\NormalFont\ShortTitle{Suuki}

{\MT Annabi Sulemani xa suuki fisamante

\par }{\IMT Masenyi nde yi Kitaabui xa fe ra

\par }{\IP Annabi Sulemani, naxan nu findixi Isirayila mangɛ ra a baba Dawuda dangi xanbi, a nu bara kitaabui ndee sɛbɛ Ala xa lɔnni xa fe ra. Alatala nu bara fe gbegbe masen a bɛ a xa mangɛya kui, naxee bara findi lɔnni xungbe ra duniɲa birin bɛ.

\par }{\IP Yi kitaabui kui, Ala bara lɔnni mɔɔli gbɛtɛ masen Sulemani bɛ, naxan findixi xanunteya ra xɛmɛ nun ginɛ tagi. Tawureta Munsa a masenma won bɛ, Alatala to xɛmɛ daa, a naxa a to a hayi nu na ginɛ ma. A naxa e firin daa alako e xa kafu e booree ra, e xa wuya. Na kui won a kolonma xanunteya naxan na xɛmɛ nun ginɛ tagi, a findixi Ala sago nan na. Xa a sa li xɛmɛ, xa na mu a ra ginɛ, a wama na fe mɔɔli xɔn futi mu na naxan na, na tɛmui a bara findi yunubi ra. Yɛnɛ mu rafan Ala ma, kɔnɔ futi xirife xɛmɛ nun ginɛ tagi, Alatala yati nan na yamarixi.

\par }{\IP «Sulemani xa suuki fisamante» a na birin masenma taali wɔyɛnyi ra. Xɛmɛ wama ginɛ xɔn, ginɛ fan wama xɛmɛ xɔn. E bara e boore xanu han e wama lufe yire keren tun. Na xanunteya mɔɔli mu ɲaaxu. Ala wama na xɔn mixie bɛ naxee bara natɛ tongo e xa futi xiri. Ala fe naxan daaxi, na mu nɔma findide yunubi ra xa a rawalima a rawali ki ma.

\par }{\IP Ala xa na sɛriyɛ masen won bɛ, alako won xa lu sɛniyɛnyi kui alɔ Alatala wama a xɔn ma ki naxɛ. Amina.

\par }{\MT Annabi Sulemani xa suuki fisamante



\par }\ChapOne{1}{\SH Ginɛ xanuxi xa ɲɛlɛxinyi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Annabi Sulemani xa suuki fisamante nan ya:


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi a xanuntenyi bɛ

\par }{\Q \VS{2}«I xa n masunbu.

\par }{\Q I xa xanunteya ɲɔxun wɛni bɛ.


\par }{\Q \VS{3}I xiri ɲɔxunmɛ luxi nɛ alɔ labundɛ,

\par }{\Q naxan xiri fanyi minima.

\par }{\Q Na nan a ra i rafan ginɛdimɛ birin ma.


\par }{\Q \VS{4}I xa n tongo,

\par }{\Q won xa siga.

\par }{\Q Mangɛ xa n xanin a xɔnyi.

\par }{\SP Ginɛdimɛe xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q I xa fe na a niyama won xa lu sɛɛwɛ kui.

\par }{\Q I xa xanunteya ɲɔxun wɛni bɛ.

\par }{\Q Nɔndi na mixi bɛ i rafanxi naxan ma.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi ginɛdimɛe bɛ

\par }{\Q \VS{5}«Darisalamu ginɛdimɛe, n kiri fɔɔrɔ,

\par }{\Q kɔnɔ n tofan alɔ Kedari xa kiri banxie,

\par }{\Q alɔ dugi naxee gbakuxi Annabi Sulemani xɔnyi.


\par }{\Q \VS{6}Wo naxa n kiri fɔɔrɔxi mato,

\par }{\Q soge nan n fɔɔrɔxi.

\par }{\Q N nga xa di xɛmɛe nu xɔnɔxi n ma,

\par }{\Q e nu n xɛɛma e xa wɛni bilie rawalide.

\par }{\Q N mu nɔ n ɲɛngi sade n gbe xɔn ma.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi a xanuntenyi bɛ

\par }{\Q \VS{7}«N xanuntenyi, i xa a fala n bɛ

\par }{\Q i xurusee dɛ madonma dɛnnaxɛ,

\par }{\Q alako n naxa lu i fen na malabui tɛmui

\par }{\Q i booree xa xuruse gɔɔrɛe ya ma.»


\par }{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VS{8}«Ginɛ tofanyi fisamante,

\par }{\Q xa i mu na yire kolon,

\par }{\Q i xa n ma yɛxɛɛe fɔxi fen,

\par }{\Q i xa i gbee dɛ madon n ma gɔɔrɛ longori ra.


\par }{\Q \VS{9}N xanuntenyi,

\par }{\Q i tofan alɔ Misira mangɛ xa soe,

\par }{\Q naxan a ragise bɛndunma.


\par }{\Q \VS{10}I xa tulirasoee bara i xɛrɛe ratofan,

\par }{\Q i kɔnyi rayabu kɔnmagore kui.


\par }{\Q \VS{11}Won xa maratofan se gbɛtɛe fen,

\par }{\Q naxee yailanxi xɛɛma nun gbeti ra.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi a xa xɛmɛ xa fe ra

\par }{\Q \VS{12}«N ma labundɛ xiri nu mɛma,

\par }{\Q mangɛ xa xulunyi yire.


\par }{\Q \VS{13}N xanuntenyi maniyaxi se sase nan na,

\par }{\Q naxan gbakuxi n xiɲɛe tagi,

\par }{\Q se xiri fanyi saxi a kui.


\par }{\Q \VS{14}A xiri luxi nɛ alɔ sansi fuge xiri,

\par }{\Q naxee kelixi wɛni bilie ya ma En Gedi bɔxi ma.»


\par }{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VS{15}«N xanuntenyi, i tofan, i tofan.

\par }{\Q I yae rayabu alɔ ganbɛ.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q \VS{16}«N xanuntenyi,

\par }{\Q i tofan, i tofan.

\par }{\Q Won na dɛnnaxɛ,

\par }{\Q ɲooge fanyi bara findi won ma sade ra,


\par }{\Q \VS{17}sɛdiri wuri salonyie bara findi won ma banxi xunyi ra,

\par }{\Q sipirɛ wuri bara findi won ma banxi kanke ra.»




\par }\Chap{2}{\SH Xanuntenyie xa tofanyi
\par }
{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q \VerseOne{1}«N tan luma nɛ alɔ sansi fuge tofanyi,

\par }{\Q naxan mɔɔli toma Sarɔn gulunba yire.»


\par }{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VS{2}«I tan luxi nɛ alɔ sansi fuge tofanyi tunbee ya ma.

\par }{\Q I tofan ginɛdimɛe birin bɛ.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi a xa xɛmɛ xa fe ra

\par }{\Q \VS{3}«N xanuntenyi luxi nɛ alɔ mangoe bili wondi kui.

\par }{\Q A fan sɛgɛtalae birin bɛ.

\par }{\Q N bara wa lufe a xa niini bun ma,

\par }{\Q a xa fe rafan n ma

\par }{\Q alɔ mangoe rafanma mixi ma ki naxɛ.


\par }{\Q \VS{4}A bara n xanin a xɔnyi,

\par }{\Q a xa xanunteya bara findi ɲɛlɛxinyi ra n bɛ.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi a xa xɛmɛ bɛ

\par }{\Q \VS{5}«Donse ɲɔxunmɛ so n yi, n ki mangoe,

\par }{\Q barima xanunteya naxan na n bɔɲɛ kui,

\par }{\Q a bara n sɛnbɛ ba n yi ra.


\par }{\Q \VS{6}N xunyi na n xanuntenyi bɛlɛxɛ,

\par }{\Q a na n mafurukufe a yirefanyi ra.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi ginɛdimɛe bɛ

\par }{\Q \VS{7}«Darisalamu ginɛdimɛe, n bara wo mayandi,

\par }{\Q tɔɔkɛ nun xeli xili ra naxee na wula i,

\par }{\Q wo naxa xanunteya raxunu, wo naxa a rakeli,

\par }{\Q beenu a wama a xɔn ma tɛmui naxɛ.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi a xa xɛmɛ xa fe ra

\par }{\Q \VS{8}«N xanuntenyi xui na a ra,

\par }{\Q a na fafe a gi ra geyae fari.


\par }{\Q \VS{9}A gima alɔ tɔɔkɛ,

\par }{\Q a tuganma alɔ xeli.

\par }{\Q A na be won ma tɛtɛ xanbi ra,

\par }{\Q a na be matofe wundɛri ra.


\par }{\Q \VS{10}A naxa a fala n bɛ,

\par }{\Q ‹N xanuntenyi tofanyi, keli, i xa fa,


\par }{\Q \VS{11}barima ɲɛmɛ tɛmui bara dangi,

\par }{\Q tunɛ mu birama sɔnɔn.


\par }{\Q \VS{12}Sansi na bogife daaxa,

\par }{\Q ɲɛlɛxin waxati bara a li,

\par }{\Q xɔnie na e xui raminife won ma bɔxi ma.


\par }{\Q \VS{13}Xɔrɛ bili na bogife,

\par }{\Q wɛni bili na fugafe, a xiri fan.

\par }{\Q N xanuntenyi, keli, i xa fa.


\par }{\Q \VS{14}N ma ginɛ, i naxa i nɔxun

\par }{\Q alɔ ganbɛ a nɔxunma gɛmɛe longori ra ki naxɛ.

\par }{\Q Mini, n wama i xui ɲɔxunmɛ mɛfe,

\par }{\Q n wama i yatagi tofanyi tofe.›»


\par }{\SP Xɛmɛ xa masenyi a xa mixie bɛ

\par }{\Q \VS{15}«Wo xulumasee suxu,

\par }{\Q naxee wama muxu xa wɛni bili fugaxie kanafe.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q \VS{16}«N xanuntenyi findixi n gbe nan na,

\par }{\Q n fan findixi a gbe nan na.

\par }{\Q A a xa xurusee dɛ madonma sansi fugaxie ya ma.


\par }{\Q \VS{17}N xanuntenyi, beenu kuye xa iba,

\par }{\Q i xa gbilen, i xa i gi alɔ tɔɔkɛ,

\par }{\Q i xa i gi geyae fari alɔ xeli.»




\par }\Chap{3}{\SH Ginɛ a xanuntenyi fenfe
\par }
{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ xa fe ra

\par }{\Q \VerseOne{1}«Kɔɛ ra n bara n xanuntenyi fen n ma sade ma,

\par }{\Q kɔnɔ n mu a toxi.


\par }{\Q \VS{2}N naxa keli, n naxa mini taa kui,

\par }{\Q n xa n xanuntenyi to, kɔnɔ n mu a toxi.


\par }{\Q \VS{3}N to taa kantamae li, n naxa e maxɔrin,

\par }{\Q ‹Wo bara n xanuntenyi to?›


\par }{\Q \VS{4}N to dangi e ra,

\par }{\Q n naxa n xanuntenyi li yire nde,

\par }{\Q n naxa a suxu, n mu a lu,

\par }{\Q n naxa a xanin n nga xɔnyi,

\par }{\Q a xa konkoe kui n barixi dɛnnaxɛ.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi ginɛdimɛe bɛ

\par }{\Q \VS{5}«Darisalamu ginɛdimɛe, n bara wo mayandi,

\par }{\Q tɔɔkɛ nun xeli xili ra naxee na wula i,

\par }{\Q wo naxa xanunteya raxunu, wo naxa a rakeli,

\par }{\Q beenu a wama a xɔn ma tɛmui naxɛ.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}«Nde na fafe kelife gbengberen yire?

\par }{\Q A na xube ratefe alɔ tuuri.

\par }{\Q Na tuuri luxi nɛ alɔ surayi tuuri naxan xiri fan.


\par }{\Q \VS{7}Sulemani ragise na a ra,

\par }{\Q Isirayila xa sɔɔri gbangbalanyi tongo senni na a matife,


\par }{\Q \VS{8}santidɛgɛma na e birin yi ra,

\par }{\Q e fata gere ra, e fata mixi makantade kɔɛ ra.


\par }{\Q \VS{9}Mangɛ Sulemani ragise na a ra,

\par }{\Q a yailanxi wuri fanyi ra naxan kelixi Liban.


\par }{\Q \VS{10}A raxunmaxi xɛɛma, gbeti, nun dugi gbeeli ra.

\par }{\Q Darisalamu ginɛe nu bara dugi dɛgɛ Sulemani ragise raxunmafe ra,

\par }{\Q mangɛ xa marafanyi xa fe ra.


\par }{\Q \VS{11}Siyon ginɛdimɛe, wo xa mangɛ Sulemani mato,

\par }{\Q mangɛ tɔnxuma na a xun ma,

\par }{\Q a nga naxan soxi a yi ra a xa futi xiri lɔxɔɛ.

\par }{\Q Na lɔxɔɛ a nu sɛɛwaxi ki fanyi ra.»




\par }\Chap{4}{\SH Ginɛ maniyaxi sansi yire nan na
\par }
{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VerseOne{1}«N xanuntenyi, i tofan, i tofan.

\par }{\Q I yae rayabu alɔ ganbɛ,

\par }{\Q e nɔxunxi mafelenyi kui.

\par }{\Q I xunsɛxɛ gbo.

\par }{\Q E luxi nɛ alɔ si gɔɔrɛ naxan goroma Galadi geya fari.


\par }{\Q \VS{2}I ɲinyi fiixɛ alɔ yɛxɛɛ gɔɔrɛ naxan xabe maxabaxi,

\par }{\Q e kelixi maxade.

\par }{\Q I ɲinyi keren mu baxi,

\par }{\Q e birin na e boore sɛɛti ma.


\par }{\Q \VS{3}I dɛ tofan,

\par }{\Q i dɛ kiri luxi nɛ alɔ luuti gbeeli.

\par }{\Q I xɛrɛ tofan alɔ mangoe naxan ixabaxi a tagi.

\par }{\Q E makotoxi i xa mafelenyi kui.


\par }{\Q \VS{4}I kɔnyi filinxi,

\par }{\Q a luxi alɔ Dawuda xa yire makantaxi itexi.

\par }{\Q I xa kɔnmagore maniyaxi sɔɔrie xa makantasee nan na,

\par }{\Q naxee gbakuxi sɔɔri banxi kanke.


\par }{\Q \VS{5}I xiɲɛ firinyi luxi nɛ alɔ bole xa gulie,

\par }{\Q naxee e dɛ madonma sansie tofanyi tagi.


\par }{\Q \VS{6}Soge na goro, kɔɛ naxa so,

\par }{\Q n tema nɛ labundɛ nun surayi na dɛnnaxɛ.


\par }{\Q \VS{7}N xanuntenyi, i tofan,

\par }{\Q sese mu luxi i xa tofanyi ra.


\par }{\Q \VS{8}N ma ginɛ, won xa keli Liban,

\par }{\Q won xa keli Liban Amana geya fari,

\par }{\Q Seniri nun Xerimon geyae fari,

\par }{\Q yɛtɛe nun baratɛe na dɛnnaxɛ.


\par }{\Q \VS{9}N ma ginɛ, i n sondonyi rasɛɛwama.

\par }{\Q N xunya, i na i ya ti n na, n bɔɲɛ ɲɛlɛxinma nɛ.

\par }{\Q I xa kɔnmagore tofe rafan n ma.


\par }{\Q \VS{10}N ma ginɛ, i xa xanunteya ɲɔxun n bɛ,

\par }{\Q dangife wɛni ra.

\par }{\Q A xiri fan dangife labundɛ ra.


\par }{\Q \VS{11}N ma ginɛ, i dɛ kiri ɲɔxun kumi bɛ,

\par }{\Q i nɛnyi ɲɔxun dangi kumi nun xiɲɛ ra.

\par }{\Q I xa dugi xiri luxi nɛ alɔ Liban xiri fanyi.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}«N ma ginɛ, i findixi n gbe nan na,

\par }{\Q alɔ sansi yire tɛtɛ rabilinxi naxan na.

\par }{\Q N xunya, i luxi nɛ alɔ n ma kɔlɔnyi,

\par }{\Q naxan balanxi, mixi gbɛtɛ mu nɔma ye bade naa.


\par }{\Q \VS{13}I fan alɔ sansi yire sansi mɔɔli birin na dɛnnaxɛ,

\par }{\Q alɔ mangoe, laali, sansi xiri fanyi,


\par }{\Q \VS{14}sansi fuge nerefunyi, wuri bili naxan fuɲi ɲɔxun,

\par }{\Q wuri bili naxan xiri fan, surayi mɔɔli birin kelixi naxee ma.


\par }{\Q \VS{15}I luxi nɛ alɔ ye naxan minima bɔxi ma,

\par }{\Q naxan a niyama Liban sansi birin xa fan.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q \VS{16}«Foye fanyi xa fa kelife kɔɔla ma,

\par }{\Q kelife yire fanyi ma,

\par }{\Q alako n ma sansi xiri xa te.

\par }{\Q N xanuntenyi xa fa n yire,

\par }{\Q a xa sansi bogi fanyi don naxee findixi a gbe ra.»




\par }\Chap{5}{\SH Xɛmɛ xa tofanyi
\par }
{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VerseOne{1}«N xanuntenyi, n bara so n ma sansi yire.

\par }{\Q N xunya, n bara n ma surayi malan,

\par }{\Q n bara kumi don,

\par }{\Q n bara wɛni nun xiɲɛ min.

\par }{\Q N bara a fala n booree bɛ e fan xa e min,

\par }{\Q e xa xanunteya kolon.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ xa fe ra

\par }{\Q \VS{2}«N nu na xife, kɔnɔ n bɔɲɛ mu xixi,

\par }{\Q a n xanuntenyi xui mɛxi,

\par }{\Q naxan nu bara naadɛ kɔnkɔn.»

\par }{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q «N maaginɛ, n dɔxɔginɛ, naadɛ rabi n bɛ.

\par }{\Q N ma tɔɔkɛ ginɛ, naxan xa tofanyi maniyɛ mu na.

\par }{\Q Xini bara n xunyi xinbeli,

\par }{\Q a bara n xunsɛxɛ bunda.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q \VS{3}«N ɲan nu bara n ma dugi ba,

\par }{\Q fo n man xa a ragoro n ma?

\par }{\Q N ɲan nu bara n sanyi maxa,

\par }{\Q fo n man xa ti bɔxi ma?


\par }{\Q \VS{4}N xanuntenyi naxa a bɛlɛxɛ raso naadɛ longori ra,

\par }{\Q alako a xa a rabi.

\par }{\Q N bɔɲɛ naxa sɛɛwa a xa fe ra.


\par }{\Q \VS{5}N naxa keli alako n xa naadɛ rabi n xanuntenyi bɛ.

\par }{\Q Labundɛ nu na n bɛlɛxɛ ma,

\par }{\Q ture nu na n bɛlɛxɛsolee ma.

\par }{\Q Na birin naxa lu naadɛ rabi se ma.


\par }{\Q \VS{6}N naxa naadɛ rabi n xanuntenyi bɛ,

\par }{\Q kɔnɔ a ɲan nu bara siga.

\par }{\Q N bɔɲɛ naxa sunnun.

\par }{\Q N naxa a fen, kɔnɔ n mu a toxi.

\par }{\Q N naxa a xili, kɔnɔ a mu n ma xili ratinxi.


\par }{\Q \VS{7}Taa kantamae to n to,

\par }{\Q e naxa n suxu, e n bɔnbɔ,

\par }{\Q e n ma xinbeli dugi muɲa.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi ginɛdimɛe bɛ

\par }{\Q \VS{8}«Darisalamu ginɛdimɛe,

\par }{\Q n bara wo mayandi,

\par }{\Q xa wo bara n xanuntenyi to,

\par }{\Q wo xa a fala a bɛ a xɔli bara n suxu xanunteya xa fe ra.»


\par }{\SP Ginɛdimɛe xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VS{9}«Ginɛ tofanyi fisamante,

\par }{\Q i xanuntenyi fan a birin bɛ?

\par }{\Q I bara muxu mayandi

\par }{\Q barima a fan a birin bɛ?»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi ginɛdimɛe bɛ

\par }{\Q \VS{10}«N xanuntenyi kiri fiixɛ, a ragbeeli.

\par }{\Q A kolon ɲɔxun na xɛmɛ wulu fu ya ma.


\par }{\Q \VS{11}A xunyi luxi nɛ alɔ xɛɛma fanyi,

\par }{\Q a xunsɛxɛ ifɔɔrɔxi alɔ xaxa fɔɔrɛ xabe.


\par }{\Q \VS{12}A yae rayabu alɔ ganbɛ naxee tixi xure dɛ ra,

\par }{\Q e fiixɛ alɔ xiɲɛ, e yanbama alɔ diyaman.


\par }{\Q \VS{13}A xɛrɛe luxi nɛ alɔ labundɛ yailande,

\par }{\Q a dɛ kiri maniyaxi sansi fuge tofanyi nan na,

\par }{\Q a xiri ɲɔxun.


\par }{\Q \VS{14}A bɛlɛxɛ tofan alɔ bɛlɛxɛsolerasoe xɛɛma daaxi,

\par }{\Q diyaman na naxan ma.

\par }{\Q A fate luxi nɛ alɔ sili ɲinyi fiixɛ,

\par }{\Q gɛmɛ tofanyi mɔɔli nde, yee masoxi naxan ma.


\par }{\Q \VS{15}A sanyi sɛnbɛ gbo alɔ fanye fiixɛ,

\par }{\Q naxan tixi xɛɛma fari.

\par }{\Q A tofan alɔ Liban,

\par }{\Q a ite alɔ sɛdiri wuri bilie.


\par }{\Q \VS{16}A dɛ iɲɔxun, a xa fe birin fan.

\par }{\Q Darisalamu ginɛdimɛe, n xanuntenyi na na ki nɛ,

\par }{\Q n dɛ fan boore nan a ra.»




\par }\Chap{6}{\SH Ginɛ xa tofanyi
\par }
{\SP Ginɛdimɛe xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VerseOne{1}«Ginɛ tofanyi fisamante, i xanuntenyi sigaxi minden?

\par }{\Q A siga minden mabiri alako won birin xa a fen?»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi ginɛdimɛe bɛ

\par }{\Q \VS{2}«N xanuntenyi bara siga a xa sansi yire,

\par }{\Q se xiri fanyi na dɛnnaxɛ,

\par }{\Q alako a xa a maɲɛrɛ,

\par }{\Q a xa sansi fuge tofanyi nde ba.


\par }{\Q \VS{3}N findixi n xanuntenyi gbe nan na,

\par }{\Q a fan findixi n gbe nan na.

\par }{\Q A luma a maɲɛrɛ ra sansi fuge tofanyie ya ma.»


\par }{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VS{4}«N dɛ fan boore, i tofan alɔ Tirisa,

\par }{\Q i rayabu alɔ Darisalamu,

\par }{\Q i sɛnbɛ gbo alɔ Isirayila xa sɔɔrie.


\par }{\Q \VS{5}I naxa i ya ti n na,

\par }{\Q xa na mu a ra n xaxili ifuma nɛ.

\par }{\Q I xunsɛxɛe gbo.

\par }{\Q E luxi nɛ alɔ si gɔɔrɛ naxan goroma Galadi geya fari.


\par }{\Q \VS{6}I ɲinyi fiixɛ alɔ yɛxɛɛ gɔɔrɛ naxan xabe maxabaxi,

\par }{\Q e kelixi naxee maxade.

\par }{\Q I ɲinyi keren mu baxi,

\par }{\Q e birin dɛɲɛxi.


\par }{\Q \VS{7}I xɛrɛ tofan alɔ mangoe naxan ixabaxi a tagi.

\par }{\Q E nɔxunxi i xa mafelenyi bun ma.


\par }{\Q \VS{8}Mangɛ ginɛ tongo senni nɔma lude naa,

\par }{\Q mangɛ xa konyi ginɛ tongo solomasaxan fan lu naa,

\par }{\Q a nun a xa ginɛdimɛ tofanyi gbegbe naxan kɔnti mu kolon.


\par }{\Q \VS{9}Kɔnɔ ginɛ keren peti nan n yi naxan dangi e birin na.

\par }{\Q A keren nan na a nga bɛ,

\par }{\Q naxan nafanxi a ma dangife e birin na.

\par }{\Q Ginɛdimɛe, mangɛ ginɛe, nun mangɛ xa ginɛe,

\par }{\Q e birin a matɔxɔma yi wɔyɛnyi ra,


\par }{\Q \VS{10}‹Nde na yi ginɛ ra,

\par }{\Q naxan yanbama alɔ subaxɛ naiyalanyi,

\par }{\Q naxan tofan alɔ kike,

\par }{\Q naxan fate yanbama alɔ soge,

\par }{\Q naxan mamirin alɔ tunbui gaali?›»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi a xa futi xa fe ra

\par }{\Q \VS{11}«N wama gorofe sansi yire,

\par }{\Q alako n xa sansi nɛɛnɛ to gulunba kui,

\par }{\Q alako n xa a kolon xa wɛni bili bara bogi,

\par }{\Q xa mangoe bara fuga.


\par }{\Q \VS{12}N mu nu a kolon

\par }{\Q xa n yɛtɛ fama tede n ma ɲama xa mangɛ ragise kui.»




\par }\Chap{7}{\SH Ginɛ nun xɛmɛ xa xanunteya
\par }
{\SP Ginɛdimɛe xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VerseOne{1}«Sulamika, i xa gbilen, i xa gbilen,

\par }{\Q alako muxu xa i mato.»

\par }{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛe bɛ

\par }{\Q «Munfe ra wo Sulamika matoma

\par }{\Q a fare boronfe ki naxɛ ɲama ya ma?»


\par }{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VS{2}«Mangɛ xa di, i sanyi tofan sankiri kui.

\par }{\Q I tagi bilinyi rayabu alɔ xunmase mixi naxan yailanxi.


\par }{\Q \VS{3}I furi digilin, a rafexi fe fanyi ra,

\par }{\Q i tagi luxi alɔ mɛngi malanxi,

\par }{\Q a rabilinxi sansi fuge tofanyie ra.


\par }{\Q \VS{4}I xiɲɛ firinyi luxi alɔ xeli xa gulie.


\par }{\Q \VS{5}I kɔnyi filinxi, a luxi alɔ yire makantaxi itexi,

\par }{\Q naxan yailanxi sili ɲinyi ra.

\par }{\Q I yae luxi alɔ ye ragatadee Xɛsibɔn,

\par }{\Q Bati Rabimi naadɛ sɛɛti ma.

\par }{\Q I ɲɔɛ luxi alɔ Liban xa yire makantaxi,

\par }{\Q naxan ya rafindixi Damasi ma.


\par }{\Q \VS{6}I xunyi luxi alɔ Karemele geya,

\par }{\Q i xunsɛxɛ luxi alɔ dugi gbeeli.

\par }{\Q Mangɛ mu nɔma a ya bade naxan na.


\par }{\Q \VS{7}N xanuntenyi, i tofan,

\par }{\Q n xanuntenyi fanyi, i rafan n ma.


\par }{\Q \VS{8}I kuya alɔ tugi bili,

\par }{\Q i xiɲɛ misaalixi naxan bogie ra.


\par }{\Q \VS{9}N bara a fala n yɛtɛ bɛ,

\par }{\Q ‹N xa te na tugi kɔn na, n xa na bogi suxu.›

\par }{\Q I xiɲɛ misaalixi wɛni bili bogi nan na,

\par }{\Q i dɛ xiri ɲɔxun alɔ mangoe,


\par }{\Q \VS{10}i dɛ rafan n ma dangife wɛni ra.»

\par }{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q «Iyo, a maniyaxi wɛni nan na,

\par }{\Q naxan findixi n xanuntenyi gbe ra,

\par }{\Q won firin naxan minma.


\par }{\Q \VS{11}N bara findi n xanuntenyi gbe ra,

\par }{\Q a xɔli na n tan nan ma.


\par }{\Q \VS{12}N xanuntenyi, won xa mini daaxa,

\par }{\Q won xa kɔɛ radangi taa xunxurie kui.


\par }{\Q \VS{13}Won kurunma nɛ sigafe ra wɛni bogi bili matode,

\par }{\Q won xa a to xa e fugaxi,

\par }{\Q won xa a mato xa mangoe fan fuge bara mini.

\par }{\Q Mɛnni n n ma xanunteya masenma nɛ i bɛ.


\par }{\Q \VS{14}Xanunteya ɲɔxun alɔ sansi bogi.

\par }{\Q N na fe fanyi fori nun a nɛɛnɛ ragataxi i tan nan bɛ.»




\par }\Chap{8}{\SH Xanunteya sɛnbɛ gbo
\par }
{\BB \par }
{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q \VerseOne{1}«Xa i findixi n taara xɛmɛma nan na nu,

\par }{\Q n nga xiɲɛ fixi naxan ma,

\par }{\Q n nu nɔma i masunbude mixi ya xɔri n mu yaagima na ra.


\par }{\Q \VS{2}N nu nɔma i xaninde n nga yire,

\par }{\Q i xa findi n karamɔxɔ ra,

\par }{\Q n fa wɛni fanyi nun mangoe ye so i yi ra.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi ginɛdimɛe bɛ

\par }{\Q \VS{3}«N xunyi na n xanuntenyi bɛlɛxɛ,

\par }{\Q a na n mafurukufe a yirefanyi ra.


\par }{\Q \VS{4}Darisalamu ginɛdimɛe, n bara wo mayandi,

\par }{\Q wo naxa xanunteya raxunu, wo naxa a rakeli,

\par }{\Q beenu a wama a xɔn ma tɛmui naxɛ.»


\par }{\SP Ginɛdimɛe xa masenyi ginɛ xa fe ra

\par }{\Q \VS{5}«Nde na yi ginɛ ra naxan kelixi gbengberen yire,

\par }{\Q a a xanuntenyi bɛlɛxɛ suxuxi?»

\par }{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q «N bara i raxunu mangoe bili bun ma,

\par }{\Q i nga tɔɔrɔxi i baride dɛnnaxɛ.


\par }{\Q \VS{6}N xa findi i keren gbe ra,

\par }{\Q alɔ i xa tɔnxuma naxan gbakuxi i kɔn ma,

\par }{\Q xa na mu a ra naxan nasoxi i bɛlɛxɛsole ra,

\par }{\Q barima xanunteya sɛnbɛ gbo dangife faxɛ ra.

\par }{\Q N wama i xɔn n yɛtɛ bɛ,

\par }{\Q alɔ aligiyama wama mixie xɔn ma ki naxɛ.

\par }{\Q Xanunteya sɛnbɛ gbo alɔ tɛ,

\par }{\Q Alatala naxan nadɛxɛxi, a mu xubenma.


\par }{\Q \VS{7}Baa ye mu nɔma xanunteya raxubende,

\par }{\Q xure ye mu nɔma a bade.

\par }{\Q Mixi naxan wama a harige birin masarafe xanunteya ra,

\par }{\Q mixi na kanyi mayelema nɛ.»


\par }{\SP Ginɛ taara xɛmɛmae xa masenyi

\par }{\Q \VS{8}«Xunya ginɛma na muxu yi ra,

\par }{\Q a mu mɔxi sinden, a xiɲɛe xurun.

\par }{\Q Muxu fama munse rabade a bɛ

\par }{\Q mixi na a fen tɛmui naxɛ?


\par }{\Q \VS{9}Xa a luxi alɔ tɛtɛ naxan balanxi,

\par }{\Q muxu a yɛnsɛma nɛ gbeti ra,

\par }{\Q kɔnɔ xa a luxi alɔ naadɛ naxan nabixi,

\par }{\Q muxu a balanma nɛ.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q \VS{10}«N tan luxi nɛ alɔ tɛtɛ naxan mu rabima,

\par }{\Q n xiɲɛe findixi yire makantaxie nan na.

\par }{\Q Na kui n bara findi n xanuntenyi xa bɔɲɛsa ra.


\par }{\Q \VS{11}Wɛni sansi bili yire nu na Sulemani yi ra Bali Hamon.

\par }{\Q A naxa a taxu a xa walikɛe ra,

\par }{\Q naxee nu lanma e xa gbeti kɔbiri kole wulu fi na xa fe ra.


\par }{\Q \VS{12}N tan nan n ma wɛni bilie yire makantama.

\par }{\Q I bara gbeti kole wulu sɔtɔ,

\par }{\Q i xa walikɛe bara gbeti kole kɛmɛ firin sɔtɔ.»


\par }{\SP Xɛmɛ xa masenyi ginɛ bɛ

\par }{\Q \VS{13}«I tan naxan na sansi yire,

\par }{\Q i booree wama i xui ramɛfe,

\par }{\Q kɔnɔ n tan nan na ramɛma.»


\par }{\SP Ginɛ xa masenyi xɛmɛ bɛ

\par }{\Q \VS{14}«N xanuntenyi,

\par }{\Q i xa i gi alɔ xeli,

\par }{\Q i xa i gi alɔ tɔɔkɛ tefe ra geyae fari,

\par }{\Q surayi ɲɔxunmɛ na dɛnnaxɛ.»

\par }