\NormalFont\ShortTitle{Katu Varora}

{\MT KATU VARORA

\par }{\MTB (Exodus – Kisim Bek)

\par }{\IP {\IT{Tenavu maa uvara iquqama kaunarara tiro, hini uva vaivaro hini uva kia vairo.}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Isipi vika Isareri qoraiqama nimitora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Iekopiva Isipiniara vumanta vira maaqunavu nái vaiinti nahentivata ntita vare vira vataake mini vura. Iekopira maaqunavu vira vataake vuka vika nutu vaireva:


\par }{\PP \VS{2}Rubenirave, Simionirave, Rivairave, Iutaarave,

\VS{3}Isakaarave, Sebulunirave, Benaminirave,

\VS{4}Daanirave, Napataarirave, Gaatirave, Aserave, vika vaura.

\VS{5}Iekopira vaintinavuvata vira naintinavuvata vaireka, 70navu vaura. Iohepiva naane avuni Isipini otu vaura.


\par }{\PP \VS{6}Iohepivavata vira qata vakaukavaravata Isipini variqi vi, vuru qutu vumanta vika navunaakavata Isipini variqi vi vuru qutu vura.

\VS{7}Vika qutu vumanta vika vaintivara Isareri vatanaaka vi vataraqaa variqi viha vainti kuvuaramaqi vumanta vika airiqamavi Isipiqi mpiqavi vaura.


\par }{\PP \VS{8}Mintuvaro Pero vaiinti vovano Iohepirara kia iruva qovarama viro Isipiqaa raqikiqiro vi vaura.

\VS{9}Viva nai vaiinti nahentiara tiharo, Ho tavaate. Isareri vatanaaka airitahaama variavo. Vika voqavata airiqamaqi viha tinavu haatara kevorave.

\VS{10}Naantiara iqoka raqi entava qovaraiqiramanta vika tinavu navutaaka hampata avitumavi tinavu hampata raquqi viha, maa vataraqaahai ruqemake vo vataini vivorave. Kaiqe tenavu vo aara ranta kaari vika kia voqavata airi qiate, tiro.


\par }{\PP \VS{11}Minti tumanta viraqaahai Isipi vatanaaka vo vaiintinavu noraiqamake vinavukara tiha, Nenavu Isareri maara ntaina kaiqara nimimanta vika nora toqaavu nte vaira tinavu kaiqa vara timitaate, tumanta Isareri vika kaiqa vareha nora vatukatanta Pitomivata Ramesesivata autu nimitora. Pero vaiinti kara naavu variarire ti, vi vatukatanta autu amitora.


\par }{\PP \VS{12}Isipi vatanaaka voqavata Isareri qoraiqama nimite vaumantavata, Isareri vika voqavata airiqamaqi vi vaura. Isareri vika qaqiqai airiqamaqi vi vaura kaara Isipi vatanaaka vika naatu voqamake qeteha vaura.

\VS{13}Vika qete vaiha voqamake vihi vaahi tivaqi viha nora kaiqa, vo kaiqa vo kaiqa vika nimi vaura.


\par }{\PP \VS{14}Isipi vika Isareriqaa kempukaiqamake raqiki vaumanta Isareri vika aaqatai vata taatauke naavu kaqera
{\IT{briki}} autukeve, naavu kaqe kaiqarave, naaho kaiqave vare vaura. Isareri vika nora kaiqa vare vaumanta Isipi vika kia vikara mpo ike tiva nimitaraiti, qaqiqai vihi vaahi ti vaura.


\par }{\PP \VS{15}Vi entara Siparaaka Puaaka vainti vatare u nahentika kahaqi vau nahentitanta vauvaro Pero vaiintivano vitantara tiharo,

\VS{16}Netanta tavaimanta Hiparu vatanaa nahenti vainti vatare imanta netanta vika kahaqiha tavaivaro qorainti vainti vatataivera, vika aruma kaate. Nahenti vainti vata taivera, netanta vika qaqi kaimanta variate, tiro.


\par }{\PP \VS{17}Minti tumanta vitanta Kotira aatu qeteha kia Pero vaiinti uva iriraiti, Hiparu nahenti vika qorainti vainti vatatora qaqi ke vaura.

\VS{18}Vitanta mintiaqi vuvaro Pero vaiintivano vitanta naarama kero irero, Netanta nantihae mintiavo? Nantihae netanta Hiparu nahenti vika qorainti vainti vatataara qaqi ke variavo? tiro.


\par }{\PP \VS{19}Viva minti tumanta vitanta Pero vaiinti nai tiva ami tiha, Aqao, Hiparu nahenti vika vaireka, kia Isipi nahenti voqaara qakomake vainti vate variarave. Vika kempuka nahenti vaihara ti, vika vaaka vainti vatakaamanta naantiara tetanta ani vaunarave, ti.


\par }{\PP \VS{20-21}Vitanta Kotira aatu qeteha kia qorainti vainti arukaraiti vauvarora tiro, Kotiva vitanta koqema nimitomanta vitanta náitantavata ho vainti vatatora. Ho mintimake Isareri vika vainti vataqi vivi, voqavata airiqamavi kempukaiqamake vaura.


\par }{\PP \VS{22}Mintiaqi vi vauvaro Pero vaiintivano nai navunaa vaiinti nahenti tiva nimiro tiharo, Ne tavaimanta Hiparu qorainti vainti qaraaka vatateka vaivera, vika ravaaqavu vare Nairi Namariqi muntu aqu kaate. Hiparu nahenti vainti vatateka, vikaqaima qaqi kaate, tura.




\par }\Chap{2}{\SH Mosira vatatora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vi entara Rivaira ankuqiraa vaiinti vovano Rivaira vohaa ankuqiraa nahenti vo varatora.

\VS{2}Vi nahentiva vainti taiqama viro vuru qorainti vainti vatatero tavovaro vi vaintiva voqaraa vainti vauvaro vira nova Pero vaiinti aatu qeteharo taaramo torara vainti vira kukeqa tora.


\par }{\PP \VS{3}Taaramo tora aitarovaro kia ho vira qaiqaa kukeqa taarirava vauvaro vira nova iri tavokero tanu vo rutantu kero, vira ataani kempuka
{\IT{iva/qume}}qohairo taatau kero, vainti vira vaati viraqi vaita kero, tanu vira varero Nairi Namari qupu vauraqi muntu vatovaro

\VS{4}vira nakaava vutunto himpi vaiharo nai qata viraqaa raqiki vaura.


\par }{\PP \VS{5}Mini vauvaro Pero vaiinti vira raavuravano namari tuntireva Nairi Namari tuvunaini nai kaiqa nahentinavu hampata otuntero hini mantaraini vaiharo tavovaro tanuvano qupu vauraqi vauvaro, viva nai kaiqa nahenti tanu vira varaarire tiro, atitovaro viva otu tanu vira mpaqi varero vuru amura.


\par }{\PP \VS{6}Vuru amuvaro Pero vaiinti raavuravano tanu vira avu ravaqaakero tavovaro qorainti vainti naatiruvano viraqi vaura. Viraqi vaiharo iqi rate vauvaro vira tavero virara ike mpo tiva amitero tiharo, Mpo, maa vaintiva Hiparu vatanaa vaintiruma vaivo, tiro.


\par }{\PP \VS{7}Viva minti tivakero vauvaro vainti vira nakaava oruntero Pero vaiinti vira raavurara tiharo, Hoe te Hiparu nahenti vo tiariraro viva vi vaintira naama ami vairara are viraqaa raqikiane? tiro.


\par }{\PP \VS{8}Minti tuvaro viva tiharo, Ho mintiane. Oru nahenti vo vita varera aniane, tuvaro vira nakaava oru nai vi vaintira nora vita varero anuvaro

\VS{9}Pero vaiinti raavuravano virara tiharo, Vainti naati maarauru vita varera naama ami vairaqe te virara iriha ai koqaa amiare, tuvaro vira nova nai vainti vira vitero naama ami vaura.


\par }{\PP \VS{10}Ho vainti viva noruqama vuvaro nahenti viva vainti vira vitero Pero vaiinti raavuravano vaunaini vuru kovaro viva virara nai maaqu variarire tiro, vira virikero vatora. Viva vainti vira autu nteharo,
{\IT{Mosirave – Mpaqikaunarave}}, tiro. Viva tiharo, Te vi vaintira namariqihai mpaqi kaunarave, tura.


\par }{\SHB Mosiva qetakero Midiani vataini ruqemakero vura
\par }
{\MM \VS{11}Ho Mosiva noruqamaviro vaiharo vo enta viva oru nai navunaaka kaiqa vare vaunaini oruntero tavomanta Isipi vaiintinavu vikaqaa raqiki vaiha vihi vaahi ti vaumanta vika nora kaiqa vukaari utukeha vare vaura. Mosiva mini vaiharo tavovaro Isipi vaiinti vovano Hiparu vaiinti vo, vira navunaara ruquti vaura.


\par }{\PP \VS{12}Vira ruquti vauvaro Mosiva tuqantaa viro hini hini tavovaro kia vaiinti vovano vauvaro Mosiva oruntero Isipi vaiinti vira arukero, nuqa vauqita kero viraqi vira vaata kukeqa tora.


\par }{\PP \VS{13}Ho vira qararaa qaiqaa oruntero tavomanta vira navunaaka Hiparu vaiintitanta nai ari nai ari vauvaro Mosiva oruntero raqireva hoqaro vaiintirara eqaane tiro, Are nantiharae nena navunaara Hiparu vaiintintira raqi variaro? tiro.


\par }{\PP \VS{14}Mosiva minti tuvaro vi vaiintiva Mosira nai tiva amiro tiharo, Ae, tavave ai noraiqama kaivarae are tinavuqaa raqikihara tinavu uva avuqavuqireva auti variaro? Oho, are enta Isipi vaiinti vo aru kaanantema kera, tivata arukaare tirae auti variaro? tiro. Minti tuvaro Mosiva vi uvara iruvaro vira voqama kero aatu itovaro nai iriro tiharo, Oho, vaiinti nahenti te Isipi vaiinti aru kauna uvara iriavo, tiro.


\par }{\PP \VS{15}Ho Pero vaiinti vivavata vi uvara iriro vira kaara Mosira arukaare tuvaro Mosiva Isipiqihairo ruqemakero Midiani vataini variare tiro, mini oruntero namari kaqake nareka vata quvitora tataaqa oquviro vaura.


\par }{\PP \VS{16}Ho vaiinti vo Jetarova, viva vaiinti nahentiara Kotira aarama nimite vau vaiintiva vaumanta vira raavura 7navu vaura. Mosiva mini vaumanta Jetarora raavura 7navu aninte tiha, Kaiqe namari kaqake taanuqi qihia kaari tinavu qora sipisipivata memeraavata naate, tivake anintomanta

\VS{17}vaiinti vonavu vikavata sipisipiqaa raqikuka nahenti vika namariqaahai nitite vauvaro Mosiva himpiro nahenti vika kahaqiharo namari kaqakero vika quara nimura.


\par }{\PP \VS{18}Mintumanta nahenti vika anirante nai qova Jetarova vaunaini oruntovaro viva vika irero, Nantihae vate ne vaaka orurante aniavo?

\VS{19}tumanta vika tiha, Sipisipiqaa raqikia vaiintika namariqaahai tinavu titite vauvaro, Isipi vatanaa vaiinti vovano tinavu ruaruama timiteharo namari kaqakero tinavu quara nimimantara ti, tenavu vaaka anuro, ti.


\par }{\PP \VS{20}Minti tuvaro viva nai raavura vika irero tiharo, Vi vaiintiva tanto vaimantae neqai aniavo? Vira aaraivaro maini ani tinavu hampata kara naarire, tiro.


\par }{\PP \VS{21}Minti tumanta Mosira aarovaro mini vuvaro Jetarova virara tinavu hampata maini variane tuvaro Mosiva eo tuvaro Jetarova nai raavura vo, Siporara amuvaro varatero vaura.

\VS{22}Varatero vauvaro Siporava vainti taiqama viro qorainti vainti vatatovaro Mosiva vira autu nteharo,
{\IT{Gesomurave – Vo Vatanaarave}}, tiro. Viva tiharo, Te vo vataini vaiha vo vatanaa vaiintiqama vuro, tiro.


\par }{\PP \VS{23}Ho Mosiva vi vataraqaa airi ihiara vau entara Pero vaiintivano Isipini qutu vura.

\par }{\PP Mintumantavata, Isareri vika Isipini rumpatoka ke ke tivaqi viha tavave tinavu kahaqianarove ti vauvaro

\VS{24}Kotiva vika ke ke ti vaura iriro, nai kauqu aiqiqaa aqukeharo Eparahaamirave, Aisaakirave, Iekopirave, vinavukaqaa tivato uvara iritero

\VS{25}Isareri vika rumpatora tavero vikara iriharo vaura.




\par }\Chap{3}{\SH Kotiva Mosira aarora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mosira airaaviva Jetarova Midianihainaa vaiinti nahentiara iriharo Kotira aarama nimite vau vaiintiva vauvaro, vo enta Mosiva vira sipisipiqaavata memeraaqaavata raqiki vaiharo viva vika ntita varero aahara vata hini auvahini viro, Horepi Aiqinaini oruntora.

\par }{\PP Vi aiqinarara Kotira Aiqinave tunaini oruntero tavovaro

\VS{2}inaara katariqaa iha ite vauvaro Noravano Kotiva atito
{\IT{enseli}}va iha auru voqaava qovarama viro vauvaro, Mosiva tavovaro ihavano kia katari vira tatoqa karaitiro, qaqi ite vaura.

\VS{3}Qaqi ite vauvaro Mosiva vira tavero tiharo, Ike, aahuva ihave. Nantivaroe ihavano kia katari tatoqake vaivo? Kaiqe te aumantohai orunte tavaare, tiro.


\par }{\PP \VS{4}Mosiva minti tuvaro Noravano Kotiva tavovaro Mosiva aumanto ani vauvaro viva katari avutaini vaiharo Mosira aarero tiharo, Mosio, Mosio, tuvaro Mosiva, Vo, te mainima vauro, tiro.


\par }{\PP \VS{5}Minti tuvaro Kotiva tiharo,
{\IT{Kia voqavata aumanto aniane. Are te vauna vatara turuaraini varianarara tira,
}}

\VS{6}{\IT{nena aiquqaa nonku taanara qaqini rahunku kera variane. Te ai kaivaqaukavara Variqavanoma vauro. Te Eparahaamirave, Aisaakirave, Iekopirave, vikaqaa raqiki vauraukave}}, tiro.

\par }{\PP Kotiva minti tuvaro Mosiva qeteharo vira viri tavaarorave tivakero nai viri naavuma tero vaura.


\par }{\PP \VS{7}Mosiva mintima kero vauvaro Noravano Kotiva tiharo, Ti vaiinti nahenti Isipini variamanta Isipi vika qoraiqama nimite variara te tavaunarave. Isipi vaiinti kaiqaqaa raqiki variaka ti vaiinti nahenti vihi vaahi ti variamanta vika nora maaraqi vaiha ke ke ti varia uvara te irunarave.


\par }{\PP \VS{8}Virara irihama te Isipi vatanaaka kauquqihai vika ruaruama nimitarera tuvuraukave. Te vika ntita vare nora vata, koqe vata vainaini vuru karerave. Maa entara vo vatanaa vo vatanaaka Kenaanive, Hitive, Amove, Peresive, Hivive, Jebusive, vi vataraqaa variarave.


\par }{\PP \VS{9}Te tenta vaiinti nahenti ke ke ti varia uvara iri, Isipi vatanaaka vika qoraiqama nimite variaravata tavaunarave.

\VS{10}Are ti vaiinti nahenti ntita varera Isipi kera aitarera vuane ti, te ai Pero vaiintivano vainanaini atitaarirara vuane, tiro.


\par }{\PP \VS{11}Minti tuvaro Mosiva aqao tiro, Te qumina vaiintima vauro. Kia te ho Pero vaiintivano vainanaini orunte vira tiva ami, viraqaahai Isareri ntita vare Isipiqihai anirarave, tiro.

\VS{12}Minti tuvaro Kotiva tiharo, Te ainti vairerave. Are ti vaiinti nahenti Isipiqihaira ntita viri kera, vika hampata maa aiqinaraqaa ti hutu tuahera kenarave. Vi entarama te ai atitauna okarara kankoma kera irira tihara, Quqaama Kotiva ti tititaivo tinarave, tiro.


\par }{\PP \VS{13}Kotiva minti tuvaro Mosiva tiharo, Te Isareri vainaini orunte vikara tiha, Ni kaivaqaukavara Variqavano ti tititaimanta te ne ianaini anuro, tiari vika ti ireha, Ai atitai variqara autu ntaane, tivera, te vika nái nana uvae tiva nimirarave? tiro.


\par }{\PP \VS{14}Minti tuvaro Kotiva Mosirara tiharo, Te Qaqi Variqi Vi Vauraukama
{\IT{vauro}}.
{\IT{Are Isareri vikara mintima tiane}}: Qaqi Variqiro Vi Vaiva,
{\IT{vivama ti tititaivo tiane}}, tiro.


\par }{\PP \VS{15}Kotiva minti tivakero qaiqaa Mosirara tiharo, Maa uvarama Isareri vika tiva nimiane: Ni kaivaqaukavara Variqavano Noravano Kotiva viva Eparahaamirave, Aisaakirave, Iekopirave, vikaqaa raqiki vaiva, vivama ti tititaimanta anuro, tiane. Ti hutu mintimama vaivo. Vaiinti nahenti maa entara variakavata, naantiara enta vaikavata, vika mintima keha ti hutu ntevarave.


\par }{\PP \VS{16}Are oruntera Isareri vaiinti noranavu ruvaaquma kera vikara mintima tiane: Ni kaivaqaukavara Variqa Noravano Kotiva viva Eparahaamirave, Aisaakirave, Iekopirave, vikaqaa raqiki vaiva, viva ti tivuqaa qovarama viro niara mintima tivo: Te ne varianaini otunte Isipi vatanaaka ni qoraiqama nimite variara tavaunarave.


\par }{\PP \VS{17}Isipi vatanaaka ni qoraiqama nimite variara kaara te ni tenta vaiinti nahenti ntita vare Isipiqihai koqe vata vainaini ni vuru karerave. Maa entara vo vatanaa vo vatanaaka Kenaanive, Hitive, Amove, Peresive, Hivive, Jebusive, vi vataraqaa variarave. Kotiva niara mintima tivo tiane.


\par }{\PP \VS{18}Are minti tiramanta Isareri vaiinti noranavu ai uva irivarave. Are vi uvara vika tiva nimira, vika ntita varera Pero vaiintivano vainaini oruntera virara mintima tiane: Noravano Kotiva Hiparu vatanaaka Variqavano tinavu avutana qovarama virave. Viva mintirara tira, are tinavu qaqi kairaqe tenavu Isipi maini ke, taaramo entara aahara vatavau vivi, mini orunte vaiha tentanavu Variqa vira
{\IT{ofaa}} iha quara amitaare, tiane.


\par }{\PP \VS{19}Ho Pero vaiintivano tiaina okarara te iruro. Kia te tenta kempuka okara vira umiqaarera, viva kiama ho niara vuate tianarove.

\VS{20}Virara irihama te tenta kempukaqohai Isipi vika ntaihaari vika te varaaina kaiqara aatu qete vaivaro, Pero vaiintivano ni qaqi kaira vivarave.


\par }{\PP \VS{21}Te ni kahaqiari Isipi vika ni koqema nimitaimanta ne kia qumina viraiti, vika nimi airairaravata vare vivarave.

\VS{22}Isareri nahentinavu vireka iha, vika oru Isipi nahenti nái tataaqa vaika utavaaqave,
{\IT{kori}} orive,
{\IT{silvaa}} orive aututaa haikara, vi haikara vi haikara timiate timanta nimimanta vare, vika vi airairara varake nái maaqu raavuraqaa aqu nimitaimanta vare vivarave. Mintima kehama vika Isipi ia haikara vare vivarave, tiro.


\par }{\SHB Aahuva kaiqa varaaina kempukara Mosira amura
\par }


\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Minti tuvaro Mosiva tiharo, Te orunte Isareri vika tiva nimiari vika ti uvara una uvave, kia ai uva irirerave, kia Noravano Kotiva ai avuqaa qovarama virave tivera, viraqaahai te nantie irarave? tiro.


\par }{\PP \VS{2}Mosiva minti tuvaro Noravano Kotiva tiharo, Ho are nena kauquqi nana haikae tuataaro? tuvaro viva tiharo, Te kauruma tuatauro, tiro.


\par }{\PP \VS{3}Minti tuvaro Noravano Kotiva tiharo, Are vira vataqaa aqu kaane, tuvaro Mosiva kauru vira vataqaa aqu kovaro kauru viva memaru kuqu vura.

\par }{\PP Memaru kuqu vuvaro Mosiva qeta kero kantovaro

\VS{4}Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Are ravenkavira vekaihaira vira utu varaane, tuvaro Mosiva ravenkaviro vekaihairo vira utu varovaro memaruvano qaiqaa kauru kuqu vura.


\par }{\PP \VS{5}Mintuvaro Kotiva Mosirara tiharo, Isareri vika ariara tiha, Tinavu kaivaqaukavara Variqa Noravano Kotiva viva Eparahaamirave, Aisaakirave, Iekopirave, vikaqaa raqiki vaiva, quqaama viva ai avuqaa qovarama virave tiate, tira, are vika nivuqaa vaihara nena kauru qaiqaa vataqaa aqukaane, tiro.


\par }{\PP \VS{6}Noravano Kotiva minti tivakero viva qaiqaa Mosirara tiharo, Are nena kauqu vo varakera nena vukai tavunaqi kukeqa taane, tuvaro Mosiva Kotiva tuntema kero nai kauqu kukeqa kero, viraqaahairo qaqini vara kero tavovaro vaata ne vau numuarava vira kauqu voqi voqi hantaiqiro vaura.

\VS{7}Mintuvaro Kotiva tiharo, Qaiqaa nena kauqu tavunaqi kukeqa taane, tuvaro Mosiva Kotiva tuntema kero veta vatero qaqini vara kero tavovaro vira kauquvano hini vaata voqaantema kero, koqe kauqu vaura.


\par }{\PP \VS{8}Mintuvaro Noravano Kotiva tiharo, Are mintima kehara aahuva kaiqa nora kaiqa avuni varairamanta vika kia virara noraiqaake iriha ai uvara quqaave tivera, are naantiara varena kaiqara tavehama vika ai uvara quqaave tivarave.

\VS{9}Vika kaiqa vitanta tave, viraqaahai kia ai uvara quqaave tivera, are otu Nairi Namariqihaira namari kaqa varera vuru aahara vataqaa qihia kaane. Are mintiraro vi namariva naare kuqu viro vataqaa vairamanta vika vira tavehama ai uvara quqaave tivarave, tiro.


\par }{\PP \VS{10}Noravano Kotiva minti tuvaro Mosiva tiharo, Oho, Noravauvo, haaruvata maa entaravata kia te vaiinti nahenti nivuqaa vaiha koqe uva ti vaura vaiintika vaunarave. Te uva tirare turaro ti novano maara nte vaimanta vaunarave, tiro.


\par }{\PP \VS{11}Minti tuvaro Noravano Kotiva tiharo, Vaiintivano vaivaro tavave vira no amivaro ho uva ti vairave? Tavave vira avu rampai kaivaro viva ho tave vairave? Tavave vira avu qimpa kaivaro kia ho tave vairave? Te Noravano Kotika vi kaiqara vi kaiqara vare vauraukave.

\VS{12}Are virara irihara oru viraqe te vaiha ai kahaqiarirara are ho uva tinarave. Te tenta uva ai tiva amiarirara are vi uvarama tinarave, tiro.


\par }{\PP \VS{13}Minti tuvaro Mosiva mpo tiro, Noravauvo, kia ti vara karaitira, vo vaiinti vara kairaro vi kaiqara varaarire, tiro.


\par }{\PP \VS{14}Mosiva minti tuvaro Kotira arara itovaro viva tiharo, Ho ai vakaava Eroniva Rivaira ankuqiraavama vaivo. Viva koqema kero vaiinti nahenti nivuqaa vaiharo uva tiva nimi vairara irunarave. Viva ai vita kareva aaraini ani vaivo. Viva ai ani tavero quahaanarove.

\VS{15}Are uva vira tiva amiraro viva ai kahaqiharo vi uvara tiarire. Te vaiha nitanta kahaqiha nitantara vi uvara tiate tirerave.

\VS{16}Eroniva ai kahaqiharoma vaiinti nahenti uva tiva nimianarove. Are ti Kotika uva Eronira tiva amiraro viva ti uva vira vaiinti nahenti tiva nimiqiro vuarire.

\VS{17}Are nena kauruvata varera vuane. Are viraqohaira aahuva kaiqa nora kaiqa varairamanta vaiinti nahenti ti mpeqa okara tavaate, tiro.

\par }{\SH Mosiva Isipini anirantero vura
\par }
{\PP ...Kotiva minti tuvaro Mosiva oru nai naata vaintivata ntita varero Midiani mini kero anirantero aaraini viharo Horepi Aiqinaini nai vakaara Eronira vita kero ekaa vi uvara vira tiva amura...


\par }{\PP \VS{29}Ho Mosika Eronika Isipini orunte, Isareri vika qiata vaiintinavu ruvaaquma kora.

\VS{30}Vika ruvaaquma kero Eroniva Noravano Kotiva Mosirara tu uvara, ekaa vi uvara vika tiva nimuvaro Mosiva vika nivuqaa vaiharo aahuva kaiqa nora kaiqa varomanta vika

\VS{31}vi kaiqara tave tiha, Quqaama Kotiva ai varakaivara aniaro, tivake tiha, Quqaama Kotiva tuvuntero Isipi vika tinavu qoraiqama timite variara tavaivo, tivake viraqaahai vika nái viri vataini ke, Kotira autu tuahere vaura.




\par }\Chap{5}{\SH Mosika Eronika Pero vaiinti tavora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ho viraqaahai Mosika Eronika Pero vaiintivano vaunaini orunte virara tiha, Isareri vatanaakaqaa raqiki vai Variqava Noravano Kotiva mintima tivo: Are ti vaiinti nahenti qaqi kairamanta vika oru aahara vataini vaiha ti quahama timiteha ti hutu tuahera kaate, tirave, ti.


\par }{\PP \VS{2}Minti tuvaro Pero vaiintivano aqao tiro, Tavave nitanta Variqa Noravano Kotiva vaivo? Nanarae te vira uva iriha ni Isareri kuvantu kaari vivarave? Kia te ni Variqa Nora Kotirara irunarave. Te kiama ni Isareri kuvantu kaari vivarave, tiro.


\par }{\PP \VS{3}Viva minti tumanta vitanta tiha, Tinavu Hiparu vatanaaka Variqavano tinavu avutana qovarama virave. Are tinavu qaqi kairaqe tenavu aahara vataini taaramo entara vivi, mini oru vaiha Nora Kotira
{\IT{ofaa}} iha quara amitaare. Tenavu kia mintiarera, Kotiva nora aiha viraarae tinavu timianarove, iqoka paipeqohairoe tinavu haruanarove, ti.


\par }{\PP \VS{4}Vitanta minti tuvaro Pero vaiintivano Mosika Eronika tu uvara kia iriraitiro, vitantara tiharo, Oho, nantimantae netanta minti tiamanta vaiinti nahenti kia ti kaiqa vararaiti, qaqirake variavo? Netanta vika tiva nimimanta vika vaaka qaiqaa kaiqa varaate.

\VS{5}Ne Isareri airiqamaqi vi vaiha tinavu Isipi haatarake tinavu kaiqa qaqira kareka auti variavo, tura.


\par }{\PP \VS{6}Vohaa vi entaraqai Pero vaiintivano Isipi vaiintinavuve, Isareri vaiintinavuve kaiqaqaa raqikukara tiharo,

\VS{7}Hoqare ne Isareri kaiqa vaiintiqaa raqikiha vika kahaqiha ahaka veha varakeha nimi variamanta, vika aaqatai vata hampata taataukeha
{\IT{briki}} auti variarave. Ho vate maa entaraqaahai ne qaqira kaimanta, vika náivano ahaka veha rantakeha varaate.


\par }{\PP \VS{8}Vika vira varakeha tota airi
{\IT{briki}} autuantemake, qaiqaavata vohaa qaramake autuate. Vika nanta muntuvike
{\IT{briki}} autivorave. Vika popohaimanta vaihara ti, vika qaqiqai tiriara tiha, Tinavu qaqi kairaqe tenavu oru tentanavu Variqa
{\IT{ofaa}} iha quara amitaare, ti variavo.

\VS{9}Ne kaiqaqaa raqiki variaka vaiha, nora kaiqa vika nimimanta vare vaivaro toqaavu nte vaira vika kia ho Mosiva una uva tinara iriate, tiro.


\par }{\PP \VS{10}Pero vaiintivano minti tumanta Isipi vaiintinavuve, Isareri vaiintinavuve kaiqaqaa raqikuka vevante Isareri vika tiva nimi tiha, Pero vaiintivano mintima tivo:

\par }{\MM Kia nenavu qaiqaavata ahaka veha vare vuru Isareri kaiqa vaiinti nimiate.

\VS{11}Kaimanta vika náivano voqi voqi niha ahaka veha rantakeha aaqatai vata hampata taataukeha
{\IT{briki}} autuate. Vika mintiaqi viha kiama taaraiqa autiraiti, tota airi
{\IT{briki}} autintemake, qaiqaavata vohaa qaramake autuate tivo, tiro.


\par }{\PP \VS{12}Minti tumanta Isareri vika ahaka veha rantareka ekaa Isipi vataini vi ani vaura.

\VS{13}Isipi vaiinti kaiqaqaa raqikuka vihi vaahi tivaqi viha vikara tiha, Hoqare tenavu ahaka veha ni nimura ne minti mintimake
{\IT{briki}} autuarave. Ho vate maa entaravata ne vohaa qaramake airi autuate, ti.


\par }{\PP \VS{14}Isipi vaiinti kaiqaqaa raqikuka minti tumanta Isareri vika kia airi
{\IT{briki}} autu karaiti, taaraiqaqai autukora kaara Isipi vika oru Isareri vaiinti kaiqaqaa raqikuka qora kaavu numiqake vate tiha, Ni navunaaka airi
{\IT{briki}} tota autintemake, entavata vatevata autuataarave, ti.


\par }{\PP \VS{15}Vika minti tumanta Isareri vaiinti kaiqaqaa raqikuka Pero vaiintivano vaunaini orunte nuntu nauntu tiha, Are nantiharae tinavu nena kaiqa vaiinti mintima kera qoraiqama timitaaro?

\VS{16}Are kia tinavu ahaka veha timitaraitira, tinavuara
{\IT{briki}} autuate tianarave. Ho ahaka veha kia vaimanta tenavu kia ho airi
{\IT{briki}} autu kaunara kaara Isipi vaiinti kaiqaqaa raqiki variaka tinavu qora kaavu humiqake vataavo. Oho, kia tinavu okaravauve vaivo, ninta Isipi okarama vaivo, ti.


\par }{\PP \VS{17}Minti tuvaro Pero vaiintivano aqao tiro, Ne popohara vaiintive. Ne mintiakara ti, ne tiriara tiha, Kairaqe tenavu tentanavu Variqa Nora Kotira
{\IT{ofaa}} iha quara amitaare, ti variavo.

\VS{18}Vaaka oru qaiqaa kaiqa varaate. Ne kiama ho tinavuqaahai ahaka veha varevarave. Ne nenta ahaka veha varakeha tota airi
{\IT{briki}} autintemake, maa entaravata vohaa qaramake airi autuate, tiro.


\par }{\PP \VS{19}Pero vaiintivano tota autintemake maa entaravata airi autuate tura kaara Isareri vaiinti kaiqaqaa raqikuka iruvaro Pero vaiintivano nora maara vikaqaa vatomanta vika Pero vaiinti mini ke

\VS{20}tavomanta Mosika Eronika vika veka vaumanta vika vitantara tiha,

\VS{21}Oho, kairaro Noravano Kotiva nintatanta kaiqa kaara nitanta qoraiqama nimitaarire. Nitanta okara kaara Pero vaiintivanovata, Isipi vaiinti kaiqaqaa raqiki variakavata, tinavu qoraiqama timite variavo. Vika tinavu aruke aarara netanta qovarama nimitaavo, tura.


\par }{\SH Mosiva Kotira aareharo nuntu nauntu tura
\par }
{\PP \VS{22}Vika minti tuvaro Mosiva qaiqaa anirantero Nora Kotira aarero tiharo, Noravauvo, nantiharae are nora maara maa vatanaakaqaa vataaro? Oho, are mintirevae ti varakaanarave?

\VS{23}Te oru Pero vaiinti ai uva tiva amuna entaraqaahairo viva Isareri vika qoraiqama nimite vaivo. Vika qoraiqama nimite vaivara are nantiharae kia vika kahaqama nimitera iaro? tiro.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Minti tuvaro Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Te Pero vaiinti autu amitaaina okarara are vate vaihara tavenarave. Te tenta kempuka vira umiqaariraro viva ni Isareri qaqi kairamanta vivarave. Te mintimake vira vahauru kaariraro Pero vaiintivano nai vataqihairo ni Isareri ntata kaarire, tiro.


\par }{\PP \VS{29}... Minti tivakero Kotiva Mosirara tiharo, Te Noravano Kotikave. Are te ekaa ai tiva amiaina uvara Isipiqaa raqiki vaira Pero vaiinti tiva amiane, tiro.


\par }{\PP \VS{30}Minti tuvaro Mosiva aqao tiro, Are irianarave. Kia te koqe uva ti vaura vaiintika vaunarara tiro, Pero vaiintivano kiama ti uva irianarove, tiro.




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}Mosiva minti tuvarovata, Noravano Kotiva tiharo, Te ai kempukaiqama kaariraro Pero vaiintivano ariara variqavema tianarove. Ai vakaava Eroniva paropeti vaiintivano uva tinantema kero, ai uva Pero vaiinti tiva amianarove.


\par }{\PP \VS{2}Are te ekaa uva ai tiva amiainara Eronira tiva amiraro viva Pero vaiintiara Isareri qaqi kairamanta maa vataraqihai vuate tiarire.

\VS{3-4}Ho te Pero vaiinti avu aato kempukaiqama kaariraro viva kia nitanta uva ho irianarove. Are aahuva kaiqa, vo kaiqa vo kaiqa vira avuqaa qovarama kairarovata, viva kiama ai uva irianarove. Viva mintiaqiro viraqe, viraqaahai te anomake Isipi vika ntaihamake, tenta vaiinti nahenti vo anku vo anku ntita vare vi vataraqihai aitare virerave.


\par }{\PP \VS{5}Te tenta kauqu tutuke Isipi vika ntaihamake, viraqaahai tenta vaiinti nahenti Isipiqihai ntita vare vuru kaaina entara Isipi vika ti okara kankomake iri tave tiha, Quqaama viva Noravano Kotivave tivarave, tiro.


\par }{\PP \VS{6}Viva minti tumanta Mosika Eronika Noravano Kotiva tunte ura.

\VS{7}Vitanta Pero vaiinti vataake uva tu entara Mosiva 80 ihi varakova vauvaro Eroniva vira vakaava 83 ihi varakova vaura.


\par }{\SH Eronira kauruvano memaru kuqu vura
\par }
{\PP \VS{8}Noravano Kotiva Mosika Eronikara tiharo,

\VS{9}Pero vaiintivano nitantara aahuva kaiqa vo qovarama kaiqe tavaare tirara are Eronirara nena kauru vata kanta aqukaane tiraro viva nai kauru vata kanta aqu kairaro vira kauruvano memaru kuqu vuarire, tiro.


\par }{\PP \VS{10}Kotiva minti tumanta vitanta Noravano Kotiva tuntemake Pero vaiintivano vaunaini orunte, viraqaahairo Eroniva Pero vaiinti avuqaavata, vira koqe avu aato ami vau vaiintika nivuqaavata, vaiharo nai kauru vata kanta aqu kovaro vira kauruvano memaru kuqu viro vaura.


\par }{\PP \VS{11}Mintuvaro Pero vaiintivano nai
{\IT{vure/quaha}} vaiintive, vo kaiqa vo kaiqa tavo vaiintikave, naarama komanta vika ani nái hepi kaiqa vareha

\VS{12}vikavata nai kauru vata kanta aqu kovaro memaru kuqu vura. Mintuvaro Eronira memaruvano vika memaru ekaa nampiqama kora.


\par }{\PP \VS{13}Ho Noravano Kotiva Mosira tiva amuntemakero Pero vaiinti avu aatovano qaqiqai kempukaiqiro vauvaro viva kia vitanta uva iriraitiro vaura.


\par }{\SH Namarivano naare kuqu vura
\par }
{\PP \VS{14}Mintuvaro Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Pero vaiinti avu aatovano qaqiqai kempukaiqiro vaivaro viva kiama vaiinti nahenti qaqi kaira vivarave.

\VS{15}Ho hura toqaqi Pero vaiintivano Nairi Namari vainaini otu virara arevata mini vuane. Tota ai kauruvano memaru kuquvira, viravata varera otu vira veka namari auvahini variane.


\par }{\PP \VS{16}Are vira vita kera mintima tiva amiane: Noravano Kotiva Hiparu vatanaaka Variqavano ariara mintima tivo: Are ti vaiinti nahenti qaqi kairamanta vika oru aahara vataini vaiha ti hutu tuahera kaate. Tota te vi uvara ai tiva amurara are iriataara vaivara kia irianarave, tiane.


\par }{\PP \VS{17}Qaiqaa Noravano Kotiva mintima tivo: Te vo kaiqa qovarama kaarirara are vi kaiqara taveharama tiriara quqaa viva Noravano Kotivave tinarave. Are minti tivakera Pero vaiinti qaiqaa tiva amiane: Are tavairaqe te tuatauna kaururaqohai Nairi Namari ruqutu kaariraro Nairi Namarivano naare kuqu vuarire.

\VS{18}Te mintima kaariraro Nairi Namariqi varia havukauka qutu vivaro vi namariva unta i vairamanta Isipi vika kia ho vi namarira nevarave, tiane, tiro.


\par }{\PP \VS{19}Minti tivakero Noravano Kotiva qaiqaa Mosirara tiharo, Are Eronira mintima tiva amiane: Nena kauru tuata varera oru nora namariqaave, inaara namariqaave, aave vatairaro ekaa namarivano naare kuqu vuarire, tiane. Viva mintima kairaro ekaa namarivano Isipini naareqai kuquviro vairaro namari kaqake ne kurerave taqurave ekaa viraqi naare namarivanoqai variarire, tiro.


\par }{\PP \VS{20}Noravano Kotiva minti tumanta Mosika Eronika Kotiva tunte ura. Eroniva Pero vaiinti avuqaavata vira koqe avu aato ami vauka nivuqaavata vaiharo nai kauruqohairo Nairi Namariqaa aave vatovaro namarivano naareqama vuvaro

\VS{21}Nairi Namariqi vau havukauka qutu vuvaro vi namariva voqama kero unta umanta Isipi vika kia ho vi namarira kaqake novaro naare namarivanoqai Isipini ekaa vo namari vo namariqi vaura.


\par }{\PP \VS{22}Eroniva mintima komanta Isipi
{\IT{vure/quaha}} vaiintinavu vikavata nai hepi kaiqa autu kovaro namarivano naare kuqu vura. Mintuvaro Pero vaiinti avu aatovano qaqiqai kempukaiqiro vauvaro viva Noravano Kotiva ˻Mosira˼ tiva amuntema kero, kia Mosika Eronika tu uvara irura.

\VS{23}Viva kia vi haikarara noraiqaakero iriraitiro, qaqira kero nai avuhainaa naavuqi oru vaura.


\par }{\PP \VS{24}Nairi Namari kaqake neva kia vaura kaara Isipi vika namari kaqake nareka Nairi Namari auvahianta ora quvike namari kaqe vaura.

\VS{25}Noravano Kotiva Nairi Namari ruqutu kovaro 7 entanavu aitarora.




\par }\Chap{8}{\SH Eqavoka airitahaa qovarama vura
\par }
{\PP \VerseOne{1}Viraqaahairo Noravano Kotiva qaiqaa Mosirara tiharo, Are Pero vaiintivano vainanaini qaiqaa oruntera ti uva maantima kera vira tiva amiane: Noravano Kotiva ariara mintima tivo: Are ti vaiinti nahenti qaqi kairamanta vika oru vaiha ti hutu tuahera kaate.


\par }{\PP \VS{2}Are kia vika kuvantu kairera, te airi eqavoka qovarama kaari vika Isipini vaiha ni Isipi vatanaaka qoraiqama nimitevarave.

\VS{3}Nairi Namariqi eqavokavano airitahaa mpiqa viro, viraqihairo ai avuhainaa naavuqive, are vaite varianaraqive, are vaite variana taintaraqaave, mini mini vuanarove. Eqavokavano ai koqe avu aato ami varia vaiintika naavuqive, ai navunaaka naavuqive, kara unta ne varia hantaraqive, kara untareka tuqantaavi varia tanuraqive ekaa mini mini vuanarove.

\VS{4}Eqavokavano arive, ai koqe avu aato ami variakave, ai navunaakave, ekaa vikaqaa ravuku nteharo varianarove, tiro.


\par }{\PP \VS{5}Noravano Kotiva minti tivakero qaiqaa Mosirara tiharo, Are Eronira mintima tiva amiane: Nena kauquqi kauru totenara tutukera nora namariqaavata inaara namariqaavata aave vataira namari viraqihai eqavoka airitahaa qovaramavi Isipi vataini vi aniate, tiro.


\par }{\PP \VS{6}Kotiva minti tuvaro Eroniva Isipini nora namariqaave inaara namariqaave nai kauru aave vatomanta namariqihai eqavoka airitahaa qovaramavi Isipi vataqaa hihipaamavi vaura.


\par }{\PP \VS{7}Mintumantavata, Isipi
{\IT{vure/quaha}} vaiinti vikavata nái hepi kaiqa vareha vikavata eqavoka qovarama komanta namariqihai vataini vaarintora.


\par }{\PP \VS{8}Mosika Eronika eqavoka qovarama kovaro Pero vaiintivano vitanta naarama kero tiharo, Netanta Nora Kotira aaraivaro viva eqavoka tiqaahairovata, ti vaiinti nahenti vikaqaahairovata, vara qaqini kaarire. Netanta mintiqe te nitanta navunaaka qaqi kaari vika Nora Kotira
{\IT{ofaa}} iha quara amitaate, tiro.


\par }{\PP \VS{9}Minti tuvaro Mosiva Pero vaiintiara tiharo, Hove. Are vi entara kaama tairaqe te vi entaraqaa arive, ai koqe avu aato ami varia vaiintikave, ai navunaakave, vikara irihama Kotira aarama nimitaari eqavoka ekaa taiqa vimanta Nairi Namariqiqai qaqi variate, tiro.

\VS{10}Mosiva minti tuvaro Pero vaiintivano tiharo, Hurama Kotira aarama timitaane, tiro.

\par }{\PP Minti tuvaro Mosiva tiharo, Ho hura are tinantemake, te Kotira aarama amitaarirara viraqaahaira are Nora Kotirara vivaqaima Variqavano vaivo tinarave.


\par }{\PP \VS{11}Hura eqavokavano ai naavunive, ai koqe avu aato ami varia vaiintika naavuqive, ai vaiinti nahenti naavuqive, kia vairaiti, vika Nairi Namariqiqai vaivarave, tiro.


\par }{\PP \VS{12}Minti tivakero Mosika Eronika Pero vaiinti mini ke vevante vura. Mosiva Nora Kotira aareharo eqavoka qaqini varakaane tuvaro

\VS{13}Noravano Kotiva Mosiva tunte umanta eqavoka naavuqive, vahaaqainive, naahoqive vauka ekaa qutuvi taiqa vura.

\VS{14}Vika ekaa qutu vumanta Isipi vika eqavoka voqaa voqaa ruvaaqumake vatovaro ntereharo voqama kero unta i vaura.


\par }{\PP \VS{15}Pero vaiintivano tavovaro eqavoka taiqa vuvaro viva nai avu aato kempukaiqama kero qaiqaa kia Mosika Eronika uva irireva auti vaura. Noravano Kotiva ˻Mosira˼ tiva amuntema kero, Pero vaiintivano kia vitanta uva irura.


\par }{\SH Aaquqa airitahaa qovarama vura
\par }
{\PP \VS{16}Ho Noravano Kotiva qaiqaa Mosirara tiharo, Are Eronirara mintima tiane: Nena kauruqohaira vataini konkoma rupitaitama kaane, tiane. Viva mintima kairaro Isipini konkomavano aaquqa kuqu vuarire, tiro.


\par }{\PP \VS{17}Kotiva minti tuvaro Eroniva nai kauruqohairo vataini konkoma rupitaitama kovaro, viraqihairo aaquqavano qovarama viro vaiintiqaave, quaraqaave, hihipaa iro vaura. Ekaa Isipi vataini konkomavano aaquqa kuqu vura.


\par }{\PP \VS{18}Mintumanta
{\IT{vure/quaha
}}vaiinti vikavata mintiare tivake, nái hepi kaiqa autuvarovata, kia qovaraiqura.

\par }{\PP Ho aaquqa airitahaa vaiintiqaave, quaraqaave, hihipaa iro vaumanta

\VS{19}{\IT{vure/quaha}} vaiintinavu Pero vaiintiara tiha, Oho, Kotiva nai kempukaqohairo maa haikara qovarama kaivo, ti.

\par }{\PP Minti tuvarovata, Pero vaiinti avu aatovano kempukaiquvaro viva Noravano Kotiva ˻Mosira˼ tiva amuntema kero, kia vitanta uva iriraitiro vaura.


\par }{\SH Vauvaari airitahaa qovarama vura
\par }
{\PP \VS{20}Ho Noravano Kotiva qaiqaa Mosirara tiharo, Hura are vaaka toqaqi himpira Pero vaiintivano Nairi Namarini tuvuainara otu vitakera virara mintima tiane: Noravano Kotiva ariara mintima tivo: Are ti vaiinti nahenti qaqi kairamanta vika oru vaiha ti hutu tuahera kaate.

\VS{21}Are kia vika nititairera, te vauvaari vara kaari vika ariqaave, ai koqe avu aato ami varia vaiintikaqaave, ai navunaakaqaave, hihipaamavi vaivarave. Vauvaari vika ni Isipi vatanaaka naavu maaqaqi mpiqavi, vatainivata hihipaamavi vaivarave.

\VS{22}Gosenini ti vaiinti nahenti varianaini, te mini qaqi vehakuma kaariraro kia vauvaarivano mini varianarove. Te mintiarirara are te Noravano Kotika maa vataraqaa variaina okarara kankomake irinarave.

\VS{23}Te ai vaiinti nahenti qoraiqama nimiteha, tenta vaiinti nahenti qaqi vehakuma nimitarerave. Hurama are te vi kaiqara varaainara tavenarave. Are minti tivakera Pero vaiinti tiva amiane, tiro.


\par }{\PP \VS{24}Noravano Kotiva minti tivakero vira qararaa viva vi haikara qovarama komanta vauvaari vika qovaramavi, airitahaa Pero vaiinti naavuqive, vira koqe avu aato ami vau vaiintika naavuqive, mpiqavi ekaa Isipi vataqaa hihipaamavi vaiha vi vatara qoraiqama kora.

\VS{25}Mintuvaro Pero vaiintivano Mosika Eronika naarama kero vitantara tiharo, Netanta nenta navunaaka ntita vare, Isipi maini nenta Variqa
{\IT{ofaa}} iha quara amitaate, tiro.


\par }{\PP \VS{26}Minti tuvaro Mosiva aqao tiro, Kia tenavu maini vaiha Nora Kotira
{\IT{ofaa}} iha quara amitararave. Hauri tenavu mintiari vira kaara Isipi vika tinavuara qorahaama autuavo tivake ori utuvare, tinavu ruqutuqi viha tinavu haru kevorave.

\VS{27}Tenavu Kotiva tintemake, Isipi maini ke taaramo entara aahara vatavau vivi, mini orunte tentanavu Variqa Nora Kotira
{\IT{ofaa}} iha quara amitarerave, tiro.


\par }{\PP \VS{28}Minti tuvaro Pero vaiintivano tiharo, Hove, te ni qaqi kaari ne nenta Variqa Nora Kotirara iriha oru aahara vataini vaiha, nenta Variqa
{\IT{ofaa}} iha quara amitaate. Ne kia niaraini viraiti, aumanto oru vaihama
{\IT{ofaa}} iha quaraate. Ho tiriaravata irihama nenta Variqa Nora Kotira aarama timitaivaro ˻vauvaari taiqa vuarire˼, tiro.


\par }{\PP \VS{29}Minti tuvaro Mosiva nai tiva amiro tiharo, Te ai maini ke, vate vira te Nora Kotira aaraariraro viva tiraro vauvaarivano niqaahairo taiqa vuarire. Hurama vauvaari vika arive, ai koqe avu aato ami varia vaiintikave, ai navunaakave, vika niqaahai vivarave. Oho, are kiama qaiqaa titanta una tiva timitehara, Isareri vatanaaka ravaaqavu kaira vika kia Nora Kotira
{\IT{ofaa}} iha quara amitareka vuate, tiro.


\par }{\PP \VS{30}Minti tivakero Mosiva Pero vaiinti mini kero, Nora Kotira aarovaro

\VS{31}viva Mosiva tuntema kero vira uva irura. Vauvaari vika Pero vaiintive, vira koqe avu aato ami vau vaiintikave, vira navunaakave, mini ke vuvaro, kia qaiqaa vauvaari voqavanovata vaura.

\VS{32}Mintuvaro Pero vaiintivano nai avu aato kempukaiqama kero, kia Isareri qaqi komanta vura.




\par }\Chap{9}{\SH Kotiva tuvaro Isipi vatanaaka quara quti vura
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ho qaiqaa Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Are Pero vaiintivano vainaini oruntera mintima tiane: Noravano Kotiva Hiparu vatanaaka Variqavano ariara mintima tivo: Are ti vaiinti nahenti qaqi kairamanta vika oru vaiha ti hutu tuahera kaate.

\VS{2}Are kia vika kaira vivera,

\VS{3}te nora aiha viraara vara kaari ai ohive, donkive, kamerive, purumakauve, sipisipive, memeraave, ekaa qutu vivarave.

\VS{4}Te Isipi vika quaraqai qoraiqama nimite Isareri quara qaqi vehakuma nimitarerave.

\VS{5}Te Noravano Kotika hura mintirerave. Minti tivakera Pero vaiinti tiva amiane, tiro.


\par }{\PP \VS{6}Ho vira qararaa Noravano Kotiva tuntema komanta ekaa Isipi quara rovara vare qutu vumanta Isareri quaraqihairo kia voqavanovata qutu vura.


\par }{\PP \VS{7}Mintuvaro Pero vaiintivano vi okarara nai navunaaka iromanta vika vira tiva ami tiha, Isareri quaraqihairo kia voqavanovata qutu vivo, ti. Minti tuvarovata, viva qaqiqai nai avu aato kempukaiqiharo kia Isareriara vuate tura.


\par }{\SH Isipi vatanaaka vaataqaa meqa/veqa qovarama vura
\par }
{\PP \VS{8}Ho Noravano Kotiva qaiqaa Mosika Eronikara tiharo, Netanta oru
{\IT{briki unte/nute}} varia naavuraqihai iha hanta varaate, tivakero Mosirara tiharo, Are Pero vaiinti avuqaa vaihara hanta vira virini aqu kaane.

\VS{9}Are mintima kairaro hanta viva konkoma voqaara ekaa Isipi vataini vi aniraro vaiintiqaavata quaraqaavata veqavano qovarama viro nora numuara itaarire, tiro.


\par }{\PP \VS{10}Minti tumanta vitanta oru
{\IT{briki}} unte vau naavuraqihai hanta vare, Pero vaiinti avuqaa oru vaura. Mosiva hanta virini aqu kovaro viraqaahairo vaiintiqaavata quaraqaavata veqavano qovarama viro nora numuara itora.


\par }{\PP \VS{11}Mintumanta Pero vaiinti vira
{\IT{vure/quaha}} vaiinti vika Mosira avuqaa oru variare tuvaro veqavano vikaqaavata vaura kaara vika kia ho Mosiva unaini oruntora.

\par }{\PP Veqavano vikaqaavata ekaa Isipi vatanaakaqaavata vauvaro

\VS{12}Noravano Kotiva Pero vaiinti avu aato kempukaiqama kovarora tiro, Noravano Kotiva Mosira tiva amuntema kero, Pero vaiintivano kia Mosika Eronika uva irura.


\par }{\SH Taaruvano/Kaampuravano Isipi vatanaaka qoraiqama kora
\par }
{\PP \VS{13}Ho Noravano Kotiva qaiqaa Mosirara tiharo, Hura vaaka toqaqi himpira oru Pero vaiinti vita kera virara mintima tiane: Noravano Kotiva tinavu Hiparu vatanaaka Variqavano ariara mintima tivo: Are ti vaiinti nahenti qaqi kairamanta vika oru ti hutu tuahera kaate.

\VS{14}Are kia vikara vuate tirera, te aivata, ai koqe avu aato ami varia vaiintikave, ai navunaakave, anomake ntaiharerave. Te mintiarirara are tiriara tihara, Mpo, kia vira voqaava vovano vataini vaivo. Vivaqaima Variqavano vaivo, tinarave.


\par }{\PP \VS{15}Oho, te tenta kauqu tutuke nora rovaraqohai ni ntaihauraitirio, are nena navunaaka hampata haaruma taiqa vuaraitirio.

\VS{16}Are ti kempuka tavaira ekaa maa vataraqaa vaikavata ti hutuara iriate ti, te ai qaqi vehakuma amitaurara are qaqi varianarave.

\VS{17}Te ai mintima amite vauraravata, ai avu aatovano kempukaiqivara are kia ti vaiinti nahentiara ho vuate tiaro.


\par }{\PP \VS{18}Vira kaara te hura maa kuari avuraqaa tiariraro
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} noraiqaakero Isipi vataqaa ntuanarove. Haaru entavata maa entaravata kia minti
{\IT{taaruva/kaampurava}} nti vairave.

\VS{19}Virara irihara are nena navunaaka tiva nimira vika nái quara ntita vare haraara naavuni vuru kaate. Vaiintive quarave vahaaqaini vaivaro
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} ntiharo vika ekaa aru taiqama kaanarove. Minti tivakera Pero vaiinti tiva amiane, tiro.


\par }{\PP \VS{20}Kotiva minti tuvaro Mosiva Pero vaiinti tiva amumanta Pero vaiinti vira koqe avu aato ami vau vaiintika hini kuka Noravano Kotiva tu uvara iriha qeteha kante nái quaravata nai kaiqa vaiintivata ntita vare haraaraqi komanta

\VS{21}hini kuka kia Noravano Kotiva tu uvarara noraiqaake iriraiti, nái kaiqa vaiintivata quaravata vahaaqaini komanta vaura.


\par }{\PP \VS{22}Mintuvaro Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Nena kauqu tutukera naaruvaini aave vatairaro
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} Isipi vataqaa ntiharo vahaaqaini vai haikara vaiintive, quarave, kara qampiqe vairave, ruqutu taiqa kaarire, tiro.


\par }{\PP \VS{23}Minti tuvaro Mosiva nai kauruqohairo naaruvaini aave vatovaro Noravano Kotiva tuvaro naaruvavano karara ti vauvaro
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} nti vauvaro aaquakaavano voqama kero airi tataa utiharo vata ari vaura. Noravano Kotiva tuvarora tiro,
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} Isipi vataini nti vaura.


\par }{\PP \VS{24}{\IT{Taaruvano/Kaampuravano}} nti vauvaro aaquakaavano qaiqaa qaiqaa uti vaura. Haaru entavata kia
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} mintima keharo Isipi vataini ntumanta tavora.


\par }{\PP \VS{25}Ekaa vi vataraqaa
{\IT{taaruvano/kaampura vano}} ntiharo ekaa vahaaqaini vau haikara vaiintive, quarave, karave, aru taiqa kora.
{\IT{Taaruvano/Kaampuravano}} ntiharo naahoqi kara qampiqora ekaa vataini ravantau vatero, ekaa katarivata hiqama kovaro kia marevata vaura.

\VS{26}Mintuvaro Gosenini Isareri vatanaaka vaunaini kia mintura.


\par }{\PP \VS{27}Mintima kero nti vauvaro Pero vaiintivano Mosika Eronika naarama kero tiharo, Oho, vate te Kotira uva raqama kauro. Noravano Kotiva avuqavu kaiqa varaimanta te tenta navunaaka hampata qora kaiqama varauro.

\VS{28}Mpo,
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} nti vaivaro naaruvavano karara ti vaivaro ti voqamakero haatu itaivo. Te ni nititaari homa vivarave. Te kia ni ˻Isareri˼ qaiqaavata ravaaqavu karerave, tiro.


\par }{\PP \VS{29}Minti tuvaro Mosiva nai tiva amiro tiharo, Te vevante maa vatukara maini ke te tenta kauqu tutuke Nora Kotira aaraariraro viva tiraro naaruvavano kia voqavata karara tiraro
{\IT{taaruvanovata/kaampuravanovata}} taiqa vuarire. Noravano Kotiva mintima kairara are Kotiva maa vataraqaa raqikiainarara kankomakera irinarave.

\VS{30}Ho te iruramanta arevata ai koqe avu aato ami varia vaiintikavata kia Nora Kotirara noraiqaake iriraiti, kia vira aatu qeteha variavo, tiro.


\par }{\PP \VS{31}Vi entara
{\IT{baali}}vano\FTNT{*}{{\FR 9:31: }{\FT{{\IT{Baali
}}vaireva,
{\IT{raisi}} voqaara vaira.}}} mpeqaiqurara tiro,
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} vira ravantau taiqa kero, utataari kuto naaquntara repa voqaara viravata ravantau taiqa kovaro,

\VS{32}{\IT{uiti}}vano qaqi ahora vauvarora tiro, kia vira ravantau kora.


\par }{\PP \VS{33}Ho Mosiva Pero vaiinti mini kero vevantero vatuka aaqaini vaiharo nai kauqu naaruvaini tutukero Nora Kotira aarovaro aaqu tanta vuvaro
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} taiqovaro naaruvavano kia uva tiraitiro, tirema vaura.


\par }{\PP \VS{34}Mintuvaro Pero vaiintivano tavovaro tirema vauvaro viva qaiqaa qora kaiqa varero. Vivavata vira koqe avu aato ami vau vaiintikavata nái avu aato kempukaiqamate vaura.

\VS{35}Noravano Kotiva Mosira tiva amuntema kero, Pero vaiintivano kia Isareriara vuate tura.




\par }\Chap{10}{\SH Kaintaaqavano qovarama vura
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noravano Kotiva qaiqaa Mosirara tiharo, Pero vaiintivano vainaini vuane. Vivavata vira koqe avu aato ami varia vaiintikavata ti nora kaiqa, vo kaiqa vo kaiqa tavaate ti, te vika avu aato kempukaiqama nimitauramanta vika kia ai uva iriavo.


\par }{\PP \VS{2}Are naantiara nena vaintivata nena naintivata te Isipi vatanaaka ntaiheha nora kaiqa varaainarara vika tiva nimiane ti, te nora kaiqa vika nivuqaa qovaramake vaunarave. Te Noravano Kotika variaina okarara nevata kankomake iriate ti, te minti vaunarave, tiro.


\par }{\PP \VS{3}Kotiva minti tuvaro Mosiva Eronikantiro Pero vaiintivano vaunaini oruntero virara tiharo, Noravano Kotiva tinavu Hiparu vatanaaka Variqavano ariara mintima tivo: Nanti nanti entae are ti uva kia iriraitira, kia ti vevaaraini vainarave? Are ti vaiinti nahenti qaqi kairamanta vika oru ti hutu tuahera kaate.

\VS{4}Are vikara kia vuate tirera, te hura kaintaaqa airitahaa maa vataraqaa qovarama karerave.


\par }{\PP \VS{5}Vika airitahaa qovaramavi, vata maata hihipaama vivara are kia ho vata tavenarave. Vika vaiha
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} kia qoraiqama kai naaho maatara namaqi viha taiqa kevarave. Vika naahovata, naahoqi vaina katariravata, ekaa nama taiqa kevarave.

\VS{6}Vika ai naavuqivata, ai koqe avu aato ami varia vaiintika naavuqivata, ni Isipi vatanaaka naavuqivata, oriqete mpiqama kevarave. Haaru entavata maa entaravata ai naaqukave, ai kaivaqaukave, kaintaaqa airitahaa qovarama vuainara kia tavorave, tiro.

\par }{\PP Mosiva minti tivakero tuqantaa viro Pero vaiinti mini kero vuvaro

\VS{7}Pero vaiinti koqe avu aato ami vauka virara tiha, Oho, vi vaiintiva airi enta vaiharo tinavu qoraiqama timitaqi vuantorave. Are Isareri qaqi kaira vika oru nai Variqa Nora Kotira autu tuahera kaate. Are kiae kankoma kera iriaro? Isipi vatavano qoraiqama vivo, ti.


\par }{\PP \VS{8}Vika minti tuvaro Pero vaiintivano Mosika Eronika qaiqaa naarama kero vitantara tiharo, Netanta nentatanta navunaaka ntita vare oru nenta Variqa Nora Kotira autu tuahera kaate, tiro. Minti tivakero vitanta irero tiharo, Netanta tauka taukae ntita vare vivarave? tiro.


\par }{\PP \VS{9}Minti tuvaro Mosiva nai tiva amiro tiharo, Tenavu Nora Kotira autu tuahera karera vuainarara ti, tenavu ekaa tentanavu vaiinti nahenti qaraakaukave, konta naampaive, maaqu raavurave, purumakauve, sipisipive, memeraave, ekaa ntita vare virerave, tiro.


\par }{\PP \VS{10}Minti tuvaro Pero vaiintivano aqao tiro nai kauqu aiqiqaa aqukero tiharo, Te nitanta Variqa Nora Kotira autuqaa mintima turo: Kia te ni nahenti vaintiara vuate tirerave. Oho, te tavaura ne ekaara ruqemake vireka auti variavo.

\VS{11}Ne nenta Variqa Nora Kotira autu tuahera kareka ivera, ne vaiintiqai mini vuate, tiro. Pero vaiintivano minti tumanta vira kaiqa vaiinti vonavu Mosika Eronika ventaqi vi, vitanta vahaaqaini veva kora.


\par }{\PP \VS{12}Ho Noravano Kotiva qaiqaa Mosirara tiharo, Nena kauqu tutukera Isipi vataqaa aave vatairaro kaintaaqavano qovarama viro maa vataraqaa vi aniharo
{\IT{taaruvano/kaampuravano}} kia qoraiqama kai naaho maatara namaqi viharo taiqa kaarire, tiro.


\par }{\PP \VS{13}Minti tuvaro Mosiva nai kauruqohairo Isipi vataqaa aave vatovaro Noravano Kotiva tuvaro uvaivano kuari urinaihairo vi entaraqaavata entaqivata utuqiro vi vaumanta vira qararaa toqaqi kaintaaqa vika uvai vataake anura.


\par }{\PP \VS{14}Vika airitahaa Isipini orunte ekaa vataqaa hihipaamavi vaura. Haaru enta kia vira voqaara qovarama vurave. Naantiara entavata kia vira voqaara qovaraiqianarove.


\par }{\PP \VS{15}Kaintaaqa vika Isipi vataqaa hihipaamavi vauvaro vatavano konkiraiqama vurarama turo. Kaintaaqa vika
{\IT{taaruvano/kaampuravano
}}qaqi ko naaho maatarave, katari tavave, namaqi viha ekaa nama taiqa kovaro Isipini katari mareve, naaho mareve, kia voqavata vaura.


\par }{\PP \VS{16}Mintuvaro Pero vaiintivano vaaka Mosika Eronika naarama kero tiharo, Oho, te nitanta Variqa Nora Kotira uvavata nitanta uvavata raqa kauro.

\VS{17}Netanta ti qora uva qaiqaa tauru timite, nenta Variqa Nora Kotira aaraivaro viva kaintaaqa taiqa kairaqe te kia qutiraiti, qaqi variare, tiro.


\par }{\PP \VS{18}Minti tuvaro Mosiva Pero vaiinti mini kero Nora Kotira aarovaro

\VS{19}Noravano Kotiva uvai tuqantaa kovaro uvaivano kuari avu ruhunkinaihairo utiharo kaintaaqa vikavata varero vevara Naare Namariqi muntuvi kovaro kaintaaqa voqavanovata kia Isipi vataini qaiqaa vaura.


\par }{\PP \VS{20}Mintuvarovata Noravano Kotiva Pero vaiinti avu aato kempukaiqama amitovaro viva Isareri vika kia qaqi komanta vura.


\par }{\SH Konkiraiquva Isipi ravaaqavu kora
\par }
{\PP \VS{21}Ho Noravano Kotiva qaiqaa Mosirara tiharo, Nena kauqu naaruvaini tutu kairaro konkiraiqiva Isipi vata maata anomakero ravaaqavu kairaro vaiintivano tupaupauma kero vi aniharo nuarire, tiro.


\par }{\PP \VS{22}Minti tuvaro Mosiva nai kauqu naaruvaini aave vatovaro konkiraiquva taaramo entara variqiro viharo Isipi vata maata ravaaqavu kora.

\VS{23}Mintumanta Isipi vika kia ho vo vaiintivata tavaraiti, kia ho nái naavuqihai vevantaraiti vauvaro, Isareri vika vaunainiqai qaqi aatiteharo vaura.


\par }{\PP \VS{24}Mintuvaro Pero vaiintivano Mosika Eronika naarama kero vitantara tiharo, Netanta nenta navunaaka hampata oru nenta Variqa Nora Kotira autu tuahera kaate. Ni nahentivata vaintivata homa ni hampata vivarave. Nenta sipisipive, memeraave, purumakauve, vikaqai maini ke vuate, tiro.


\par }{\PP \VS{25}Minti tuvaro Mosiva aqao tiro, Tenavu kia vikavata ntita vare viraiti qaqi vuarera, tenavu kia ho Nora Kotira
{\IT{ofaa}} ekaara kaintu iha quara amitarerave.

\VS{26}Tenavu kia quara voqavata maini karaiti, ekaa ntita vare virerave. Tenavu tentanavu quara vikaqihai hini aruke Nora Kotira
{\IT{ofaa}} iha quara amitarerave. Tenavu mini kia viraiti maini variarera, tenavu vi quarara vi quarara arukaaina okarara kiama irirarave, tiro.


\par }{\PP \VS{27}Mosiva minti tuvaro Noravano Kotiva Pero vaiinti avu aato kempukaiqama amitovaro Pero vaiintivano Isareriara kiama ho vivarave tiro.


\par }{\PP \VS{28}Pero vaiintivano Mosirara tiharo, Kia ti avuqaa variane. Vuane. Kia qaiqaa ti aaqanto ani variane. Are qaiqaa ti aaqanto ani vaina entara are qutuma vinarave, tiro.


\par }{\PP \VS{29}Pero vaiintivano minti tuvaro Mosiva nai tiva amiro tiharo, Ho are tinantemake, kiama te qaiqaa ai aaqanto ani vairerave, tiro.


\par }{\SHB Qorainti vainti avuhainaaka qutu virara tura
\par }


\Chap{11}{\PP \VerseOne{1}Ho Noravano Kotiva qaiqaa Mosirara tiharo, Te qaiqaa vohaa tataa Pero vaiintivata Isipi vikavata ntaihama kaariraro Pero vaiintivano ni qaqi kairamanta vuate. Vi entara viva ni nititeharo vuana vaina tiramanta ne ekaa vivarave, tura...




\par }\Chap{12}{\PP \VerseOne{1}Mosika Eronika Isipini vauvaro Noravano Kotiva vitantara tiharo,

\VS{2}Ne Isareri maa torarama avuni vai toraravema tiate. Qaraaka ihi anintairaro vi toravama avuni varianarove.

\VS{3}Netanta ekaa Isareriara mintima tiate: Maa torara 10 entaqaa vaiintivano nai naata vaintiara iriharo memeraa naative, sipisipi naative, vohaiqa varaanarove. Ekaa Isareri vatanaa vaiinti vika nái naata vaintiara iriha mintima kehama varevarave.


\par }{\PP \VS{4}Vaiintivano tavairaro kia vira vaintaira airi vaivera, viva homa nai aaqanto vaina vaiintira hampata memeraa naative, sipisipi naative, vohaiqa aruke nevarave. Ekaa vika mati namakeva ho vairera, vitanta homa vohaiqaqai aruke nevarave.


\par }{\PP \VS{5}Viva arukaaina sipisipie, memeraae vaireva, qora vohaa ihi varakaainara vairaro vira vaataqaa kia numuara variarire.

\VS{6}Ekaa Isareri vatanaaka nái sipisipi naatie, memeraa naatie, koqemake tuataqi vivi, vi torara 14 entaqaa vira aru kaate.


\par }{\PP \VS{7}Vira aruke, vira naare kaqa vare, sipisipi naatie, memeraa naatie nareka i naavura qentiqaa aqutaate. Qenti vira hini hini auvahitantavata, virinivata, naare aqutaate.

\VS{8}Mintimake viraqaahai ne sipisipi naati virae, memeraa naati virae, qaqi ihaqaa untake, entaqi vaiha vira naate. Ne vira nareka ihama naahara hunkavinaravata, mpareti kia taupatitira vainaravata, mati vira vataake naate.


\par }{\PP \VS{9}Ne mati vira kia qaraaka naate. Kia mati vira namariqi arake naate. Kia vira arara tuvu qaqini varakaraiti, qaqi vira kaintu ihaqaa untake naate.

\VS{10}Ne kiama hini mati qaqi kaate. Toqaqi hini qaqi vairera, vira varake ihaqira quara kaivaro ita vuarire.

\VS{11}Ne aaraini vireka i utavaaqara nonkute,
{\IT{su}}vata nonkute, kauru quru vare viravata kauquqi tuate, viraqaahai vi karara vaaka naate. Ne vi entara te Nora Kotika ni Vehakuma Nimitaaina Kararama nevarave.


\par }{\PP \VS{12}Vi entara te entaqi Isipi vataini vi aniha ekaa avuni vatatera, qorainti vaintive, aantauvahi qora vaikave, aru taiqa karerave. Mintima keha te Noravano Kotika Isipi vika una variqanavu qoraiqama nimitarerave.


\par }{\PP \VS{13}Ne qenti hini hini katariqaa naare aqutera vira tave, virara te ni Isareri naavuma vaivo tirerave. Te naare vira taveha, ni vehakuma nimiteha qaqi aitare oru Isipi vikaqai ntaiharerave.

\VS{14}Te Noravano Kotika ni vehakuma nimitaaina okarara irihama, ne vo ihi vo ihi vi entaraqaa qaiqaa vi karara naate. Nevata ni vaintivaravata mintiaqi vuate.


\par }{\SH Kia noqavu mparetira no entara
\par }
{\PP \VS{15}Minti tivakero Noravano Kotiva qaiqaa tiharo, Ne 7 entara variqi viha taupatitira vataake untate mparetira kia naraiti, qaqi mparetiqai naate. Ne hoqarenaa entaqaa nenta naavuqihai ekaa taupatitira qaqira muntu aqukaivaro kia ni naavuqi variarire. Ne 7 entanavu variqi viha kia noqai mparetira viraqai naate. Niqihairo vovano taupatitira vataake untate mparetira namakairera, te vi vaiintirara kia ti navunaarave tirerave.


\par }{\PP \VS{16}Hoqarenaa entaqaavata ekaanaini 7 entaqaavata ne ruvaaqumavi vaiha ti hutu tuahera kaate. Vi entatantaqaa kia vo kaiqavata vararaiti, karaqai untakeha naate.

\VS{17}Naantiara ne vo ihi vo ihi maa entaraqaa ruvaaqumavi vaiha qaqi mpareti nehama maa entara te ni Isipihai ntita vuru kaaina entarara iritaate. Nevata ni vaintivaravata vi entara vo ihi vo ihiara iriqi viha variate, tiro...


\par }{\PP \VS{21}Kotiva minti tuvaro Mosiva Isareri vika nora vaiintinavu naarama kero vikara tiharo, Nenavu oru sipisipi naatie, memeraa naatie, kaamate vira aruke, nenta naata vaintiara irihama Kotiva vi entara ni Vehakuma Nimiteharo qaqi ori aatara kaaina karara qeramataate.


\par }{\PP \VS{22}Ne vi quarara aruke vira naare tanuqi kaqa vare, katari mare okuvera voqaara varake, naareqi quntamake naavu qenti hini hini auvahitantaqaa aqute, qenti virinivata aqute, viraqaahai naavuqi oru variate. Ne naavuqihai kia vevantaraiti, qaqi variqi vivi aatitake, toqaqi vevantaate.


\par }{\PP \VS{23}Entaqi Noravano Kotiva Isipi vataini vi aniharo Isipi vika qorainti vainti kara hunka aruqi viharo viva ne qentiqaa naare aqutera taveharo, ni vehakuma nimitero qaqi vitaraanarove. Kotiva qioqama tairaro Arukaaina
{\IT{Enseli}}va kia ni naavuqi oriqetero ni qorainti vainti kara hunka aru kaanarove.


\par }{\PP \VS{24}Nevata nenta kuvuarama tekavata ekaa vo ihi vo ihi maa okararama avataqi vuate.

\VS{25}Naantiara Noravano Kotiva ni nimireva ina vataraqaa orunte, ne qaqiqaima vi karara namaqi vuate.


\par }{\PP \VS{26}Ni vaintivara niara ne nana karae ne variavo timanta

\VS{27}ne vika tiva nimi tiha, Haaru Noravano Kotiva tinavu Isareri vehakuma timiteharo tinavu naavu qaqi ai aatarakero oru Isipi vika qorainti vainti kara hunka aru korave tiate, tiro.

\par }{\PP Mosiva minti tumanta Isareri vika vi uvara iri, viraqaahai vika kankakaamavi vaiha Nora Kotira autu tuahera kora.

\VS{28}Noravano Kotiva Mosika Eronika tiva nimuntemake, Isareri vika mintura.


\par }{\SH Qorainti vainti kara hunka qutu vura
\par }
{\PP \VS{29}Vi entara enta avuta Noravano Kotiva Isipi vika qorainti vainti kara hunka avuhainaaka ekaa aru taiqa kora. Pero vaiinti vira vaintive, ekaa vo vainti vo vaintive, karapuhiqi vau vaiintika vika vainti kara hunkave, aantauvahi qora avuni vatatokave, ekaa aru taiqa kora.


\par }{\PP \VS{30}Aru taiqa komanta Pero vaiintivanove, vira koqe avu aato ami vau vaiintikave, ekaa Isipi vikave, entaqi vika himpi, nái qorainti vainti qutu vura kaara noraiqaake iqi rate vaura. Ekaa Isipi vika naavuqihairo kia qorainti vainti kara hunka voqavanovata qaqi vauvaro ekaa aru taiqa kora.


\par }{\SH Isareri vika katu vare vura
\par }
{\PP \VS{31}Ho vi entara entaqi Pero vaiintivano Mosika Eronika naarama kero vitantara tiharo, Netanta ekaa Isareri hampata himpi, tinavu Isipi ke, katu vare vuate. Netanta tota tintemake, oru mini Nora Kotira autu tuahera kaate.

\VS{32}Netanta tintemake, nenta sipisipive, memeraave, purumakauve, ntita vare vuate. Ne vireka iha nenta Variqa aaraivaro viva tivata koqema timitaarire, tiro.


\par }{\PP \VS{33}Pero vaiintivano minti tumanta Isipi vikavata tiha, Oho, Isareri vika kia vaaka vivera, tenavu ekaa qutuma virarave, tivakeha Isareri vikara vihi vaahi tiha vaaka vuate ti vaura.

\VS{34}Minti ti vaumanta Isareri vika nái mpareti kia taupatitira vataake tuqantaatora kia untaraiti, qaraaka mpareti tanuqi qaqi vatora varake, tavunaqohai vira naavumake aqu vare vura.


\par }{\PP \VS{35}Mosiva tuntemake Isareri vika oru Isipi vika naariha tiha,
{\IT{Kori}} oriqohai aututaa haikarave,
{\IT{silvaa}} oriqohai aututaa haikarave, utavaaqave, timiate tumata Isipi vika vi haikara vi haikara vika nimura.


\par }{\PP \VS{36}Noravano Kotiva Isareri vika kahaqurara ti, Isipi vatanaaka vikara nora vaiinti nahentive tivakeha vika vi haikara vi haikara qaqi nimumanta vare vura.

\par }{\PP Mintima keha Isareri vika Isipi vatanaaka vato airairara varora.


\par }{\PP \VS{37}Isareri vika himpi Ramesesi vatuka mini ke, vatavau vivi, Sukoti vatukaini oruntora. Vika vaiinti vaireka, 600,000 vaumanta vika nahentivata vaintivata airitahaa vaura.


\par }{\PP \VS{38}Vika nái sipisipive, memeraave, purumakauve, ruhaaqiqi viha vumanta airi vo vatanaakavata vika hampata vura.

\VS{39}Isareri vika aaraini viha nái mpareti vare vura untake nora... Isipi vatanaaka vikara vuana vaina tumantara ti, Isareri vika kia ho mpareti taupatitira vataake untaraiti, vika aaraini viha vi mparetira qaqi untake nora.


\par }{\PP \VS{40}Isareri vika Isipi vataini 430 ihinavu variqi vura.

\VS{41}Ho 430 ihi aitarovaro Noravano Kotiva vika kahaqumanta vika vi vatara ke, katu vare vurama...




\par }\Chap{13}{\SH Kotiva Isareriqaa raqikiqiro vura
\par }
{\PP \VS{17}... Pero vaiintivano Isareriara ho vuate tuvaro Kotiva Isareri vika ntita varero kia Pirisia vataini qiqu aaraqaa viraitiro, viva vo aara, vukai aaraqaa vika ntita varero vura. Viva tiharo, Vika qiqu aaraqaa vimanta vo vatanaaka vika hampata raqireka auti vaivera, vika naatu qetake anirante qaiqaa Isipini vivorave, tivakero vika vukai aaraqaa ntita varero vura.


\par }{\PP \VS{18}Kotiva Isareri vika vo aaraqaa ntita varero aahara vataini viro, Naare Namari vaunainiara vumanta Isareri vika nái auvihehavaavata vare vura.


\par }{\PP \VS{19}Haaru Iohepiva qutu vireva iharo viva nai qata vakaukavara Isarerira maaqunavuara tiharo, Kotiva naantiara ni kahaqira homa ne Isipihai katu vare vivarave. Vi entara ti vuhaarivata vare vuate, tivakero nai qata vakaukavarara tiharo, Nenavu kauqu aiqiqaa aqukeha tenavu mintirerave tiate, turara tiro, Mosiva vireva iharo viva oru Iohepira vuhaarivata varero Kenaanini quntareva vura. (Okara 50:25)


\par }{\PP \VS{20}Ho Isareri vika Sukoti mini ke oru Etamini aahara vata auvahini nái
{\IT{seri}} naavu maaqa kaqate vaura.


\par }{\PP \VS{21}Vika aatitoraqaa aaraini vi vauvaro Noravano Kotiva quromuravano vaavi vauraqi vaiharo vika avuni viharo aara numiqomanta vi vaura. Entaqi Noravano ihavano vaavi ite vauraqi vaiharo vika aara ataama nimite vaumanta vika aara ho taveha vi vaura. Kotiva mintima nimite vaumanta Isareri vika aatitoraqaavata entaqivata ho aaraini vi vaura.


\par }{\PP \VS{22}Aatitoraqaa quromuravano kia vika qaqira karaitiro, qaqi viva avuni vaavi vauvaro entaqi ihavano kia vika qaqira kero viraitiro, viavi iteharo vika avuni vi vaura.




\par }\Chap{14}{\SH Isareri Naare Namari taqa vare vura
\par }
{\PP \VS{5}... Isareri aaraini vi vaumanta vokuka Pero vaiinti tiva ami tiha, Vika ruqemake vuavo, tumanta Pero vaiintivanovata vira koqe avu aato ami vau vaiintikavata tiha, Oho, tenavu kia vikara vuate tiataarave. Tenavu vikara vuate turamanta vika vuamanta tinavu kaiqa vara timiteka kia variavo, ti.


\par }{\PP \VS{6}Minti tivake Pero vaiintivano tiharo, Ti iqoka
{\IT{kaari}}navu qerama timitaate, tumanta qerama amitovaro viva nai iqoka vaiintinavuvata ntita varero vika avata varero vura.

\VS{7}Viva iqoka
{\IT{kaari}} 600vata varero, Isipini ekaa vo iqoka
{\IT{kaari}}navuvata varora. Iqoka
{\IT{kaari}} vira varaqi nukavata vauvaro Pero vaiintivano vika hampata Isareri avataqiro vura.


\par }{\PP \VS{8}Isareri vika ruqemake aaraini viha quahake vi vauvaro, Noravano Kotiva Pero vaiinti avu aato kempukaiqama amitovaro viva nai iqoka vaiinti ntita varero vika avataqiro vura.


\par }{\PP \VS{9}Isipi iqoka vaiinti vokuka iqoka
{\IT{kaari}}qi vi vaumanta vokuka ohi tauvaqaqaa oquvi vi vaumanta vokuka vatavaura avataqi viha tavomanta Isareri vika Naare Namari auvahianta, Pi-Hahiroti vatukavata Baali-Sefoni vatukavata vaunaini, nái
{\IT{seri}} naavu maaqa kaqate vaura.


\par }{\PP \VS{10}Isareri vika mini vaiha vutu tavovaro Pero vaiintivano nai iqoka vaiintinavu ntita varero ani vaumanta vika voqamake naatu itomanta oi aai ti vaiha Nora Kotira aare vaura.

\VS{11}Vika Mosirara tiha, Oho, Isipini tinavu qunte vatava kia vaivarae are tinavu tivita varera maini aahara vataini aniaramanta tenavu maini qutu virarave?

\VS{12}Oho, quqaae tenavu Isipini vaiha ariara tinavu qaqi kairaqe tenavu Isipi vika kaiqa vara nimitaqi vuare tunarave? Oho, tenavu kia maini aniraiti, Isipi vika kaiqa vara nimitaqi vuataara vaimanta, tenavu qumina maini aahara vataini vaiha qutu virarave, ti.


\par }{\PP \VS{13}Vika minti tuvaro Mosiva vika nái tiva nimiro tiharo, Ne kia qetaate. Ne kempukaiqamake vaiha Noravano Kotiva vate ni ruaruama nimitaaina okarara tavaate. Ne Isipi vatanaaka vate tave variaka kia qaiqaavata tavevarave.

\VS{14}Noravano Kotiva naivano ni kahaqiharo ni navutaaka hampata iqoka raquanarove. Ne kia iqoka raqiraiti, qaqima vaivarave, tiro.


\par }{\PP \VS{15}Minti tuvaro Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Nantiharae are ti haare variaro? Are Isareriara tiramanta vika himpi vuate.

\VS{16}Are nena kauru tutukera nora namariqaa aave vatairaro namari vira hini hini rairaviraro avutantuna aahara vata vairamanta Isareri vika mintuna vuate.

\VS{17}Te Isipi vika avu aato kempukaiqama kaari vika qaiqaa ni avataqi vuate. Pero vaiintivanove, vira iqoka vaiintinavuve, iqoka
{\IT{kaari}}navuve, ohinavuve, mintimake aniqe te vika naatara kaariraro ti hutuvano uritara kero varianarove.


\par }{\PP \VS{18}Isipi iqoka vaiinti vikavata namari taqareka ivaqe te tenta okara vika numiqarerave. Vate Isipi vika anomake te Noravano Kotika mpeqa okara autuainara tavevarave, tiro.


\par }{\PP \VS{19}Kotiva minti tuvaro viva atito
{\IT{enseli}}va, Isareri iqoka vaiintinavu avuni vura qaqira kero orurantero Isareri vika tauvaqaini aitare vauvaro, quromuravano vaavi vauvavata vika avuni vunaihairo aitarero vika tauvaqaini ani vaavi vaura.


\par }{\PP \VS{20}Quromura viva Isareri hini Isipi hini avutana vaura. Mintiharo entaqi Isareri vika ataama nimiteharo, Isipi vika konkira aru nimitomanta vika kia ho tavora. Mintumantara ti, Isipi vika Isareri hampata raqiva kia ho vaura.


\par }{\PP \VS{21}Ho Mosiva nai kauqu tutukero nora namariqaa aave vatovaro entaqi Noravano Kotiva tuvaro uvaivano noraiqaakero utiharo namari venta ventamaqiro vuvaro aahara vatavano qovarama viro vauvaro namarivano rairaviro hini hini vaumanta

\VS{22}Isareri vika namari avutana aahara vata vaura vura. Namarivano hini hini vaavi vauvaro avutantuna aahara vata vauraqaa vika oritare vura.


\par }{\PP \VS{23}Mintumanta Isipi vika aninte tiha, Kaiqe tenavuvata mintuna vika avataqi vuare, tivake, Pero vaiinti ohinavuve, iqoka
{\IT{kaari}}navuve, ohiqaa raqikukave, vikavata mintuna vura.

\VS{24}Mintuvaro vira qararaa Noravano Kotiva quromuravano iha iteharo vaavi vauraqihairo tavomanta Isipi vika iqoka vaiintinavu mintuna vi vauvaro viva vika avu aato hampiqama kora.

\VS{25}Viva vika mintuma kora kaara, vika iqoka
{\IT{kaari}} aiqunavu horaqi rupeqa vumanta vika vukaari utukeha vi vaura. Vika tiha, Oho, Noravano Kotiva Isareri vikarao tiro, tinavu hampata raqi vaivo. Kaiqenavu qaqirake anirante vuare, ti.


\par }{\PP \VS{26}Minti tuvaro Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Nena kauqu qaiqaa tutukera namariqaa aave vatairaro namarivano anirantero viharo Isipivata, vika iqoka
{\IT{kaari}}vata, vika ohivata, ravaaqavu kaarire, tiro.


\par }{\PP \VS{27}Kotiva minti tuvaro Mosiva qaiqaa nai kauqu tutukero namariqaa aave vatovaro aatitareva ruvaahama vuvaro namarivano anirantero qoqaraanaini vura. Isipi vika ruqemake virare tuvaro Noravano Kotiva vika namariqohairo raqutu komanta vika namariqi qutu taiqa vura.


\par }{\PP \VS{28}Namarivano anirantero viharo vika iqoka
{\IT{kaari}}vata, iqoka
{\IT{kaari}}qaa raqiku vaiintikavata, ekaa Isipi vatanaaka iqoka vaiintinavuvata, ravaaqavu kora. Isipi vika Isareri avataqi vuare tuvaro namarivano vika raqutu komanta qutu taiqa vuvaro kia voqavanovata qaqi vaura.

\VS{29}Isareri vikaqai qaqi aahara vatavaura vi vauvaro namarivano hini hini vaavi araviro vaumanta vika qaqi vitare vura.


\par }{\PP \VS{30}Vi entara Noravano Kotiva Isareri kahaqiharo Isipi kauquqihairo ruaruama komanta Isareri vika tavovaro Isipi qutu vuka vaatavano namari auvahianta vona vona vaura.

\VS{31}Isareri vika tavovaro Noravano Kotiva mpeqaiqama kero Isipi vika naatara komanta vika Nora Kotira aatu qeteha Kotira uvavata, vira kaiqa vaiinti Mosira uvavata irireka auti vaura.




\par }\Chap{15}{\SH Mosiva Kotira autu tuahereharo ihi tura
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vi entara Mosiva Isareri hampata ihi tiharo Nora Kotirara mintima tiro:

\par }{\PI Noravano Kotiva tinavu navutaaka kempukaiqama kero naatara kairara ti, te vira autu tuahera keha virara ihi tirerave. Kotiva vika ohivata ohi tauvaqaqaa variakavata namariqi vara aqu kairave.


\par }{\PI \VS{2}Noravano Kotiva ti kempukaiqama timitaimantara ti te ihi ti vauro.

\par }{\PI Vivama ti ruaruama timitaivo.

\par }{\PI Vivama ti Variqavano vaimanta te vira autu tuahera karerave.

\par }{\PI Viva ti qora Variqavano vaimanta te viva Noravano vainarara ihi tirerave.


\par }{\PI \VS{3}Noravano Kotiva iqoka raqi vaiva taruvama vaivo.

\par }{\PI Vira autuvano vaireva Noravano Kotivave.


\par }{\PI \VS{4}Viva Isipi iqoka vaiintinavuvata vika iqoka
{\IT{kaari}}navuvata namariqi vara aqu kairave.

\par }{\PI Isipi vika iqoka vaiinti tarukavata Naare Namariqi aquvi qutu vuarave.


\par }{\PI \VS{5}Varuva namari noravano vika ravaaqavu kairave. Orivano namariqi otinintemake, vikavata otinuarave.


\par }{\PI \VS{6}Noravauvo, ai kauqu tanara nai mpeqa kauquma vaivo.

\par }{\PI Noravauvo, are viraqohaira nena navutaaka rukavu raakavumake varianarave.


\par }{\PI \VS{7}Are Noravano mpeqaiqama kehara nina arireka iaka vara vataini aquke varianarave.

\par }{\PI Ihavano ahaka tatoqa kaintema kero, ai arara ite vaiva vika tatoqa aqu kairave.


\par }{\PI \VS{8}Are nena aiho vuaqa kaararo nora namarivano hini hini vaavi araviro vairave.

\par }{\PI Vaantaavuravano vaavi vaintema kero, namarivano vaavi vairave.

\par }{\PI Nora namari veva muntukaraqi vai vatava aaharaiqama viro kempukaiqama viro vairave.


\par }{\PI \VS{9}Tinavu navutaaka tiha, Kaiqe tenavu vika avataqi vi, vika ravaaqavu kaare. Tenavu vika airaira raqiake vare, tentanavu antuqaqaa vi haikara rairake vararerave. Tenavu tentanavu iqoka paipeqohai vika vehi autu taiqa karerave, tiarave.


\par }{\PI \VS{10}Minti tiavaravata, are nena aiho vuaqa kaararo namarivano Isipi vika raqutu kairave.

\par }{\PI Maara ntai oriva namariqi otinintemake, vikavata nora namariqi otinuarave.


\par }{\PI \VS{11}Noravauvo, ta variqavave ari voqaara kempukavano vaivo?

\par }{\PI Areqaima kempukavano variaro.

\par }{\PI Areqaima Noravano variaro.

\par }{\PI Ai koqe okaravano uri aatarakero vaivo.

\par }{\PI Are nora kaiqa, aahuva kaiqa vare variaramanta vaiinti nahenti ai kaiqa taveha qete variarave.

\par }{\PI Kia vovano ai kaiqa voqaantemake varaariravama vaivo.


\par }{\PI \VS{12}Are nena kauqu tanara tutu kaararo vatavano ai navutaaka nampiqama kairave.


\par }{\PI \VS{13}Are tinavu aaqurihama timitehara tinavu kuvantu timitera tinavu tivita varera anianarave.

\par }{\PI Are nena kempukaqohaira tinavu tivita varera, nena takuqukera vainanaini tinavu vuru kenarave.


\par }{\PI \VS{14}Naantiara vo vatanaa vo vatanaaka ai nora kaiqara iriha ai aatu qeteha aiqu kauqu ntiri ntiri iha vaivarave. Piristia vatanaaka voqamake naatu ite vairamanta vaivarave.


\par }{\PI \VS{15}Idomu avuhainaaka, vikavata naatu ite vairamanta vaivarave.

\par }{\PI Moapi vatanaaka vika qiata vaiintinavuvata qeteha aiqu kauqu ntiri ntiri iha vaivarave.

\par }{\PI Kenaani vatanaaka kia iqoka raquataa iramanta qaqira keha vaivarave.


\par }{\PI \VS{16}Ekaa vika ai okara taveha voqamake qeteha vaivarave.

\par }{\PI Noravauvo, vika ai mpeqa okara taveha voqamake qete vaiha qaqi himpite vaiqe tenavu ai vaiinti nahenti vika vara mini ke, qaqi vitare virerave.

\par }{\PI Tenavu are kuvantu timiterauka, vika vara mini ke qaqi vitare virerave.


\par }{\PI \VS{17}Naantiara are tinavu tivita varera nena aiqinaqaa vuru kenarave.

\par }{\PI Noravauvo, vi aiqinarara are tihara, Te maini vairerave, tiananaini,

\par }{\PI are nena kauquqohaira aututaanara turuaraini tenavu vairerave.


\par }{\PI \VS{18}Noravauvo, are avuhainaava vaihara ekaa entama raqikiqira vinarave, tiro.

\par }{\PI Minti tivakero Mosiva Isareri hampata ihi tura.


\par }{\SH Miriaamiva ihi tura
\par }
{\PP \VS{19}Isareri vika nora namari taqa vare aahara vatavaura vumanta Isipi vika iqoka
{\IT{kaari}}vata ohivata ohiqaa raqikukavata mintiare tuvaro Noravano Kotiva qaiqaa namari vira varakovaro namarivano vika raqutu komanta qutu vura.


\par }{\PP \VS{20}Mintuvaro Miriaamiva paropeti nahenti Eronira nakaava nai kauquqi
{\IT{tamparini}} tuatero rintatimaqiro viharo ihi ntavaqiro vumanta ekaa nahentivata vira avataqi viha nái kauquqi
{\IT{tamparini}} tuataqi viha ihi nte vauvaro

\VS{21}Miriaamiva vikara ihi maantimakero tiro:

\par }{\PI Noravano Kotiva tinavu navutaaka naatara kairara ti, te vira autu tuaherakeha ihi tiva amite vauro.

\par }{\PI Viva vika ohivata ohi tauvaqaqaa variakavata nora namariqi vara aqu kairave, tiro.

\par }{\PP Miriaamiva minti tivakeharo nai kena nahenti hampata vaiharo ihi tura.


\par }{\SH Hunkavu namarira
\par }
{\PP \VS{22}Vika mintuvaro viraqaahairo Mosiva Isareri vika ntita varero Naare Namari mini kero taaramo enta Suri Aahara vataini viharo tavovaro kia vika ne namariva vaura.


\par }{\PP \VS{23}Kia vauvaro Mosiva vika ntita varero
{\IT{Marainive – Hunkavinainive}} tunaini oruntora. Vika mini vau namarira naare tuvaro namarivano voqama kero hunka vumantara ti, vika vi namarira kia ho nora. Vi namariva hunkavi namariva vaurara ti, mini autu nteha Hunkavinainive tura.


\par }{\PP \VS{24}Namarivano hunkavura kaara vaiinti nahenti Mosirara nuntu nauntu tiha, Oho, tenavu nana namarie ho nararave, tuvaro

\VS{25}Mosiva mpo ike tiharo Nora Kotira aarovaro Noravano Kotiva katari hanka vo vira umiqovaro Mosiva katari vira varero muntu namariqi aqu kovaro viraqaahairo namarivano koqema viro ho neva vaura.

\par }{\PP Isareri vika mini vauvaro Noravano Kotiva vikara nai uva maara iriha variqi vuate tiro, uva tiva nimiro, vika virara kempukaiqamake iriraravata avateharo vikara mintima tiro:

\VS{26}Te Noravano Kotika variari ne ti uva iriqi viha avuqavu kaiqa varaqi vivera, te niarao ti, Isipiqaa aihavira haika vataavaunara, vira kia niqaavata vatarerave. Te Noravano Kotika ne aihavira haika vare variaraqihai ni koqema nimite vauraukama vauro, tura.


\par }{\PP \VS{27}Ho Isareri vika aaraini vivi, Elimi vataini oruntora. Mini ruvu namari 12navu vauvaro
{\IT{deti}} katari vira tava ho neva 70navu vaumanta vika nái
{\IT{seri}} naavu maaqa namari vira tataaqa kaqate vaura.


\par }{\SHB Noravano Kotiva aahuva kara vika nimura
\par }


\Chap{16}{\PP \VerseOne{1}Isareri vika Elimini varike viraqaahai himpi aaraini oru vivi, aahara vata vo Senini oruntora. Isareri vika Isipi mini ke vuvaro taara toravata 15 entavata aitaromanta vika Senini oruntora. Elimi vata hini vauvaro Sainai vata hini vauvaro Seni vatavano tavaarana vaura.


\par }{\PP \VS{2}Vika aahara vata mini vauvaro kara neva kia vaumanta vika Mosika Eronika vaunaini orunte nuntu nauntu tiha vitantara mintima ti:

\VS{3}Oho, tenavu Isipini variavauna entara Noravano Kotiva tinavu harukaataarave. Tenavu Isipini variavauna entara, tenavu tentanavu naataa u karara mative, vo karave, ho neha variavaunarave. Netanta tinavu maini aahara vataini tivita viri kaamanta tenavu nararama vauro. Netanta mintiara kaara tenavu kia kara naraiti, qutuma virarave, ti.


\par }{\PP \VS{4}Minti tuvaro Noravano Kotiva Mosira tiva amiro tiharo, Te naaruvaihai kara viavi tuta kaari ne ho varake naate. Vo enta vo enta vaiinti nahenti vi kararama nuntuke varevarave. Ne mintiaqi vi vaiqe te ne ti uva iri vaira avatamake tavarerave.

\VS{5}Ne kara nuntuqi vivi, 6 entaqaa ˻7 entaravata irihama˼ kara nerara taara tataa airiqamake nuntuke vataate, tiro.


\par }{\PP \VS{6}Minti tumanta Mosika Eronika vaiinti nahenti ruvaaqumake tiva nimi tiha, Vate erainainima ne tiha, Quqaama Noravano Kotiva tinavu Isipihairo tivita varero maini viri kaimanta vauro, tivarave.

\VS{7}Ne nuntu nauntu ti variara Noravano Kotiva irirara ti, ne toqaqima Nora Kotira mpeqa okara takuqi vaira tavevarave. Tetanta qaqi qumina vaiintitanta Kotira uva ni tiva nimi vaurauka vaunarara ti, ne kia titantara vauve nuntu nauntu ti variavo, ne Kotirarama nuntu nauntu ti variavo, ti.


\par }{\PP \VS{8}Mosika Eronika minti tivake qaiqaa Mosiva tiharo, Noravano Kotiva ne nuntu nauntu ti varia uvara irirara tiro, viva erainainima ni mati nimira, ne ho varake naivaro viva toqaqi ni vo karavata nimiramanta ne ho varake nevarave. Ne nuntu nauntu tiha kia titantaravauve minti ti variavo, ne Nora Kotirarama nuntu nauntu ti variavo, tiro.


\par }{\PP \VS{9}Mosiva minti tivakero Eronirara tiharo, Are vaiinti nahentiara mintima tiane: Noravano Kotiva ne virara nuntu nauntu ti varia uvara irirara ti, ne ruvaaqumavi vira avuqaa himpi variate, tiane, tiro.


\par }{\PP \VS{10}Minti tuvaro Eroniva vaiinti nahenti qaqi tiva nimi vaumanta vika tuqantaavi aahara vata vaunaini vutu tavovaro vate vira tonavuqihairo Nora Kotira mpeqa okaravano takuqi vaiva qovarama vuvaro

\VS{11}Noravano Kotiva Mosira tiva amiro tiharo,

\VS{12}Isareri vika nuntu nauntu ti varia uvara te iruro. Are vikara mintima tiane: Vate enta ire iramanta ne mati varake ne, hura toqaqi vo karama nevarave. Ne mintimake viraqaahai te Noravano Kotika ni Variqavano vaunarara kankomake irivarave, tiane, tiro.


\par }{\PP \VS{13}Minti tumanta vi entara eronaini uviri muavu voqauka airitahaavano qovaramavi vika
{\IT{seri}} naavu maaqa kaqatonaini hihipaamavi vaura. Mintuvaro vira qararaa toqaqi varavuvano vika naavu maaqa tataaqa vaura.


\par }{\PP \VS{14}Ho varavuvano aaharauqama vumanta vaiinti nahenti tavovaro inaara katari hanka voqauka vo kanta vo kanta vaura.

\VS{15}Ho Isareri vika vevante vi haikara tave, vika nái uvaqihai tiha,
{\IT{Manaave?}} –
{\IT{Nana Haikave?
}}tura.

\par }{\PP Vika vi haikara kia tavorara minti tuvaro Mosiva vika tiva nimiro tiharo, Vi haikava Noravano Kotiva ni nimitai karavama vaivo.

\VS{16}Noravano Kotiva niara tiharo, Ne vohaiqa vohaiqavano nuntuke varehama, nenta nentemake varaate. Nenta
{\IT{seri}} naavuqi variaka vikaravata irihama, vohaa kure vohaa kure mpiqakeha varaate tirave, tiro.


\par }{\PP \VS{17}Mosiva minti tumanta Isareri vika vi karara nuntukeha varora. Hini vaiinti airi nuntuke varomanta hini vaiinti kia airi nuntuke varora.


\par }{\PP \VS{18}Vika mintiaqi vivi tavomanta airiqamake
{\IT{manaa}} nuntuke varoka vika neva hoqai vauvaro kia airiqamake
{\IT{manaa}} nuntuke varoka vika nevavata vohaa qarama kero hoqai vaura. Vika vohaa entaqaa ne kararaqai nuntuke varora.


\par }{\PP \VS{19}Vi karara nuntuke varovaro Mosiva tiharo, Ne kia qaqi kaivaro hini karavano hura qaqi variarire, tiro.

\VS{20}Minti tumanta hini vaiinti nahenti kia Mosira uva iriraiti, vi karara hini qaqi vate, vira qararaa narare ti tavovaro iviruqavano vi kararaqi vauvaro vi karava ntereharo unta ura. Mintura kaara Mosiva vikara arara itovaro vaura.


\par }{\PP \VS{21}Vo enta vo enta toqaqi vika vi karara nái ho nentemake nuntuke varovaro kuarivano uruntovaro hini qaqi ko karava ravitaviro taiqa vi vaura.

\VS{22}Vika vo enta vo enta nuntuqi vivi, 6 entaqaa 7 entaravata iriha taara tataa nuntuke varora. Mintumanta vika qiata vaiintinavu Mosiva unaini orunte vi uvara tiva amura.


\par }{\PP \VS{23}Mosiva vikara tiharo, Noravano Kotiva tiharo, Hura ti entama varianarove. Vi entaraqaa ne qaqi auraarama variate, tirave. Noravano Kotiva minti tirara ti, ne vate untate karara nema, hura ne karara qaqi vataate, tiro.


\par }{\PP \VS{24}Mosiva minti tumanta vika 6 entaqaa vi karara hini namake, hini qaqi vate, vira qararaa tavovaro vi entaraqaa vi karava kia ntera viraitiro, qaqi vauvaro kia iviruqavanovata viraqi vaura.


\par }{\PP \VS{25}Mintuvaro Mosiva vaiinti nahentiara tiharo, Maa entara tenavu auraara variaina entava vaimantara ti, ne enta nuntu vataa karara vate naate. Vate tenavu Nora Kotirara iriha auraara vairerave. Ne vate vevante tavaivaro kiama vi karava vataqaa varianarove.

\VS{26}Ne vo
{\IT{uiki}} vo
{\IT{uiki}} 6 entanavuara variqi viha vi karara nuntuke varevarave. Auraara Enta 7 entaqaa vi karava kiama vataqaa varianarove, tiro.


\par }{\PP \VS{27}Mosiva minti tumanta 7 entaqaa hini vaiinti nahenti kaiqe vi karara nuntuke varaare tivake vevante tavovaro vi karava kia vaura.


\par }{\PP \VS{28}Mintuvaro Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Oho, ne ti uva iriataarave. Taireve ne ti uva kia raqa karaiti, iriqi vivarave?

\VS{29}Ne maa uvarama iritaate. Te Noravano Kotika niara vi entaraqaa auraara variate tunarara ti, te 6 entaqaa ni airi kara nimiari vi entaraqaa ne kararavata, vira qararaa ne kararavata, nuntuke varevarave. Ne 7 entaqaa kia nenta naavuqihai vevantaraiti, qaqi viraqi variate, tiro.


\par }{\PP \VS{30}Kotiva minti tumantara ti, vaiinti nahenti vi entaraqaa kia kaiqa varora.


\par }{\PP \VS{31}Isareri kara virara
{\IT{manaave}} tura.
{\IT{Manaa}}vano vaireva, inaara auru hanta auru voqaara vauvaro vaiintivano vira neharo tiharo, Maa karava
{\IT{hani}} hampata untataa
{\IT{visiketi}}ra voqaarama vaivo, tura.


\par }{\PP \VS{32}Mosiva tiharo, Noravano Kotiva tinavuara mintima tivo: Te Isipihai ni ntita vare vuru kauramanta ne aahara vataini variamanta te
{\IT{manaa}} ni nimunara, vi karara ne kuvuarama teka tavaate ti, vira nuntuke taqu voqi nonkuke qaqi vataate tivo, tiro.


\par }{\PP \VS{33}Mosiva minti tivakero viva Eronirara tiharo, Are taqu vo varakera
{\IT{manaa}} viraqi mpiqa kera, Nora Kotira avuqaa vatairaro vairamanta naantiara vai vaiinti nahentika vi karara tavaate, tiro.

\VS{34}Mosiva minti tuvaro Noravano Kotiva Mosirara tuntema kero, Eroniva taqu voqi
{\IT{manaa}} mpiqa kero Kotiva uva tivakero taatauto
{\IT{Vokisera}} tataaqa vatovaro vaura.

\VS{35}Isareri vika 40 ihinavuara aahara vataini variqi viha
{\IT{manaa}}qai namaqi vivi, viraqaahai vika Kenaani vataini oru vauvaro
{\IT{manaa}}vano taiqa vura...




\par }\Chap{17}{\SH Oriqihairo namarivano qovarama vura
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isareri vika Seni Aahara Vataini varike, viraqaahai qaiqaa aaraini vura. Vika aaraini vi vauvaro Noravano Kotiva vikara mini variate maini variate ti vaumanta vika vona vona variqi vi vaura. Ho vika Repintimi vataini orunte mini nái
{\IT{seri}} naavu maaqa kaqate tavovaro namari neva kia vaura.


\par }{\PP \VS{2}Kia vaumanta vika Mosiva unaini orunte qaiqaa nuntu nauntu tiha, Oho, are tinavu namari timiraqe naare, ti vauvaro Mosiva aqao tiro, Ne nantihae ti titi variavo? Ne nantihae Nora Kotira avate variavo? tiro.


\par }{\PP \VS{3}Minti tumanta vaiinti nahenti namariara voqamake naataa umanta vika Mosirara nuntu nauntu tiha, Oho, are nantiharae tinavu Isipihai tivita varera maini aniaro? Are tinavuara vika nái vaintivata nái quaravata kia namari naraiti qutu vuate tirae, maini tinavu tivita varera viri kaaro? ti.


\par }{\PP \VS{4}Vika minti tuvaro Mosiva Nora Kotirara mpo ike tiharo vira aarero, Te maa vatanaaka nantie irarave? Vika namari kaara ori utu vare ti haru kareka auti variavo, tiro.


\par }{\PP \VS{5}Mosiva minti tuvaro Noravano Kotiva virara tiharo, Are Isareri qiata vaiinti hininavu ntita varera, vaiinti nahenti avuni vihara nena kauru, haaru viraqohaira Nairi Namari ruqutukonara varera,

\VS{6}oru Horepi Aiqinaqaa\FTNT{*}{{\FR 17:6: }{\FT{Horepi Aiqina – vo autu: Sainai Aiqina}}} nora ori vovano vainaini vairaqe te ai aaqanto mini variarirara are kauru viraqohaira ori vira ruqutu kairaro namarivano viraqihairo tuvi vairamanta vaiinti nahenti vira naate, tiro.

\par }{\PP Minti tuvaro Mosiva Kotiva tunte iro Isareri qiata vaiinti nivuqaa vaiharo ori vira ruqutu kovaro namarivano viraqihairo tuvi vaura.


\par }{\PP \VS{7}Isareri vika nuntu nauntu tiha Nora Kotira avateha, Viva tinavu kahaqianarove kiae kahaqianarove? turara ti, vaiinti nahenti vi vatara autu nteha
{\IT{Masave}} –
{\IT{Nuntu Nauntuve, Meribave – Avatorave}} tura.


\par }{\SH Amareki vatanaaka hampata raqura
\par }
{\PP \VS{8}Isareri vika Repintimini vaumanta Amareki vatanaaka orunte vika hampata raqi vaura.

\VS{9}Vika hampata raqi vauvaro Mosiva Iosuaarara tiharo, Hura are vaiinti vonavu ntita varera Amareki vatanaaka hampata raquane. Ne vika hampata raqi vaiqe te oru aiqina voqaa himpite vaiha, Kotiva tiriara tuataqira vuane ti kaurura vira tenta kauquqi tuateha vairerave, tiro.


\par }{\PP \VS{10}Minti tuvaro Iosuaava Mosiva tunte iro Amareki vatanaaka hampata oru raqi vaumanta Mosiva vo, Eroniva vo, Huriva vo, vinavuka aiqinaqaa oru vaura.

\VS{11}Mosiva viraqaa vaiharo nai kauqu rantutatero vaumanta Isareri vika navutaaka naatarake vauvaro, viraqaahairo Mosira kauquvano vataini tuvi vumanta Amareki vatanaaka Isareri naatarake vaura.


\par }{\PP \VS{12}Mosira kauquvano qutu ntava vumanta Eronika Hurika nora ori vo mpaqi vare vuru vatovaro Mosiva viraqaa oquvi vaumanta Eronika Hurika vira hini hini himpite vaiha, Mosira kauqutanta rantutake tuate vaumanta qaiqaa Isareri iqoka vaiinti nai navutaaka naatarake vaura. Vitanta Mosira kauqu tuataqi vi vauvaro kuarivano ruhunku vura.

\VS{13}Mintima kero Iosuaava Amareki vatanaaka hampata raquqiro viharo vika naatara kora.


\par }{\PP \VS{14}Ho Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Ne Amareki vatanaaka naatara kaa uvara tauru kevorave tira, are vi uvara vukuqi qara ntuva taane. Iosuaara vuru tiva amiane: Te naantiara Amareki vatanaaka ekaa vehi autu taiqa karerave, tiane, tiro.


\par }{\PP \VS{15}Kotiva minti tuvaro Mosiva mini vaiharo
{\IT{ofaa}} tainta vo autukero tiharo, Noravano Kotiva
{\IT{ti vutorama/qarareqama}} vaivo. ˻Vi uvara vutuke tirera: Noravano Kotiva ti kahaqi vaimanta te navutaaka naatarake vaunarave˼, tiro.

\VS{16}Mosiva tiharo, Te tenta kauqu tuaherake Nora Kotira aare vaunarara tiro, viva ti kahaqi vairave. Viva ekaa enta variqiro viharo Amareki vatanaaka qaqiqai naataraqiro vuanarove, tura.




\par }\Chap{18}{\SH Mosira airaaviva vira oru tavora
\par }
{\PP \VS{5}... Jetarova Mosira airaaviva, viva Mosira naatavata, vira maaqutantavata, ntita varero Mosira tavareva aahara vataini vura. Vi entara Mosiva Kotira aiqina tataaqa nai
{\IT{seri}} naavu maaqa kaqatero vauvaro

\VS{6}Jetarova uva vara kero Mosirara tiharo, Tenavu ai tavarera ani vauro, tiro.


\par }{\PP \VS{7}Minti tuvaro Mosiva vi uvara iriro nai airaavira vita kareva oruntero vira avuqaa kankakaa viro vira uva mantama kero, viraqaahairo vira moqa kero, vita varero nai
{\IT{seri}} naavuqi vura.


\par }{\PP \VS{8}Ho Mosiva vo uva vo uva Noravano Kotiva Isareri vika ruaruama nimiteharo Pero vaiintive, Isipi vatanaakave, qoraiqama nimitora, ekaa vi uvara vi uvara Jetarora nai airaavira tiva amura. Isareri vika Isipihai aaraini aniha nora maaraqi vauvaro Noravano Kotiva vika kahaqu uvaravata vira tiva amura.


\par }{\PP \VS{9}Tiva amuvaro Jetarova vi uvara iriro quaha kero

\VS{10}tiharo, Pero vaiintivanovata Isipi vatanaakavata ni rumpa taavaro Noravano Kotiva ni kuvantu kero ni ruaruama nimitaimanta ne maini aniara virara irihama te Nora Kotira autu tuahera kauro.

\VS{11}Isipi vika Isareri qoraiqama nimite vaura kaara Noravano Kotiva vika nái qoraiqama nimitairave. Kotiva mintirara ti, te kankomake iruraro viva ekaa vo variqa vo variqa naatara kero vivaqai avuni vai Variqavama vaivo, tiro.


\par }{\PP \VS{12}Jetarova Mosira airaaviva minti tivakero
{\IT{ofaa}} vo varero Kotira ekaara kaintu iha quara amitero, vo
{\IT{ofaa}}navuvata Kotira iha quara amitomanta, viraqaahai Eronivavata, Isareri nora vaiintinavuvata, aninte Mosira airaavira hampata kara neha Kotira autu tuahere vaura.


\par }{\SH Ko iriate tiro, vaiinti vonavu noraiqama kora
\par }
{\PP \VS{13}Ho vira qararaa Mosiva vo uva vo uva irireva oru
{\IT{ko}} taintaqaa oquvi vaumanta vaiinti nahenti nái uva vare viva vaunaini vuvaro Mosiva toqaqihairo uva iriqiro viviro entama kora.


\par }{\PP \VS{14}Mintuvaro vira airaaviva vi kaiqara tavero Mosirara tiharo, Are nantiharae nenaraa vaihara toqaqihaira uva iriqira vivira vuru entama kaaro? tiro.


\par }{\PP \VS{15}Minti tuvaro Mosiva vira tiva amiro tiharo, Vaiinti nahenti Kotira antuqa vaina okarara irireka te vaunanaini ani variavo.

\VS{16}Vika avutana tirorira uvavano qovarama vimanta vika te unanaini aniamanta te vikara Kotira uvavano mintimama vairave, Kotiva mintima tiva tairave, tivakeha vika uva avuqavuqama nimite vaunarave, tiro.


\par }{\PP \VS{17}Minti tuvaro vira airaaviva tiharo, Are nenaraa mintiaqira vuararo kiama koqe ivo.

\VS{18}Arevata, vaiinti nahenti are vainanaini ani vaikavata, vaakama popohama vivarave. Vi kaiqava nora kaiqa vaivarara tira, are nenaraa vi kaiqara varerorave.

\VS{19}Are iri vairaqe te koqe avu aato ai amiariraro Kotivavata ai kahaqiarire. Are homa vaiinti nahentiara irihara vika uva varera Kotira avuqaa vuru vatenarave.

\VS{20}Are vaiinti nahenti kahaqiharama Kotiva uva tivataira vika tiva nimiane. Are vikara tihara, Minti mintima keha Kotira aaraqaa vihama vi kaiqara vi kaiqara varaqi vuate, tiane.


\par }{\PP \VS{21}Are vi kaiqara nenaraa varerorave. Are avu aato vataa vaiinti vonavu kaama taira vikavata
{\IT{ko}} kaiqaqaa raqikiate. Vikaqihai hininavu 1,000 vaiinti nahentiqaa raqiki vaimanta, hini vaiintinavu 100navuqaa raqiki vaimanta, hini vaiintinavu 50navuqaa raqiki vaimanta, hini vaiintinavu 10 navuqaa raqikiate.


\par }{\PP \VS{22}Vinavuka homa
{\IT{iasi}} kaiqa vareha inaara uva vainara avuqavu ivarave. Nora uva vairera, vika ariarama vi uvara avuqavu iane tivarave. Mintimakeha vika ai kahaqi vaivaro ai kaiqavano vuaqa ntairara variane.

\VS{23}Are te tiva amuna uvara avatairaro Kotivavata ariara maantima kera kaiqa varaqira vuane ti uvara irirera, ai kempukavano kia taiqa viramanta vaiinti nahentivata nái uva vaaka avuqavuqama kerara iriha, quahakeha nái maaqa vivarave, tiro.


\par }{\PP \VS{24}Jetarova minti tuvaro Mosiva nai airaaviva tuntema kero, vira uva avatora.

\VS{25}Mosiva Isareri vikaqihairo avu aato vato vaiintika vonavu kaamatero vika noraiqama komanta vika 1,000navuve, 100navuve, 50navuve, 10navuve, vikaqaa raqiki vaura.


\par }{\PP \VS{26}Vika
{\IT{iasi}}qamavi vaiha inaara uvavano qovarama vura avuqavuqama keha, nora uvavano qovarama vura virara Mosirara are vi uvara avuqavu qiane, ti vaura.


\par }{\PP \VS{27}Jetarova Mosira airaaviva Mosikantiro varikero nai maaqaini vireva uvaro Mosiva virara ho nena vuane tuvaro Jetarova anirantero vura.




\par }\Chap{19}{\SH Isareri Sainai Aiqina auvoqi oru vaura
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isareri vika Isipi mini ke, taaramo tora avuhainaa entaqaa Sainai Aahara Vataini oruntora.

\VS{2}Vika Repintimi mini ke Sainai Aahara Vataini oruntovaro Sainai Aiqinavano vika avuni vaumanta vika nái
{\IT{seri}} naavu maaqa mini kaqate vaura.


\par }{\PP \VS{3}Vika mini vauvaro Mosiva Kotira aarareva aiqinaqaa vaarintovaro Noravano Kotiva aiqinaqaahairo Mosira aaramakero tiharo, Isareri Iekopira vaintivara mintima tiva nimiane:


\par }{\PP \VS{4}Haaru ne tavomanta te Isipi vika qoraiqama nimitaavaunarave. Qutauvuvano nai naati arokaqaa aaqu varaintemake, te ni Isareri Isipihai ntita vare tenta vaunanaini anunarave.


\par }{\PP \VS{5}Te ni hampata vaiha uva tiva taatau taainara ne vi uvara kia raqa karaiti, ekaa iriqi vivera, te ekaa vo vatanaa vo vatanaakaqihai niaraqaima tinta vaiinti nahenti variavo tirerave. Ekaa maa vatava ti vataqai vaimantavata,

\VS{6}te niaraqai tenta kaama tauna vaiinti nahentikave tiari neqai ti kaiqa vara timitevarave. Ne koqe kaiqa varaqi viha ti vaiinti nahentima vaivarave. Minti tivakerama ti uva Isareri vika tiva nimiane, tiro.


\par }{\PP \VS{7}Kotiva minti tuvaro Mosiva ururantero muntu Isareri nora vaiintinavu naarama kero Noravano Kotiva minti tivakera tiane tu uvara tiva nimumanta

\VS{8}ekaa vaiinti nahenti vi uvara iri, vohaa uva vate tiha, Noravano Kotiva ti uvara tenavu ekaa vi uvara avatarerave, tuvaro Mosiva tuvurantero vika tu uvara Nora Kotira vuru tiva amireva vura.


\par }{\PP \VS{9}Vuvaro Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Vaiinti nahenti te ainti tiaina uvara iriha tiha, Quqaama Noravano Kotiva Mosikantiro uva ti vaivo, tivake ariara, Quqaama viva Kotira uva ti vaivave tiate ti, te tonavuvano voqama kero taatau vinaraqi are vainanaini otu virerave, tiro.

\par }{\PP Minti tuvaro Mosiva vaiinti nahenti tu uvara Nora Kotira tiva amuvaro

\VS{10}Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Are vaiinti nahenti varianaini otuntera vikara mintima tiva nimiane: Ne Kotira autu tuaherareka iha, vatevata huravata koqemake vaiha nenta avu aato muntuka hiqama keha variate. Ne nenta utavaaqavata hiqamake qeramate Kotira veka vaivaro viva hura vira qararaa tuvuarire.

\VS{11}Vi entaraqaa Noravano Kotiva Sainai Aiqinaqaahairo tuvu vaiinti nahenti nivuqaa varianarove.

\VS{12}Vaiinti nahenti aiqinaqaa oru vivorave tira, are aiqina vira auvahianta vuka vatairamanta kia vuate. Are vaiinti nahenti qioqama tehara mintima tiane:

\par }{\PP Ne kia aiqinaqaa oru vuate. Kiama vi aiqinara auvahianta utu varaate, tiane.

\par }{\PP Vaiinti vovano kia ai uva iriraitiro aiqina utu varairera, vira aruma kaate tiane.


\par }{\PP \VS{13}Vi vaiintira kia nenta kauquqohai utu vararaiti, vevaqohaie oriqohaie vira arukaate. Vaiintivanoe aantauvahivanoe aiqina vira utu varairera, viva kiama ho qaqi varianarove. Viravata aruma kaate, tiane.

\par }{\PP Ne mintimake uqitakanta vaiha,
{\IT{aanumaara/noma
}}vuaqaaina uvara iri, viraqaahai ne homa aiqinaini vivarave, tiane, tiro.


\par }{\PP \VS{14}Kotiva minti tuvaro Mosiva ururantero otu vaiinti nahentiara tiharo, Ne Kotira autu tuahera kerara irihama qeramateha variate, tumanta vaiinti nahenti nai utavaaqa hiqama kovaro

\VS{15}Mosiva vikara tiharo, Ne kia nenta naata hampata niraiti, hura vira qararaa vira veka variate, tiro.


\par }{\PP \VS{16}Mosiva minti tuvaro taaramo entaqaa toqaqi naaruvavano uva ti vauvaro aaquakaavano uti vauvaro voqama kero taatauvu tonavuva aiqinaqaa hihipaama viro vaumanta vaiinti nahenti iruvaro
{\IT{aanumaara/noma
}}vuaqa kovaro noraiqamakero uva tumanta ekaa vaiinti nahenti nái
{\IT{seri}} naavuqi vauka naatu itomanta aiqu kauqu ntiri ntiri iha vaura.


\par }{\PP \VS{17}Vika qete vauvaro Mosiva vika Kotira avuqaa oru variate tiro, vika ntita varero vumanta vika oru aiqina auvoqi himpite vaura.

\VS{18}Vika orunte tavovaro Noravano Kotiva iha ite vauraqi tuvuntero Sainai Aiqinaqaa vauvarora tiro, iha muravano ekaa aiqinaqaa hihipaama viro vaura. Nora ihavano ite vaivaro muravano veraini vi vaintema kero, iha muravano kumpetaqiro vi vauvaro, vaturavanovata vi aiqinara qaki qaki i vaura.


\par }{\PP \VS{19}Minti vauvaro
{\IT{aanumaara/noma
}}vuaqa kovaro voqavata uva tivaqiro viharo noraiqaakero uva ti vauvaro, viraqaahairo Mosiva Kotira aareharo uva tuvaro Kotiva Mosira nai tiva amiharo naaruvavano uva tuntema kero uva tura.


\par }{\PP \VS{20}Noravano Kotiva tuvu Sainai Aiqina noraqaa vaiharo Mosira aarama kovaro Mosiva Kotiva unaini viro aiqina noraqaa oru vauvaro

\VS{21}Noravano Kotiva virara tiharo, Vaiinti nahenti airitahaa qutu vivorave tira, are ururantera vikara kia vuka arataanara vira aatarake maini ti tavareka uruate, tiane.

\VS{22}Vaiinti nahentiara iriha ti kaiqa vara timite varia vaiintika, vikavata kia nái avu aato muntuka hiqama karaiti, kia te unanaini ho urivarave. Vika qaqi urivera, te vikavata ntaiharerave, tiro.


\par }{\PP \VS{23}Noravano Kotiva minti tuvaro Mosiva virara tiharo, Are nena qioqama tehara, Aiqina vira auvahianta vuka arataate, tianarara ti, kiama vaiinti nahenti vi aiqinaraqaa urivarave, tiro.


\par }{\PP \VS{24}Mosiva minti tuvaro Noravano Kotiva tiharo, Are ururantera otu Eronira vita varera qaiqaa uruane. Ti kaiqa vara timite varia vaiintikavata, qaqi vaiinti nahentivata, vika vuka aatarake maini urivorave. Vika mintiqe te vika ntaiharerave, tiro.

\VS{25}Minti tuvaro Mosiva ururantero vi uvara muntu vaiinti nahenti tiva nimura.




\par }\Chap{20}{\SH Kotiva kauqurutanta uva tivatora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kotiva maa uvara mintima tiro:

\VS{2}Te Noravano Kotika ni Variqavanoma vauro. Isipi vika ni rumpa tomanta ne qoraiqamavi vauraqihai tema ni kuvantuke ntita vare maini viri kaunarave.


\par }{\PP \VS{3}Ne kia vo variqa autu tuaheraraiti, ti hutuqai tuahera kaate.


\par }{\PP \VS{4}Naaruvaini vai haikarave, vataini vai haikarave, namariqi vai haikarave, ne kia vi haikarara irihama vika
{\IT{maraqura/varaha}} autu keha tinavu variqave tivakeha vika nutu tuahera kaate.


\par }{\PP \VS{5}Una variqa aututaa haikava vaimanta ne kia vi haikara avuqaa hiqintivi vaiha vika nutu tuahera kaate. Tema Noravano Kotika ni Variqavano vaihara ti, kia te ni qaqi kaari ne una variqa autu tuahera kevarave. Vaiinti nahenti ti qoririmake una variqa autu tuahera kaivera, vira kaara te vi vaiinti nahentika ntaihamake, viraqaahai naantiara te vika vaintivata, vika naintivata, vika naintivara vaintivata, qoraiqama nimitarerave.


\par }{\PP \VS{6}Vaiinti nahenti tiriara hantuqa vairamanta ti uva iriqi vivera, ti muntukavano vikara vairaqe te vikavata, vika vaintivaravata, ekaa vika kuvuarama tekavata, koqema nimitaqi virerave.


\par }{\PP \VS{7}Ne kia qumina kauqu aiqiqaa aqukeha ti hutu ntaraiti, kia qumina ntaate. Vovano mintirera, vira kaara te Nora Kotika ni Variqavano viraqaa uva vatarerave.


\par }{\PP \VS{8}Ekaa
{\IT{uiki}} 7 entaqaa Kotira entave tiate.


\par }{\PP \VS{9}Ne 6 entanavu nenta kaiqa varaqi vivi,

\VS{10}viraqaahai 7 entaqaa ne tiriara irihama auraara variate. Vi entaraqaa kiama kaiqa varaate. Nevata ni maaquve, ni raavurave, ni kaiqa vaiintive, ni kaiqa nahentive, ni quara vairive, vo vatanaaka ni hampata variakave, ekaa ne vika vikavata vi entaraqaa kia kaiqa varaate.


\par }{\PP \VS{11}Te Noravano Kotika 6 entanavu kaiqa varaqi viha naaruvave vatave nora namarive ekaa haikave autuke, vira qararaa 7 entaqaa te auraara variavaunarara ti, te Noravano Kotika vi entara koqema amiteha tinta entama varianarove tunarave.


\par }{\PP \VS{12}Nenta noka qoka koqe okaraqai autu nimitaate. Ne mintihama vukai enta te Noravano Kotika ni Variqavano nimiaina vataraqaa qaqi variqi vivarave.


\par }{\PP \VS{13}Ne kia vaiintie nahentie aru kaate.


\par }{\PP \VS{14}Ne kia vora naatae vora vaatie vira vataake nuate.


\par }{\PP \VS{15}Ne kia muara autuate.


\par }{\PP \VS{16}Ne kia una uva vo vaiintiqaae vo nahentiqaae vataate.


\par }{\PP \VS{17}Ne kia vora naavue, vora naatae, vora kaiqa vaiintie, vora kaiqa nahentie, vora kaiqa purumakaue, donkie, vora airairae, virara muntuka ntiramanta variate, tiro. Kotiva vi uvara tivatora.


\par }{\SH Vaiinti nahenti Kotira aatu voqamake qetora
\par }
{\PP \VS{18}Isareri vika mini vauvaro naaruvavano karara karara ti vauvaro, aaquakaavano uti vauvaro,
{\IT{aanumaara/noma
}}vuaqe vauvaro, nora uva tivaqiro vuvaro, iha muravano aiqinaqaahairo veraini oru vi vaumanta vaiinti nahenti vi haikara vi haikara iri tave, vika voqamake qeteha aiqu kauqu ntiri ntiri i vaumanta vaura.

\par }{\PP Vika vi haikara vi haikara aatu qeteha niara kanta vaiha

\VS{19}Mosirara tiha, Oho, are nena vi uvara tinavu tiva timiraqe iriare. Kotiva naivano tinavu uva tiva timirera, tenavu qutu vuarorave, ti.


\par }{\PP \VS{20}Vika minti tuvaro Mosiva vaiinti nahentiara tiharo, Kia qetaate. Kotiva ni avatamake tavareva tuvivo. Ne Kotira aatu qetaivera, ne kiama qora kaiqa varaqi vivarave, tiro.


\par }{\PP \VS{21}Mosiva minti tumanta vaiinti nahenti qaqiqai niara kanta vauvaro Mosiva Kotiva vaunaini vankora ari vau tonavuva vauraqi vura...




\par }\Chap{24}{\SH Kotiva nai uva tivatora kempukaiqama kora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Are te vauna aiqinaraqaa uruane. Are Eronira vo, Nadaapira vo, Abihura vo, nora vaiinti 70navuvata, ntita varera uruane. Are vika hampata uru niara kanta vataini hiqintivi vaiha ti hutu tuahera kaate.

\VS{2}Viraqaahaira are vika mini kera nenaqai ti Nora Kotika aaqanto uruane. Vo kiaka ai hampata ti aaqanto urivorave. Qaqi vaiinti nahentivata kiama aiqinaqaa urivarave, tiro.


\par }{\PP \VS{3}Minti tuvaro Mosiva muntu Noravano Kotiva tu uvarave, viva uva tivatorave, vaiinti nahenti tiva nimumanta vika vohaa no vate tiha, Noravano Kotiva tivatai uvara, tenavu ekaa vi uvara avataqi virerave, tuvaro

\VS{4}viraqaahairo Mosiva Noravano Kotiva tu uvara ekaa vi uvara qara ntuvatora.

\par }{\PP Mintumakero vira qararaa vaaka toqaqi viva himpiro
{\IT{ofaa}} tainta vo aiqina auvoqi autukero, Isareri vika anku 12navuara iriharo nora ori 12navu vara kero vataqi vaavi aratora.


\par }{\PP \VS{5}Viraqaahairo Mosiva qaraaka vaiinti 12 navu nititomanta vinavuka
{\IT{ofaa}} taintaqaa
{\IT{ofaa}} vo Kotira ekaara kaintu iha quara amite, viraqaahai vinavuka qaraaka purumakau qoranavu aruke Kotiva Isareri vika hampata vohaa vaurara iriha purumakau vonavu Nora Kotira iha quara amitora.


\par }{\PP \VS{6}Vinavuka purumakau qoranavu arukoraqihairo Mosiva hini naare taqu vonavuqi kaqa vatero, hini naare
{\IT{ofaa}} taintaqaa rintatima kora.


\par }{\PP \VS{7}Viraqaahairo viva Kotiva tivato uvara qara ntuvato vukuraqihairo kaara ntuva komanta vaiinti nahenti vi uvara iri tiha, Noravano Kotiva tivatai uvara tenavu ekaa vi uvara avataqi virerave, ti.


\par }{\PP \VS{8}Minti tuvaro Mosiva taquqi naare kaqa tora varakero vaiinti nahentiqaa rintatiharo tiharo, Ne Noravano Kotiva tivatai uvara iri, virara tiha, Tenavu ekaa vi uvara avataqi virerave, tiarave. Ho Noravano Kotiva tiva tai uvavavata, ne tivataa uvavavata, kempukaiqama vuarire ti, te maa naareraqohai vi uvara kempukaiqama kauro, tiro...


\par }{\SH Mosiva Sainai Aiqinaqaa oru vaura
\par }
{\PP \VS{12}Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Are te iainanaini aiqina maaqaa uru vairaqe te tanuqi orira taaraqantaqaa tenta uva qara ntuvataunara ai amiare. Vaiinti nahenti ti uva, vo uva vo uva iriqi vuate ti, te vi uvara ai amirerave, tiro.


\par }{\PP \VS{13}Kotiva minti tuvaro Mosiva nai kaiqa kahaqi vau vaiintira Iosuaaravata vitakero Kotira aiqinaqaa vura.

\VS{14}Viva vireva iharo Isareri nora vaiintinavuara tiharo, Ne maini vaiha titanta veka vaiqe tetanta orurante tuvuare. Eronika Hurika ninavu hampata maini variavo. Vo vaiintivano voraqaa uva vatareva irera, viva homa vitanta inaini oru viramanta vitanta vi uvara avuqavu iate, tiro.


\par }{\PP \VS{15}Minti tivakero Mosiva aiqinaqaa oru vuvaro tonavuvano aiqina viraqaa hihipaama viro vauvaro

\VS{16-18}Sainai Aiqina viraqaa Nora Kotira mpeqa okaravano takuqi vauvaro vaura.

\par }{\PP Isareri vika uqitaini vaiha Kotira mpeqa okara takuqi vaura taveha tiha, Ike, vi haikava nora iha iteharo ataa i vaira voqaarama vaivo, ti vaura.

\par }{\PP Ho 6 entanavu tonavuvano aiqina viraqaa hihipaama viro vauvaro 7 entaqaa Noravano Kotiva tonavuqi vaiharo Mosira aarovaro Mosiva aiqina viraqaa oruntero 40 entara aatitoraqaavata entaqivata mini variqiro vura.




\par }\Chap{25}{\SH Kotiva nai Seri Naavuara tura
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mosiva Kotiva vaunaini oruntovaro Noravano Kotiva virara tiharo,

\VS{2}Are Isareri vatanaa vaiinti nahentiara mintima tiane: Ne Kotirara irihama nenta airaira hini vira amiate, tiane. Nai taukae ti Kotika timiataa ivera, vika vohaiqa vohaiqavano nái i haikara ai amivara are vara vataane...


\par }{\PP \VS{8}Vika ekaa vi haikara ai amivara are tiramanta vika
{\IT{Seri}} Naavu vo kaqa timitaiqe te vika hampata variare.

\VS{9}Te ai umiqaainantema kema, ne
{\IT{Seri}} Naavu vira kaqatema, naavu viraqi vate haikaravata autu kaate.


\par }{\SH Kotiva nai uva tiva taatauto Vokiserara tura
\par }
{\PP \VS{10}{\IT{Seri}} Naavu vira kaqa timite, viraqaahai ne koqe katari
{\IT{akaasi}} varake
{\IT{vokise}} vo autu timitaate. Vi
{\IT{vokise}}ra vukai vaireva 110
{\IT{sentimita}} vairaro vira hini hini 66
{\IT{sentimita}} vairaro vira virini miani 66
{\IT{sentimita}} variarire.

\VS{11}Vi
{\IT{vokise}}ra autuke viraqaahai
{\IT{kori}} ori
{\IT{kakanairi/kavanairima}} teraqohai
{\IT{vokise}} vira avutaqivata aaqainivata naavuma taate...


\par }{\PP \VS{12}Viraqaahai
{\IT{vokise}} aqu varera
{\IT{kori}} oriqohai
{\IT{ringi}} 4navu autuke,
{\IT{vokise}} aiqu vainanaini hini hini arutaate.

\VS{13}{\IT{Akaasi}} katari vukaitanta humuquke, vitantavata
{\IT{kori}} oriqohai naavumate
{\IT{ringi}} hini hini vainaraqi nonkutaate.

\VS{14}Hini hini mantaraini katari vitanta
{\IT{ringi}}qi ruqiake vataimanta naantiara aaraini vireka iha
{\IT{vokise}} vira aqu vare vuate.

\VS{15}Katari vukai vitanta
{\IT{ringi}}qi veta ruqiake vatera kia qaqini varake vataraiti,
{\IT{ringi}} viraqi qaqi kaivaro variarire.

\VS{16}Naantiara tenta uva oritantaqaa qara ntuva taainara ni nimiari ne ori vitanta
{\IT{vokise}}qi vataate.


\par }{\PP \VS{17}{\IT{Kori}} oriqohai
{\IT{vokise}} vira avu maantimake autuate: vira vukai 110
{\IT{sentimita}} vairaro vira hini hini 66
{\IT{sentimita}} variarire. Vi avuva vaireva, te vaiinti nahenti aaqurihama nimitaaina avuvama varianarove.


\par }{\PP \VS{18}{\IT{Vokise}} vira avuqaa hini hini vitini
{\IT{kori}} oriqohai
{\IT{enseli}} aroka vaira
{\IT{maraqura/varaha}} taaraqanta autuke vataate.


\par }{\PP \VS{19}{\IT{Enseli}} vovano
{\IT{vokise}} vira hini vitini vairaro vovano hini vitini variarire. Kia
{\IT{vokise}} avu nariara autuke maraqura haika nariara autuke vataraiti, ekaa vi haikara autireka iha
{\IT{kori}} ori kaintu varake viraqohai autu kaate.


\par }{\PP \VS{20}{\IT{Enseli
}}vitanta náitanta avuqaa náitanta aroka
{\IT{rairake/airake vokise}} vira avu mantaaqate, Kotiva aaqurihama nimitaainara avu vira viavi tave vaira autu taate.


\par }{\PP \VS{21}Mintimake autu kaivara are avu vira
{\IT{vokise}} noqaa aqutera, viraqaahaira naantiara tenta uva qara ntuva taainara ai amiarirara are
{\IT{vokise}} viraqi vataane.


\par }{\PP \VS{22}Naantiara
{\IT{enseli}} maraquratanta hini vitini hini vitini vaivaqe te tuvu
{\IT{vokise}} avuqaa vaiha tenta uva ai tiva amiarirara, are Isareri vika tiva niminarave, tiro.


\par }{\SH Kotiva taintara tura
\par }
{\PP \VS{23}Kotiva minti tivakero qaiqaa tiharo, Ne
{\IT{akaasi}} katari varake tainta vo autu kaate. Vira vukai 88
{\IT{sentimita}} vairaro vira hini hini 44
{\IT{sentimita}} vairaro vira virini miani 66
{\IT{sentimita}} variarire.


\par }{\PP \VS{24}Tainta vira autuke
{\IT{kori}} ori kakanairima teraqohai tainta vira naavuma taate...

\VS{26}Tainta vira ho aqu vare viva variarire ti, ne
{\IT{ringi}} 4navu kaataraini aiquqaa arutaate.


\par }{\PP \VS{27-28}Viraqaahai tainta vira aqu vare viva variarire ti,
{\IT{akaasi}} katari vukaitanta varake
{\IT{ringi}}qi ruqiake vataate. Katari vitanta
{\IT{kori}} ori kakanairima teraqohai naavuma taate.


\par }{\PP \VS{29}Tainta viraqaa variaina tanura, vo tanu vo tanu
{\IT{kori}} oriqohai autuke vate,
{\IT{uaini}} tanu vonavu
{\IT{ofaa}} rauru keravata
{\IT{kori}} oriqohai autukaate.

\VS{30}Ti unta timite mparetira, vare vuru tainta viraqaa vataivaro ti tivuqaa vo enta vo enta qaqi variarire.


\par }{\SH Kotiva ova itaaina kairiqarara tura
\par }
{\PP \VS{31}Tainta vira autuke viraqaahai ova nonku taivaro itaaina kairiqara
{\IT{kori}} oriqohai autu kaate...

\VS{32}Vi kairiqava vaireva, 7navuma vohaaraqaa varianarove. Avutaqaa kairiqa vohaiqavano vairaro hini mantaraini kairiqa taaramonavu vairaro hini mantaraini kairiqa taaramonavu variarire...


\par }{\PP \VS{37}Kairiqa vira autuke
{\IT{raamu}} 7navuvata autuke kairiqa viraqaata vataivaro ti
{\IT{Seri}} Naavu avutaqi vaiharo koqema kero ova iteharo ataa iarire, tiro...




\par }\Chap{31}{\PP \VS{8}...Noravano Kotiva Sainai Aiqina qaa vaiharo Mosira ekaa uva tiva amiqiro viviro vuru taiqa kero, viraqaahairo viva nai uva tiva tora nai vuqaqohairo ori taaraqantaqaa qara ntuvatora Mosira amuvaro varero tuvura.




\par }\Chap{32}{\SHB Purumakau maraqura/varaha kori oriqohairo aututora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mosiva Sainai Aiqinaqaa vaumantavaiinti nahenti tavovaro airi enta aitarovaro Mosiva kia tuviraitiro, vukaiqama kero miniqai vaumanta vika Eroniva unaini ruvaaqumavi vaiha virara tiha, Mosiva tinavu Isipihairo tivita varero maini viri kai vaiintiva, viva tainie vivo? Kiama tenavu iruro. Are variqa
{\IT{maraqura/varaha}} vo tinavu autu timitairaro viva tinavu variqavano vaiharo maihairo tinavu tivita varero vuarire, ti.


\par }{\PP \VS{2}Vika minti tuvaro Eroniva tiharo, Ne oru nenta naatave, maaqu raavurave, vika
{\IT{kori}} oriqohai nái aatoqi taaqimataarave, auntaqi ruvutaarave, vare viri timiate, tiro.


\par }{\PP \VS{3}Minti tumanta ekaa vaiinti nahenti vi haikara rahunkuke Eronira vuru amuvaro

\VS{4}Eroniva vi haikara varakero vata quvi kero purumakau maraqura vo autukero vatoraqi viva
{\IT{kori}} vi haikara varatora ihaqohairo ravita kero qihia kovaro viraqi vi anima viro kempukaiqama vura.

\par }{\PP Kempukaiqama vuvaro vi haikara vataqihairo mpaqi vaari kero vira humuqu kero vatomanta vaiinti nahenti tiha, Ho iriate. Maa haikava tinavu variqavanoma vaivo. Vivama tinavu Isipihairo tivita varero maini viri kairave, tura.


\par }{\PP \VS{5}Vika minti tuvaro Eroniva purumakau
{\IT{maraqura/varaha}} aututora vira avuni vaiharo
{\IT{ofaa}} tainta vo autu kero tiharo, Kaiqe tenavu hura ruvaaqumavi vaiha nora kara neha Nora Kotira autu tuahera kaare, tiro.


\par }{\PP \VS{6}Minti tumanta vira qararaa vaiinti nahenti vaaka toqaqi himpi ekaara kaintu iha quarake
{\IT{ofaa}}ravata, Kotira hampata vohaa tampamavi vai
{\IT{ofaa}}ravata iha quaratora. Vika mintiake karavata kempuka
{\IT{uaini}}vata namake, viraqaahai oru qora okara autiha hampi ruhe tutiqe vaura.


\par }{\PP \VS{7}Mintuvaro Noravano Kotiva Sainai Aiqinaqaa vaiharo Mosirara tiharo, Ai vaiinti nahenti are Isipihaira vika ntita varera aniarauka, vika qora kaiqa vareha ti qoririma timite variarara tira, are vaaka ururantera vika vainaini otu vuane.


\par }{\PP \VS{8}Te vikara tinta uva iriqi vuate turamantavata, vaakama vika ti uva qaqirakeha purumakau
{\IT{maraqura/varaha}} autuke, vi haikarara tinavu variqave tivakeha vira autu tuaherake variavo. Vika vi haikara avuqaa kankakaamavi vaiha vira quahama amiteha vi haikara
{\IT{ofaa}} iha quara amite tiha, Maa haikava tinavu variqavano Isipihairo tinavu tivita varero maini viri kairave, ti variavo.


\par }{\PP \VS{9}Te tavauramanta maa vatanaaka ti uva qaqirakeha nái uvaqai avataqi vireka auti variarave.

\VS{10}Oho, ti voqamakero vikara tirara itaivo. Are ti maini kera viraqe te vi vatanaaka vehi autu taiqa kaare. Te vika mintimake, qaiqaa are kuvuarama teraukaqaahai nora vatanaaka qovarama karerave, tiro.


\par }{\PP \VS{11}Noravano Kotiva minti tuvaro Mosiva aqao tiro, Mpo, Noravauvo, are mpeqaiqama kera nena vaiinti nahenti Isipihaira ruaruama kera ntita varera maini viri kaarauka variavara hauri are vikara arara itairara vehi autu kerorave.

\VS{12}Are mintiramanta Isipi vika ariara mintima tivarave: Kotiva nai vaiinti nahenti vehi autu kareva Isipihairo vika ntita varero vetaini vuru kero vehi autu kaivo, tivarave. Virara iriharama kia vikara arara itairara qaqira kera kia nena vaiinti nahenti ntaihaane.


\par }{\PP \VS{13}Are nena kaiqa vaiintinavu Eparahaamirave, Aisaakirave, Iekopirave, vikara tiva taana uvara iritaane. Are nena kauqu aiqiqaa aqu kehara vinavukara tihara, Te nenavu kuvuarama teka noraiqama kaari vika vaireka, opu makau voqaara airitahaa vaivarave, tianarave. Are vikara tihara, Te ekaa maa vatara vika nimiariraro maa vatava vika vatama ekaa enta varianarove, tianarave. Are vi uvara irihara kia nena vaiinti nahenti vika vehi autu kaane, tiro.

\VS{14}Mosiva minti tuvaro Noravano Kotiva te vika ntaiharerave tu avu aatora qaqira kero, kia vika ntaihora.


\par }{\PP \VS{15-16}Mintuvaro Mosiva ururantero Kotiva nai uva tivatora oritantaqaa qara ntuvatora varero vura. Kotiva ori vitantaqaa taara mantaraini qara ntuva tovaro Mosiva vitanta varero ururantero vura.


\par }{\PP \VS{17}Iosuaava Mosikantiro ururantero otu viharo irumanta vaiinti nahenti nora uva ti vauvaro viva Mosirara tiharo, Vaiinti nahenti
{\IT{seri}} naavu maaqa kaqataaraqihai raqi vaihama ti variavo, tiro.


\par }{\PP \VS{18}Iosuaava minti tuvaro Mosiva aqao tiro, Vi uvava vaireva, kia vora nti varia uvaravauve vaivo. Kia navutaaka naatara kaa uvaravauve vaivo. Vika ihi tihama oi aai ti variavo, tiro.


\par }{\PP \VS{19}Mosiva minti tivakero
{\IT{seri}} naavu maaqa kaqatora aumanto otuntero tavovaro purumakau
{\IT{maraqura/varaha}} vaumanta vika ihi nte vauvaro vira kaara vira arara itora. Viva aiqina auvoqi otuntero oritanta vare tuvura vata kanta aqu kovaro tairi taarima vura.


\par }{\PP \VS{20}Viraqaahairo Mosiva oru vika purumakau autu tora vara kero ihaqi aqu kovaro ravita vuvaro vi haikara varakero rukoki raakokima kero namari vataakero tuqantaakero, Isareri vika vahaurukero naate tumanta vika vi namarira nora.


\par }{\PP \VS{21}Vika vi namarira novaro Mosiva Eronirara tiharo, Vaiinti nahenti ariara nanti tiavarae are vika ntita varera vuaramanta vika noraiqaake Kotira uva raqake qora kaiqa varaavo? tiro.


\par }{\PP \VS{22}Minti tuvaro Eroniva tiharo, Nora vaiintio, kia ti titiane. Are maa vaiinti nahentika okara tavaanarave. Vika qora kaiqa varareka vaaka auti variakave.

\VS{23}Vika aninte tiriara mintima tiavo: Mosiva tinavu Isipihairo tivita varero maini viri kai vaiintiva, viva tainie vivo? Kiama tenavu iruro. Are variqa
{\IT{maraqura/varaha}} vo tinavu autu timitairaro viva tinavu variqavano vaiharo maihairo tinavu tivita varero vuarire, tiamanta

\VS{24}te viraqaahai vikara mintima turo: Vaiinti nahenti
{\IT{kori}} oriqohai
{\IT{vahehemate/vaataiqamate}} haikara rahunkuke viri ti timiate, turamanta vi haikara viri ti timiamanta vare, te vi haikara ihaqira aqu kauraro ihaqihairo purumakau maraqurahaavano qovarama vivo, tiro.


\par }{\PP \VS{25}Eroniva minti tuvaro Mosiva tavovaro viva kia vaiinti nahenti qioqama karaitiro, vika qaqi komanta vika nái varaataa u kaiqara qora kaiqaqai vare vaura kaara vika navutaaka vika tave naaraihama nimitevaqai vaura.


\par }{\PP \VS{26}Mosiva vatuka qentiana oru himpi vaiharo tiharo, Taukae Nora Kotira mantaraini vaika vika te iainanaini aniate, tumanta ekaa Rivaira anku vika vira aiquantakaa vura.


\par }{\PP \VS{27}Vika vuvaro Mosiva vikara tiharo, Noravano Kotiva Isareri Variqavano mintima tivo: Ne vohaiqa vohaiqavano iqoka paipe tuata vare, vatukaqi vi anihama ˻purumakau
{\IT{maraqura/varaha}} autu tuahere variaka˼ aru taiqa kaate. Ni qata vakaukavarave, ni tontive vaivera, vikavata ekaa aru taiqa kaate, tiro.


\par }{\PP \VS{28}Mosiva minti tumanta Rivaira ankuqihainaa vaiintinavu Mosiva tuntemake, vatukaqi vi aniha 3,000 vaiinti aru taiqa kora.


\par }{\PP \VS{29}Mintuvaro Mosiva vikara tiharo, Ne vate Noravano Kotiva ti uvara iriha nenta maaquve, qata vakaukavarave, kia vehakuma nimitaraiti, vikavata aruqi vivi ekaa taiqa kaarara tiro, Kotiva ni koqema nimiteharo niara vika maa entaraqaahai ti kaiqa vaiinti vaiha tinta kaiqa ho vara timitevarave, tivo, tiro.


\par }{\PP \VS{30}Mosiva minti tivakero vira qararaa vaiinti nahenti ruvaaquma kero vikara tiharo, Ne qora kaiqa varaava uritara kero vaivo. Vate te qaiqaa Noravano Kotiva vainanaini aiqinaqaa oru virerave. Te mini oru vaiha ne qora kaiqa vare uvara vira iraariraro viva ne qora kaiqa vare uvara nunkae nimitaanarove, kiae nunka nimitaanarove? tiro.


\par }{\PP \VS{31}Mosiva minti tivakero qaiqaa tuvurantero Noravano Kotiva vaunaini aiqinaqaa oruntero tiharo, Oho, vi vaiinti nahentika nai noraiqama kema qora kaiqa vara kaavo. Vika
{\IT{kori}} oriqohai una variqa autuke, virara tinavu variqave tivakeha vira autu tuahera kaarave.


\par }{\PP \VS{32}Ho te vate ariara vika qora kaiqa varaa uvara nunka nimitaane turo. Are kia mintirera, are nena vukuqi nena vaiinti nahenti nutu qara ntuva taanaraqihaira ti hutuvata nunka kaane, tiro.


\par }{\PP \VS{33}Mosiva minti tuvaro Noravano Kotiva nai vira tiva amiro tiharo, Vaiinti nahenti ti uva raqa kaaka vika nutuqai tenta vukuqihai nunka karerave.


\par }{\PP \VS{34}Ho are ururantera vuane. Te ai tiva amuna vatara minima vaiinti nahenti ntita varera vuane. Are vika ntita varera aaraini viraro ti
{\IT{enseli}} vovano ai avuni vuanarove. Vaiinti nahenti qora kaiqa varaara kaara te vika ntaihaaina entava anintairaqe vi entaraqaa te vika ntaiharerave, tiro.


\par }{\PP \VS{35}Minti tivakero vo enta Noravano Kotiva nora rovara vara kero viraqohairo Eroniva aututo purumakau maraqurara autu tuaherakora kaara vika ntaihama kora...




\par }\Chap{34}{\SH Kotiva qaiqaa uva maara qara ntuva tora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noravano Kotiva Mosirara tiharo, Te tota oritanta ai amurara are muntu tairi kaanara vira voqaatanta qaiqaa teqa kera vara viri timiraqe te tota tuna uvara qaiqaa viraqaa qara ntuva taare.

\VS{2}Hura toqaqi qerama varera te variainara Sainai Aiqina noraqaa uruntera ti tivita kaane.

\VS{3}Kiama vo vaiintivanovata ai vatakero uruarire. Kiama vo vaiintivanovata aiqina aumanto ani variarire. Sipisipive, purumakauve, vikavata kiama aiqinaqaa ani vaiha ukau naate, tiro.


\par }{\PP \VS{4}Viva minti tuvaro Mosiva Noravano Kotiva tuntema kero, ori taaraqanta nkauru kero vatero vira qararaa vaaka toqaqi himpiro ori vitanta varero Kotiva tuntema kero, Sainai Aiqinaqaa vurama.


\par }{\PP \VS{5}Mosiva noraqaa vaarintovaro Noravano Kotiva tonavuqi tuvuntero Mosira vitakero nai nora autu nteharo, Te Noravano Kotikave tura.


\par }{\PP \VS{6}Minti tivakero Noravano Kotiva Mosira avuqaa aitareharo tiharo, Te Noravano Kotika vairera, te aaqurihama nimite vaura Variqaukama vauro. Te kia vaaka arara ite vauraukama vauro. Ti muntukavano vaiinti nahentiara voqamakero vaimanta te kia vika vaaka qoririmake vaunarave.


\par }{\PP \VS{7}Ti muntukavano airi
{\IT{tauseni}} vaiinti nahentiara vaimanta te vika qora kaiqa vare varia uvarave, vika ti qoririmake varia uvarave, vi uvara vi uvara nunka nimite vaunarave. Te mintimake vaihavata, vika noka qoka qora kaiqa varera kaara te vika vaintivata vika naintivata vika naintivara vaintivaravata ntaihama karerave, tura...


\par }{\PP \VS{28}Mosiva Nora Kotikantiro 40 enta entaqivata aatitoraqaavata variqiro viharo kia namarivata karavata nora. Viva Kotiva uva maara tivatora oritantaqaa qara ntuva tora. Kotiva kempuka uva 10navu tivatora viva qara ntuva tora.


\par }{\SH Mosiva Sainai Aiqinaqaahairo ururantero vura
\par }
{\PP \VS{29}Ho Mosiva Sainai Aiqinaqaahairo ururantero oritantavata varero tuviharo kia tavovaro vira virivano ataa i vaiharo takuqi vaura. Viva Nora Kotikantiro uva tuvarora tiro, vira virivano mintiro vauvaro viva tuvuntomanta

\VS{30}Eronivavata ekaa Isareri vikavata Mosira tavovaro vira virivano takuqi vaumanta vika qetake kia vira aumanto oru vura.


\par }{\PP \VS{31}Mintuvarovata, Mosiva vika naarama komanta Eronivavata vaiinti nahenti vika nora vaiintinavuvata orurante Mosiva vaunaini aumanto vuvaro Mosiva vika hampata uva tura.

\VS{32}Vira naantiara Isareri vatanaa vaiinti nahenti ekaa Mosiva vaunaini aumanto vuvaro Mosiva Noravano Kotiva Sainai Aiqinaqaa vaiharo uva maara tivatora vika tiva nimura.


\par }{\PP \VS{33}Mosiva uva tiva nimiqiro viro vuru taiqa kero viraqaahairo tavuna vara kero nai viri mantaaqa tero vaura.

\VS{34}Mosiva Kotira
{\IT{Seri}} Naavuqi Kotira aarareva vireva iharo tavuna vira qaqini vara kero oru Kotira aarora. Viva Kotira aarama taiqa kero vevantero Kotira uva Isareri vaiinti nahenti tiva nimi vaura.


\par }{\PP \VS{35}Viva uva tiva nimireva umanta vaiinti nahenti tavovaro vira virivano ataa iharo takuqi vauvaro Mosiva qaiqaa tavunaqohairo nai viri naavuma tero variqiro viro, qaiqaa Nora Kotira aarareva iharo tavuna vira nai viri naavuma tora qaqini varake vaura. Mosiva mintiaqiro vi vaura...


\par }{\SHB Mosiva Kotira Seri Naavu kaqa amite vaiintinavuka kaama tora
\par }


\Chap{36}{\PP \VerseOne{1}Ho Noravano Kotiva Besaleliravata, Ohorapiravata, vo vaiintinavuvata, koqe avu aato nimumanta vika Kotira nai
{\IT{Seri}} Naavu ho kaqeka vaurara tiro, Mosiva vika vi kaiqara nimura. Mosiva vi vaiintinavukara Noravano Kotiva tinantemake, ekaa vi kaiqara varaate, tura.


\par }{\PP \VS{2}Mosiva minti tivakero vi vaiintinavuka naarama kero vi kaiqara nimiro Kotira
{\IT{Seri}} Naavu hoqarama taate tivakero ...

\VS{3}Isareri vaiinti nahenti vi naavura kaqerara iriha Mosira vo airaira vo airaira amuvaro viva vi haikara vi vaiintinavuka nimumanta vinavuka viraqohai Kotira
{\IT{Seri}} Naavu kaqareka hoqarama tora...




\par }\Chap{40}{\SH Kotira Seri Naavu kaqa vuru taiqa kora
\par }
{\PP \VS{16}...Mosiva Noravano Kotiva tunte makero, Kotira
{\IT{Seri}} Naavu kaqa vuru taiqa kora.

\VS{17}Vohaa ihi aitarovaro avuhainaa enta 1 toraqaa, vi entara Isipihai katu vare anu entaraqaa, Kotira
{\IT{Seri}} Naavu kaqa vuru taiqa kora.


\par }{\PP \VS{18}Mosiva tumanta vika avuni katari naavu kaara aratera vataini vuqite, viraqaata naavu kaara vaavi arate, viraqaa katari taurini vate, viraqaata kiari hirite,

\VS{19}vira naantiara
{\IT{seri}} tavuna varake vi vaura aqutora. Noravano Kotiva tuntema kero, Mosiva tumanta vika vi kaiqara autukora.


\par }{\PP \VS{20}{\IT{Seri}} Naavu kaqa taiqa kovaro Mosiva Kotiva nai uva qara ntuvato oritanta varero vuru Kotiva uva tivakero taatauto
{\IT{Vokise}}raqi vaati vatero, viraqaahairo
{\IT{ringi}}qi vukai katari hini hini ruqiatero,
{\IT{Vokise}} vira avuvata taatautero,

\VS{21-23}viraqaahairo viva Kotiva uva tivakero taatauto
{\IT{Vokise}}ra
{\IT{Seri}} Naavuqi vuru vatora.

\par }{\PP Noravano Kotiva tuntema kero, Mosiva
{\IT{Vokise}} viva nariara variarire tiro, tavuna nora varakero hiritovaro kavaqaara autiro vaura. Kavaqaara vira hini mantaraini Mosiva tainta vo vatero, viraqaata Nora Kotira amito mparetira vuru vatora.


\par }{\PP \VS{24}Mosiva ova vate kairiqara varero vuru tainta vira hini mantaraini vuru vatora.

\VS{25}Mosiva viraqi Nora Kotira avuqaa vaiharo ova 7navu qumpi tovaro iteharo vaura. Noravano Kotiva tuntema kero, Mosiva mintura.


\par }{\PP \VS{26}Viraqaahairo Mosiva
{\IT{kori}} tainta vo, koqe mura autuaina
{\IT{ofaa}} taintara, vira vuru kavaqaara tataaqa vatero,

\VS{27}muntavu haikara vuquru tovaro iteharo koqe unta i vaura. Noravano Kotiva tuntema kero, Mosiva mintura.

\VS{28}Mosiva
{\IT{Seri}} Naavu qentiqaa nora tavuna vo hiritovaro qenti vira mantaaqa kora.


\par }{\PP \VS{29}Mintima kero Mosiva
{\IT{ofaa}} tainta vo, vahaaqaini qentiana vatora. Vi taintaraqaa Mosiva ekaara kaintu iha quare
{\IT{ofaa}}ravata,
{\IT{uiti}} auruvata Kotira iha quara amitora. Noravano Kotiva tuntema kero, Mosiva mintura.


\par }{\PP \VS{30}{\IT{Ofaa}} tainta hini vauvaro
{\IT{Seri}} Naavu hini vauvaro tavaarana Mosiva nora tanu vatero, viraqi namari kaqa varero vuru mpiqa kero vatora.

\VS{31-32}Mosika Eronikavata, Eronira maaqunavuvata, Kotira
{\IT{Seri}} Naavuqi vireka ihave, vika Kotira
{\IT{ofaa}} iha quara amitareka ihave, vika nái aiqu kauqu naane vi tanuraqi hiqamakeha vaura. Noravano Kotiva tuntemake vika mintura.


\par }{\PP \VS{33}{\IT{Seri}} Naavu vahaaqaini vatuka variarire tiro, Mosiva hohaa arakero avuta ntuvatero, tavuna varakero hohaa qentiana hiritora. Mosiva mintiaqiro viharo ekaa vi kaiqara vara taiqa kora.


\par }{\SH Tonavuvano Kotira Seri Naavuqaa tuvu vaura
\par }
{\PP \VS{34}Ekaa vi kaiqara vara vuru taiqa kovaro viraqaahairo tonavuvano tuvu
{\IT{Seri}} Naavu viraqaa hihipaa iro vaura. Noravano Kotiva tonavuqi vauvarora tiro, vira mpeqa okara takuqi vaiva
{\IT{Seri}} Naavu viraqi mpiqaviro ataa iharo vaura.

\VS{35}Mintimakero takuqi vauvarora tiro, Mosiva
{\IT{Seri}} Naavu viraqi oriqetaarirava kia ho vaura.


\par }{\PP \VS{36}Tonavuvano
{\IT{Seri}} Naavuqaa hihipaa iro vau entara Isareri vika miniqai variqi vi vaura. Viraqaahai vika tavovaro tonavuvano
{\IT{Seri}} Naavu kero vumanta vi entara vika tonavu vira avataqi viha, nái
{\IT{seri}} naavu maaqa rampai vare tonavu vira avataqi vi vaura.

\VS{37}Tonavuvano
{\IT{Seri}} Naavu qiataqaa vau entara Isareri vikavata kia viraiti, mini vaura.


\par }{\PP \VS{38}Ho aatitoraqaa vo enta vo enta vika tavovaro Noravano Kotiva tonavu viraqi vauva
{\IT{Seri}} Naavu qiataqaa vaumanta entaqi vika tavovaro tonavu viraqi ihavano ite vaura. Isareri vika aahara vataini nuvaqi vu entara vika mintimake vi haikara tavora.


\par }