II. Entambala ntagatîfu yatulagwa na Matatiyasi
2
Matatiyasi n’abâna bâge
1 Ago mango hanaciyisha mulume muguma ye Matatiyasi mwene Yowane, mugala wa Simoni mudâhwa mukulu w’omu bûko bwa Yowaribu, anacirhenga e Yeruzalemu, agendiyûbaka e Modini. 2 Ali agwêrhe bagala barhanu: Yowane izîno lyâge lishembano ye wali Gadi. 3 Simoni, bakazâgimuderha mpu ye Tasi. 4 Yûda izîno lyâge lishembano ye wali Makabeyo. 5 Eleyazari izîno ly’okucîsula ye wali Ahurani, na Yônatani naye izîno lyâge ly’okucîsula, ye wali Apusi. 6 Erhi abà amâbabala n’amabî gadwîrhe gajirwa e Buyahudi n’omu Yeruzalemu, 7 Matatiyasi anaciderha erhi: Yajewe nieki we! Carhumirage nieki mburhwa mwa gano mango mpu mbone oku omulala gwâni gwasherera n’okuhera kw’olubaga lwa Nyamuzinda, lwamahirima omu maboko g’abahwinja, aka-Nyamuzinda akala kakola kali omu maboko g’abashombanyi. 8 Enyumpa y’okushengera ekola mulangabule nka muntu banenaguzize. 9 Ebirugu byakazâgikayikengesa byoshi byahâhirwe, abâna bâge b’ebirhaba boshi banigûzibwe omu mirimbwa; engôrho y’omushombanyi yahungumwire abâna hâge b’emisole boshi. 10 Lubaga luhi lurhayimiri omu kashambala kâge, nîsi erhi okucîhêkera ebi bahagula muli ye. 11 Bamukungwîre yêshi, owakazagicîrhonda yêne akola mujà. 12 Sinzagya oku oluhêro lwîrhu, akashala kîrhu, irenge lîrhu, byoshi byàhagwîrwe, amashanja g’abapagani gabihemwîre. 13 Biguma bicigi byankacirhuma rhwalama? 14 Okubundi obôla Matatiyasi n’abagala basharhula emyambalo yaho bayambala sunzu bajà omu mishbo minene.
Enterekêro yarhindibuzibwa aha Modini
15 Abarhambo ba mwâmi bajira omukolo gw’okusêza abantu mpu bahemukîre Nyakasane, banaciyisha omu lugo lwa Modini, bakolaga bayishire okurheganya enterekêro zâbo. 16 Bene Israheli banji babashiga, Matatiyasi boshi n’abagala banacigendijira nabo eryâbo ihano olundi lunda. 17 Zirya ntumwa za Antiyokusi banacijà emunda Matatiyasi ali banacimubwîra mpu: «Oli muluzi wa lukengwa na wa buhashe muli luno lugo ogwêrhe na bagala bâwe na bene winyu osimikirekwo. 18 “Jaga eruhya we murhanzi ojire okwôla irhegeko lya mwâmi lidesire nk’oku agandi mashanja ganajizire, nk’oku abantu ba Yûda banajizire n’abasigîre omu Yeruzalemu na ntyôla w’oyûla wêne mweshi n’abà omu mulala gwâwe mwâbà bîra ba mwâmi; we oyûla mweshi n’abâna bâwe mwahembwa bwenêne amasholo n’ensaranga n’ebindi binji mwandu”». 19 Matatiyasi anacishuza ahamagaza n’izù linene erhi: «Ciru amashanja goshi g’omu bwâmi gankamuyumva, ngasi muguma aleke ntyôla idini ly’ababusi bâge, ciru bankashimba ntyôla n’obulonza bwâbo, n’amarhegeko gâge. 20 Nionôla n’abagala bâni na bene wîrhu rhwashimba idini ly’ababusi bîrhu. 21 Nnâmahanga arhulange rhurhahîraga rhukaleka akanwa n’amarhegeko gâge. 22 Rhurhashimbe amarhegeko ga mwâmi na ntyôla mpu rhucîberule oku idini lîrhu, rhujè akabà ekulyo nîsi erhi e kumosho». 23 Oku anayûsiderha ebyôla binwa, muyahudi muguma ayêgera omu masù g’abandi boshi mpu akola arherekêra nk’oku irhegeko lya mwâmi linadesire, kuli lulya luhêrero lwàli aha Modini. 24 Matatiyasi erhi abona kulya omutula gwamugwârha, yêshi ebya muli omunda byageramwo omusisi, aleka oburhè bwâge bwanayâka nk’oku irhegeko linadesire, anacicîguga kuli olya muntu amunigira kulya luhêrero. 25 Muli agôla mango gonênè, aniga olya musirika wa mwâmi wajag’asêza abandi mpu barherekêre, ahongola na lulya luhêro. 26 Ntyôla kw’obushiru bw’irhegeko* bwamugendinage, akulikira ntyôla olwiganyo lwa Pinasi walwîsagya Zimri, mugala wa Salomu. 27 Okubundi obwôla Matatiyasi anacij’ahamagaza omu lugo lwoshi erhi: ngasi yêshi onacigwêrhwe n’obushiru oku kanwa ka Nnâmahanga, akabà ocîlanzire eciragâne câge emwa Nnâmahanga, akanye anshimbe. 28 Ye n’abagala bayikirira oku ntondo, bajandika ebi banaligwêrhe byoshi omu lugo.
Olwa Sabato omw’irungu
29 N’abandi Buyahudi banji bakazâgilonza obushinganyanya bwa kanwa ka Nnâmahanga, nabo babungulukira omw’irungu. 30 Mpu bajicîbêrera eyôla munda boshi n’abâna bâbo, na bakâbo, n’ebishwêkwa byâbo bisungunu bulya bali bamâlibuka. 31 Banacimanyîsa emwa basirika bakulu n’engabo zâbo zanali aha Yeruzalemu, murhundu gwa Daudi, oku abantu barhayêmîre irhegeko lya mwâmi bajîre cifulika omw’irungu. 32 Honahalya ngabo nyinji y’abasirika ya nacibakulikira, erhi babahikako batwa olugamba balonza okubalwîsa olusiku lwa Sabato. 33 Banacibabwîra mpu akagayo kinyu kamarhalusa! Rhengi muyishe munajire oku mwâmi anarhegesire na ntyôla mwanalama. 34 Nabo Abayahudi banacibashuza mpu: rhurharhenge eno munda; rhurhashimbe irhegeko lya mwâmi, bulya kwanabà kuvuna olusiku lwa Sabato. 35 Honahalya abanya-Sîriya banacibatulakwo entambala. 36 Ci abâbo barhabashuzagya, barhaderhaga mpu bakababanda ciru ibuye liguma, ciru mpu bankahamika eminwa y’obulumba bàlicîfulisiremwo. 37 Rhufîre rhweshi haguma oku rhunali, bakolaga bacîbwîra. Empingu n’igulu bali bahamîrizi bîrhu kuli oku mwarhuyîrha buzira kushimba irhegeko ciru n’eliguma. 38 Abasirika babarhabâlira ntyôla olusiku lwa Sabato, babanigûza boshi kuguma n’abâna bâbo, bakâbo n’ebishwêkwa byâbo, bali bantu cihumbi.
Omukolo gwa Matatiyasi n’ogw’engabo yâge
39 Matatiyasi erhi ayumva ogwôla mwanzi gw’abîra; babalakira bwenêne, babavugumulira emirenge, babarhogeza emirenge bwenêne. 40 Banacibwîrana mpu: rhukaderha mpu rhwankajira rhweshi nk’oku bene wîrhu bajizire, rhukaderha nti, rhurhankalwîsa agandi mashanja omu kufungira akalamo kîrhu; amarhegeko gîrhu, buno buno banarhumalîra rhweshi hano igulu. 41 Kurhenga olwo lusiku banacirhôla ogûla muhigo mpu: amango hakajira owarhulwîsa olwa Sabato, nîrhu rhunamulwîse, rhulekifa nk’oku abîrhu bajiraga emunda bali bacîfulisire. 42 Enyuma ly’ahôla ecigabi c’Abahasidimi† bacîlunga kuli bo; bali b’Israheli ba ntwâli, bulya boshi banashibiriraga akanwa ka Nnâmahanga. 43 Ngasi boshi banakazâgiyâka eryôla ibala, obwo buhanya nabo, bacîlunga kuli bo na ntyôla bayûshûla emisî yâbo. 44 Bayîrha enkola maligo, omu bukunizi bwâbo, n’abalêrha akavango omu burhè bwâbo. Emisigala yayâkiraga emwa gandi mashanja yacicîfulika yo. 45 Matatiyasi n’engabo yâge bazunguluka omu cihugo coshi bajà barhangula empêrero. 46 Bajàbakembûla omu kubasêza ngasi bâna barhali basâg’ikembûlwa, banashimânaga omu Israheli boshi. 47 Banagendekera okuminika eyôla mifiriri. Nobushanja bwâbo bwababêra bwinjà. 48 Ntyôla irenge lya kanwa ka Nnâmahanga balîkûla omu maboko g’abashombanyi na balya bâmi babî, barhanazigaga omushekera gw’encuku gwashekêreza omu cihugo câbo.
Okufà kwa Matatiyasi n’ebinwa byâge bizinda
49 Erhi ensiku za Matatiyasi ziheka, anacibwîra abâna bâge erhi: «Bunôla gakola mango ga bucîbonyi na mango ga kutwâna omumino mango gashâbashâba na ga bukunizi bulîkirirwe. 50 “Yâgi bâna bâni bajizire obushiru oku kanwa ka Nnâmahanga, muhâne obuzîne bwinyu malaganyo g’ababusi bîrhu garhuma”. 51 “Kengêri emikolo ababusi bîrhu bajizire amango banaciri hanôla, ninyu mwanayishibona irenge linene n’izîno linyu lyanayôrha emyâka n’emyâka”. 52 “Abrahamu k’arhabonekaga mwemêzi omu marhangulo abwîne k’arhanakuzibagwa mpu ali muntu wa buyêmêre erhi ko binali?” 53 “Yozefu omu mango g’amalibûko gâge alanga amarhegeko ga Nnâmahanga kwarhuma abà murhambo mukulu omu Mîsiri”. 54 “Pinasi, shakulu wîrhu obushiru ali agwêrhe oku ndagâno ya Nnâmahanga bwarhuma ahâbwa eyindi ndagâno y’ensiku n’amango”. 55 “Yozwè omu kuyûkiriza akanwa bwinjà, omu kuhamîriza akanwa okushingânîne, kwarhuma abà mutwî w’emmanja omw’Israheli”. 56 “Kalebu okuhamîriza okunali omu ndêko kwamuhà ecihimbi c’ecihugo nka kashambala kâge”. 57 “Daudi, okurhînya Nnâmahanga kwâge kwarhuma ahâbwa obwâmi bw’ensiku n’amango”. 58 “Eliya obushibirizi bwâge oku kanwa ka Nnâmahanga bwarhuma ahêkwa omu mpingu”. 59 “Ananiyasi, Azariyasi na Misaheli okuyêmêra kwâbo kwabayôkola omu ngulumira y’omuliro”. 60 “Daniyeli, obwîrhonzi bwâge bwamuyôkola bwamukûla omu kanwa k’entale”. 61 “Ntyôla mulole omu ngasi mpiriri y’abantu bagera han’igulu, ngasi bacîkubagira Nyamuzinda barhabulabula”. 62 “Kuziga murhayôbohaga oburhegesi bw’omuntu mugalugalu, irenge lihwera oku cavu n’oku binyagasi by’ekuzimu”. 63 “Ene erhi ye warhina ecikanyi, n’irhondo orhacimushimâne bulya anashubîre omu katulo n’enkengêro zâge erhi zamâyûrha”. 64 “Kuziga bâna bâni musimike, mubè n’oburhwâli bw’okulwîra akanwa ka Nnâmahanga bulya kanarhuma mwaja irenge”. 65 “Loli mwene winyu Simoni, nyîshi oku abà mugula w’ihano, mwakazimu yumva ensiku zoshi, yekola wajibà sho winyu oyûla”. 66 “Yûda Makabeyo, muntu wa ntwâli kurhenga eburhò bwâge, abè murhambo w’engabo zinyu z’abalwî, ahagalike amashanja”. 67 “Mushubûzagye ngasi banashimba akanwa ka Nnâmahanga boshi mucîhôlere olubaga lwîrhu”. 68 “Mugalulire amashanja kulya banajiriraga Israheli na ninyu mwene mucîhangâne okushimba akanwa ka Nnâmahanga”».
69 Anacibagisha, anacijà emunda bashakulu wâge bàjîre. 70 Afà omu mwâka gwa igana na makumi anni na ndarhu; abagala banacimubisha omu nshinda y’ababusi bâge aha Modini na Israheli anacimushîba n’okumulakira bwenêne.
* 2:26 Obushiru bw’amarhegeko: Lolà Mib 25, 6-15; Lul 106, 30. † 2:42 Abahasidimi: Ngabo y’Abayahudi balishimbire amarhegeko.