7
Suk Pegasuy ni Esteban
1 Na, miksaak su Dlabaw Geseg nek Pari' riin ni Esteban, “Metuud ba ini?”
2 ✡ Miksembag si Esteban, “Nga kepeteran bu' nga gama', penginengegay niyau. Sud Diwata ne ge'eman gupiya mikpe'ita' ri se gepu'an ta ne si Abraham sed ditu pa giin seng Mesopotamia se genda' pa giin galin sek pekengel tu seg Haran. 3 Miktalu' sud Diwata riin ni Abraham, ‘Beleng muing nasud mu bu' nga gepenan mu kiin bu' peritua se dlugar nek pe'ita'u ri seni'a.’ 4 ✡ Aas migawa' si Abraham ritu se dlugar nek pikengelan ne nga getaw Caldea bu' ritu giin mikengel seg Haran.
“Sek pekepatay ne gama'en, pigalin giin ned Diwata se dlugar nek pikengelan niyu nemuun. 5 ✡ Sek panahun ketu, nda' pa begayay ned Diwata si Abraham ne kebilin isan miika' ne dlupa'. Ma'ad mikpasad sud Diwata ri seniin ne dlupa' keni begain tu seniin bu' tu se nga gesalaan isan nda' paig bata'en. 6 ✡ Giin nini suk tinalu' ned Diwata ri seniin: ‘Su nga gasal mu mekekengel pa reli' ri se dlain neng nasud, bu' ritu, baalen ilan ne nga gulipen bu' peddaagdaagen ilan seled se gepaat gatus taun. 7 ✡ Ma'ad silutan'u sung nasud neng megulipen ri senilan. Peketubus run nini, su nga gesalan mu megawa' ri seng nasud ketu bu' meksimba ri senaan ri se dlugar keni.’ 8 ✡ Bu' sinugu' ned Diwata si Abraham sek pektuli' se kada neg bata' ne dlai ri sek pamilyaan gisip gilelaan se keligenan. Bu' tinuli' ni Abraham si Isaac se kewalu endaw buwat sek pegegetaun. Bu' giin rema sug binaal ni Isaac riin ni Jacob neg bata'en, bu' si Jacob ritu sek sepulu' bu' ruwa' neg bata'en ne gilan su nga gepu'an ta.”
9 ✡ “Si Jose, suk sala sek sepulu' bu' ruwa' neg bata' ni Jacob, pingimbegu'an ne ngak pateren, aas bineledya' giin nilan tu se ngang memeledya'ay arun uwiten ritu seg Ehipto bu' mibaal giin ne gulipen. Ma'ad sud Diwata middunut riin ni Jose, 10 ✡ bu' midluwas ri seniin buwat se dlaun ne nga keliseran. Binegayan giin ned Diwata seng mekepedleliyag nek pemetasan bu' sinuunan; bu' binaal nu gari' si Jose ne gobernador sek tibuuk neng nasud bu' sinalig ri seniin su dlaun ne ketigeyunaan. 11 ✡ Nda' mpayat, duuni gutem sek tibuuk Ehipto bu' Cana'an neng migbegay se gembagel ne keliseran. Nda'irun naik sukatan nek pekaan su nga gepu'an ta. 12 Bu' sek pekerengeg ni Jacob ned duuni gaan ritu seg Ehipto, piperituun su nga gepu'an ta, ne guna pa ini nilan sek pedditu. 13 ✡ Se keruwa' na nilan nek pedditu, mikpe'ilala si Jose tu se ngak pateren, bu' su gari' seg Ehipto mikesuun metendeng ri sek pamilya ni Jose. 14 ✡ Bu' mimuun si Jose nek peperituun seg Ehipto si Jacob ne gama'en bu' suk tibuuk nek pamilyaan. Ngak pitu pulu' bu' lima dlaun nilan sung miritu seg Ehipto. 15 ✡ Rayun si Jacob miritu seg Ehipto, ne ritu giin bu' su nga gepu'an ta mimatay. 16 ✡ Su ngag bangkay nilan pinguwit tu sek Sikim bu' ritu linebeng se kelebengan nek sinaluy ni Abraham buwat ri sek tribu ni Hamor.”
17 ✡ “Seng megaud na suk panahun nek tumanen ned Diwata suk sinaaren riin ni Abraham, miksilaun gupiya su nga getawan ta ritu seg Ehipto. 18 Se ketambinai' su gari' ne genda' mekilala riin ni Jose migatad medlegari' ritu seg Ehipto. 19 ✡ Linimbungaan su nga gepu'an ta bu' piddaagdaag ilan sek pedleges ri senilan neg belengen su nga gembata' nilan ritu se gawas neg balay arun mematay. 20 ✡ Giin nini suk panahun sek pegegetaw ni Moses, melelai gupiya giin neg bata' ri sek pengenleng ned Diwata. Pidlumu giin ne ngang megulangen tu seg balay nilan seled sek telu bulan. 21 ✡ Seg binilin giin tu se gawas neg balay, inampun giin neg bata' ne dlibun nu Gari' bu' linumuun maa' neg bata'en. 22 Tinendu'an si Moses se dlaun nek sinuunan ne nga getaw Ehipto bu' mibantug giin tendeng sek pegasuyen bu' se ngak terbahuun.”
23 ✡ “Se gepaat pulu' taun na ni Moses mikegena'ena' giin neng memisita tu se ngak samaan getaw Israel. 24 Ritu, mi'ita'en nek sala ri senilan piddaagdaag ne getaw Ehipto. Linebanaan su getaw Israel, bu' arun mekesuli', pinatain su getaw Ehipto. 25 Migena'ena' si Moses neng mesabut ne nga getaw Israel ne giini gemiten ned Diwata sek pedluwas ri senilan. Ma'ad, nda' ilan mekesabut. 26 Sek sunud ne gendaw, mi'ita'en sud duwa' tawan ne getaw Israel neng migbunu'. Liyaganen usayay su duwa' keni, aas miktalu' giin ri senilan, ‘Ngak sambat, puru amu ruwa' getaw Israel, lama megbunu' amu run?’ 27 Ma'ad pinilik giin nung mindaagdaag bu' miksaak giin, ‘Ta' maing migbaal ri seni'a nek pengulu bu' megukum ri senami? 28 Landun, petain mau ba maa' ri sek pekpatay mu se getaw Ehipto labung?’ 29 ✡ Sek pekerengeg ni Moses run nini, linumayas giin buwat seg Ehipto bu' mikengel ritu se dlupa' neng Midian. Ditu mi'etaw sud duwa' tawan neg bata'en ne dlai.”
30 ✡ “Peksagad se gepaat pulu' taun, duunik sala neg anghel neng mikpe'ita' riin ni Moses pebiyan ri seng midliga' neng miika' ne gayu saanay ritu giin se kemingawan megaud seg bentud nek Sinai. 31 Mitingala gaid si Moses ri seng mi'ita'en, aas mikpegaud giin arun pegipusaan. Bu' rayun sek pekpegauren mirengegen suk talu' ne Ginu'u: 32 ‘Gaku' sud Diwata nu nga gepu'an mu, sud Diwata ni Abraham, ni Isaac, bu' ni Jacob.’ Ma'ad mingereg si Moses se gendek bu' nda'en maaku enlengay. 33 Bu' miktalu' su Ginu'u ri seniin, ‘Esu' mu suk sandalyas mu ay bala'ani dlugar keni nek pigindegan mu. 34 Mi'ita'u gaid su nga kelised ne ginantus ne nga getawan'u ritu seg Ehipto. Mirengeg'u rema su ngad degu nilan, bu' keniu sek pedluwas ri senilan. Aas nandaw, pegaud'a rini; bu' sugu'en'u dya'a ritu seg Ehipto.’ ”
35 ✡ “Giin nini sung Moses neg binibay ne nga getaw Israel. ‘Ta' maing migbaal ri seni'a nek pengulu bu' megukum ri senami?’ miksaak ilan. Giin rema sung Moses nek sinugu' ned Diwata ne gembaal ne geseg bu' medluwas se nga getaw Israel, inebangan nug anghel neng mi'ita'en ritu seng midliga' neng miika' ne gayu. 36 ✡ Giin sung midlegeseg sek pegawas nilan buwat seg Ehipto bu' migbaal giin ne ngang milagru bu' nga ketingelaan ritu seg Ehipto, sed Dagat ne Gempula, bu' ritu se kemingawan seled se gepaat pulu' taun. 37 ✡ Giin rema sung Moses neng miktalu' se nga getaw Israel, ‘Sud Diwata meksugu' riin seniyu nek propeta, maa' sek peksugu'en ri senaan, bu' giin suk sala ned diin pegbuwat seniyu.’ 38 ✡ Giin sung middunut se nga getaw Israel neng miktipung ri se kemingawan. Ritu giin duma se nga gepu'an ta bu' seg anghel neng miktuntul ri seniin ritu seg Bentud nek Sinai bu' mirawaten sung minsahi neng mikegbegay ne ketubu' nek pinasa riin senita.”
39 “Ma'ad nda' pekpetuud su nga gepu'an ta riin ni Moses. Binibay nilan giin bu' mingangut ilan neng mekepuli' tu seg Ehipto. 40 ✡ Miktalu' ilan riin ni Aaron, ‘Baalay mu ami ne ngad diwatadiwata neng meguna ri senami, tendeng ay nda' ami na mekesuun bu' landuning mihitabu' riin ni Moses neng miguwit ri senami sek pedlegawas seg Ehipto.’ 41 ✡ Bu' migbaal rayun si Aaron ned diwatadiwata maa' ne gawi' neng nati neg baka para ri se nga getaw. Pingilakan nilan sud diwatadiwata ketu bu' mikse'ulug ilan para tu seg binaal nilan. 42 ✡ Aas tineliyuran ilan ned Diwata bu' pisaddan ilan neng meksimba se ngag bituun ri se dlangit, maa' seng misulat se dlibru ne ngak propeta:
‘Gamu ne nga getaw Israel, gena' gaku' suk tiniti'an niyu,
bu' dinulangan ne ngang menanap,
sek seled gepaat pulu' taun ritu se kemingawan.
43 Su ginuwit niyu giin suk tulda ned diwata niyu ne si Molok,
bu' su dlerawan ni Repan, sud diwata niyu neg bituun;
Gilan su ngad diwata neg binaal niyu arun simbaan.
Aas pawit'u amu maa' ne ngak pinerisu legbas pa seg Babilonia.’ ”
44 ✡ “Su nga gepu'an ta duunik Tulda nilan ne ritu sud Diwata duma senilan ritu se kemingawan. Tulda keni binaal sek tinelu'an ned Diwata si Moses, sumala' ri se dlendasan nek pi'ita' ned Diwata ri seniin. 45 ✡ Mbuus, buwat tu se nga gepu'an nilan, mirawat ini se nga gepu'an ta bu' inuwit nilan nini sek peddunut nilan riin ni Joshua sek pegileg nilan ri se nga dlupa' tu se nga getaw nek pipe'awa' ned Diwata ri seng metungenga'an nilan. Bu' mikpebilin suk tulda tampan sek panahun ni David. 46 ✡ Pidleliyag sud Diwata riin ni David bu' migandyu' si David riin sed Diwata nek tugutan giin sek pegbaal neg balay para ri sed Diwata ni Jacob.* 47 ✡ Ma'ad si Solomon sung migbaal neg balay para sed Diwata.”
48 “Ma'ad sud Diwata ne Dlabaw ri se Dlaunan ndi' mekengel ri se ngag balay neg binaal ne nga getaw. Sumala' seng mi'asuy nek propeta:
49 ✡ ‘Su dlangit giinik trunuu, miktalu' su Ginu'u
bu' su dlupa' giini gindegan'u.
Aas lama pa belayay runig baalen niyu ri senaan?
Ta' mai dlugar ne gempenguleliyan'u?
50 Gena' ba ne gaku' maing migbaal ri se dlaun ne ngag betang keni?’ ”
51 ✡ Bu' mikpeddayun pa gaid si Esteban sek pektalu' tu se nga getaw tu se Gukuman, “Peketegas gaid ne nga gulu bu' ngak pusung niyu! Tuma ma mikpebengelbengel amu ma'aray ri seng minsahi ned Diwata? Maa' amu gaid ne nga gepu'an niyu. Kanunay niyu sinupak su Gispiritu Santu. 52 Duun baik propeta ne nda' niyu lutusay? Isan su ngang megasuy metendeng ri sek peddateng neng metareng nek Sesugu'en, pimatay rema niyu. Bu' nemuun, gamu sung migbudhi' bu' mikpatay ri seniin. 53 Gamu sung mikerawat se kesugu'an neg binegay ned Diwata pebiyan ri seg anghel, ma'ad nda' niyu ini tumanay.”
Binatu si Esteban
54 Pekerengeg run nini nu ngak sakup ri se Gukuman, pinlengetan ilan gupiya riin ni Esteban. Pingkiget su nga ngisi nilan se kelebiyan ne dlanget. 55 Ma'ad si Esteban, nek pige'eman ne Gispiritu Santu, migangag tu se dlangit bu' mi'ita'en su kesanag ned Diwata bu' si Jesus migindeg ri sed dapit dlintuun. 56 “Enlengay niyu!” laungen, “Mi'ita'u neng mipuka su dlangit, bu' sug Bata' ne Getaw migindeg ri sed dapit dlintu ned Diwata!”
57 Mimbeksay su ngak sakup ne Gukuman bu' tinampeng nilan su ngak telinga nilan se nga gemeg nilan bu' middengan ilan lumanlag ri seniin. 58 Inuwit nilan si Esteban tu se gawas nek siyudad bu' ritu nilan binatu. Linuwas nu ngak sintigus su nga dlambung nilan bu' binilin riin seg begunetaw ne su ngalanen si Saulo. 59 Saanay nilan megbatu riin ni Esteban, migampu' giin ri sed Diwata neng miktalu', “Jesus ne Ginu'u dawat mu su gispirituu!” 60 Bu' minginlulud giin bu' migbeksay seng mesekeg nek talu', “Ginu'u, ndi' mu ilan pesela'ay ri seg binaal nilan.” Bu' rayun minatay giin.
✡ 7:2 Su Getaran se Dlaunan 12.1. ✡ 7:4 Su Getaran se Dlaunan 11.31. Su Getaran se Dlaunan 12.4. ✡ 7:5 Su Getaran se Dlaunan 12.7; 13.15; 15.18; 17.8. ✡ 7:6 Su Getaran se Dlaunan 15.13-14. ✡ 7:7 Exodo 3.12. ✡ 7:8 Su Getaran se Dlaunan 17.10-14. Su Getaran se Dlaunan 21.2-4. Su Getaran se Dlaunan 25.26. Su Getaran se Dlaunan 29.31—35.18. ✡ 7:9 Su Getaran se Dlaunan 37.11. Su Getaran se Dlaunan 37.28. Su Getaran se Dlaunan 39.2, 21. ✡ 7:10 Su Getaran se Dlaunan 41.39-41. ✡ 7:11 Su Getaran se Dlaunan 42.1-2. ✡ 7:13 Su Getaran se Dlaunan 45.1. Su Getaran se Dlaunan 45.16. ✡ 7:14 Su Getaran se Dlaunan 45.9-10, 17-18. Su Getaran se Dlaunan 46.27 (LXX). ✡ 7:15 Su Getaran se Dlaunan 46.1-7. Su Getaran se Dlaunan 49.33. ✡ 7:16 Su Getaran se Dlaunan 23.3-16; 33.19; 50.7-13. ✡ 7:17 Exodo 1.7-8. ✡ 7:19 Exodo 1.10-11. Exodo 1.22. ✡ 7:20 Exodo 2.2. ✡ 7:21 Exodo 2.3-10. ✡ 7:23 Exodo 2.11-15. ✡ 7:29 Exodo 18.3-4. ✡ 7:30 Exodo 3.1-10. ✡ 7:35 Exodo 2.14. ✡ 7:36 Exodo 7.3. Exodo 14.21. Ngang Numero 14.33. ✡ 7:37 Deuteronomio 18.15, 18. ✡ 7:38 Exodo 19.1—20.17; Deuteronomio 5.1-33. ✡ 7:40 Exodo 32.1. ✡ 7:41 Exodo 32.2-6. ✡ 7:42 Amos 5.25-27 (LXX). ✡ 7:44 Exodo 25.9, 40. ✡ 7:45 San Santiago 3.14-17. ✡ 7:46 2 Samuel 7.1-16; 1 Nga Cronica 17.1-14. * 7:46 Diwata ni Jacob: Sed duma ne kesulatan ‘Getaw Israel.’ ✡ 7:47 1 Nga Gari' 6.1-38; 2 Nga Cronica 3.1-17. ✡ 7:49 Isaias 66.1-2. ✡ 7:51 Isaias 63.10.