nʼa naŋ beerikawyaŋ kone, de a naaru ka waati kuku tee.

\VS{10}Waatoo kaŋ hegaa too, a na tam foo sanba beerikey do hala i mʼa noo faari-izey ra. Amma beerikey nʼa kar, kʼa gaaray a ma koy kabe koonu.

\VS{11}A yee koyne ka tam foo sanba. Nga mo, i nʼa kar, kʼa kaynandi, kʼa gaaray a ma koy kabe koonu.

\VS{12}A yee ka ihinzantoo sanba. Nga mo, i nʼa maray, i nʼa warra taray.

\VS{13}Faaroo koyoo nee: ‹Macin no ay gʼa tee? Ay gʼay izʼaroo, ay baakaa sanba. A ga hin ka tee, i ma nga hunday beerandi.›

\VS{14}Amma kaŋ beerikey dii a, i šelaŋ-šelaŋ cere game ka nee: ‹Woo ti tubukaa. Ir mʼa wii hala tubuhayaa ma tee ir wane.›

\VS{15}I nʼa warra taray kʼa kaa faaroo ra, i nʼa wii. Sohõ macin no faaroo koyoo gʼa tee i se?

\VS{16}A ga kaa ka beerikey wey halaci ka faaroo yeeti itanayaŋ se.» Waatoo kaŋ haŋajerkey maa woo, i nee: «Jam!»


\par }{\PP \VS{17}Amma Isa na moo fur i ga, a nee: «Macin ti šennoo kaŋ hantumandi
Citaaboo ra maanaa kaŋ ga nee:

\par }{\Q ‹Tondoo kaŋ cinakey nʼa fur,

\par }{\Q nga no ka tee hugoo kanjoo tondoo›\FTNT{*}{{\FR 20:17 }{\FR{20.17
}}{\XT{Zaburey 118.22.}}}?


\par }{\Q \VS{18}Boro kul kaŋ kaŋ tondoo din boŋ ga say.

\par }{\Q Boro kaŋ ga a kaŋ ga motti.»


\par }{\PP \VS{19}Citaaboo baykey nda
sargari juwalkey jineborey ceeci ngi mʼa dii alwaatoo din da, amma i hunbur jamaa. I bay kaŋ filla yaasayantaa woo kaŋ a nʼa deede, ngi ga a goo.


\par }{\SH Alkaasoo kaŋ ga banandi kokoy beeroo se
\par }
{\R (Matiyu 22.15–22; Marku 12.13–17)

\par }{\PP \VS{20}I ga Isa koroši. I na korošikaw almunafiki fooyaŋ kaŋ ga ngi boŋ tee boro šerranteyaŋ, sanba a do, i mʼa dii nda nga meešennoo hala ngi mʼa nondi hinoo nda goforneroo se.

\VS{21}Kaŋ i too a do, i nʼa hãa ka nee: «Alfagaa, ir ga bay kaŋ fondaa nda nʼga šelaŋ, nʼga cawandi. Nʼsi ndum guna, ni mma Irkoy fondaa cawandi nda cimi.

\VS{22}A ga hima ir ma alkaasi bana kokoy beeroo se wala a si hima?»

\VS{23}Isa bay ngi carmaa ga, a nee i se:

\VS{24}«Wʼay cebe nzorfu kaaray tamma foo. Boraa kaŋ biyoo nda maaɲoo goo a ga, may no?» I nee a se: «Kokoy beeroo.»

\VS{25}A nee i se: «Adiši wa kokoy beeroo hayey noo kokoy beeroo se, Irkoy waney, war mʼi noo Irkoy se.»

\VS{26}I mana hin ka šenni futu dii miɲoo ra jamaa jine. Nga zaaboo na boŋey haw, i dangay.


\par }{\SH Hãayan bukawey tunyanoo ga
\par }
{\R (Matiyu 22.23–33; Marku 12.18–27)

\par }{\PP \VS{27}Sadusiyeŋey kaŋ ga nee tunyan si bara, boro fooyaŋ i ra man Isa kʼa hãa

\VS{28}ka nee: «Alfagaa, Musa na yaamar hantum ir se ka nee: ‹Nda aru kaŋ goo nda wande buu, woyoo mana duu a se ize, aroo armaa ga hima ka hiiji woyoo hala a ma duu bukaa se ize.›\FTNT{†}{{\FR 20:28 }{\FR{20.28
}}{\XT{Alhukumoo 25.5–6.}}}

\VS{29}Nga binde, arma iyye bay ka bara kaŋ ijinaa hiiji, a buu bila ize.

\VS{30}Arma hinkantoo hiija woyoo,

\VS{31}ihinzantoo hiiji a. Takaa din da, iyyaa kul hiija woyoo affoo-foo, i buu, i mana ize naŋ.

\VS{32}Woo banda ga, woyoo mo buu.

\VS{33}Adiši woyoo woo, tunyanoo hane, iyyaa ra, may se a ga tee wande? Zama ngi boro iyyaa hiiji woyoo ka bisa.»


\par }{\PP \VS{34}Isa nee i se: «Zamanoo woo arey ga hiiji, woyey ga nondi hiijay.

\VS{35}Amma wey kaŋ ga hima ka dii zamanoo kaŋ goo kaa nda bukawey tunyanoo, wey din si hiiji, woyey si nondi hiijay.

\VS{36}I si hin ka buu koyne, zama ngi nda almalaykey kul ga sawa. I ga tee Irkoy izeyaŋ, zama i ga tun.

\VS{37}Bukawey ma tun, woo ti hayaa kaŋ Musa nʼa bayrandi saabayɲaŋoo ga, waatoo kaŋ a gʼir Koyoo cee ka nee a se: ‹Ibirahima Koyoo, Isiyaka Koyoo, Yakuba Koyoo.›\FTNT{‡}{{\FR 20:37 }{\FR{20.37
}}{\XT{Fattaroo 3.6, 15.}}}

\VS{38}Irkoy manʼti bukawey Koyoo, baahunantey Koyoo no, zama nga se, borey kul ga huna.»

\VS{39}Citaaboo baykey affooyaŋ na šennoo zaa ka nee: «Alfagaa, ni šelaŋ ka boori.»

\VS{40}I mana yadda kʼa hãa nda haya kul koyne.


\par }{\SH Dawda yadda Almasihu ga sanda nga Koyoo
\par }
{\R (Matiyu 22.41–46; Marku 12.35–37)

\par }{\PP \VS{41}Isa yee ka nee i se: «Taka foo nda i ga nee
Almasihu manʼti kala
Dawda Haamaa?

\VS{42}Dawda hunday bayrandi Zaburey citaaboo ra ka nee:

\par }{\Q ‹Ir Koyoo nee ay Koyoo se:

\par }{\Q “Goro ay kabe gumaa here,


\par }{\Q \VS{43}hala waati kaŋ ra ay na ni iberey tee ni cee-jisidogoo.”›\FTNT{§}{{\FR 20:43 }{\FR{20.43
}}{\XT{Zaburey 110.1.}}}


\par }{\MM \VS{44}Adiši Dawda gʼa cee nda Koy, taka foo nda a ga tee a se Haama?»


\par }{\SH Wa hawgay Citaaboo baykey ga
\par }
{\R (Matiyu 23.1–36; Marku 12.38–40)

\par }{\PP \VS{45}Waatoo kaŋ jamaa kul goo ma haŋajer Isa se, a nee nga taalibey se:

\VS{46}«Wa war boŋ hawgay
Citaaboo baykey ga kaŋ ga baa kaayi beeri daŋyaŋ ka yaara. I ga baa borey ma ngi foo nda beeray farrey ra. I ga baa mo jine gorodogey
margahugey ra nda ŋaadogey ra.

\VS{47}I ga woyey kaŋ kurɲey faati kabey koonandi. Nda i ga Irkoy ŋaaray, i si cahã ka ben hala borey ma dii ngi. Ngi zukandoo ga hanse ka boobo.»




\par }\Chap{21}{\SH Nooroo kaŋ woy talkaa nʼa noo
\par }
{\R (Marku 12.41–44)

\par }{\PP \VerseOne{1}Waatoo kaŋ Isa na nga boŋoo jer, a dii almankoyney kaŋ goo ma ngi sargarey daŋ nooroo jinaa ra.

\VS{2}A dii mo woy talka foo kaŋ kurɲoo buu kaŋ na nooru tamma hinka daŋ.

\VS{3}A nee: «Ay gʼa har war se nda cimi, woy talkaa woo kaŋ kurɲoo buu daŋ ka bisa borey kul.

\VS{4}Zama borey wey kul, woo kaŋ ga i si too, nga no i nʼa daŋ nooroo jinaa ra. Amma nga, nga talkataraa ra, nga hunaa kul kaŋ goo a se no a nʼa daŋ.»


\par }{\SH Isa na Irkoy hugu beeroo kayriyanoo bayrandi
\par }
{\R (Matiyu 24.1–2; Marku 13.1–2)

\par }{\PP \VS{5}Waatoo kaŋ boroyaŋ goo ma šelaŋ tondi henney nda sargarey ga kaŋ ga Irkoy
hugu beeroo taalam, Isa nee:

\VS{6}«Hayey wey kaŋ war ga dii ey, hanyaŋ ga kaa kaŋ ra tondi foo si cindi affoo boŋ kaŋ si kaa ka kayra.»


\par }{\SH Isa na gurzugawey šintinoo bayrandi
\par }
{\R (Matiyu 24.3–14; Marku 13.3–13)

\par }{\PP \VS{7}I na Isa hãa ka nee: «Alfagaa, waati foo no woo ga tee, de mo macin ti tammaasaa kaŋ gʼir bayrandi kaŋ hayey wey ga kaa ka tee?»

\VS{8}A nee: «Wa hawgay i masi war darga, zama boro booboyaŋ ga kaa ay maaɲoo ga, i ga nee kaŋ ngi ti
Almasihu, i ga nee mo waatoo man. War masi hanga i bande.

\VS{9}Waati kaŋ war ga maa wonguyaŋ tun nda tureyaŋ, war masi jiti, zama kala hayey wey ma teendi jina. Amma manʼti saŋadin da ti benantaa.»

\VS{10}A yee ka nee i se: «Ganda foo ga tun ka ganda foo wongu, laama foo ga laama foo wongu.

\VS{11}Labu jijiri beeriyaŋ ga tee, nongu booboyaŋ ra heray nda wirci beranteyaŋ ga tee. Hunburhayayaŋ ga fatta, de mo tammaasa beeriyaŋ ga bangay beenaa ra.


\par }{\PP \VS{12}Amma za hayey wey kul mana kaa, i ga war dii, i ga war gurzugay, i ga war nondi
margahugey ra, i ga war daŋ kasawey ra. I ga war ka koy kokoyey nda gofornerey jine ay maaɲoo maaganda se.

\VS{13}Woo ga kate war mʼay seedetaraa too.

\VS{14}Wʼa daŋ war lakkaley ra, war masi alhuzun nda takaa kaŋ nda i ga faasa war se.

\VS{15}Agay hunday ga war noo mee nda lakkal kaŋ war nkuway kul si hin ka kay war jine wala ka kakaw.

\VS{16}War hayragey, nda war armey, nda war boro maanawey, nda war cerey ga war daŋ kabe ra. Boroyaŋ ga wiiyandi war ra.

\VS{17}Borey kul ga konna war ay maaɲoo sabbu se.

\VS{18}Amma ba war boŋ hinbirey affoo si dere.

\VS{19}Nda war gaabandi, war hundey ga hallasi.»


\par }{\SH Isa na Žerizalem halaciroo bayrandi
\par }
{\R (Matiyu 24.15–21; Marku 13.14–19)

\par }{\PP \VS{20}«Waati kaŋ war dii wongu-izeyaŋ na Žerizalem kuubi, waatoo din war ma bay kaŋ nga halaciroo man.

\VS{21}Waatoo din borey kaŋ goo Žude gandaa ra ma zuru ka koy tondi hondey ra, wey kaŋ goo koyraa gundoo ra ma fatta, wey kaŋ goo hawsaa ra masi huru koyraa ra.

\VS{22}Zaarey wey manʼti kala faasa zaariyaŋ hala hayey kul kaŋ hantumandi
Citaaboo ra ma tabati.

\VS{23}Woyey bone kaŋ ga tee boro hinka nda wey kaŋ ga naanandi haney din. Zama tilasu beeri ga tee gandaa ra, de Irkoy ga nga futaa kaŋandi jamaa din boŋ.

\VS{24}Takuba gʼi kaŋandi, i ga koy tee kasa-izeyaŋ gandawey kul ra. Gandawey ga dira Žerizalem boŋ hala waati kaŋ ngi waatoo timme.»


\par }{\SH Boro-izʼaroo kaayanoo
\par }
{\R (Matiyu 24.29–31; Marku 13.24–27)

\par }{\PP \VS{25}«Tammaasayaŋ ga tee waynaa, nda handoo, nda handarawey ra. Laboo boŋ hunburay beeri ga duu gandawey, teekoo nda nga bondawey jindoo gʼi alhuzunandi.

\VS{26}Hunburaa ga borey biney kayandi nda hayaa batuyanoo kaŋ ga kaa ka tee aduɲɲa ra. Beenaa hayey ga jijiri.

\VS{27}Waatoo din i ga dii ‹Boro-izʼaroo ga kaa duula ra›\FTNT{*}{{\FR 21:27 }{\FR{21.27
}}{\XT{Daniyel 7.13.}}} nda gaabi nda darža beeri.

\VS{28}Waati kaŋ hayey wey šintin ka tee, wa kay war cewey ga ka war boŋey jer, zama war feeriyanoo man.»


\par }{\SH Bayraa kaŋ jeejayɲaŋoo gʼa noo
\par }
{\R (Matiyu 24.32–44; Marku 13.28–37)

\par }{\PP \VS{29}Isa na filla yaasayante deede i se ka nee: «Wa jeejayɲaa guna nda tuuriɲaŋey kul.

\VS{30}Za war dii kaŋ a na fita taagayaŋ tee, war ga bay kaŋ konnoo waatoo man.

\VS{31}Takaa din da, war mo, nda war dii hayey wey teendi, war ma bay kaŋ Irkoy
Laamaa man.

\VS{32}Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, zamanoo woo borey si ben hala wey kul ma teendi.

\VS{33}Beenaa nda laboo ga dere, amma ay meešenney si dere abada.»


\par }{\SH Wa hanna cijin nda zaari
\par }
{\R (Matiyu 24.36–44; Marku 13.32–37)

\par }{\PP \VS{34}«Wa war boŋ hawgay, war biney masi koy hanga ŋaayan, nda suuyan, nda hundi alhuzun bande hala zaaroo din ma kaa war ga waati kaŋ war sʼa hongu.

\VS{35}A ga zunbu sanda kumsay borey kul boŋ kaŋ goo aduɲɲa ra.

\VS{36}Wa hanna cijin nda zaari, war ma Irkoy ŋaaray waati kul hala war ma duu sahã ka hun hayey wey kul cire kaŋ ga hima ka tee, nda ka kay
Boro-izʼaroo jine.»


\par }{\PP \VS{37}Zaari here Isa goo Irkoy
hugu beeroo ra, a ga cawandi, de cijin here a ga koy kani tondi hondoo boŋ kaŋ se i ga nee
Zaytuɲaŋey tondi hondoo.

\VS{38}Jamaa kul, za subbaahi biya i ga koy a do Irkoy hugu beeroo ra ka haŋajer a se.




\par }\Chap{22}{\SH Boŋkoyney hawandifutay Isa ga
\par }
{\R (Matiyu 26.1–5; Marku 14.1–2; Yehiya 11.45–53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Takulawey kaŋ ra dolobiri sii jingaroo kaŋ ti
Borcintaraa jingaroo ga baa ka too.

\VS{2}Sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey ga taka ceeci ka Isa wii tuguyan ra, zama i hunbur alžamaa.


\par }{\SH Žudas soolu ka Isa zanba
\par }
{\R (Matiyu 26.14–16; Marku 14.10–11)

\par }{\PP \VS{3}Ibilisi huru Žudas ra kaŋ se i ga nee Iskariyot, taalibi woy cindi hinkaa (12) affoo no.

\VS{4}A koy
sargari juwalkey jineborey nda lakkalkey boŋkoyney do ka waafaku nda ey takaa ga kaŋ nda nga ga Isa nondi i se.

\VS{5}I ɲaali, de i nʼa noo allaahidu kaŋ ngi gʼa noo nooru.

\VS{6}A yadda, a cindi a ga dimma henna ceeci ka Isa nondi bila nda alžamaa ma bay.


\par }{\SH Isa nda nga taalibey na jingaroo ŋaayanoo soolu
\par }
{\R (Matiyu 26.17–19; Marku 14.12–16)

\par }{\PP \VS{7}Takulawey kaŋ ra dolobiri sii jingaroo zaaroo too kaŋ ra i ga hima ka
Borcintaraa jingaroo feeji-izoo wii.

\VS{8}Isa na Piyer nda Yehiya donto ka nee: «Wa koy Borcintaraa jingaroo soolu ir se hala ir ma duu kʼa ŋaa.»

\VS{9}I nee a se: «Man ra nʼga baa ir mʼa soolu?»

\VS{10}A nee i se: «Nga ne, waati kaŋ war huru koyraa ra, war ga aru foo kubay kaŋ kone hoobu goo kaŋ ra hari goo. War ma hanga a hala hugoo kaŋ ra a ga huru.

\VS{11}War ma nee hugoo koyoo se: ‹Alfagaa nee ir ma nee ma ne wala man yawzunbu hugoo kaŋ ra nga nda nga taalibey ga Borcintaraa jingaroo feeji-izoo ŋaa?›

\VS{12}A ga hugu beeri foo kaŋ goo sooro boŋ cebe war se, hayey kaŋ ga ir ga too goo a ra. No din ra war mʼa soolu.»

\VS{13}I koy, i na hayey gar nda takaa kaŋ nda a nʼa har, de i na Borcintaraa jingaroo soolu.


\par }{\SH Amaanaa kaŋ zandi nda kuri
\par }
{\R (Matiyu 26.26–30; Marku 14.22–26; Korent borey bataga 1na 11.23–25)

\par }{\PP \VS{14}Kaŋ alwaatoo too, Isa koy goro ka ŋaa, nga nda nga
diyawey.

\VS{15}A nee i se: «Ay hanse ka boonay ya
Borcintaraa jingaroo feeji-izoo woo ŋaa war bande jina, ya zarabi.

\VS{16}Ay ga war bayrandi kaŋ ay si yee ka woo ŋaa hala waati kaŋ a tabati Irkoy
Laamaa ra.»

\VS{17}Woo banda ga, Isa na poti zaa kaŋ ra
alaneb hari moora goo, a na albarka daŋ. A nee: «Wa dii woo, wʼa zamna cere game.

\VS{18}Ay ga war bayrandi kaŋ waatoo woo banda ga, ay si alaneboo izoo haroo haŋ hala waati kaŋ ra Irkoy Laamaa kaa.»

\VS{19}Woo banda ga, a na takula zaa, a na albarka daŋ, a nʼa dunbu. A nʼi noo ka nee: «Woo ti ay gaahamoo kaŋ ga nondi war sabbu se. Wa woo tee hala war ma hongu agay.»


\par }{\PP \VS{20}Hawraa banda ga, taka follokaa no a nʼa tee ka potoo zaa ka nee: «Potoo woo haroo manʼti kala
amaana taagaa kaŋ ga zandi ay kuroo munyanoo ra war se.»


\par }{\SH Isa bayrandi kaŋ nga taalibi foo ga kaa ka nga nondi
\par }
{\R (Matiyu 26.20–25; Marku 14.17–21; Yehiya 13.21–30)

\par }{\PP \VS{21}«Amma nga ne, boraa kaŋ gʼay nondi kaboo goo ay bande ŋaadogoo woo ra.

\VS{22}Šikka sii,
Boro-izʼaroo ga koy nda takaa kaŋ nda a kayandi. Amma boraa din bone kaŋ gʼa nondi.»

\VS{23}Taalibey šintin ka cere hãa wala may ti ngi ra boraa kaŋ ga yadda ka woo tee.


\par }{\SH Jineboro mma tee alhaadimaykaw
\par }
{\R (Matiyu 20.25–28; Marku 10.42–45)

\par }{\PP \VS{24}Kakaw tun taalibey nda cere game kaŋ ti may no ma hima ngi ra boraa kaŋ bisa borey kul.

\VS{25}Amma Isa nee i se: «Gandawey kokoyey gʼi juwal, nda wey kaŋ ga hini fur i boŋ, borey ga nee i se teegoy henna teekey.

\VS{26}War, war masi takaa woo tee. Amma war kul ibeeroo ma nga boŋ tee sanda i kul ikaccaa. Jineboraa ma tee sanda alhaadimaykaa.

\VS{27}War do, may ti ibeeroo, boraa kaŋ ga goro ŋaadogoo ra wala boraa kaŋ ga ŋaayanoo gorandi? Ni bay boraa kaŋ ga goro ŋaadogoo ra no. Agay da, ay goo war game sanda alhaadimaykaa.


\par }{\PP \VS{28}War, war ti borey kaŋ denji ay ga agʼalwaati šendey ra.

\VS{29}Woo se takaa kaŋ nda ay Baabaa Irkoy nʼay noo
Laamaa, agay da mo gʼa noo war se,

\VS{30}hala war ma duu ka ŋaa ka haŋ ay ŋaadogoo ra ay Laamaa ra. War ga goro kokoy gorodogey ra ka Izirayel alkabiila woy cindi hinkaa (12) ciiti.»


\par }{\SH Isa bayrandi kaŋ Piyer ga nga yankar
\par }
{\R (Matiyu 26.31–35; Marku 14.27–31; Yehiya 13.36–38)

\par }{\PP \VS{31}«Simoŋ, Simoŋ, Ibilisi ceeci ka war guzuguzu sanda alkama kaŋ goo teme ra.

\VS{32}Amma ay na Irkoy ŋaaray ma ne hala ni naanaa masi gaza. Waati kaŋ ni yee kate ay ga, ma ni armey biney daŋ.»

\VS{33}Piyer nee a se: «Ay Koyoo, nda kasa no wala buuyan no ay ga koy ni bande.»

\VS{34}Amma a nee a se: «Ay ga ni bayrandi, Piyer, kaŋ gorgaa si ciya hõ jina kaŋ nʼgʼay yankar cee hinza ka nee nʼsʼay bay.»


\par }{\SH Isa nee nga taalibey se i ga hima ka soolu
\par }
{\PP \VS{35}Isa nee nga taalibey se koyne: «Waatoo kaŋ ay na war sanba bila nda war ma fortomaani, nda bolbol, nda taami zaa, haya na war kuma wala?» I nʼa zaabi ka nee: «Baffoo manʼir kuma.»

\VS{36}A nee i se: «Amma sohõ, boro kaŋ goo nda fortomaani mʼa zaa, boro kaŋ goo nda bolbol mo mʼa zaa. Boro kaŋ sii nda takuba ma nga burmusoo neere ka takuba day.

\VS{37}Zama ay ga war bayrandi kaŋ šennoo kaŋ hantumandi
Citaaboo ra nee: ‹I nʼa kabu goy futu teekey ra.›\FTNT{*}{{\FR 22:37 }{\FR{22.37
}}{\XT{Ezayi 53.12.}}} Šennoo woo ga hima ka tabati ay ga, zama hayaa kaŋ hantumandi ay ga, ga tabati.»

\VS{38}I nee: «Ir Koyoo, nga ne, takuba hinka ne.» A nee i se: «A wasa.»


\par }{\SH Isa mooru nga taalibey ga ka Irkoy ŋaaray
\par }
{\R (Matiyu 26.36–46; Marku 14.32–42)

\par }{\PP \VS{39}Waatoo kaŋ Isa fatta, a koy sanda nga alaadaa ra
Zaytuɲaŋey tondi hondoo do, nga taalibey hanga a.

\VS{40}Kaŋ i too no din, a nee i se: «Wa Irkoy ŋaaray war masi koy siyandi ka kaŋ zunubu ra.»

\VS{41}Woo banda ga, a mooru ey ka koy haya kaŋ ga too tondi kaŋ boro nʼa jindaw kaydogoo. A sonbu kanjey ga ka Irkoy ŋaaray

\VS{42}ka nee: «Baaba Irkoy, nda ni yadda, gurzugaa potoo woo moorandi ay ga. Amma yala agay ibaayoo masi tee, ni wanoo ma teendi.»

\VS{43}[Waatoo din da, almalayka foo hun beenaa ra ka bangay ka binoo daŋ.

\VS{44}Binekankamay beeri duu a, a hanse ka Irkoy ŋaaray ka tonton. Nga sungaa tee sanda kuri gunguti-izeyaŋ kaŋ ga kaŋ laboo ra.]

\VS{45}Waatoo kaŋ a na Irkoy ŋaaray ka ben, a tun ka yee nga taalibey do, a nʼi gar i ga jirbi nda binemarayyan.

\VS{46}A nee i se: «Taka foo nda war ga jirbi? Wa tun ka Irkoy ŋaaray hala war masi koy siyandi ka kaŋ zunubu ra.»


\par }{\SH Takaa kaŋ nda Isa diyandi
\par }
{\R (Matiyu 26.47–56; Marku 14.43–50; Yehiya 18.3–11)

\par }{\PP \VS{47}Isa goo ma šelaŋ da kaŋ alžama foo ne ma kaa. Taalibi woy cindi hinkaa (12) affoo kaŋ maaɲoo ti Žudas goo jiney ra. A man Isa kʼa summu.

\VS{48}Amma Isa nee a se: «Žudas, summuyan nda nʼga
Boro-izʼaroo zanba!»

\VS{49}Borey kaŋ goo Isa bande kaŋ ga dii hayaa kaŋ ga baa ka tee, nee: «Ir Koyoo, ir ma takuba ka kara?»

\VS{50}Ngi affoo na
sargari juwalkey jineboraa tamoo kabe gumaa here haŋaa kar kʼa kaa.

\VS{51}Isa zaabi ka nee: «Wa kay, a wasa.» A too aroo haŋaa do kʼa noo baani.

\VS{52}Woo banda ga, a nee borey se kaŋ kaa a ga kaŋ ti sargari juwalkey jineborey, nda Irkoy
hugu beeroo lakkalkey boŋkoyney, nda boro beerey: «War kaa ay ga nda takubayaŋ nda gobuyaŋ sanda zay beeri.

\VS{53}Zaari kul ay goo war game Irkoy hugu beeroo ra, amma war mana bay ka kabe fur ay ga. Amma alwaatoo woo, war nda kubaa hinoo wane nda a.»


\par }{\SH Piyer na Isa yankar
\par }
{\R (Matiyu 26.57–58, 69–75; Marku 14.53–54, 66–72; Yehiya 18.12–18, 25–27)

\par }{\PP \VS{54}Waatoo kaŋ i na Isa dii, i nʼa ka koy
sargari juwalkey jineboraa hugoo do. Piyer goo nongu mooro ra, a ga hanga ey.


\par }{\PP \VS{55}I na nuune diinandi batumaa gamoo ra ka goro. Piyer goro i bande.

\VS{56}Koŋŋa woy-ize foo dii a, a ga goro gaayoo here, a na moo bakam a ra. A nee: «Woo mo cindi a bande.»

\VS{57}Amma a nʼa yankar ka nee: «He woyoo, ay sʼa bay walla.»

\VS{58}Alwaati kayna banda ga, boro foo dii a kaŋ nee: «Ni mo goo i ra.» Amma Piyer nee: «He aroo, ay sii i ra.»

\VS{59}Guuru foo cine banda ga, boro foo yee ka jindegaabay ka nee: «Nda cimi, aroo woo cindi a bande, zama nga mo, Galile boro no.»

\VS{60}Piyer nee: «He aroo, ay si hayaa bay kaŋ ni goo mʼa har.» A mma bara no a ga šelaŋ kaŋ dogoo din da gorgaa ciya.

\VS{61}Ir Koyoo bere ka nga moɲey kanji Piyer ga, de Piyer hongu šennoo kaŋ a nʼa har nga se: «Gorgaa si ciya hõ jina kaŋ nʼgʼay yankar cee hinza.»\FTNT{†}{{\FR 22:61 }{\FR{22.61
}}{\FT{Sorro 34to.}}}

\VS{62}Woo banda ga, a fatta taray ka hẽe ka zana.


\par }{\SH Isa daŋandi hoyraykey margaroo jine
\par }
{\R (Matiyu 26.59–66; Marku 14.55–64; Yehiya 18.19–24)

\par }{\PP \VS{63}Arey kaŋ kabey ra Isa goo, i gʼa kašikaši, i gʼa kar.

\VS{64}I na moɲey haw kʼa hãa ka nee: «Annabitaray tee! May ka ni kar?»

\VS{65}I na šenni ceferante booboyaŋ daŋ haŋaa ra.


\par }{\PP \VS{66}Waatoo kaŋ subbaahoo too, gandaa boro beerey margaroo, nda
sargari juwalkey jineborey, nda
Citaaboo baykey na cere marga ka Isa ka koy ngi
hoyraykey margaroo do.

\VS{67}I nee a se: «Ir bayrandi nda ni ti
Almasihu.» A nee i se: «Nda ay nʼa har war se war si naanay,

\VS{68}nda ay na war hãa mo war sʼay zaabi.

\VS{69}Ne nda kayna
Boro-izʼaroo ga goro Irkoy hinoo kabe gumaa ga.»\FTNT{‡}{{\FR 22:69 }{\FR{22.69
}}{\XT{Zaburey 110.1.}}}

\VS{70}I kul nee: «Adiši ni ti Irkoy
Izʼaroo?» A nee i se: «War hunday kʼa har, agay zaati no.»

\VS{71}I nee: «Cin no ir gʼa tee seede se koyne? Zama ir hunday nʼa dii miɲoo ra.»




\par }\Chap{23}{\SH I na Isa ka koy goforner Pilat do
\par }
{\R (Matiyu 27.1–2, 11–14; Marku 15.1–5; Yehiya 18.28–38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Alžamaa kul tun ka Isa ka koy
Pilat jine.

\VS{2}I šintin ka daŋ a ga ka nee: «Aroo woo, ir nkʼa gar a gʼir gandaa borey tuti i ma ture, i masi alkaasi bana kokoy beeroo se, a ga nee mo kaŋ nga ti
Almasihu, kokoy ti nga.»

\VS{3}Pilat na Isa hãa ka nee: «Ni ti Alyahuudey kokoyoo wala?» A nʼa zaabi ka nee: «Ni hunday kʼa har.»

\VS{4}Pilat nee
sargari juwalkey jineborey nda jamaa se: «Ya na dii haya kaŋ se boraa woo ga hima ka zukandi.»

\VS{5}Amma i tonton nda gaabi ka nee: «A nka jamaa turandi nda nga cawandoo Žude kul ra. Galile nda a šintin ka kaa hala ne ra.»


\par }{\SH I na Isa ka koy Herod do
\par }
{\PP \VS{6}Waatoo kaŋ
Pilat ga maa i ga nee Galile, a hãa wala boraa woo Galile boro no.

\VS{7}Kaŋ a faham kaŋ laamaa kaŋ ra Isa hun
Herod ti kokoyoo, a nʼa sanba a do. A gar kaŋ haney din Herod mo goo Žerizalem.

\VS{8}Kaŋ Herod dii Isa, a hanse ka ɲaali, zama a gay a baa nga ma dii a hayey kaŋ a ga maa a gʼi tee sabbu se. A ga naata nga ma dii tammaasa kayfante kaŋ a gʼa tee.

\VS{9}A na Isa hãa nda šenni booboyaŋ, amma Isa, nga, a mana tuuru baffoo se.

\VS{10}Sargari juwalkey jineborey nda
Citaaboo baykey tun ka daŋ a ga nda gaabi.

\VS{11}Herod nda nga lakkalkey nʼa kaynandi. I nʼa ɲooɲo ka darbay nerante foo daŋ a ga kʼa yeeti Pilat do.

\VS{12}Zaari follokaa din da ra Herod nda Pilat tee cereyaŋ, ngey kaŋ waati din iberiyaŋ no cere se.


\par }{\SH I na Isa zukandi ka nee i mʼa wii
\par }
{\R (Matiyu 27.15–26; Marku 15.6–15; Yehiya 18.39—19.16)

\par }{\PP \VS{13}Pilat ciya
sargari juwalkey jineborey nda alwakiiley nda alžamaa se

\VS{14}ka nee i se: «War kate ya ne boraa woo ka nee kaŋ gandaa no a gʼa tuti i ma ture. Nga ne, ay nʼa hãa war jine, hayey kaŋ war gʼi har a ga, ya na dii a ga baffoo.

\VS{15}Herod mo mana dii a ga haya kul, a nʼa yeeti ir do. Nga ne, a mana haya kul tee kaŋ ga hima nda buuyan.

\VS{16}Adiši ay gʼa barzu, yʼa naŋ.»

\VS{17}[Jingar kul ga, a tilasu Pilat ma kasa-ize foo naŋ i se.]

\VS{18}I kul kaati cere bande ka nee: «Woo wii, ma Barabas taŋ ir se!»

\VS{19}Barabas mana huru kasaa ra kala tureyan kaŋ tee koyraa ra nda borowiiyan maaganda se.

\VS{20}Pilat yee ka šelaŋ i se, zama a mma baa nga ma Isa taŋ.

\VS{21}Amma borey kaati ka nee: «A
kanji! A kanji
kanjandibundu ga!»

\VS{22}Woo ti cee hinzantoo kaŋ Pilat nee i se: «Macin ti goy futaa kaŋ boraa woo nʼa tee? Ya na dii a ga haya kul kaŋ ga kate i mʼa wii. Ay gʼa barzu, yʼa naŋ.»

\VS{23}I yee ka kaati nda gaabi ka nee kaŋ a ma kanjandi. Ngi kaatiyaney duu fondo.

\VS{24}Pilat kayandi kaŋ hayaa kaŋ i gʼa wiri ma teendi.

\VS{25}A na boraa taŋ kaŋ i nʼa wiri kaŋ huru kasaa ra tureyan nda borowiiyan maaganda se, amma a nʼi noo Isa i ma ngi ibaayoo tee.


\par }{\SH Isa kanjandiyanoo
\par }
{\R (Matiyu 27.32–44; Marku 15.21–32; Yehiya 19.17–27)

\par }{\PP \VS{26}Waatoo kaŋ i ga Isa ka koy, i na aru foo dii kaŋ ga hun faarey ra, maaɲoo ti Simoŋ, nga koyraa ti Siren. I na Isa
kanjandibundoo jeeje a ga, a ma dira nda a Isa dumaa ga.

\VS{27}Alžama beeri hanga a nda woy booboyaŋ kaŋ ga hẽe, i ga zonkʼa ga.

\VS{28}Isa bere woyey here ka nee: «Žerizalem izey, war masi hẽe ya ne, wa hẽe war boŋ se nda war zankey se,

\VS{29}zama nga ne, hanyaŋ ga kaa kaŋ ra i ga nee: ‹Woy guney, nda gundey kaŋ mana bay ka hay, nda fafey kaŋ mana bay ka naanandi duu gomni.›

\VS{30}Waatoo din borey ga šintin ka šelaŋ tondi hondey se ka nee: ‹Wa kaŋ ir boŋ!› I ga nee tondey se: ‹Wa gum ir boŋ!›\FTNT{*}{{\FR 23:30 }{\FR{23.30
}}{\XT{Oze 10.8.}}}

\VS{31}Zama nda i na hayey wey tee bundu firzoo se, de bundu kogaa, macin no a ga ti a?»\FTNT{†}{{\FR 23:31 }{\FR{23.31
}}{\XT{Ezekiyel 21.3.}}}


\par }{\PP \VS{32}I na goy futu teekaw hinka ka koy kaŋ i ga hima kʼi wii Isa bande.

\VS{33}Waatoo kaŋ i too nongoo kaŋ maaɲoo ti Boŋgaasu, i nʼa
kanji no din, nga nda goy futu teekaw hinkaa. I na affoo kanji Isa kabe gumaa here, affaa nga kabe waawaa here.

\VS{34}[Isa nee: «Baaba Irkoy, yaafa i se, zama i si hayaa bay kaŋ ngi goo mʼa tee.»] I na
alkurra kar ka Isa bankaarawey zamna cere game.

\VS{35}Alžamaa ga kay i ga guna. Alwakiiley gʼa fude ka nee: «A na boroyaŋ hallasi, a ma nga boŋ hallasi, nda
Almasihu no, Boraa kaŋ Irkoy nʼa suuba.»

\VS{36}Soojey mo nʼa ɲooɲo ka man a ka binegar šerre a se.

\VS{37}I nee a se: «Nda Alyahuudey kokoyoo ti ni, ni boŋ hallasi!»

\VS{38}Hantum goo nga se beene kaŋ ga nee: «Woo ti Alyahuudey kokoyoo.»

\VS{39}Goy futu teekey kaŋ kanjandi, affaa nʼa wow ka nee: «Manʼti ni ti Almasihu? Ni boŋ hallasi, mʼir hallasi!»

\VS{40}Amma goy futu teekaw faa tuuru affaa se ka citi a ga ka nee: «Ba ni kaŋ si hunbur Irkoy, ni goo ma duu zukandi follokaa?

\VS{41}Ir, ir ga hima nda zukandoo woo, zama ir teegoyey banaa ti woo. Amma woo mana ifutu kul tee.»

\VS{42}A nee: «Isa, hongu agay waati kaŋ ni kaa nda ni
Laamaa.»

\VS{43}Isa nee a se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har ma ne, hõ nʼga goro ay bande alženna ra.»


\par }{\SH Isa buuyanoo
\par }
{\R (Matiyu 27.45–56; Marku 15.33–41; Yehiya 19.28–30)

\par }{\PP \VS{44}Guuru woy cindi hinkantoo (12to) dimma ga, kubay tee ka ben laboo kul ga hala guuru hinzantoo ga.

\VS{45}Waynaa dere, Irkoy
hugoo ridowoo\FTNT{‡}{{\FR 23:45 }{\FR{23.45
}}{\FT{Ridowoo no kaŋ ga nongu henanantaa nda nongu henanantey ihenanantaa fay.}}} kottu gamoo ga.

\VS{46}Isa na jinde jer ka kaati ka nee: «Baaba Irkoy, ay gʼay hundoo daŋ ni kaboo ra kʼa talfi ni ga.»\FTNT{§}{{\FR 23:46 }{\FR{23.46
}}{\XT{Zaburey 31.6.}}} Kaŋ a na woo har ka ben, hundoo hun.

\VS{47}Jalakoynoo kaŋ dii hayaa kaŋ tee, a na Irkoy beerandi ka nee: «Šikka sii kaŋ boraa woo boro šerrante no.»
 

\par }{\PP \VS{48}Alžamaa kul kaŋ marga, waatoo kaŋ i dii hayaa kaŋ tee, yee i ga ngi gandey kar ka ngi binemarayyanoo cebe.

\VS{49}Isa cerey kul ga kay nongu mooro ra ka dii hayaa kaŋ goo ma tee, ngi nda woyey kaŋ hanga a bande ka hun za Galile.


\par }{\SH Isa daŋandi saaraa ra
\par }
{\R (Matiyu 27.57–61; Marku 15.42–47; Yehiya 19.38–42)

\par }{\PP \VS{50}Aru foo goo no kaŋ maaɲoo ti Isufi, a goo
hoyraykey margaroo ra, boro henna no kaŋ ga šerre.

\VS{51}A mana hanga margaroo borey jerey ngi šenney nda ngi teegoyey ra. Alyahuudey koyra foo kaŋ se i ga nee Arimate, woo din boro no. Boro no kaŋ ga Irkoy
Laamaa batu.

\VS{52}Aroo woo koy
Pilat do ka Isa kunturoo wiri a ga.

\VS{53}A nʼa zumandi
kanjandibundoo ga kʼa didiji kasance ra ka koy a daŋ
saaray ra kaŋ fanšandi tondi ra kaŋ ra boro kul mana bay ka kanandi.

\VS{54}Woo gar kaŋ
hunanzamzaaroo soolurey zaaroo no, zama hunanzamzaaroo ga baa ka too.


\par }{\PP \VS{55}Woyey kaŋ hanga Isa bande za Galile na Isufi dum. I dii Isa saaraa nda takaa kaŋ nda kunturoo jisandi a ra.

\VS{56}Woo banda ga, i yee ka koy ka jii hew kaanayaŋ nda turaarey soolu. Hunanzamzaaroo hane, i na ngi boŋ hunanzam sanda takaa kaŋ nda a yaamarandi.




\par }\Chap{24}{\SH Isa tunyanoo
\par }
{\R (Matiyu 28.1–10; Marku 16.1–8; Yehiya 20.1–10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jirbiiyyaa zaari jinaa kaŋ ti alhadoo, za subbaahi tayaa, woyey koy
saaraa do. I koy nda ngi bande jii hew kaaney kaŋ i nʼi hanse.

\VS{2}I gar kaŋ tondoo kaŋ ga saaraa miɲoo daabu gungurayandi ka hun a ga.

\VS{3}I huru, amma i manʼir Koyoo Isa kunturoo gar.

\VS{4}I si bay haya kaŋ ngi mʼa tee. Nga ne, aru hinka bangay i se kaŋ ga darbay neranteyaŋ goo.

\VS{5}Woyey hunbur, i na ngi boŋey sinji ganda. Aru hinkaa nee i se: «Macin se, boraa kaŋ ga huna, war gʼa ceeci bukawey ra?

\VS{6}A sii ne ra, a tun. Wa hongu takaa kaŋ nda a ga šelaŋ war se waatoo kaŋ ra a cindi Galile,

\VS{7}kaŋ a ga nee: ‹Kala
Boro-izʼaroo ma kaŋ boro zunubantey kabey ra ka
kanjandi, amma jirbi hinzantoo hane a ga hima ka tun.›»


\par }{\PP \VS{8}Woo banda ga, i hongu kaŋ Isa na šenney wey har.

\VS{9}I hun saaraa do ka yee ka koy hayey wey deede taalibi woy cindi faa (11) nda borey cindey se.

\VS{10}Woyey kaŋ na hayey wey kul filla
diyawey se manʼti kala: Maryama Magdala boraa, nda Tahiya, nda Maryama, Žak ɲaa, nda woyey cindey kaŋ goo i bande.

\VS{11}Šenney din tee i se sanda hollokom šenni. I mana naanay ey.

\VS{12}Amma Piyer tun ka zuru ka koy saaraa do. A gunguma ka fuuni, de a si dii kala kasancaa hinne. A koy nga do nda hayaa kaŋ tee boŋhawaa.


\par }{\SH Isa bangay taalibi hinka se
\par }
{\R (Marku 16.12–13)

\par }{\PP \VS{13}Nga ne, zaari follokaa din da ra, taalibey boro hinka koy koyra-ize foo ra kaŋ maaɲoo ti Emawus. A goo Žerizalem se haya kaŋ ga koy too kilomeetar woy cindi foo (11) cine.

\VS{14}I cindi i ga faajikaaray cere bande hayey wey kul kaŋ tee ga.

\VS{15}Kaŋ i goo ma faajikaaray, i ga šelaŋ, Isa zaati man ey ka fondaa tee i bande.

\VS{16}Amma haya foo na moɲey ganji i ma hin kʼa bay.

\VS{17}A nee i se: «Macin ga war goo ma dira ka boyray?» I kay, biney maray.

\VS{18}Affaa kaŋ maaɲoo ti Klewopas nʼa zaabi ka nee: «Ni foo ti boro kaŋ goo Žerizalem kaŋ mana maa hayey kaŋ tee a ra jirbey wey?»

\VS{19}A nee i se: «Macin?» I nee a se: «Hayey kaŋ tee Isa Nazaret boraa ga kaŋ ti annabi. A na nga hinoo cebe nga teegoyey nda nga šenney ra Irkoy jine nda jamaa kul jine,

\VS{20}de nda takaa kaŋ nda
sargari juwalkey jineborey nda ir alwakiiley nʼa noo i mʼa wii. I nʼa
kanji.

\VS{21}Ir na jiti daŋ kaŋ nga no ma kaa ka Izirayel feeri. Amma woo kul, nga ne, jirbi hinzantoo ti woo kaŋ hayey wey teendi.

\VS{22}Koyne mo woy fooyaŋ kaŋ goo ir ra nʼir boŋey haw. I biya ka koy
saaraa do,

\VS{23}i mana nga kunturoo gar. I yee kate ka nee ir se kaŋ almalaykayaŋ bangay kaŋ bayrandi ngi se kaŋ a ga huna.

\VS{24}Ir borey jerey mo koy saaraa do, i na hayey gar sanda takaa kaŋ nda woyey nʼa har. Amma nga hunday, i mana dii a.»


\par }{\PP \VS{25}Isa nee i se: «He lakkal jaŋantey kaŋyaŋ ga gay hala biney ga naanay hayey kul kaŋ annabey nʼi har.

\VS{26}Manʼti kala
Almasihu ma zarabi jina a ma huru nga daržaa ra?»

\VS{27}A šintin nda Musa citaaboo ka koy annabey waney kul ga kʼi fahamandi hayey kaŋ hantumandi nga ga Irkoy citaaboo kul ra.


\par }{\PP \VS{28}Waatoo kaŋ i man koyra-izoo kaŋ ra i ga koy, Isa tee sanda nga mma koy jine.

\VS{29}Amma i nʼa dii nda gaabi ka nee a se: «Goro ir do, waynaa kaŋ, cijinoo ga baa ka too.» A huru ka goro i bande.

\VS{30}A goro ŋaadogoo ra i bande, a na takulaa zaa ka albarka daŋ jina, a nʼa dunbu kʼi noo.

\VS{31}Waatoo din kul no moɲey feera, de i nʼa bay, amma a menne i se.

\VS{32}Woo banda ga, i nee cere se: «Ir biney nka mana hanse ka ɲaali ir gundey ra waatoo kaŋ ra a ga šelaŋ ka hayey kaŋ hantumandi
Citaaboo ra feeri ir se fondaa ra wala?»


\par }{\PP \VS{33}Taalibi hinkaa tun dogoo din da ka yee Žerizalem. I na taalibi woy cindi faa (11) nda borey kaŋ goo i bande gar i ga marga,

\VS{34}i ga nee: «Cimi no kaŋ ir Koyoo tun, a bangay Simoŋ se.»

\VS{35}Ngi mo na hayey deede kaŋ tee fondaa ra nda takaa kaŋ nda ngi nʼa bay waatoo kaŋ a ga takulaa dunbu.


\par }{\SH Isa bangay nga taalibi woy cindi faa (11) se
\par }
{\R (Matiyu 28.16–20; Marku 16.14–18; Yehiya 20.19–23; Teegoyey 1.6–8)

\par }{\PP \VS{36}I goo ma šenney din deede kaŋ Isa hunday fatta kate gamey ra, a nee i se: «Alaafiyaa ma kaa war ga!»

\VS{37}I jiti, i hunbur, i mma hongu kaŋ zin no.

\VS{38}Amma a nee i se: «Macin se war ga hunbur, macin se war biney ga šikka?

\VS{39}Wʼay kabey guna nda ay cewey: agay hunday no. Wʼay taaru ka dii. Zin sii nda ham, a sii nda biri sanda takaa kaŋ war ga dii ay goo nda a.»

\VS{40}Kaŋ a na woo har, a na nga kabey nda nga cewey cebe i se.

\VS{41}Ɲaaliyanoo se, i mana hin ka naanay hala sohõ, i goo boŋhaway ra. A nee i se: «Ŋaayan goo war kone ne ra wala?»

\VS{42}I kate a se hamiisa tonante dunbu foo.

\VS{43}A nʼa zaa kʼa ŋaa jiney ra.


\par }{\PP \VS{44}A nee i se: «Wey ti šenney kaŋ ay nʼi har war se waatoo kaŋ ay goo war game. Kala hayey kul kaŋ hantumandi ay ga Musa
ašariyaa nda annabey citaabey nda Zaburey citaaboo ra ma tabati.»

\VS{45}Woo banda ga, a na lakkaley feeri hala i ma faham hayey kaŋ hantumandi
Citaaboo ra se.

\VS{46}A nee i se: «A hantumandi kaŋ kala
Almasihu ma zarabi, de a ga tun bukawey ra jirbi hinzantoo hane.

\VS{47}De mo
tuubiroo, zunubey yaafaa se, ga waazandi nga maaɲoo ga gandawey kul se ka šintin nda Žerizalem.

\VS{48}War ti hayey wey seedewey.

\VS{49}Nga ne, woo kaŋ ay Baabaa Irkoy nee nga gʼa noo, agay, ay gʼa sanba war se. Amma war, war ma cindi koyraa woo ra hala Irkoy beene hinoo ma zunbu war ga.»


\par }{\SH Isa yee beenaa ra
\par }
{\R (Marku 16.19–20; Teegoyey 1.9–11)

\par }{\PP \VS{50}Isa na borey ka koy taray hala Betani koyraa here. A na nga kabey jer ka gaara i se.

\VS{51}Kaŋ a goo ma gaara i se, a fay nda ey, de a zandi ka koy beenaa ra.

\VS{52}Ngi, i sujudu a se, de i yee Žerizalem nda ɲaali beeri.

\VS{53}Alwaati kul i goo Irkoy
hugu beeroo ra, i gʼa saabu.

\par }