12
Sii ꞌywala gɨnə kɨrara gɨ daa kwaynaniyə
1 Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ waygɨ nə Moyis day gɨ Arõ gwale mana gɨ sɨn̰a dɨ Ejibtɨ lə ba da: 2 «Duru gɨ ka di, ha ꞌya i duru dan gɨ dɨrɨn̰ nə piiyə gɨnə aliya duwa. 3 Hana waynagɨ chamrang nə Israyel pad dayyə da: Duru gɨ ka di ꞌwoo duwa gɨ mwaj lə da, nare ciri day dwar̰ɨ lə bá bá da, gɨ yɨnə gəgɨr̰ɨn̰ gɨ dwe, bədə kaw, gwa gɨ dwe bá bá. 4 Me nare nə dam kɨrə mɨn di gɨr̰ɨnə nyamna wama gɨ gəgɨr̰ɨn̰ di bam pad bədə da, kalgɨ gɨ ɓamarna daa gɨ woni ciri day bɨdɨ nə dam tuləgɨ lə ib. Me gɨ yarna gɨr̰ə day di le do, me gɨ ɓɨr̰ɨn̰ə gəgɨr̰ɨn̰ labaa gwa di gɨ ha nyamagɨ wama cherni dayyə bá bá di sɨn̰.
5 Anə ha ɓɨr̰ə i gəgɨr̰ɨn̰ labaa gwa gaba aliya mɨn gɨ mani nə àcn̰e hin̰e kaw ilə sɨwə bədə. 6 Anə ha gama gəgɨr̰ɨn̰je di bɨraa wála gɨ mwaj dii wodɨ gɨnə duru gɨ ta di duwa lə. Me wála gɨ ta lə di, dawa ɗwanda dɨra lə da, ꞌyeni nare nə Israyel pad dannə ciri dan dwar̰ɨ lə bá bá da, anə ha kundɨbə gəgɨr̰ɨn̰je di. 7 Anə dara kundɨbə da, anə ha ꞌwoo bare daa me, ciri dɨ anə ha wama kabni di lə dwar̰ɨ lə bá bá da, anə ha ɗagda bare di kululi bɨdəgɨ nə icheyə daa me tulɨn̰yə tulɨn̰yə me ca.
8 Kabni di, anə ha wagdawe me, anə ha wamaw gɨ changa dɨ ta lə di dog, gɨ mapa gɨ dɨban musbu me, gɨ mani bajɨragɨ nə ɗan̰e me ca. 9 Anə ha wama kabni di gɨ bɨ̀ra bədə me, anə ha hangdaw bədə me ca. Me anə ha wagdawe duwa lə gɨ nə gɨdaw me, dɨw me, nudəw me pad. 10 Anə ha kala kabni di wála daa hin̰e bədə bɨr̰ɨn̰, me walna daa sanga da, anə ha uləw i bam.
11 Mana gɨ anə dara wama da, magdɨna wamdang daa me, hurbɨna gɨbande dan gɨdɨrangə me, layna cilangde dan ɨsɨrangə me. Kal anə wom ꞌyen̰ bam kaláng dara bɨr̰ɨn̰yə hára. Ha ꞌya i sii ꞌywala gɨnə kɨrara gɨ daa kwaynaniyə gaba àsan ɨndi Gaba dama gɨ dɨrən bɨr̰ɨn̰ sumi gɨ ꞌwaga dɨnnə.
12 Changa dɨ laba lə da, nə ha jàa sɨn̰a dɨ Ejibtɨ dɨdə. Me nə ha ꞌyáa dine nə man̰jɨli bam pad me nə ha ꞌyáa mani nə paga dɨndɨragɨ nə gɨ yə̀gɨ dɨrɨn̰ nə piiyə bam pad me ca. I yande di me nə ha agɨ nɨm gɨ domde nə sɨn̰a dɨ Ejibtɨ lə pad sariya dɨ wome nan̰ me ca. Ɨndi di, nə i Aba dama gɨ dɨrən bɨr̰ɨn̰. 13 Nə ha jàa sɨn̰a dɨ Ejibtɨ dɨdə dara àsagɨ gɨ nare dɨra wamani. Me ꞌyeni da, bare di ha ꞌya i mani woni gɨlə ciri dɨ anə dam lə di. Mana gɨ nə dara yara bare gɨ ta di mwom da, nə ha cilangang daa. Wamani gɨ ta di ha àlang bədə.
14 Gɨ aliya aliya wála gɨ ta lə di da, anə ha àla sii ꞌywala dara àsan ɨndi Gaba dama gɨ dɨrən bɨr̰ɨn̰ di sumi gɨ ꞌwaga dɨnnə, dara kal dusɨrəng gunəng nɨm daa mana gɨ mani nə àlal di dɨdəgɨ lə. Ta di me i bii gɨ ꞌwoo gɨ dam gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰. Kal ꞌyeni nare nə Israyel gɨ swaa dan bá bá da, kalna dusɨrəng dɨwə gɨ dɨrɨn̰ bɨr̰ɨn̰.»
Sii ꞌywala gɨnə mapa gɨ dɨban musbu
15 «Wála wurgɨsubu dalawə da, anə ha wama i mapa gɨ dɨban musbu. Wála gɨ dɨrɨn̰ nə piiyə da, anə ha laya musbu gɨ kɨrə dannə pad bwaw bam. Me gun gɨ wamna mapa gɨ gɨ àlɨw gɨ musbu di wála gɨ wurgɨsubu di dalawə da, kal gɨ ꞌywarnaw bam nare nə Israyel di dwar̰agɨ lə. 16 Wála gɨ dɨrɨn̰ nə piiyə me, gɨ wurgɨsubu lə me da, anə ha dayara dara àsan ɨndi gɨ Mãr̰ĩ sumi gɨ ꞌwaga dɨnnə. Wála gɨ ta lə di, anə ha ɓɨlə ɨsɨrang giyə lə bədə bɨr̰ɨn̰. Me wi kaw, àlna i mani duwa nə wama mɨra.
17 Anə ha àla sii ꞌywala gɨnə mapa gɨ dɨban musbu di kal dusɨrəng gunəng daa dara i wála gɨ ta di dalawə ɗən̰ me nə dɨməgɨ nare dan nə Israyel bam sɨn̰a dɨ Ejibtɨ lə di gɨ bɨrmə duwa kɨrab kɨrab. Ta di me i bii gɨ ꞌwoo gɨ dam gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰. Kal ꞌyeni nare nə Israyel gɨ swaa dan bá bá da, kalna dusɨrəng dɨwə gɨ dɨrɨn̰ bɨr̰ɨn̰. 18 So wála gɨ mwaj dii wodɨ gɨnə duru gɨ mɨnnə gɨ dawa ɗwanda dɨra lə bɨraa ha wála gɨnɨn̰ sɨr gɨ dii mɨn gɨ dawa ɗwanda dɨra lə da, anə ha wama i mapa gɨ dɨban musbu mɨra. 19 Wála wurgɨsubu gɨ ta di dalawə da, kal musbu hin̰e kaw, ina lə kɨrə dannə bədə. Me gun gɨ wamna mapa gɨ gɨ àlɨw gɨ musbu da, ina i mɨje gɨ dam dannə labaa gun gɨ ulay kaw, kal gɨ ꞌywarnaw bam nare nə Israyel di dwar̰agɨ lə. 20 Anə ha wama mapa gɨ gɨ àlɨw gɨ musbu bədə. Me mana dan gɨ anə dam lə bá bá da, anə ha wama i mapa gɨ dɨban musbu mɨra.»
Ɗangr̰a gɨ sii dara sii ꞌywala gɨ kɨrara gɨ daa kwaynaniyə
21 Ɨr̰ɨ Moyis ꞌwaga nare nə Israyel nə dɨrəgɨ nagdɨ me waygɨ ba da: «Nare nə dam ciri dwar̰ɨ lə bá bá da, gɨ yɨnə gəgɨr̰ɨn̰ gɨ dwe labaa gwa gɨ dwe me, gɨ kundɨnə dara àla gɨ sii ꞌywala gɨnə kɨrara gɨ daa kwaynaniyə di. 22 Anə ha chawa habda gɨ isop* gangr̰aw me anə ha sow mana gɨ bare gɨ gəgɨr̰ɨn̰ gɨ gɨ bow mana gɨ pɨrayyə di me, anə ha ɗagda bare di mana gɨ kululi bɨdəgɨ nə icheyə daa me tulɨn̰yə tulɨn̰yə me. Kal gun mɨn gɨ ciri dan dwar̰ɨ lə gandɨna iche bədə, bɨraa jomni bá. 23 Me mana gɨ Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ ha hára jàa gɨ Ejibtɨ dɨdə dara àlagɨ́ nare dɨra wamani me dara yara bare gɨ kululi bɨdəgɨ nə icheyə daa me tulɨn̰yə tulɨn̰yə me da, an̰ji ha cilanga daa, ha kala paja duwa gaba àla wamani ha dɨmə hára ciri dan dwar̰ɨ lə bədə.
24 I bii gɨ ꞌwoo gɨ dam gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰. ꞌYeni me mwàgɨrang pad me da, anə ha kala dusɨrəng dɨwə. 25 Mana gɨ anə dara hára ganda sɨn̰a dɨ Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ biyəng bɨw way ba a ha ꞌyàng gandɨdɨ le di dɨdə mwom da, anə ha àla mani nə ta di.
26 Me dɨndɨrang ùrnəng da, mani nə anə àlgɨ ta di, gɨndəgɨ ba i man mo da, 27 anə ha wayagɨ da: “I bwasa gɨnə sii ꞌywala gɨnə kɨrara gɨ daa kwaynaniyə dara àsaw Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ sumi gɨ ꞌwaga dɨwə. An̰ji tanga cilanga ciri dɨnə nendɨ nə Israyel ɨnda di daa, wála gɨ an̰ji jàa gɨ Ejibtɨ dɨdə àla nare dɨra wamani, me kalandɨ nendɨ nə Israyel pəgɨn̰ di.”»
Ɨr̰ɨ nare nə Israyel di piy gubɨrəgɨ dodə me, mɨlawdɨ gɨ Mãr̰ĩ 28 me, borgɨ hargɨ àla mani nə Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ ɨrmɨgɨ nə Moyis day gɨ Arõ di yande dige dige me ca.
Wamani gɨ dii mwaj lə: Made dɨnə dine nə man̰jɨli nə Ejibtɨ day
29 Gɨ changa dwar̰ɨ da, Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ ꞌyə dine nə abje nə man̰jɨli pad nə Ejibtɨ bam, so dole gɨ dam gage gɨ dwãr̰ĩyə gorndɨw gɨ man̰jɨli, bɨraa hára gun gɨ gɨ yɨw àsɨw dangeyə dwe duwa gɨ man̰jɨli me. Mani day nə paga dɨndɨragɨ nə abje nə gɨ yə̀gɨ dɨrɨn̰ nə piiyə kaw, an̰ji ꞌyəgɨ bam me ca. 30 Changa dɨ ta lə di, dole gɨ Ejibtɨ me, woni àla gandɨw giyə me, nare pad nə Ejibtɨ me, ɓɨr̰in̰ɨgɨ daa bo gura, dara ciri dɨnə nare nə Ejibtɨ day dɨ made ilə dwar̰ɨ lə bədə da, ilə bədə.
Nare nə Israyel cɨm kal sɨn̰a dɨ Ejibtɨ bam
31 Changa dwar̰ɨ dɨ ta di lə, dole gɨ Ejibtɨ ꞌwaga nə Moyis day gɨ Arõ me waygɨ ba da: «Swana daa! Gandɨna bam sɨn̰a niyə. ꞌYeni me nare dan nə Israyel di me, hana le dara mɨlawda gɨ Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ di, ya anə banə waya nɨm de. 32 Layna mani dan nə paga nə dine me, nə gechide me hana nɨm ɨsɨrangə, ya anə banə waya nɨm de. Me amsɨnan Mãr̰ĩ dan kal a piynə bɨw dɨnnə.»
33 Nare nə Ejibtɨ ɨrɨm dusɨrəgɨ lə ba gɨ ha mara i bam pad. Cendi ur̰ɨgɨ nare nə Israyel di sɨdəgɨ daa, waygɨ cendi ba gandɨna bam kaláng sɨn̰a dayyə di. 34 I dara ta di me nare nə Israyel lay burə day gɨ cendi kurədɨw dɨban musbu dara piyə gɨ mapa di daa ɨsɨragɨ lə. Cendi magdɨ dásabe day woni piyə gɨ mapa di daa gɨ barge day me, lay chɨ́gdɨ kundɨrəgɨ lə, me hargɨ nɨm.
35 Nare nə Israyel àl mani nə Moyis waygɨ di. Cendi amsɨgɨ nare nə Ejibtɨ mani nə gɨ ɗangr̰ɨgɨ gɨ tuda me, gɨ jindar me, barge me ca. 36 I dara Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ di me, nare nə Ejibtɨ àl nɨm gɨ dusi dɨ lade gɨ nare nə Israyel me ꞌyàgɨ́ gɨ mani nə cendi ùrgɨ ɨsɨragɨ lə di. Mwom da, nare nə Israyel lay mani nə ꞌywaa nənə nare nə Ejibtɨ day yá nɨm ɨsɨragɨ lə.
37 Nare nə Israyel di so kal ciri dɨ Ramses dara hára ciri dɨ Sukot lə. Cendi nem ya abje dubu aru aru kubi (600 000) de, dɨban āsa gɨ namde me dine me. 38 Nare nə gɨndəgɨ ɗang nan̰ kaw ha gandagɨ mɨn, me mani day nə paga nə dine me, nə gechide me gɨr̰ɨ nan̰e me ca. 39 Ɨr̰ɨ cendi ɓabdɨ bangaso gɨ dɨban musbu gɨ burə gɨ cendi kuradaw daa mana gɨ sɨn̰a dɨ Ejibtɨ lə di. I burə gɨ dɨban musbu, dara mana gɨ gɨ ꞌywaragɨ le cendi ba dɨmnə bam kaláng sɨn̰a dɨ Ejibtɨ lə di mwom da, cendi ꞌywaa bɨrmə gaba ɓyada gɨ burə gɨ cendi kuradaw di ba swadɨna bá bədə. Me cendi ꞌywaa bɨrmə gaba laya sadɨ ɨsɨragɨ lə bədə me ca.
40 Nare nə Israyel di damagɨ sɨn̰a dɨ Ejibtɨ lə àla aliya aru aru wodɨ gɨ gɨnɨn̰ subu (430). 41 Me aliya gɨ aru aru wodɨ gɨ gɨnɨn̰ subu di ꞌyan̰a duwa lə wála gɨ ta di dalawə ɗən̰ da, nare nə Israyel nə i nare nənə Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ duwa di, dɨməgɨ bam sɨn̰a dɨ Ejibtɨ lə gɨ bɨrmə duwa kɨrab kɨrab.
42 Changa dɨ ta lə da, Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ wála daa baj dara dɨmə gɨ nare nə Israyel bam sɨn̰a dɨ Ejibtɨ lə. Yande da, nare nə Israyel di kaw gɨ swaa day bá bá da, ha wála daa changa dɨ ta lə di me ca, dara àsaw gɨ Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ sumi gɨ ꞌwaga dɨwə.
Àla gɨ sii ꞌywala gɨnə kɨrara gɨ daa kwaynaniyə
43 Ɨr̰ɨ aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ waygɨ nə Moyis day gɨ Arõ ba da: «Yarna, bɨrmə gaba àla gɨ sii ꞌywala gɨnə kɨrara gɨ daa kwaynaniyə di me i ta:
Kal gun gɨ gɨndɨw i Israyel bədə da, a wamna mani nə gɨ àlgɨ dara sii ꞌywala gɨnə kɨrara gɨ daa kwaynaniyə di bədə.
44 Ina i kwaya gɨ anə kɨləwe kaw, sawnaw ban̰a bam do me a wamna mani nə ta di sɨn̰.
45 Ɗɨm da, mɨje gɨ gɨndɨw i Israyel bədə gɨ hára daa gɨ gɨdaw me, aba àla giyə gɨ gɨ ꞌyogɨw gursɨ duwa le me da, kalgɨ gɨ wamna mani nə ta di bədə me ca.
46 Me gəgɨr̰ɨn̰ gɨ dwe gɨ anə ha kundəw ciri dan dwar̰ɨ lə bá bá ta di, wamna kabni duwa kululi dan dwar̰agɨ lə mɨra, dɨmnə gɨ kabni di iche bədə.
Kabni di da, anə ha aja guchen̰ duwa ichə bam bədə me ca.
47 Nare nə Israyel pad dayyə ha àla sii ꞌywala gɨ ta di le.
48 Ɗɨm da, gun gɨ gɨndɨw i Israyel bədə gɨ damna i ciri gandang me ùrnə ba a àlna sii ꞌywala dara àsaw Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ sumi gɨ ꞌwaga dɨwə di gandang da, kal abje nə kɨrə duwa lə pad, gɨ sabɨnagɨ ban̰a bam do me, an̰ji ha àla sii ꞌywala di ya gun gɨ Israyel de sɨn̰. Gun gɨ sawna ban̰a bədə da, a wamna mani nə ta di bədə.
49 ꞌYeni nare nə Israyel me, nare nə ɗang nə dam ciri gandang me, anə ha ꞌwoo bii gɨ ꞌwoo gɨ ta di mɨn tenene àla gandɨw giyə.»
50 Mwom da, nare nə Israyel pad àl mani nə Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ ɨrməgɨ nə Moyis day gɨ Arõ di yande dige dige. 51 Ɨr̰ɨ wála gɨ ta di dalawə ɗən̰ da, Aba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ dɨməgɨ nare nə Israyel di bam sɨn̰a dɨ Ejibtɨ lə gɨ bɨrmə duwa kɨrab kɨrab.
* 12:22 isop Isop da, i chemde nə jwara day i ɓani me dam ꞌwonne me, jele day i daa tɨba tɨba me, wojɨ le me ca. Jwara day da, nem ya dar̰e mɨn de. Gangr̰agɨ me bajɨragɨ me da, hurə le swap swap ya wudɨn̰ de me yɨ nimiye. I ta di me nare nə Juwib day gɨ magɨ daa su nimiyə labaa bareyə chɨ̀gdɨgɨ nare dɨdəgɨ lə labaa mani dɨdəgɨ lə dara biyəgɨ gɨ àcn̰a day bam (Lebitik 14.4-6,49-52).