YOWELI
Enshokolezi
Ecitabu ca Yoweli cayandikagwa omu mwâka gwa 400 embere ly’okuburhwa kwa Kristu. Cirhumanyisa obwôrhere bw’omulala gw’Abayahudi enyuma ly’okurhenga elubungo e Babeli: barhàgwêrhe mwâmi, bàcisêza omu buyêmêre bwâbo. Yoweli akolêsa engerêrezo n’ebinwa by’abandi balêbi ba mîra, bwenêne bwenêne Ezekiyeli na Abudiya.
Yoweli ayâliza okuyandagalirwa kw’olubaga lwoshi lwa Nnâmahanga n’Omûka gwâge. Amango gw’Omucunguzi, obulêbi bwâge bwarhangira okuyunjula kurhenga amango Mûka Mwimâna ayandagaliraga Entumwa za Kristu, olusiku lukulu lwa Pentekoste lurhanzi. Petro Mutagatîfu ayish’iderha ebinwa bya Yoweli omu nyigîrizo zâge (Ebj 2, 16-21). Yoweli ali mulêbi w’obuciyûnjuze. Ahûna abantu mpu bacîshalise banakaz’ishenga bulya obwo buciyûnjuze bw’okuli. Bwayish’ijà omu liturjiya y’Ekleziya omu mango ga Kwarezima.
Ecitabu c’omulêbi Yoweli cimanyisa kurhi enzige zasherêzagya ecihugo ca Yûda bwenêne. Nyamubâho ayâkuza analangâliza oku obuhanya bwâhwe n’oku ecihugo cagaluka omu bwôrhere hwinja. Cishambâla kurhi Nyamubâho ânatwire amashanja olubanja na kurhi Nyamubâho na Israheli banayime lwoshi.
EBIRIMWO
1. Obuhanya: okusherêra bwenêne kw’ecihugo n’enzige: c. 1, 2—3, 5
2. Amashanja gatwîrwa olubanja: c. 4, 1-17
3. Obufulûle: okucungulwa kwa Yûda: c. 4, 19-21
1
1 Ebi biri binwa Nyakasane àderhesagya Yoweli, mwene Petuweli.
I. Obuhanya bw'enzige
Emirenge y’oburhè oku cihugo
2 Murhege okurhwiri mweshi bagula b’ecihugo, mufukûle amarhwîri ginyu mwe bantu b’e Yûda! Ka mwarhenzir’ibona kwa bene oku omu mango ginyu, erhi amango ga bashakulûza binyu? 3 Mukushambâlirage abâna binyu, n’abâna binyu nabo bakubwîre abâna bâbo, nabo abâna bâbo bakubwîre iburha lyâbo. 4 Ngasi ehi akashôlero kàsizize omu myâka, hyâlìbwa n’enzige*; ehi enzige zisizize hyâlibwa n’ebizindêre; ehi ebizindêre bisizize, hyâlìbwa n’amahanzi. 5 Tulûki, munalake mwe balalwe. Mwe banywi b’amamvu muvugumule emirenge kuli ogu mukenzi gw’amamvu g’ecikànga: murhakacigalabulakwo. 6 Bulya ababisha barhêzire ecihugo câni, bali banji na ntwâli; amîno gâbo nka ga ntale; orhubwâjigo rhwâbo nka rhwa nnina w’entale. 7 Banyônîre ishwa†. Bankundulîre emizâbîbu n’emitini, emburho bazishangula, bazivungunyula amashami, n’ebibabi byahonga. 8 Mubande endûlù ak’omuhya-kazi oli omu mishîbo‡ alakira omulume ocishuba amurhôla dubaduba. 9 Ntà burherekêre§ oli obw’engano, oli obw’idivayi bucidwîrhe bwalerhwa omu ka-Nyamuzinda. Co cirhumire abadâhwa bali omu mishîbo, bo bajira omukolo gw’okurhumikira Nyakasane. 10 Ebishagala birhaciyimbwamwo akantu; obudaka buli omu mishîbo, bulya emyâka yahagwîrwe, ntà mamvu, amavurha gahezire. 11 Mwe bahinzi mujâge omu mirhanyo; mubande endûlù mwe bakomâ b’ez’emizâbîbu: ntà ngano, ntà ntônyi ya murhobo gwa mizâbîbu, ntà ciru entônyi nguma y’amavurha mahyâhya. 12 Enkoma zahûzire, amashwa gajâmwo ecalânda, emyungu, emirehe n’ebijumbu, emyâka yoshi yayûmire. Ngasi masîma goshi gazimûsire omu bantu.
Omulâli gw’okucîshalisa n’okuyakûza Nyakasane
13 Mwe badâhwa, yambali sunzu, muyakûze omu mirenge. Mwe barhumisi ba Nnâmahanga, muyishe, mugeze obudufu bwoshi muli sunzu. Bulya ntà burherekêre bucidwîrhe bwalerhwa omu ka-Nyamuzinda*, oli oburherekêre bw’engano, oli oburherekêre bw’idivayi. 14 Mwe bagula, mubwîre abantu boshi, murhegeke bacîshalise, bajire olusiku lukulu omu ka-Nyamuzinda winyu. Muyakûze Nyamuzinda†. 15 Loli oku olusiku lwa Nnâmahanga luyîruka, luyishire nka cizombo, nka câhirà carhenga emwa Nyamuzinda-Ogala-byoshi. 16 K’ebiryo birhârhuhirigirhaga omu masù, harhaciri masîma n’omwîshingo omu ka-Nyamuzinda. 17 Emburho yàmiragwa yayûmîre omu malongo‡, enkuluba ziri bûmu bûmu, enguli zâshâbwa bulya murhacibà bici ntà mahemba gaduga obuntu. 18 Yumvi oku ebishwêkwa bidwîrhe byalumba! Amasò g’enkafu gadwîrhe gahabuka omu malambo, gajà eyi n’eyi, erhi kubula aha gâkerera kurhuma, ciru n’ebibuzi ekola mihorhà.
Omusengero gw’omulêbi
19 Nnâmahanga, w’ono ndwîrhe nayâkûza, bulya ecihugo cahìre mabira, emirhi yoshi yasingônosire. 20 Ebishwêkwa byoshi byajongîre omu masù gâwe, bulya enyîshi zoshi zaganyire, ecihugo cahya mabira§.
* 1:4 Eco cinwa ciyêrekîre enzige zàrhêraga ecihugo. Ebiryanyi by’emburho bigwêrhe mazìno anni emw’Abahabraniya: gazam, yeleq, hasîl, arbeh. Arbeh lyo izîno balug’ikolêsa; kwo kuderha «mukunduzi». † 1:7 Bazivungunyula: omu Cihabraniya, aho bahadesire ntya: «okuli, àmuyunula, anamubâge». ‡ 1:8 Ako kanwa k’omulêbi kabwizirwe abâna ka mishîbo: sunzu gwo mwambalo gw’emishîbo n’obucîyûnjuze emw’Abayahudi. § 1:9 Oburherekêre (lolà muli Lev 2) n’obugashânize bwa ngasi lusiku kwalî kurherekêra ebihingwa omu ishwa: nshâno, mamvu, mavurha. Lolà muli Lub 29, 38-42; Mib 28, 3-8. * 1:13 Muyishe omu ka-Nyamuzinda (lolà 2, 17). † 1:14 Murhegeke: ko kuderha mucêse, mushuke, murhenze ebyâha. Guli mulâliko gw’okucîyûnjuza n’okushenga nk’oku omu 2, 12-13. 15-17; lolà Yôn 3, 5-9. ‡ 1:17 Ako kanwa karhayumvikini bwinjà, kuli kuderha nkaba oku emburho barhwêraga erhameraga. § 1:20 Mabira erhi mulìro, lolà 2, 3 n’engulumira: cimanyîso ca canda cikali, lolà Amo 7, 4.