\NormalFont\ShortTitle{ŽAK BATAGAA}

{\MT Batagaa kaŋ Žak nʼa hantum

\par }{\IS Citaaboo fahamandiroo

\par }{\IP {\IT{Žak ka batagaa woo hantum. A nkʼa hantum Isa ganakey kul se kaŋ say-say aduɲɲa kul ra. A nee boro kaŋ sii nda lakkal mʼa wiri Irkoy ga, a ga duu a.}}

\par }{\IP {\IT{Hoyrayyaŋ ne kaŋ Žak nʼi hantum ganakey se:}}

\par }{\IB \par }
{\ILI {\IT{• I ma duumi Irkoy bande waati šendey ra.}}

\par }{\ILI {\IT{• I ma baa Irkoy meešennoo.}}

\par }{\ILI {\IT{• I ma baa ngi cinaa ka gomni tee talkey se.}}

\par }{\ILI {\IT{• I masi ngi boŋ cebe.}}

\par }{\ILI {\IT{• I masi borey ciinay.}}

\par }{\IB \par }
{\IP {\IT{Boro si hin ka naanay Isa Almasihu Alhabar Boryaa ma goro mana teegoy henna tee, zama «naanay bila teegoy manʼti kala haya bukaw» (zamnaa
2.26).}}

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Borey kaŋ se batagaa sanbandi maaɲey
\par }
{\SH nda fooyanoo kaŋ teendi i se
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agay Žak kaŋ ti Irkoy nda ir Koyoo Isa
Almasihu tam ka batagaa woo sanba ka Izirayel alkabiila woy cindi hinkaa (12) kaŋ say-say foo.


\par }{\SH Naanay nda lakkal
\par }
{\PP \VS{2}Agʼarmey, siiyan dumi-dumey kaŋ duu war, wʼi dii sanda ɲaali de,

\VS{3}ka bay kaŋ war naanaa siiyanoo ga muɲeyan hay.

\VS{4}Kala muɲeyanoo ma nga goyoo timmandi hala war ma nin ka tee boroyaŋ kaŋ tee ka timme, hala nongu kaŋ ra haya kul si war kuma.

\VS{5}Nda boro goo war ra kaŋ sii nda lakkal, a mʼa wiri Irkoy ga kaŋ ga borey kul noo nda kabedoonay bila citi, a gʼa noo a se.

\VS{6}A mʼa wiri nda naanay bila šikka, zama boro kaŋ ga šikka ga hima nda teekoo bonday kaŋ hewoo gʼa ka koy nongoo kul here.

\VS{7}Boraa woo dumoo masi hongu nga ga duu ir Koyoo do haya,

\VS{8}lakkal hinka-hinkakoyni no, nga fondawey kul ra, a si kay doo foo.


\par }{\SH Talka nda almankoyni
\par }
{\PP \VS{9}Arma talkaa ma ɲaali nda nga jeryanoo,

\VS{10}almankoynoo ma ɲaali nda nga yeegandayanoo, zama haya bisante no sanda suboo kutukuryaa.

\VS{11}Zama waynaa fatta nda nga konnoo, a ga suboo kogandi, nga kutukuryaa ga kaŋ, nga booroo dere. Takaa din da, almankoynoo ga menne nga goyey ra.


\par }{\SH Siiyaney
\par }
{\PP \VS{12}Boraa duu gomni kaŋ ga siiyan suuri, zama nda a duu maa henna, a ga duu hunayan fuulaa kaŋ ir Koyoo na nga allaahidoo zaa borey se kaŋ ga baa nga.

\VS{13}Boro kul kaŋ no, waati kaŋ a siyandi, a masi nee: «Irkoy kʼay sii ya ifutu tee», zama ifutu si hin ka Irkoy sii, nga mo si boro kul sii a ma ifutu tee.

\VS{14}Amma boro foo kul mma siyandi waati kaŋ nga boonay futaa nʼa cendi kʼa darga.

\VS{15}Woo banda ga, nda boonay futaa zandi, a ga zunubu hay, nda zunuboo nin, a ga buuyan hay.


\par }{\PP \VS{16}War masi war boŋ darga, agʼarmey, ay baakey.

\VS{17}Nooyan henna kul nda nooyan timmante kul si hun kala beene, gaayey Baabaa do. Nga kaŋ si barmay, a si tee bii kaŋ ga bere-bere.

\VS{18}Nga ibaayoo ra, a nʼir hay cimoo šennoo sabboo ra, hala ir ma tee sanda nga takahayey ize jina-jinawey.


\par }{\SH Wa haŋajer Irkoy meešennoo se kʼa ka goy
\par }
{\PP \VS{19}War ma bay, agʼarmey, ay baakey, adamize kul ma cahã ka haŋa kayandi, amma a masi cahã ka šelaŋ, a masi cahã ka futu,

\VS{20}zama adamize futuyanoo si haya tee kaŋ ga henan Irkoy jine.

\VS{21}Woo se war ma žiibi kul naŋ, nda laalay futu kul, wa Šennoo kaŋ dumandi war biney ra dii nda bineyaynay, a goo nda hini ka war hundey hallasi.


\par }{\PP \VS{22}Wa Šennoo ka goy, war masi haŋajer a se hinne ka war boŋ darga.

\VS{23}Zama boro kaŋ ga haŋajer Šennoo se, amma a sʼa ka goy, boraa ga hima nda boro kaŋ na nga ndum cimoo guna diji ra,

\VS{24}a na nga boŋ guna, a koy, de dogoo din da a dirɲa takaa kaŋ ga nga goo.

\VS{25}Amma boro kaŋ na ašariya timmantaa kaŋ ga sawalandi guna boryo, a duumi a ra, a mana tee haŋajerkaw dirɲante, a gʼi ka goy, boraa ga duu gomni nga goyey ra.


\par }{\PP \VS{26}Nda boro ga hongu addini boro ti nga, amma a si hin nga miɲoo, a mma nga boŋ darga, nga addinaa ti yaada.

\VS{27}Addinaa kaŋ ra žiibi sii, a ga henan Irkoy ir Baabaa jine ti: ma alyatimey nda woyey kaŋ kurɲey buu gaakasinay ngi fararoo ra, ma ni boŋ dii aduɲɲa žiiboo ga.




\par }\Chap{2}{\SH Masi borey bisandi cere
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agʼarmey, war masi borey bisandi cere ir Koy daržantaa Isa
Almasihu naanaa ra.

\VS{2}Nda boro kaŋ wura korbay goo kaboo ra, darbay henna goo jindoo ra, huru kate war margaroo\FTNT{*}{{\FR 2:2 }{\FR{2.2
}}{\FQ{margaroo}}{\FT{, Grek šenni ra, almaganaa faa ti
}}{\FQA{margahugoo.}}} ra, de talka foo mo huru kate kaŋ darbay žiibi goo jindoo ra,

\VS{3}war na boraa kaŋ ga darbay hennaa goo beerandi ka nee a se: «Ni, goro ne nongu hennaa woo ra». Amma war nee talkaa se: «He ni, kay no din ni cewey ga», wala «Goro ganda ay cewey cire».

\VS{4}War hunday game, war na borey bisandi cere, war mana tee ciitikaw lakkal laalayaŋ wala?


\par }{\PP \VS{5}Wa haŋajer, agʼarmey, ay baakey, Irkoy nka borey kaŋ aduɲɲa gʼi himandi talka suuba kʼi tee naanaykaw beeriyaŋ kʼi tee Irkoy
Laamaa tubukawyaŋ kaŋ a na allaahidu zaa borey se kaŋ ga baa nga.

\VS{6}Amma war, war na talkaa kaynandi. Manʼti almankoyney no ma war daŋ ngi hinoo cire, manʼti ngi no ma war ka koy ciitikey jine?

\VS{7}Manʼti ngi no ma maa hennaa wow kaŋ ga ciyandi war ga?


\par }{\PP \VS{8}Šikka sii kaŋ nda war na
ašariya beeroo tabatandi sanda takaa kaŋ nda
Citaaboo nʼa har ka nee: «Ma baa ni cinaa sanda takaa kaŋ nda nʼga baa ni boŋ»\FTNT{†}{{\FR 2:8 }{\FR{2.8
}}{\XT{Sargarey 19.18.}}}, war na haya henna tee.

\VS{9}Amma nda war na borey bisandi cere, war na zunubu tee. Ašariyaa ga war zukandi, ašariyaa hookaw ti war.

\VS{10}Boro kaŋ na ašariyaa kul dii, amma a na kanje folloku kuta, boraa na kanjey kul kuta.

\VS{11}Zama boraa kaŋ nee: «Masi zina»\FTNT{‡}{{\FR 2:11 }{\FR{2.11
}}{\XT{Fattaroo 20.14; Alhukumoo 5.18.}}}, nga da ka nee mo: «Masi boro wii»\FTNT{§}{{\FR 2:11 }{\FR{2.11
}}{\XT{Fattaroo 20.13; Alhukumoo 5.17.}}}. Nda nʼsi zina, amma nʼga boro wii, ni tee ašariyaa hookaw.

\VS{12}Wa šelaŋ war ma goy sanda boroyaŋ kaŋ ašariyaa kaŋ ga sawalandi gʼi ciiti,

\VS{13}zama ciitoo ga tee haya kaŋ ra hinnari sii borey se kaŋ si hinna. Hinnari ga hin ciiti.


\par }{\SH Teegoyey no ma naanaa timmandi
\par }
{\PP \VS{14}Agʼarmey, macin no a gʼa hanse nda boro ga nee nga ga naanay, ka gar nga teegoyey sʼa cebe? Naanaa ga hin kʼa hallasi wala?

\VS{15}Nda war armaa wala war woymaa baɲi, a sii nda nga zaari kul meehunaa,

\VS{16}de boro foo war ra nee a se: «Koy nda alaafiya, ma cankan, ma kungu», ka gar a manʼa noo hayaa kaŋ ga a ga too, macin no a gʼa hanse?

\VS{17}Takaa din da ti naanaa, nda teegoy sii a bande, nga boŋ se bukaw no.


\par }{\PP \VS{18}Boro ga nee: «Naanaa goo ma ne, teegoy hennayaŋ goo ya ne.» Ni naanaa cebe bila teegoy, ay gʼay naanaa cebe ma ne ay teegoyey ra.

\VS{19}Nʼga naanay kaŋ Koy folloku bara, haya henna no, ganjey mo ga naanay, de i ga jijiri.

\VS{20}He boro yaadaa, nʼga baa ma bay kaŋ naanaa bila teegoy sii nda nafaw?

\VS{21}Ibirahima, ir baabaa, manʼti teegoy kʼa tee boro šerrante kaŋ a na nga izʼaroo Isiyaka daŋ sargari tonadogoo boŋ ka nee nga gʼa kaa sargari?

\VS{22}Ni dii kaŋ naanaa nda nga teegoyey ka goy cere bande. Teegoyey no ma naanaa tabatandi.

\VS{23}Citaaboo šennoo tabati kaŋ nee: «Ibirahima naanay Irkoy, de a kabandi a se šerretaray.»\FTNT{*}{{\FR 2:23 }{\FR{2.23
}}{\XT{Šintinoo 15.6.}}} A ciyandi: Irkoy ceroo.\FTNT{†}{{\FR 2:23 }{\FR{2.23
}}{\XT{Taarikey 2to 20.7; Ezayi 41.8.}}}

\VS{24}War dii kaŋ teegoy no ma adamize tee boro šerrante, manʼti naanaa hinne.


\par }{\PP \VS{25}Woykuuroo Rahab\FTNT{‡}{{\FR 2:25 }{\FR{2.25
}}{\XT{Žozuwe 2.1–21.}}} mo, manʼti teegoyey kaŋ a nʼi tee maaganda se a tee boro šerrante, kaŋ a na dontokey dii kʼi ka koy nda fondo foo tana?

\VS{26}Zama takaa kaŋ nda gaaham bila hundi manʼti kala bukaw, takaa din da naanay bila teegoy manʼti kala haya bukaw.




\par }\Chap{3}{\SH Boro, ma hin ni miɲoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agʼarmey, war masi boobo ka tee alfa, war ma bay kaŋ ir kaŋ ti alfagey, ir ciitoo ga kuu,

\VS{2}zama cee booboyaŋ ir kul ga kaŋ. Boro kaŋ si dere nga šennoo ra manʼti kala boro kaŋ tee ka timme. A goo nda mo nga gaahamoo kul se hini.

\VS{3}Nda ir ga aljam daŋ baryey miɲey ga hala i mʼir ibaayoo tee, ir gʼi juwal ka koy nda ngi kunturey kul nongu kaŋ ra ir baa.
 
\VS{4}Nga ne, harihii beerey mo, takaa kul kaŋ nda i ga beeri, hew beerey gʼi tuti, amma leemu kaccu foo no mʼi ka koy nongu kaŋ zurandikaa baa ra.

\VS{5}Takaa din da, deene mo manʼti kala gaaham nongu kaccu, a ga hin ka haya beeriyaŋ ka bolsay. Wa guna takaa kaŋ nda nuune-ize ga hawsa beeri ton!

\VS{6}Deene manʼti kala nuune. Deene goo ir gaahamey ra sanda aduɲɲa laalaa. Nga no ma gaaham kul žiibandi. Nga no ma nuune daŋ ir hunaroo kul ra. Žahannam nuunaa no mʼa diinandi.

\VS{7}Ganjihooga dumi kul, nda cirawey, nda gandakoyey, nda haroo hayey ga goojandi, adamize no mʼi gooji.

\VS{8}Amma deene, boro kul si hin kʼa gooji: haya futu no kaŋ si kay nongu foo. A ga too met nda naaji kaŋ ga wiiya.

\VS{9}Nga nda ir gʼir Koyoo, ir Baabaa saabu, nga nda ir ga adamizey danga kaŋ takandi ka hima nda Irkoy.

\VS{10}Mee follokaa ra gaarari nda dangari ga hun. Agʼarmey, a si hima ka tee takaa woo.

\VS{11}Hari dandiguusu follokaa, hari henna nda ihotta ga hun a ra wala?

\VS{12}Agʼarmey, jeejayɲaa ga hin ka
zaytu-izeyaŋ hay wala mo
alanebɲaa ma jeejay hay? Nongu kaŋ ra hari ciiri-ciirante ga fatta si hin ka haŋ hari noo.


\par }{\SH Lakkal dumi hinkaa
\par }
{\PP \VS{13}May ti lakkalkoynoo nda fahamantaa war ra? Boraa ma nga teegoyey cebe nga dira taka hennaa ra nda bineyaynay nda lakkal.

\VS{14}Amma nda canseyan futu nda alhaasiditaray goo war biney ra, war masi bolsay, war masi taari cimoo ga.

\VS{15}Woo manʼti lakkaloo kaŋ ga hun beene. Aduɲɲa, nda adabbawey, nda ganjey wane nda a,

\VS{16}zama nongu kaŋ ra canseyan nda alhaasiditaray goo, taka šiira nda goy laala dumi kul ga garandi a ra.

\VS{17}Lakkaloo kaŋ hun beene, haya jinaa ti, a ga henan, a ga alaafiya noo, a ga boro tee boro boryo, a ga waafakay ceeci, a ga too met nda hinnari nda teegoy henna, a si borey daŋ cere jine, almunafikitaray sii a ra.

\VS{18}Izoo kaŋ šerretaraa gʼa hay ga dumandi alaafiyaa ra, alaafiyakoyney se a ga teendi.




\par }\Chap{4}{\SH Ceretaray dumi hinka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Man ra wongey, man ra alfitinawey kaŋ goo war game ga hun? Ni bay bine-ibaayey kaŋ ga cere kar, war hamey ra i ga hun?

\VS{2}War ga hayey boonay, amma war si duu ey. War ga boro wii, war moɲey ga baa haya, amma war si hin ka duu a. War ga yenje, war ga wongu, war si duu, zama war si Irkoy ŋaaray.

\VS{3}War ga ŋaaray, amma war si duu, zama war si ŋaaray nda fondaa, war si ŋaaray kala war bine-ibaayey teeyanoo se.

\VS{4}Zinateerey, war nka si bay kaŋ aduɲɲa ceretaraa manʼti kala ka tee Irkoy se iberi wala? Adiši boro kaŋ ga baa nga ma tee aduɲɲa se cere, mma tee Irkoy se iberi.

\VS{5}Wala war mma hongu
Citaaboo mma šelaŋ yaada kaŋ a nee kaŋ Irkoy ga hanse ka baa hundoo kaŋ a nʼa daŋ ir ra, a ga canse a se?

\VS{6}Amma a ga
anneema beeri noo ka bisa aduɲɲa wanoo, woo se Citaaboo nee:

\par }{\Q «Irkoy ga binebeerey gandu,

\par }{\Q amma a ga alhormo tee borey se kaŋ ga ngi boŋ yeeti ganda.»\FTNT{*}{{\FR 4:6 }{\FR{4.6
}}{\XT{Yaasawey 3.34.}}}


\par }{\MM \VS{7}Adiši, wa cindi Irkoy cire, wa kay Ibilisi se, a ga zuru ka mooru war ga.

\VS{8}Wa man Irkoy, a ga man war. Zunubantey, wa war kabey ɲumay, lakkal hinka-hinkakoyney, wa war biney henanandi.

\VS{9}Wa war binemaraa bay, war biney ma kankam, war ma hẽe. War haaraa ma bere ka tee binemarayyan, war ɲaaloo ma tee binehasaraw.

\VS{10}Wa war boŋ yeeti ganda ir Koyoo se, a ga war jer.


\par }{\SH Masi ni armaa ciiti
\par }
{\PP \VS{11}Agʼarmey, war masi cere maa hasara, boro kaŋ ga daŋ nga armaa ga wala a ga nga armaa ciiti,
ašariyaa ga boraa daŋ, ašariyaa no a nʼa ciiti. Nda nʼna ašariyaa ciiti, ni manʼti nga ganakaw, nga ciitikaw ti ni.

\VS{12}Boro folloku ti ašariyaa gorandikaa nda nga ciitikaa, a ga hin ka boro hallasi, a ga hin kʼa halaci. Amma ni, ni ti may ka ni cinaa ciiti?


\par }{\SH Masi ni boŋ jer
\par }
{\PP \VS{13}Sohõ war ga ay goo, war kaŋ ga nee: «Hõ wala suba ir ga koy koyra filaana ra, ir ga jiiri foo tee no din, ir ga maamala, ir ga albaha tee.»

\VS{14}War si bay haya kaŋ no suba gʼa hay. Macin ti war hunaroo? A manʼti kala harandaŋ kaŋ ga kaa alwaati kayna, woo banda ga, a ga dere.

\VS{15}War mma hima ka nee: «Nda ir Koyoo baa, ir ga huna, ir ga woo tee wala ir ga woo tee.»

\VS{16}Amma sohõ, war ga war boŋ jer war bolsiyaney ra. Bolsiyanoo woo dumoo kul ga laala.

\VS{17}Boro kaŋ ga wan ka ihenna tee, de a manʼa tee, boraa na zunubu tee.




\par }\Chap{5}{\SH Kašetayan almankoyney ga kaŋ ga goykey fara-bagaa ŋaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sohõ war ga ay goo, almankoyney! Wa hẽe war ma yooyo bonawey kaŋ ga kaŋ war boŋ maaganda se.

\VS{2}War almanoo funbu, dusey ga war bankaarawey zenji.

\VS{3}Guuruboosu tun war wuragoo nda war nzorfu kaaraa ra, ngi guuruboosoo ga seedetaray tee war ga, a ga war gaahamey ŋaa sanda nuune. Zaari korawey kaŋ ga kaa ra war na alman marga.

\VS{4}Nga ne, goykey kaŋ goy war faarey hegaa ra, war na ngi banaa dii, banaa kaati, hegaykey kaatoo huru hala ir Koyoo, Aduɲɲakoyoo haŋaa ra.

\VS{5}War huna kaani ra laboo ga, war cindi daame ra. War na war boŋ naasandi sanda alman kaŋ i nʼa soolu han foo a ma koosandi.

\VS{6}War na boro šerrantaa zukandi kʼa wii. A mana war gandu.


\par }{\SH Wa suuri, ir Koyoo kaayanoo man
\par }
{\PP \VS{7}Adiši agʼarmey, wa gaabu suuri ga hala ir Koyoo kaayanoo ga. Wa alfaroo guna kaŋ ga laboo dumari-ize henney batu. A ga suuri ngi maaganda se hala i ga duu ncirɲi jinaa nda ikokorantaa.

\VS{8}War mo, war ma suuri, wa bine tee, zama ir Koyoo kaayanoo man.


\par }{\PP \VS{9}Agʼarmey, war masi cere ciinay hala war masi ciitandi. Nga ne, ciitikaa goo ma kay hugoo miɲoo ga.

\VS{10}Agʼarmey, zarabi nda suuri here, wa annabey kaŋ šelaŋ ir Koyoo maaɲoo ga guna ka tee.

\VS{11}Nga ne, borey kaŋ ga muɲe duu gomni. War maa Ayuba muɲeyanoo alhabaroo, war dii kokoroo kaŋ ir Koyoo nʼa noo a se, ir Koyoo ga hanse ka tamalla, a ga hinna.


\par }{\PP \VS{12}Haya kul kaŋ no, agʼarmey, war masi žee, a ma tee nda beenaa, wala laboo. War masi žeeyan dumi kul tee. War ayyowoo, a ma tee ayyo, war kalaawoo ma tee kalaa, hala ciiti masi kaŋ war boŋ.


\par }{\SH Irkoy ŋaarayyan nda naanay
\par }
{\PP \VS{13}Boro goo war ra kaŋ ga zarabi wala? A ma Irkoy ŋaaray. War boro kaŋ ga ɲaali, a ma don ka Irkoy saabu.

\VS{14}Boro kaŋ ga wirci war ra, a ma ciya
Egilizoo boro beerey se i ma Irkoy ŋaaray a se kʼa yon nda jii ir Koyoo maaɲoo ga.

\VS{15}Irkoy ŋaarayyan kaŋ teendi nda naanay ga wircikoynoo hallasi, ir Koyoo gʼa tunandi. Nda a nka zunubu tee, a ga yaafandi a se.

\VS{16}Woo se wa war zunubey har cere se, war ma Irkoy ŋaaray cere se hala war ma duu ka duu baani. Boro šerrante, nda a na Irkoy ŋaaray, nga ŋaarayyanoo ga hanse ka bara nda alfayda.

\VS{17}Ilyasu manʼti kala adamize sanda ir cine. A na Irkoy ŋaaray nda hini ncirɲi masi kaŋ, de mo ncirɲi mana kaŋ laboo boŋ jiiri hinza nda handu iddu.

\VS{18}A yee koyne ka ŋaaray, beenaa doo. Laboo na ize tee.


\par }{\PP \VS{19}Agʼarmey, nda war affoo mooru cimoo, de boro nʼa yeeti kate,

\VS{20}war ma bay kaŋ boro kaŋ kate zunubante kaŋ dere fondaa ga, boraa ga hundoo hallasi buuyan ra, a na zunubu boobo daabu.

\par }