\NormalFont\ShortTitle{ÖZDEYİŞLER}

{\MT ÖZDEYİŞLER



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}İsrael Kralı David oğlu Solomon'un özdeyişleri:


\par }{\Q \VS{2}Bilgeliği ve terbiyeyi bilmek,

\par }{\QB anlayış sözlerini fark etmek,


\par }{\Q \VS{3}bilgece hareket etmek, terbiye edinip doğru,

\par }{\QB haklı ve adil olanı yapmak,


\par }{\Q \VS{4}saf insana sağduyu,

\par }{\QB genç insana bilgi ve sağgörü vermek,


\par }{\Q \VS{5}böylece sağlam öğüde ulaşabilmek için bilge kişi işitsin,

\par }{\QB bilgisini artırsın,


\par }{\Q \VS{6}özdeyişi ve benzetmeyi, bilgelerin sözlerini

\par }{\QB ve bilmecelerini anlasın.


\par }{\Q \VS{7}Yahve\FTNT{*}{{\FR 1:7 }{\FT{“Yahve” Tanrı’nın asıl ismidir, diğer çevirilerde bazen “RAB=EFENDİ” (tamamı büyük harflerle) olarak çevrilir.}}} korkusu bilginin başlangıcıdır,

\par }{\QB ama akılsızlar bilgeliği ve terbiyeyi küçümser.


\par }{\Q \VS{8}Oğlum, babanın uyarısını dinle,

\par }{\QB annenin öğretisini bırakma.


\par }{\Q \VS{9}Çünkü bunlar başını süsleyecek bir çelenk,

\par }{\QB boynun için zincir olacaktır.


\par }{\Q \VS{10}Oğlum, eğer günahkârlar seni ayartmaya kalkarsa

\par }{\QB razı olma.


\par }{\Q \VS{11}Eğer derlerse, “Bizimle gel, kan için pusuya yatalım,

\par }{\QB sebepsiz yere masumları gizlice bekleyelim,


\par }{\Q \VS{12}onları Şeol\FTNT{†}{{\FR 1:12 }{\FT{Şeol ölüler diyarıdır.}}} gibi diri diri, çukura inenler gibi

\par }{\QB bütün olarak yutalım.


\par }{\Q \VS{13}Her türden değerli mal bulur,

\par }{\QB evlerimizi ganimetle doldururuz.


\par }{\Q \VS{14}Aramızda senin de payın olsun.

\par }{\QB Tek bir kesemiz olacak.”


\par }{\Q \VS{15}Oğlum yolda onlarla yürüme.

\par }{\QB Ayağını onların yolundan uzak tut.


\par }{\Q \VS{16}Çünkü onların ayakları kötülüğe koşar.

\par }{\QB Kan dökmek için acele ederler.


\par }{\Q \VS{17}Ağ kuşun gözü önünde boşuna serilir,


\par }{\Q \VS{18}bunların yatıp beklemesi kendi kanları içindir.

\par }{\QB Gizlice pusuya yatmaları kendi yaşamları içindir.


\par }{\Q \VS{19}Kazanca düşkün olan herkesin yolları böyledir.

\par }{\QB Sahiplerinin canını alır.


\par }{\Q \VS{20}Bilgelik yüksek sesle sokaktan çağırıyor.

\par }{\QB Meydanlardan ses veriyor.


\par }{\Q \VS{21}Gürültülü yerlerin başından çağırıyor.

\par }{\QB Kent kapılarının girişinde sözlerini dile getiriyor:


\par }{\Q \VS{22}“Ey saf adamlar, saflığı ne zamana dek seveceksiniz?

\par }{\QB Alaycılar ne zamana dek alaycılıktan zevk alacak,

\par }{\QB akılsızlar bilgelikten nefret edecek?


\par }{\Q \VS{23}Azarladığımda geri dönün. İşte,\FTNT{‡}{{\FR 1:23 }{\FT{“İşte”, “הִנֵּה” kelimesinden gelir ve bakmak, farkına varmak, gözlemlemek, görmek veya dik dik bakmak anlamına gelir. Genellikle bir ünlem olarak kullanılır.}}} Ruhumu üzerinize dökeceğim.

\par }{\QB Size sözlerimi bildireceğim.


\par }{\Q \VS{24}Çünkü sizi çağırdım ve siz reddettiniz,

\par }{\QB elimi size uzattım ve kimse dikkate almadı,


\par }{\Q \VS{25}ama bütün öğütlerimi görmezden geldiniz,

\par }{\QB uyarılarımın hiçbirini istemediniz.


\par }{\Q \VS{26}Ben de felaketinize güleceğim.

\par }{\QB Bela sizi yakaladığında,


\par }{\Q \VS{27}fırtına gibi bela sizi yakaladığında,

\par }{\QB felaket kasırga gibi üzerinize geldiğinde,

\par }{\QB sıkıntı ve endişe üzerinize indiğinde, sizinle alay edeceğim.


\par }{\Q \VS{28}O zaman beni çağıracaksınız,

\par }{\QB ama yanıtlamayacağım.

\par }{\QB Beni canla başla arayacaksınız,

\par }{\QB ama bulamayacaksınız,


\par }{\Q \VS{29}Çünkü bilgiden nefret ettiler,

\par }{\QB Yahve korkusunu seçmediler.


\par }{\Q \VS{30}Hiçbir öğüdümü istemediler.

\par }{\QB Bütün uyarılarımı küçümsediler.


\par }{\Q \VS{31}Bu nedenle kendi yollarının ürününü yiyecekler,

\par }{\QB kendi entrikalarına doyacaklar.


\par }{\Q \VS{32}Çünkü saf insanların yoldan sapmaları

\par }{\QB onları öldürecek.

\par }{\QB Akılsızların dikkatsiz rahatlığı onları yok edecektir.


\par }{\Q \VS{33}Ama kim beni dinlerse güvenlik içinde oturacak,

\par }{\QB zarar görme korkusu duymadan rahat edecektir.”




\par }\PoetryChap{2}{\Q \VerseOne{1}Oğlum, eğer sözlerimi kabul edersen,

\par }{\QB buyruklarımı içinde saklarsan,


\par }{\Q \VS{2}kulağını bilgeliğe çevirirsen,

\par }{\QB yüreğini anlayışa yöneltirsen,


\par }{\Q \VS{3}evet, ayırt etmeyi çağırırsan,

\par }{\QB anlayış için sesini yükseltirsen,


\par }{\Q \VS{4}eğer onu gümüş arar gibi ararsan,

\par }{\QB saklı hazineler gibi onu araştırırsan,


\par }{\Q \VS{5}o zaman Yahve korkusunu anlayacak,

\par }{\QB Tanrı\FTNT{*}{{\FR 2:5 }{\FT{“Tanrı” olarak tercüme edilen İbranice kelime “אֱלֹהִ֑ים” (Elohim)’dir.}}} bilgisini bulacaksın.


\par }{\Q \VS{6}Çünkü Yahve bilgelik verir.

\par }{\QB O'nun ağzından bilgi ve anlayış çıkar.


\par }{\Q \VS{7}O doğrular için sağlam bilgelik saklar.

\par }{\QB O dürüstçe yürüyenlere kalkandır,


\par }{\Q \VS{8}ta ki, adalet yollarına bekçilik etsin,

\par }{\QB Kutsallarının yolunu korusun.


\par }{\Q \VS{9}O zaman doğruluk ve adaleti,

\par }{\QB hakkı ve her iyi yolu anlarsın.


\par }{\Q \VS{10}Çünkü bilgelik yüreğine girecek.

\par }{\QB Bilgi canına tatlı gelecek.


\par }{\Q \VS{11}Sağgörü sana göz kulak olacak.

\par }{\QB Anlayış seni koruyacak,


\par }{\Q \VS{12}Kötülük yolundan,

\par }{\QB sapık şeyler konuşan adamlardan,


\par }{\Q \VS{13}Onlar ki, karanlığın yollarında yürümek için

\par }{\QB doğruluk yolundan ayrılır,


\par }{\Q \VS{14}Kötülük yapmaktan sevinç duyar,

\par }{\QB kötülüğün sapkınlığından zevk alırlar,


\par }{\Q \VS{15}yollarında eğri,

\par }{\QB kendi patikalarında dik başlıdırlar.


\par }{\Q \VS{16}Seni yabancı kadınlardan,

\par }{\QB sözleriyle yaltaklanan,

\par }{\QB o yabancı kadınlardan kurtaracak.


\par }{\Q \VS{17}O ki, gençlik dostunu bırakan,

\par }{\QB Tanrısı'nın antlaşmasını unutandır,


\par }{\Q \VS{18}çünkü o kadının evi ölüme,

\par }{\QB yolları göçüp gitmiş olan ruhlara götürür.


\par }{\Q \VS{19}Ona giden hiç kimse geri dönmez,

\par }{\QB yaşam yollarına ulaşamazlar.


\par }{\Q \VS{20}Bu nedenle iyilerin yolunda yürü,

\par }{\QB doğruların yollarını koru.


\par }{\Q \VS{21}Çünkü ülkede doğrular oturacak.

\par }{\QB Kusursuzlar orada kalacak.


\par }{\Q \VS{22}Kötüler ülkeden kesilip atılacak.

\par }{\QB Hainler ülkeden sökülecek.




\par }\PoetryChap{3}{\Q \VerseOne{1}Oğlum unutma öğrettiğimi,

\par }{\QB yüreğin buyruklarımı tutsun,


\par }{\Q \VS{2}çünkü bunlar günlerine uzunluk,

\par }{\QB ömrüne yıllar ve esenlik katacak.


\par }{\Q \VS{3}İyilik ve gerçeğin seni bırakmasına

\par }{\QB izin verme.

\par }{\QB Onları boynuna bağla.

\par }{\QB Yüreğinin levhasına yaz.


\par }{\Q \VS{4}Böylece Tanrı'nın ve insanların gözünde

\par }{\QB lütuf ve iyi anlayış bulacaksın.


\par }{\Q \VS{5}Bütün yüreğinle Yahve'ye güven,

\par }{\QB kendi anlayışına dayanma.


\par }{\Q \VS{6}Bütün yollarında O'nu tanı,

\par }{\QB O senin yollarını düz edecektir.


\par }{\Q \VS{7}Kendi gözünde bilge olma.

\par }{\QB Yahve'den kork, kötülükten uzaklaş.


\par }{\Q \VS{8}Bu, bedenin için şifa,

\par }{\QB kemiklerine gıda olacaktır.


\par }{\Q \VS{9}Malınla, bütün artışının ilk ürünüyle

\par }{\QB Yahve'yi onurlandır,


\par }{\Q \VS{10}Böylece ambarların bollukla dolar,

\par }{\QB teknelerin yeni şarapla taşar.


\par }{\Q \VS{11}Oğlum Yahve'nin terbiye edişini küçümseme,

\par }{\QB yola getirmesinden usanma,


\par }{\Q \VS{12}çünkü memnun olduğu oğlunu azarlayan bir baba gibi,

\par }{\QB Yahve sevdiğini yola getirir.


\par }{\Q \VS{13}Ne mutlu bilgelik bulan adama,

\par }{\QB anlayış kazanan insana.


\par }{\Q \VS{14}Onun iyi kazancı gümüş kazanmaktan daha iyidir,

\par }{\QB getirisi saf altından daha iyidir.


\par }{\Q \VS{15}O yakutlardan daha değerlidir.

\par }{\QB Arzu edebileceğin hiçbir şey onunla kıyaslanamaz.


\par }{\Q \VS{16}Günlerinin uzunluğu onun sağ elindedir.

\par }{\QB Sol elinde zenginlik ve onur vardır.


\par }{\Q \VS{17}Yolları tatlılık yollarıdır.

\par }{\QB Bütün yolları esenliktir.


\par }{\Q \VS{18}Onu tutanlar için yaşam ağacıdır.

\par }{\QB Ne mutlu onu sıkı tutanlara.


\par }{\Q \VS{19}Yahve bilgelikle kurdu yeryüzünü.

\par }{\QB Anlayışla gökleri yerleştirdi.


\par }{\Q \VS{20}O'nun bilgisiyle derinlikler yarıldı,

\par }{\QB gökler çiğ damlattı.


\par }{\Q \VS{21}Oğlum, onları gözünden ayırma.

\par }{\QB Sağlam bilgeliği ve sağgörüyü koru,


\par }{\Q \VS{22}böylece onlar canına yaşam,

\par }{\QB boynun için zarafet olacak.


\par }{\Q \VS{23}O zaman yolunda güvenlik içinde yürüyeceksin.

\par }{\QB Ayağın tökezlemeyecek.


\par }{\Q \VS{24}Yattığın zaman korkmayacaksın.

\par }{\QB Evet, yatacaksın, uykun tatlı olacak.


\par }{\Q \VS{25}Ani korkudan,

\par }{\QB ya da kötülerin başına gelen yıkımdan korkma,


\par }{\Q \VS{26}çünkü Yahve güvenin olacak,

\par }{\QB ayağını tutulmaktan koruyacak.


\par }{\Q \VS{27}İyilik yapmak elindeyken,

\par }{\QB iyiliğe hakkı olanlardan esirgeme.


\par }{\Q \VS{28}Yanında varken komşuna,

\par }{\QB “Git de tekrar gel, yarın vereyim” deme.


\par }{\Q \VS{29}Yanında güvenle oturan komşuna karşı

\par }{\QB kötülük tasarlama.


\par }{\Q \VS{30}Eğer sana zararı dokunmamışsa,

\par }{\QB bir adamla sebepsiz yere çekişme.


\par }{\Q \VS{31}Zorba insana imrenme.

\par }{\QB Onun yollarından hiçbirini seçme.


\par }{\Q \VS{32}Çünkü sapkın kişi Yahve'ye iğrençtir,

\par }{\QB ama O'nun dostluğu doğrularladır.


\par }{\Q \VS{33}Yahve'nin laneti kötülerin evindedir,

\par }{\QB ama doğruların oturduğu yeri kutsar.


\par }{\Q \VS{34}Gerçekten O alaycılarla alay eder,

\par }{\QB Ama alçakgönüllülere lütfeder.


\par }{\Q \VS{35}Bilgeler yüceliği miras alacak,

\par }{\QB ama akılsızların terfisi utanç olacak.




\par }\PoetryChap{4}{\Q \VerseOne{1}Oğullarım, babanızın uyarılarına kulak verin.

\par }{\QB Dikkat edin ve anlayışı bilin,


\par }{\Q \VS{2}çünkü size sağlam eğitim veriyorum.

\par }{\QB Yasamı bırakmayın.


\par }{\Q \VS{3}Ben babamın oğluydum,

\par }{\QB annemin gözünde narin ve tek çocuğuydum.


\par }{\Q \VS{4}Bana öğretti ve şöyle dedi:

\par }{\QB “Yüreğin sözlerimi sıkı tutsun,

\par }{\QB buyruklarımı tut ve yaşa.


\par }{\Q \VS{5}Bilgelik kazan.

\par }{\QB Anlayış edin.

\par }{\QB Unutma ve ağzımın sözlerinden sapma.


\par }{\Q \VS{6}Ondan ayrılma, o da seni koruyacaktır.

\par }{\QB Onu sev, o da sana gözkulak olacaktır.


\par }{\Q \VS{7}Bilgelik yücedir. Bilgelik kazan.

\par }{\QB Evet, tüm malına mal olsa da anlayış kazan.


\par }{\Q \VS{8}Onu yüksek tut, o da seni yükseltecektir.

\par }{\QB Onu kucakladığında sana saygınlık getirecektir.


\par }{\Q \VS{9}Başına zarif bir çelenk verecektir.

\par }{\QB Sana ihtişam tacı sunacaktır.”


\par }{\Q \VS{10}Dinle oğlum,

\par }{\QB sözlerimi kabul et.

\par }{\QB Ömrünün yılları uzun olsun.


\par }{\Q \VS{11}Seni bilgeliğin yolunda eğittim.

\par }{\QB Seni dosdoğru yollara yönelttim.


\par }{\Q \VS{12}Gittiğinde adımların takılmayacak.

\par }{\QB Koştuğunda tökezlemeyeceksin.


\par }{\Q \VS{13}Uyarıya sıkı tutun.

\par }{\QB Bırakma onu.

\par }{\QB Onu koru, çünkü o senin yaşamındır.


\par }{\Q \VS{14}Kötülerin yoluna girme.

\par }{\QB Kötü kişilerin yolunda yürüme.


\par }{\Q \VS{15}Ondan sakın, yanından geçme.

\par }{\QB Yönünü çevir ve geç.


\par }{\Q \VS{16}Çünkü onlar kötülük etmedikçe uyumaz.

\par }{\QB Birisini düşürmedikçe uykuları kaçar.


\par }{\Q \VS{17}Çünkü onlar kötülük ekmeği yerler,

\par }{\QB zorbalık şarabından içerler.


\par }{\Q \VS{18}Ama doğruların yolu şafak ışığı gibidir,

\par }{\QB gün tamamına erene dek gitgide parlar.


\par }{\Q \VS{19}Kötülerin yolu karanlık gibidir,

\par }{\QB neye takıldıklarını bilmezler.


\par }{\Q \VS{20}Oğlum sözlerime dikkatini ver,

\par }{\QB dediklerime kulağını çevir.


\par }{\Q \VS{21}Bunları gözünden ayırma.

\par }{\QB Yüreğinin merkezinde koru onları.


\par }{\Q \VS{22}Çünkü onları bulanlar için yaşam,

\par }{\QB bütün bedenleri için sağlıktır.


\par }{\Q \VS{23}Yüreğini tam bir özenle koru,

\par }{\QB çünkü yaşam ondan kaynaklanır.


\par }{\Q \VS{24}Sapık ağzı kendinden uzaklaştır.

\par }{\QB Bozuk dudakları kendinden uzak tut.


\par }{\Q \VS{25}Gözlerin dosdoğru ileriye baksın.

\par }{\QB Bakışını doğru önüne sabitle.


\par }{\Q \VS{26}Ayaklarının yolunu düzle.

\par }{\QB Bütün yolların sağlam olsun.


\par }{\Q \VS{27}Ne sağa sap, ne sola.

\par }{\QB Ayağını kötülükten çek.




\par }\PoetryChap{5}{\Q \VerseOne{1}Oğlum, bilgeliğime dikkat et.

\par }{\QB Anlayışıma kulağını çevir,


\par }{\Q \VS{2}böylelikle sağgörüyü tutasın,

\par }{\QB dudaklarınla bilgiyi koruyasın.


\par }{\Q \VS{3}Zina eden kadının dudakları bal damlatır.

\par }{\QB Ağzı yağdan yumuşaktır,


\par }{\Q \VS{4}ama sonu pelin otu kadar acıdır,

\par }{\QB iki ağızlı kılıç kadar keskindir.


\par }{\Q \VS{5}Ayakları ölüme iner.

\par }{\QB Adımları doğrudan Şeol'e\FTNT{*}{{\FR 5:5 }{\FT{Şeol ölüler diyarıdır.
}}} götürür.


\par }{\Q \VS{6}Yaşam yolunu düşünmez.

\par }{\QB Yolları çarpıktır ve bunu bilmez.


\par }{\Q \VS{7}Şimdi oğullarım, beni dinleyin.

\par }{\QB Ağzımın sözlerinden ayrılmayın.


\par }{\Q \VS{8}Yolunuzu o kadından uzaklaştırın.

\par }{\QB Evinin kapısına yaklaşmayın,


\par }{\Q \VS{9}yoksa onurunuzu başkalarına,

\par }{\QB yıllarınızı da zalime verirsiniz,


\par }{\Q \VS{10}yoksa yabancılar servetinizle ziyafet çekerler,

\par }{\QB emekleriniz başka bir adamın evini zengin eder.


\par }{\Q \VS{11}Sonunda, etin ve bedenin tükendiğinde,

\par }{\QB inlersin,


\par }{\Q \VS{12}ve şöyle dersin,

\par }{\QB “Uyarıdan ne kadar da nefret ettim,

\par }{\QB yüreğim azarlanmayı küçümsedi.


\par }{\Q \VS{13}Öğretmenlerimin sesini dinlemedim,

\par }{\QB ne de beni eğitenlere kulağımı çevirdim.


\par }{\Q \VS{14}Halkın ve topluluğun arasında

\par }{\QB tam bir yıkımın eşiğine geldim.”


\par }{\Q \VS{15}Suyu kendi sarnıcından,

\par }{\QB akan suyu kendi kuyundan iç.


\par }{\Q \VS{16}Pınarların sokaklara,

\par }{\QB akarsuların meydanlara mı taşsın?


\par }{\Q \VS{17}Onlar seninle birlikte yabancılar için değil,

\par }{\QB yalnız senin için olsunlar.


\par }{\Q \VS{18}Pınarın kutsansın.

\par }{\QB Gençliğinin karısıyla sevin.


\par }{\Q \VS{19}Sevimli geyik, zarif bir ceylan gibi,

\par }{\QB onun memeleri seni daima doyursun.

\par }{\QB Hep onun sevgisiyle cezbedil.


\par }{\Q \VS{20}Oğlum, neden zina eden bir kadınla büyülenesin,

\par }{\QB başka birini kucaklayasın?


\par }{\Q \VS{21}Çünkü insanın yolları Yahve'nin gözü önündedir.

\par }{\QB O onun bütün yollarını sınar.


\par }{\Q \VS{22}Kötülerin kötü işleri kendini tuzağa düşürür.

\par }{\QB Kendi günahının ipleri onu sımsıkı tutar.


\par }{\Q \VS{23}Eğitim eksikliğinden ölecek,

\par }{\QB ahmaklığının büyüklüğünden yoldan sapacak.




\par }\PoetryChap{6}{\Q \VerseOne{1}Oğlum, eğer komşuna kefil oldunsa,

\par }{\QB eğer bir yabancıya ellerini rehin olarak verdinse,


\par }{\Q \VS{2}ağzının sözleriyle tuzağa düştün,

\par }{\QB ağzının sözleriyle yakalandın.


\par }{\Q \VS{3}Komşunun eline düştüğüne göre,

\par }{\QB oğlum, şimdi şunu yap ve kendini kurtar.

\par }{\QB Git, kendini alçalt. Komşuna yalvar yakar.


\par }{\Q \VS{4}Gözlerine uyku,

\par }{\QB göz kapaklarına uyuklama verme.


\par }{\Q \VS{5}Avcının elinden ceylan gibi,

\par }{\QB kuş avcısının elinden kuş gibi kurtar kendini.


\par }{\Q \VS{6}Ey tembel, karıncaya git.

\par }{\QB Onun yollarını düşün de bilge ol.


\par }{\Q \VS{7}Üzerinde baş, gözetmen ya da hükümdar yokken,


\par }{\Q \VS{8}yazın ekmeğini karşılar,

\par }{\QB hasatta yiyeceğini toplar.


\par }{\Q \VS{9}Ey tembel, daha ne kadar uyuyacaksın?

\par }{\QB Uykundan ne zaman kalkacaksın?


\par }{\Q \VS{10}Biraz uyku, biraz uyuklama,

\par }{\QB biraz elleri kavuşturup uyumak derken,


\par }{\Q \VS{11}yoksulluk bir soyguncu,

\par }{\QB kıtlık silahını kuşanmış bir adam gibi öyle gelecektir.


\par }{\Q \VS{12}Sapık ağızla yürüyen kişi,

\par }{\QB değersiz ve kötü birisidir,


\par }{\Q \VS{13}gözlerini kırpar, ayaklarıyla işaret verir,

\par }{\QB parmaklarıyla hareket eder,


\par }{\Q \VS{14}sapkın yüreğinde sürekli kötülük tasarlar,

\par }{\QB her zaman anlaşmazlık eker.


\par }{\Q \VS{15}Bunun için onun felaketi ansızın gelecektir.

\par }{\QB Birdenbire kırılacak, çare yok.


\par }{\Q \VS{16}Yahve'nin nefret ettiği altı şey vardır,

\par }{\QB evet, O'na iğrenç gelen yedi şey:


\par }{\Q \VS{17}Kibirli gözler, yalancı dil,

\par }{\QB suçsuz kanı döken eller,


\par }{\Q \VS{18}kötü düzenler kuran yürek,

\par }{\QB kötülüğe çabuk koşan ayaklar,


\par }{\Q \VS{19}yalan söyleyen yalancı tanık,

\par }{\QB kardeşler arasında anlaşmazlık eken kişi.


\par }{\Q \VS{20}Oğlum, babanın buyruklarını tut,

\par }{\QB annenin öğretisini bırakma.


\par }{\Q \VS{21}Onları sürekli yüreğinin üzerine bağla.

\par }{\QB Onları boynuna tak.


\par }{\Q \VS{22}Yürüdüğünde, o sana yol gösterecektir.

\par }{\QB Uyuduğunda, o sana göz kulak olacaktır.

\par }{\QB Uyandığında o seninle konuşacaktır.


\par }{\Q \VS{23}Çünkü buyruk bir kandil, yasa ışıktır.

\par }{\QB Uyarı azarlamaları yaşam yoludur,


\par }{\Q \VS{24}seni ahlaksız kadından,

\par }{\QB dik başlı kadının yaltaklanan dilinden korumak için.


\par }{\Q \VS{25}Onun güzelliğine yüreğinde tutku duyma,

\par }{\QB göz kapakları seni büyülemesin.


\par }{\Q \VS{26}Çünkü fahişe seni bir parça ekmeğe düşürür.

\par }{\QB Zina eden kadın senin değerli yaşamını avlar.


\par }{\Q \VS{27}Bir adam kucağına ateş koyar da,

\par }{\QB giysileri yanmaz mı?


\par }{\Q \VS{28}Ya da bir adam kızgın korlar üzerinde yürür de,

\par }{\QB ayakları kavrulmaz mı?


\par }{\Q \VS{29}Komşusunun karısının yanına giren de öyledir.

\par }{\QB Ona dokunan hiç kimse cezasız kalmaz.


\par }{\Q \VS{30}Açken karnını doyurmak için çalan bir hırsızı

\par }{\QB kimse küçümsemez,


\par }{\Q \VS{31}ama onu bulurlarsa, yedi katını geri öder.

\par }{\QB Evinin bütün malını verir.


\par }{\Q \VS{32}Bir kadınla zina eden kişi anlayıştan yoksundur.

\par }{\QB Bunu yapan kendi canını yok eder.


\par }{\Q \VS{33}Yaralanır ve onurunu kaybeder.

\par }{\QB Utancı silinmez.


\par }{\Q \VS{34}Çünkü kıskançlık kocanın öfkesini uyandırır.

\par }{\QB Öç alma gününde esirgemez.


\par }{\Q \VS{35}Hiçbir fidyeye bakmaz,

\par }{\QB bir sürü armağan versen de,

\par }{\QB razı olmaz.




\par }\PoetryChap{7}{\Q \VerseOne{1}Oğlum, sözlerimi tut.

\par }{\QB Buyruklarımı içinde sakla.


\par }{\Q \VS{2}Buyruklarımı tut ve yaşa!

\par }{\QB Öğretimi göz bebeğin gibi koru.


\par }{\Q \VS{3}Onları parmaklarına bağla.

\par }{\QB Onları yüreğinin levhasının üzerine yaz.


\par }{\Q \VS{4}Bilgeliğe, “Sen benim kız kardeşimsin” de.

\par }{\QB Anlayışa akrabam diye çağır,


\par }{\Q \VS{5}ta ki seni yabancı kadından,

\par }{\QB sözleriyle yaltaklanan yabancıdan korusun.


\par }{\Q \VS{6}Çünkü evimin penceresinde,

\par }{\QB kafesimden dışarı baktım.


\par }{\Q \VS{7}Safların arasında birini gördüm.

\par }{\QB Gençlerin arasında anlayıştan yoksun bir genci fark ettim.


\par }{\Q \VS{8}O kadının köşesine yakın bir sokaktan geçiyordu,

\par }{\QB onun evinin yolunu tuttu,


\par }{\Q \VS{9}Alaca karanlıkta, günün akşamında,

\par }{\QB gece yarısı, karanlıkta.


\par }{\Q \VS{10}İşte, orada fahişe kıyafetiyle,

\par }{\QB sinsice onu bir kadın karşıladı.


\par }{\Q \VS{11}Gürültücü ve dik başlı biridir.

\par }{\QB Ayakları evinde durmaz.


\par }{\Q \VS{12}Bir bakmışsın sokaklarda, bir bakmışsın meydanlardadır,

\par }{\QB her köşede pusuda bekler.


\par }{\Q \VS{13}Onu tuttu ve öptü.

\par }{\QB Utanmaz bir yüzle ona şöyle dedi:


\par }{\Q \VS{14}“Esenlik sunuları yanımdadır.

\par }{\QB Bugün adaklarımı ödedim.


\par }{\Q \VS{15}Bu nedenle, yüzünü özenle aramak için

\par }{\QB seni karşılamaya çıktım ve seni buldum.


\par }{\Q \VS{16}Yatağıma halılar,

\par }{\QB Mısır ipliğinden çizgili örtü serdim.


\par }{\Q \VS{17}Yatağıma mür,

\par }{\QB sarısabır ve tarçın serptim.


\par }{\Q \VS{18}Gel, sabaha kadar aşka doyalım.

\par }{\QB Aşkla kendimizi avutalım.


\par }{\Q \VS{19}Çünkü kocam evde değil.

\par }{\QB Uzun bir yola gitti.


\par }{\Q \VS{20}Yanına para kesesini aldı.

\par }{\QB Eve dolunayda gelecek.”


\par }{\Q \VS{21}İkna edici sözlerle onu yoldan çıkardı.

\par }{\QB Yaltaklanan dudaklarıyla onu baştan çıkardı.


\par }{\Q \VS{22}Kesime giden bir öküz gibi,

\par }{\QB tuzağa adımını atan bir budala gibi

\par }{\QB hemen onun peşinden gitti.


\par }{\Q \VS{23}Kapana koşan bir kuş gibi,

\par }{\QB ta ki ciğerine ok saplanana dek,

\par }{\QB ve bunun yaşamına mal olacağını bilmeden.


\par }{\Q \VS{24}Şimdi, oğullar, beni dinleyin.

\par }{\QB Ağzımın sözlerine dikkat edin.


\par }{\Q \VS{25}Yüreğin onun yollarına çevrilmesin.

\par }{\QB Onun yollarında yoldan sapmayın.


\par }{\Q \VS{26}Çünkü onun yere serdiği yaralılar çoktur.

\par }{\QB Evet, öldürdükleri koca bir ordudur.


\par }{\Q \VS{27}Onun evi Şeol'ün\FTNT{*}{{\FR 7:27 }{\FT{Şeol ölüler diyarıdır.
}}} yoludur,

\par }{\QB ölüm odalarına iner.




\par }\PoetryChap{8}{\Q \VerseOne{1}Bilgelik çağırmıyor mu?

\par }{\QB Anlayış sesini yükseltmiyor mu?


\par }{\Q \VS{2}Yol kenarındaki yüksek yerlerin başında,

\par }{\QB yolların buluştuğu yerde o duruyor.


\par }{\Q \VS{3}Kapıların yanında, kentin girişinde,

\par }{\QB giriş kapılarında yüksek sesle çağırıyor:


\par }{\Q \VS{4}“Ey insanlar, sizi çağırıyorum!

\par }{\QB Sesimi insanoğullarına gönderiyorum.


\par }{\Q \VS{5}Ey saflar, sağduyuyu anlayın!

\par }{\QB Ey akılsızlar anlayışlı bir yürek olun!


\par }{\Q \VS{6}Dinleyin, harika şeyler söyleyeceğim.

\par }{\QB Dudaklarımın açılışı doğru şeyler içindir.


\par }{\Q \VS{7}Çünkü ağzım gerçeği söyler.

\par }{\QB Kötülük dudaklarım için iğrençtir.


\par }{\Q \VS{8}Ağzımın bütün sözleri doğruluktadır.

\par }{\QB Onlarda çarpık ya da sapıklık bulunmaz.


\par }{\Q \VS{9}Anlayana onların hepsi açıktır,

\par }{\QB bilgiyi bulanlar için doğrudur.


\par }{\Q \VS{10}Gümüş yerine terbiyeyi,

\par }{\QB seçme altın yerine bilgiyi alın.


\par }{\Q \VS{11}Çünkü bilgelik yakutlardan iyidir.

\par }{\QB Arzu edilen bütün şeyler onunla kıyaslanamaz.”


\par }{\Q \VS{12}“Ben bilgelik, sağduyuyu kendime mesken edindim.

\par }{\QB Bilgi ve tedbiri öğrenin.


\par }{\Q \VS{13}Yahve korkusu kötülükten nefret etmektir.

\par }{\QB Kibirden, gururdan, kötülük yolundan,

\par }{\QB sapık ağızdan nefret ederim.


\par }{\Q \VS{14}Öğüt ve sağlam bilgi benimdir.

\par }{\QB Ben anlayışa ve güce sahibim.


\par }{\Q \VS{15}Benim aracılığımla krallar hüküm sürer,

\par }{\QB beyler adalet buyurur.


\par }{\Q \VS{16}Beyler, soylular ve dünyanın adil hükümdarları

\par }{\QB benim sayemde hüküm sürer.


\par }{\Q \VS{17}Beni sevenleri ben severim.

\par }{\QB Özenle arayanlar beni bulur.


\par }{\Q \VS{18}Zenginlik, onur,

\par }{\QB kalıcı zenginlik ve bolluk benimledir.


\par }{\Q \VS{19}Meyvem altından, evet, saf altından,

\par }{\QB ürünüm seçme gümüşten daha iyidir.


\par }{\Q \VS{20}Doğruluk yolunda,

\par }{\QB adalet yollarının ortasında yürürüm,


\par }{\Q \VS{21}böylelikle beni sevenlere servet veririm.

\par }{\QB Hazinelerini doldururum.”


\par }{\Q \VS{22}“Yahve, işinin başlangıcında,

\par }{\QB kadim işlerinden önce beni tuttu.


\par }{\Q \VS{23}Yeryüzü var olmadan önce,

\par }{\QB sonsuzluktan beri, başlangıçta ben kuruldum.


\par }{\Q \VS{24}Derinlikler yokken,

\par }{\QB bol suyla dolu pınarlar yokken,

\par }{\QB ben doğdum.


\par }{\Q \VS{25}Dağlar yerine yerleştirilmeden,

\par }{\QB tepelerden önce ben doğdum,


\par }{\Q \VS{26}henüz O, ne yeryüzünü, ne kırları,

\par }{\QB ne de dünya toprağının başlangıcını yapmamıştı.


\par }{\Q \VS{27}Gökleri kurduğunda, ben oradaydım.

\par }{\QB Derinliğin yüzü üzerine çember koyduğunda,


\par }{\Q \VS{28}bulutları yukarıya yerleştirdiğinde,

\par }{\QB derinliklerin kaynaklarını kuvvetlendirdiğinde,


\par }{\QB \VS{29}Sular O'nun buyruğunu çiğnemesin diye,

\par }{\QB denize sınırlarını verdiğinde,

\par }{\QB yeryüzünün temellerini işaretlediğinde,


\par }{\Q \VS{30}O'nun yanındaki usta bendim.

\par }{\QB Her gün seviniyor, O'nun önünde hep coşuyordum,


\par }{\Q \VS{31}O'nun tüm dünyasında coşku duyuyordum.

\par }{\QB Benim sevincim insanoğulları ile idi.”


\par }{\Q \VS{32}“Şimdi, oğullarım, beni dinleyin,

\par }{\QB çünkü ne mutlu yollarımı tutanlara.


\par }{\Q \VS{33}Uyarımı duyun ve bilge olun.

\par }{\QB Reddetmeyin.


\par }{\Q \VS{34}Ne mutlu beni duyan,

\par }{\QB her gün kapılarımı gözleyen,

\par }{\QB kapımın sövelerinde bekleyen insana.


\par }{\Q \VS{35}Çünkü beni bulan yaşam bulur,

\par }{\QB Yahve'nin iyiliğini kazanır.


\par }{\Q \VS{36}Bana karşı günah işleyen kendi canına haksızlık eder.

\par }{\QB Benden nefret edenlerin hepsi ölümü severler.”




\par }\PoetryChap{9}{\Q \VerseOne{1}Bilgelik evini yaptı.

\par }{\QB Yedi sütununu oydu.


\par }{\Q \VS{2}Etini hazırladı.

\par }{\QB Şarabını karıştırdı.

\par }{\QB Sofrasını da kurdu.


\par }{\Q \VS{3}Genç kızlarını gönderdi.

\par }{\QB Kentin en yüksek yerlerinden çağırıyor:


\par }{\Q \VS{4}“Saf olan kimse, buraya gelsin!”

\par }{\QB Anlayıştan yoksun olana şöyle diyor:


\par }{\Q \VS{5}“Gel, ekmeğinden biraz ye,

\par }{\QB karıştırdığım şaraptan biraz iç!


\par }{\Q \VS{6}Saflık yollarını bırakın da yaşayın.

\par }{\QB Anlayış yolunda yürüyün.”


\par }{\Q \VS{7}Alaycıyı düzelten

\par }{\QB aşağılanmaya davetiye çıkarır.

\par }{\QB Kötü kişiyi azarlayan

\par }{\QB hakarete davetiye çıkarır.


\par }{\Q \VS{8}Alaycıyı azarlama, yoksa senden nefret eder.

\par }{\QB Bilge kişiyi azarlarsan, seni sever.


\par }{\Q \VS{9}Bilge kişiyi eğit, daha da bilge olur.

\par }{\QB Doğru insana öğret, öğrenmesi çoğalır.


\par }{\Q \VS{10}Yahve korkusu bilgeliğin başlangıcıdır.

\par }{\QB Kutsal Olan'ın bilgisi anlayıştır.


\par }{\Q \VS{11}Benim sayemde günlerin katlanacak.

\par }{\QB Yaşamının yılları artacak.


\par }{\Q \VS{12}Eğer bilgeysen, kendin için bilgesin.

\par }{\QB Eğer alay edersen, bunu yalnız kendin çekersin.


\par }{\Q \VS{13}Akılsız kadın gürültücüdür,

\par }{\QB düzensizdir ve bir şey bilmez.


\par }{\Q \VS{14}Evinin kapısında,

\par }{\QB kentin yüksek yerlerinde bir sandalyede oturur,


\par }{\Q \VS{15}yoldan geçenlere,

\par }{\QB kendi yollarına doğru gidenlere çağırmak için,


\par }{\Q \VS{16}“Saf olan buraya gelsin.”

\par }{\QB anlayıştan yoksun olan insana şöyle der:


\par }{\Q \VS{17}“Çalıntı su tatlıdır.

\par }{\QB Gizlice yenilen yemek hoştur.”


\par }{\Q \VS{18}Ama o kişi, göçüp giden ruhların orada olduğunu bilmez,

\par }{\QB kadının konukları Şeol'ün\FTNT{*}{{\FR 9:18 }{\FT{Şeol ölüler diyarıdır.}}} derinliklerindedir.




\par }\PoetryChap{10}{\Q \VerseOne{1}Solomon'un özdeyişleri.

\par }{\QB Bilge oğul babasını sevindirir,

\par }{\QB ama akılsız oğul annesine keder getirir.


\par }{\Q \VS{2}Kötülüğün hazineleri hiçbir işe yaramaz,

\par }{\QB ama doğruluk ölümden kurtarır.


\par }{\Q \VS{3}Yahve doğruların canının aç kalmasına izin vermez,

\par }{\QB ama kötülerin dileğini iter.


\par }{\Q \VS{4}Tembel elle çalışan yoksullaşır,

\par }{\QB ama özenle çalışanın eli servet getirir.


\par }{\Q \VS{5}Yazın toplayan bilge oğuldur,

\par }{\QB hasatta uyuyan oğul utanç getirir.


\par }{\Q \VS{6}Bereket doğru insanın başı üzerindedir,

\par }{\QB ama kötülerin ağzını zorbalık kaplar.


\par }{\Q \VS{7}Doğruların anısı kutsanır,

\par }{\QB ama kötülerin adı çürür.


\par }{\Q \VS{8}Yüreğinde bilge olan buyrukları kabul eder,

\par }{\QB ama gevezelik eden budala düşer.


\par }{\Q \VS{9}Kusursuzca yürüyen emin yürür,

\par }{\QB ama yolları sapkın olan belli olur.


\par }{\Q \VS{10}Göz kırpan kedere neden olur,

\par }{\QB gevezelik eden budala düşer.


\par }{\Q \VS{11}Doğrunun ağzı yaşam pınarıdır,

\par }{\QB ama kötülerin ağzını zorbalık kaplar.


\par }{\Q \VS{12}Nefret çekişmeyi körükler,

\par }{\QB ama sevgi tüm hataları örter.


\par }{\Q \VS{13}Bilgelik sezgiye sahip olanın dudaklarında bulunur,

\par }{\QB ama değnek anlayıştan yoksun olanın sırtı içindir.


\par }{\Q \VS{14}Bilge kişi bilgi biriktirir,

\par }{\QB ama akılsızın ağzı yıkıma yakındır.


\par }{\Q \VS{15}Zenginin serveti onun güçlü kentidir.

\par }{\QB Fakirin yoksulluğu onun yıkımıdır.


\par }{\Q \VS{16}Doğrunun emeği yaşama yol açar.

\par }{\QB Kötünün geliri günaha yol açar.


\par }{\Q \VS{17}Düzeltilmeyi önemseyen kişi yaşam yolundadır,

\par }{\QB ama azarı terk eden başkalarını saptırır.


\par }{\Q \VS{18}Nefreti gizleyen insanın yalancı dudakları vardır.

\par }{\QB İftira atan budaladır.


\par }{\Q \VS{19}Sözlerin çokluğunda itaatsizlik eksik olmaz,

\par }{\QB ama dudaklarını tutan bilgece davranır.


\par }{\Q \VS{20}Doğru insanın dili seçme gümüş gibidir.

\par }{\QB Kötülerin yüreğinin değeri azdır.


\par }{\Q \VS{21}Doğruların dudakları birçok kişiyi besler,

\par }{\QB ama budalalar anlayış yoksunluğundan ölür.


\par }{\Q \VS{22}Yahve'nin bereketi servet getirir,

\par }{\QB ve O buna hiç dert katmaz.


\par }{\Q \VS{23}Kötülük yapmak akılsızın zevkidir,

\par }{\QB ama bilgelik de anlayışlı adamın zevkidir.


\par }{\Q \VS{24}Kötünün korkusu başına gelir,

\par }{\QB ama doğruların dileği kabul edilir.


\par }{\Q \VS{25}Kasırga geçtiği zaman kötü kişi kalmaz,

\par }{\QB ama doğrular daima sağlam durur.


\par }{\Q \VS{26}Dişler için sirke, gözler için duman neyse,

\par }{\QB kendisini gönderenler için tembel de öyledir.


\par }{\Q \VS{27}Yahve korkusu günleri uzatır,

\par }{\QB ama kötülerin günleri kısalır.


\par }{\Q \VS{28}Doğruların umudu sevinçtir,

\par }{\QB ama kötülerin umudu yok olur.


\par }{\Q \VS{29}Yahve'nin yolu doğrular için kaledir,

\par }{\QB ama kötülüğün işçileri için yıkımdır.


\par }{\Q \VS{30}Doğrular asla ortadan kaldırılmaz,

\par }{\QB ama kötüler ülkede oturamaz.


\par }{\Q \VS{31}Doğrunun ağzı bilgelik üretir,

\par }{\QB ama sapık dil kesilecektir.


\par }{\Q \VS{32}Doğrunun dudakları neyin uygun olduğunu bilir,

\par }{\QB ama kötülerin ağzı sapkındır.




\par }\PoetryChap{11}{\Q \VerseOne{1}Hileli terazi Yahve için iğrençtir,

\par }{\QB ama doğru tartı O'nun sevincidir.


\par }{\Q \VS{2}Gurur gelince ardından utanç gelir,

\par }{\QB ama alçakgönüllülükle bilgelik gelir.


\par }{\Q \VS{3}Doğruların dürüstlüğü onlara yol gösterir,

\par }{\QB ama hainlerin sapkınlığı onları yok eder.


\par }{\Q \VS{4}Gazap gününde zenginlik fayda getirmez,

\par }{\QB ama doğruluk ölümden kurtarır.


\par }{\Q \VS{5}Masumun doğruluğu ona yol gösterir,

\par }{\QB ama kötü kişi kendi kötülüğüyle düşer.


\par }{\Q \VS{6}Doğruların dürüstlüğü onları kurtarır,

\par }{\QB ama sadık olmayan kişi kötü arzular tarafından tuzağa düşürülür.


\par }{\Q \VS{7}Kötü kişi öldüğünde umut yok olur,

\par }{\QB güç beklentisi ise boşa çıkar.


\par }{\Q \VS{8}Doğru kişi sıkıntıdan kurtulur,

\par }{\QB onun yerini kötüler alır.


\par }{\Q \VS{9}Tanrısız kişi ağzıyla komşusunu yok eder,

\par }{\QB ama doğrular bilgi sayesinde kurtulur.


\par }{\Q \VS{10}Doğruların işi yolunda gittiğinde kent sevinir.

\par }{\QB Kötüler yok edilince bağrış vardır.


\par }{\Q \VS{11}Dürüstlerin bereketiyle kent yükselir,

\par }{\QB ama kötülerin ağzıyla kent yıkılır.


\par }{\Q \VS{12}Komşusunu küçümseyen bilgelikten yoksundur,

\par }{\QB anlayışlı kişi esenliğini korur.


\par }{\Q \VS{13}Dedikodu getiren kişi güvene ihanet eder,

\par }{\QB güvenilir ruhlu kişi sır saklayandır.


\par }{\Q \VS{14}Bilgece rehberliğin olmadığı yerde ulus düşer,

\par }{\QB ama öğüt verenlerin çokluğunda zafer vardır.


\par }{\Q \VS{15}Yabancı birine kefil olan kişi bunun acısını çeker,

\par }{\QB teminat vermeyi reddeden kişi güvendedir.


\par }{\Q \VS{16}Merhametli kadın onur kazanır,

\par }{\QB ama zorba erkekler zenginlik kazanır.


\par }{\Q \VS{17}Merhametli kişi kendi canına iyilik eder,

\par }{\QB ama gaddar olan kendi bedenine sıkıntı verir.


\par }{\Q \VS{18}Kötü kişi aldatıcı ücret kazanır,

\par }{\QB ama doğruluk eken sağlam bir ödül biçer.


\par }{\Q \VS{19}İçtenlikle doğru olan yaşam elde eder.

\par }{\QB Kötülüğün peşinde olan ölüm elde eder.


\par }{\Q \VS{20}Yürekte sapkın olanlar Yahve için iğrençtir,

\par }{\QB ama yolları kusursuz olanlar O'nun sevincidir.


\par }{\Q \VS{21}Kesinlikle kötü kişi cezasız kalmaz,

\par }{\QB ama doğruların soyu\FTNT{*}{{\FR 11:21 }{\FT{veya tohum}}} kurtulur.


\par }{\Q \VS{22}Domuzun burnunda altın halka neyse,

\par }{\QB sağduyudan yoksun olan güzel kadın da öyledir.


\par }{\Q \VS{23}Doğru insanın dileği yalnızca iyiliktir.

\par }{\QB Kötülerin beklentisi gazaptır.


\par }{\Q \VS{24}Dağıtan ve daha da artıran birisi vardır.

\par }{\QB Uygun olandan fazlasını alıkoyan ama yoksullaşan birisi vardır.


\par }{\Q \VS{25}Özgür can semiz olur.

\par }{\QB Sulayanın kendisi de sulanacaktır.


\par }{\Q \VS{26}Halk buğday alıkoyanı lanetler,

\par }{\QB ama kutsama onu satanın başı üzerindedir.


\par }{\Q \VS{27}İyiliği özenle arayan lütuf arar,

\par }{\QB ama kötülüğü araştıranın kendisine kötülük gelir.


\par }{\Q \VS{28}Zenginliğine güvenen düşer,

\par }{\QB ama doğrular yeşil yaprak gibi gelişir.


\par }{\Q \VS{29}Kendi evini sıkıntıya sokanın mirası yeldir.

\par }{\QB Akılsız kişi yüreği bilge olanın hizmetkârı olur.


\par }{\Q \VS{30}Doğrunun meyvesi yaşam ağacıdır.

\par }{\QB Bilge kişi canlar kazanır.


\par }{\Q \VS{31}İşte, yeryüzünde doğrulardan hesabı soruluyor,

\par }{\QB kötülerle günahkarlardan ne kadar daha çok sorulacak!




\par }\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}Düzeltilmeyi seven bilgiyi sever,

\par }{\QB ama azarlanmaktan nefret eden ahmaktır.


\par }{\Q \VS{2}İyi insan Yahve'den lütuf bulur,

\par }{\QB ama O, kötü niyetleri olan insanı mahkûm eder.


\par }{\Q \VS{3}İnsan kötülükle sağlamlaşmaz,

\par }{\QB ama doğruların kökü sarsılmaz.


\par }{\Q \VS{4}Değerli kadın kocasının tacıdır,

\par }{\QB ama utandıran kadın onun kemiklerindeki çürük gibidir.


\par }{\Q \VS{5}Doğruların düşünceleri adildir,

\par }{\QB ama kötülerin öğüdü aldatıcıdır.


\par }{\Q \VS{6}Kötülerin sözleri kan için pusuya yatmaktır,

\par }{\QB ama doğruların konuşması onları kurtarır.


\par }{\Q \VS{7}Kötüler yıkılır ve yok olur,

\par }{\QB ama doğruların evi ayakta kalır.


\par }{\Q \VS{8}İnsan bilgeliğine göre övülür,

\par }{\QB ama çarpık zihne sahip kişi küçümsenir.


\par }{\Q \VS{9}Az tanınan ve bir hizmetçisi olan kişi,

\par }{\QB kendini onurlandıran ve ekmeği olmayandan daha iyidir.


\par }{\Q \VS{10}Doğru kişi hayvanının hayatına saygı duyar,

\par }{\QB ama kötünün sevecen merhameti zalimdir.


\par }{\Q \VS{11}Toprağını işleyenin bol ekmeği olur,

\par }{\QB ama hayaller peşinde koşan anlayıştan yoksundur.


\par }{\Q \VS{12}Kötüler kötülerin ganimetini arzular,

\par }{\QB ama doğruların kökü gelişir.


\par }{\Q \VS{13}Kötü kişi dudaklarının günahıyla kapana kıstırılır,

\par }{\QB ama doğru kişi sıkıntıdan kurtulur.


\par }{\Q \VS{14}İnsan ağzının meyvesiyle iyiliğe doyar.

\par }{\QB Ellerinin işine göre insan ödüllendirilir.


\par }{\Q \VS{15}Akılsızın yolu kendi gözünde doğrudur,

\par }{\QB ama bilge kişi öğüdü dinler.


\par }{\Q \VS{16}Akılsız öfkesini aynı gün belli eder,

\par }{\QB ama hakareti görmezden gelen kişi sağduyuludur.


\par }{\Q \VS{17}Doğru sözlü dürüstçe tanıklık eder,

\par }{\QB ama yalancı tanık yalan söyler.


\par }{\Q \VS{18}İnsan var ki, düşünmeden delip geçen kılıç gibi konuşur,

\par }{\QB ama bilgelerin dili şifa verir.


\par }{\Q \VS{19}Gerçeğin dudakları daima durur,

\par }{\QB ama yalancı dil yalnızca geçicidir.


\par }{\Q \VS{20}Hile kötülük tasarlayanların yüreğindedir,

\par }{\QB ama esenliği destekleyene sevinç gelir.


\par }{\Q \VS{21}Doğruya hiç zarar gelmez,

\par }{\QB ama kötüler kötülükle dolar.


\par }{\Q \VS{22}Yalancı dudaklar Yahve için iğrençtir,

\par }{\QB ama gerçeğe uyanlar O'nun sevincidir.


\par }{\Q \VS{23}Sağduyulu kişi bilgisini korur,

\par }{\QB ama akılsızların yürekleri ahmaklıklarını beyan eder.


\par }{\Q \VS{24}Çalışkanların elleri yönetir,

\par }{\QB ama tembellik kölelikle sonuçlanır.


\par }{\Q \VS{25}Yüreğindeki kaygı insanı çökertir,

\par }{\QB ama hoş söz onun yüreğini sevindirir.


\par }{\Q \VS{26}Doğru kişi dostluk konusunda dikkatlidir,

\par }{\QB ama kötülerin yolu onları saptırır.


\par }{\Q \VS{27}Tembel kişi avını pişirmez,

\par }{\QB ama çalışkanların malları değerlidir.


\par }{\Q \VS{28}Doğruluğun yolu yaşamdır,

\par }{\QB onun yolunda ölüm yoktur.




\par }\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}Bilge oğul babasının öğrettiğini dinler,

\par }{\QB ama alaycı azarı dinlemez.


\par }{\Q \VS{2}Dudaklarının meyvesiyle insan iyi şeylerden zevk alır,

\par }{\QB ama sadakatsizler zorbalığa can atar.


\par }{\Q \VS{3}Ağzını tutan canını korur.

\par }{\QB Dudaklarını geniş açan mahvolur.


\par }{\Q \VS{4}Tembelin canı çeker ve hiçbir şeyi yoktur,

\par }{\QB ama çalışkanın arzusu tümüyle karşılanır.


\par }{\Q \VS{5}Doğru kişi yalandan nefret eder,

\par }{\QB ama kötü kişi utanç ve rezalet getirir.


\par }{\Q \VS{6}Doğruluk dürüstlüğün yolunu korur,

\par }{\QB ama kötülük günahkârı alaşağı eder.


\par }{\Q \VS{7}Bazıları var ki, hiçbir şeyi yokken kendini zengin gösterir,

\par }{\QB Bazıları var ki, çok malı varken kendini yoksul gösterir.


\par }{\Q \VS{8}Bir insanın hayatının fidyesi zenginliğidir,

\par }{\QB ama yoksul tehditleri duymaz.


\par }{\Q \VS{9}Doğruların ışığı parlak yanar,

\par }{\QB ama kötülerin kandili söner.


\par }{\Q \VS{10}Kibir yalnızca kavga doğurur,

\par }{\QB ama bilgelik öğüt alan insanlarladır.


\par }{\Q \VS{11}Dürüstçe kazanılmayan servet azalır,

\par }{\QB ama elle toplayan çoğaltır.


\par }{\Q \VS{12}Ertelenen umut yüreği hasta eder,

\par }{\QB ama hasret giderildiğinde yaşam ağacıdır.


\par }{\Q \VS{13}Uyarıyı küçümseyen bedelini öder,

\par }{\QB ama buyruğa uyan ödüllendirilir.


\par }{\Q \VS{14}Ölüm tuzaklarından uzaklaştırmak için,

\par }{\QB bilgelerin öğretisi yaşam pınarıdır.


\par }{\Q \VS{15}İyi anlayış lütuf verir,

\par }{\QB ama sadakatsizlerin yolu zorludur.


\par }{\Q \VS{16}Her tedbirli insan bilgiyle hareket eder,

\par }{\QB ama akılsız ahmaklığını sergiler.


\par }{\Q \VS{17}Kötü haberci belaya düşer,

\par }{\QB ama güvenilir elçi şifa kazanır.


\par }{\Q \VS{18}Terbiyeyi reddeden insana yoksulluk ve utanç gelir,

\par }{\QB ama düzeltilmeyi önemseyen onurlandırılır.


\par }{\Q \VS{19}Yerine getirilen dilek cana tatlıdır,

\par }{\QB ama akılsızlar kötülükten dönmekten nefret eder.


\par }{\Q \VS{20}Bilgelerle yürüyen bilgelikte büyür,

\par }{\QB ama akılsızların arkadaşı zarar görür.


\par }{\Q \VS{21}Felaket günahkârları kovalar,

\par }{\QB ama bolluk doğruları ödüllendirir.


\par }{\Q \VS{22}İyi insan çocuklarının çocuklarına miras bırakır,

\par }{\QB ama günahkârın serveti doğrular için saklanır.


\par }{\Q \VS{23}Yoksulların tarlasında bol yiyecek vardır,

\par }{\QB ama adaletsizlik onu süpürüp atar.


\par }{\Q \VS{24}Değneği esirgeyen, oğlundan nefret eder,

\par }{\QB ama onu seven terbiye etmeye dikkat eder.


\par }{\Q \VS{25}Doğru kişi canı doyana kadar yer,

\par }{\QB ama kötünün karnı aç kalır.




\par }\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}Her bilge kadın kendi evini yapar,

\par }{\QB ama ahmak kadın onu kendi elleriyle yıkar.


\par }{\Q \VS{2}Doğruluğunda yürüyen kişi Yahve'den korkar,

\par }{\QB ama yollarında sapkın olan kişi O'nu küçümser.


\par }{\Q \VS{3}Ahmağın konuşması sırtına değnek getirir,

\par }{\QB ama bilgelerin dudakları kendilerini korur.


\par }{\Q \VS{4}Öküzlerin olmadığı yerde, yemlik temizdir,

\par }{\QB ama bol artış öküzün gücündendir.


\par }{\Q \VS{5}Doğru tanık yalan söylemez,

\par }{\QB ama yalancı tanık yalan saçar.


\par }{\Q \VS{6}Alaycı bilgelik arar ve bulamaz,

\par }{\QB ama bilgi anlayışlı insana kolaylıkla gelir.


\par }{\Q \VS{7}Akılsız kişiden uzak dur,

\par }{\QB çünkü onun dudaklarında bilgi bulamazsın.


\par }{\Q \VS{8}Tedbirli insanın bilgeliği kendi yolu hakkında düşünmektir,

\par }{\QB ama akılsızların ahmaklığı hiledir.


\par }{\Q \VS{9}Akılsızlar günahların kefaretiyle alay ederler,

\par }{\QB ama doğruların arasında iyi niyet vardır.


\par }{\Q \VS{10}Yürek kendi acısını ve sevincini bilir,

\par }{\QB bunları bir yabancıyla paylaşmaz.


\par }{\Q \VS{11}Kötülerin evi yıkılacak, Ama doğruların çadırı gelişip güçlenecek.


\par }{\Q \VS{12}Öyle yol vardır ki, insana doğru görünür,

\par }{\QB ama sonu ölüme götürür.


\par }{\Q \VS{13}Gülerken bile yürek kederli olabilir,

\par }{\QB neşenin sonu kasvet olabilir.


\par }{\Q \VS{14}Sadakatsiz kendi yollarının karşılığını alacaktır,

\par }{\QB aynı şekilde iyi insan kendi yolları için ödüllendirilecektir.


\par }{\Q \VS{15}Saf kişi her şeye inanır,

\par }{\QB ama tedbirli kişi kendi yollarını dikkatle düşünür.


\par }{\Q \VS{16}Bilge kişi kötülükten korkar ve sakınır,

\par }{\QB ama akılsız kişi sinirli ve düşüncesizdir.


\par }{\Q \VS{17}Çabuk öfkelenen kişi akılsızlık eder,

\par }{\QB kurnaz kişiden nefret edilir.


\par }{\Q \VS{18}Saf insanlar akılsızlığı miras alır,

\par }{\QB ama tedbirli olanlar bilgiyle taçlanır.


\par }{\Q \VS{19}Kötüler iyilerin önünde,

\par }{\QB aşağılık olanlar da doğruların kapılarında eğilir.


\par }{\Q \VS{20}Yoksulun kendi komşusu bile ondan uzak durur,

\par }{\QB ama zenginin dostları çoktur.


\par }{\Q \VS{21}Komşusunu küçümseyen günah işler,

\par }{\QB ama yoksula acıyan kutsanır.


\par }{\Q \VS{22}Kötülük tasarlayanlar yoldan çıkmaz mı?

\par }{\QB Ama sevgi ve sadakat iyilik tasarlayanlarındır.


\par }{\Q \VS{23}Her ağır işte kazanç vardır,

\par }{\QB ama dudakların konuşması yalnızca yoksulluğa götürür.


\par }{\Q \VS{24}Bilgelerin tacı onların zenginliğidir,

\par }{\QB ama akılsızların ahmaklığı onları ahmaklıkla taçlandırır.


\par }{\Q \VS{25}Doğru tanık canlar kurtarır,

\par }{\QB ama yalancı tanık aldatıcıdır.


\par }{\Q \VS{26}Yahve korkusunun içi güvenli bir kaledir,

\par }{\QB O, onun çocuklarına da sığınak olur.


\par }{\Q \VS{27}Yahve korkusu yaşam pınarıdır,

\par }{\QB insanları ölüm tuzaklarından uzaklaştırır.


\par }{\Q \VS{28}Kralın yüceliği halkın çokluğundadır,

\par }{\QB ama halkın yokluğunda beyin yıkımı olur.


\par }{\Q \VS{29}Geç öfkelenen insanın anlayışı büyüktür,

\par }{\QB ama çabuk öfkelenen kişi akılsızlık gösterir.


\par }{\Q \VS{30}Bedenin yaşamı esenlik içindeki yürektedir,

\par }{\QB ama kıskançlık kemikleri çürütür.


\par }{\Q \VS{31}Yoksulu ezen onu Yaradanı aşağılar,

\par }{\QB ama muhtaca iyilik eden O'na saygı gösterir.


\par }{\Q \VS{32}Kötü kişi kendi felaketiyle yıkılır,

\par }{\QB ama ölümde doğrunun sığınacak yeri vardır.


\par }{\Q \VS{33}Bilgelik anlayışlı insanın yüreğinde durur,

\par }{\QB hatta kendini akılsızların arasında bile bildirir.


\par }{\Q \VS{34}Doğruluk bir ulusu yüceltir,

\par }{\QB ama günah herhangi bir halk için utançtır.


\par }{\Q \VS{35}Kralın lütfu akıllıca davranan hizmetkârı içindir,

\par }{\QB ama öfkesi utanca neden olana karşıdır.




\par }\PoetryChap{15}{\Q \VerseOne{1}Yumuşak yanıt gazabı yatıştırır,

\par }{\QB ama sert söz öfkeyi alevlendirir.


\par }{\Q \VS{2}Bilgelerin dili bilgiyi över,

\par }{\QB ama akılsızların ağzından ahmaklık fışkırır.


\par }{\Q \VS{3}Yahve'nin gözleri her yerdedir,

\par }{\QB iyiyi de kötüyü de gözetler.


\par }{\Q \VS{4}Yumuşak dil yaşam ağacıdır,

\par }{\QB ama dilin içindeki hile ruhu ezer.


\par }{\Q \VS{5}Akılsız kişi babasının uyarısını küçümser,

\par }{\QB ama azarlamaya kulak veren sağduyu gösterir.


\par }{\Q \VS{6}Doğrunun evinde çok hazine vardır,

\par }{\QB ama kötülerin geliri sıkıntı getirir.


\par }{\Q \VS{7}Bilgelerin dudakları bilgi yayar,

\par }{\QB akılsızların yüreği öyle değildir.


\par }{\Q \VS{8}Kötülerin kurbanı Yahve için iğrençtir,

\par }{\QB ama doğruların duası O'nun sevincidir.


\par }{\Q \VS{9}Yahve kötü insanın yolundan iğrenir,

\par }{\QB ama doğruluğun ardından gideni sever.


\par }{\Q \VS{10}Yolu bırakan kişi için katı bir terbiye vardır.

\par }{\QB Azarlanmaktan nefret eden ölür.


\par }{\Q \VS{11}Şeol\FTNT{*}{{\FR 15:11 }{\FT{Şeol ölüler diyarıdır.}}} ve Avadon\FTNT{†}{{\FR 15:11 }{\FT{Avadon yıkım diyarıdır.}}} Yahve'nin önündedir,

\par }{\QB nerede kaldı ki, insanoğullarının yürekleri!


\par }{\Q \VS{12}Alaycı azarlanmayı sevmez,

\par }{\QB bilgenin yanına gitmez.


\par }{\Q \VS{13}Sevinçli yürek yüzü neşelendirir,

\par }{\QB ama acılı yürek ruhu kırar.


\par }{\Q \VS{14}Anlayışlı insanın yüreği bilgi arar,

\par }{\QB ama akılsızların ağzı ahmaklıktan beslenir.


\par }{\Q \VS{15}Dertlinin bütün günleri kötüdür,

\par }{\QB ama neşeli yüreğe sahip olan sürekli ziyafet çeker.


\par }{\Q \VS{16}Yahve korkusuyla olan az şey,

\par }{\QB sıkıntılı büyük hazineden iyidir.


\par }{\Q \VS{17}Sevginin olduğu yerde sebzeli akşam yemeği,

\par }{\QB düşmanlığın olduğu yerdeki besili danadan iyidir.


\par }{\Q \VS{18}Öfkeli kişi çekişmeyi kışkırtır,

\par }{\QB ama yavaş öfkelenen kavgayı yatıştırır.


\par }{\Q \VS{19}Tembelin yolu dikenli çit gibidir,

\par }{\QB ama doğruların yolu ana yoldur.


\par }{\Q \VS{20}Bilge oğul babasını sevindirir,

\par }{\QB ahmak kişi annesini küçümser.


\par }{\Q \VS{21}Bilgelikten yoksun olan için ahmaklık neşedir,

\par }{\QB ama anlayışlı kişi yolunu doğru tutar.


\par }{\Q \VS{22}Öğüdün olmadığı yerde planlar başarısız olur,

\par }{\QB ama danışmanların çokluğu ile onlar pekiştirilir.


\par }{\Q \VS{23}Sevinç insana ağzının yanıtıyla gelir,

\par }{\QB doğru zamanda edilen söz ne kadar güzeldir!


\par }{\Q \VS{24}Şeol'e\FTNT{‡}{{\FR 15:24 }{\FT{Şeol ölüler diyarıdır.}}} inmesin diye,

\par }{\QB yaşam yolu bilge kişiyi yukarıya doğru götürür.


\par }{\Q \VS{25}Yahve kibirlinin evini kökünden söker,

\par }{\QB ama dul kadının sınırlarına dokundurmaz.


\par }{\Q \VS{26}Yahve kötülerin düşüncelerinden iğrenir,

\par }{\QB ama pak olanların düşüncelerinden hoşnuttur.


\par }{\Q \VS{27}Kazanca düşkün kişi kendi evini sıkıntıya sokar,

\par }{\QB ama rüşvetten nefret eden yaşar.


\par }{\Q \VS{28}Doğru insanın yüreği yanıtları tartar,

\par }{\QB ama kötünün ağzı kötülük fışkırtır.


\par }{\Q \VS{29}Yahve kötülükten uzaktır,

\par }{\QB ama doğruların duasını işitir.


\par }{\Q \VS{30}Gözlerin ışığı yüreği sevindirir.

\par }{\QB İyi haber kemiklere sağlık verir.


\par }{\Q \VS{31}Yaşam terbiyesini dinleyen kulak,

\par }{\QB bilgelerin arasında oturur.


\par }{\Q \VS{32}Düzeltilmeyi reddeden kendi canını küçümser,

\par }{\QB ama azarlamayı dinleyen anlayış kazanır.


\par }{\Q \VS{33}Yahve korkusu bilgelik öğretir.

\par }{\QB Onurdan önce alçakgönüllülük gelir.




\par }\PoetryChap{16}{\Q \VerseOne{1}Yüreğin tasarıları insana aittir,

\par }{\QB ama dilin yanıtı Yahve'dendir.


\par }{\Q \VS{2}İnsanın tüm yolları kendi gözünde temizdir,

\par }{\QB ama niyetleri tartan Yahve'dir.


\par }{\Q \VS{3}İşlerini Yahve'ye teslim et,

\par }{\QB o zaman tasarıların başarıya ulaşır.


\par }{\Q \VS{4}Yahve her şeyi amacına göre yaptı,

\par }{\QB evet, kötü kişiyi de kötü gün için.


\par }{\Q \VS{5}Yüreği kibirli olan herkes Yahve için iğrençtir,

\par }{\QB kesinlikle cezasız kalmaz.


\par }{\Q \VS{6}Kötülüğün kefareti merhamet ve gerçektir.

\par }{\QB İnsan Yahve korkusuyla kötülükten ayrılır.


\par }{\Q \VS{7}Bir insanın yolları Yahve'yi hoşnut ettiğinde,

\par }{\QB düşmanlarını bile onunla barıştırır.


\par }{\Q \VS{8}Doğrulukla azıcık,

\par }{\QB haksız çok gelirden iyidir.


\par }{\Q \VS{9}İnsanın yüreği gideceği yolu tasarlar,

\par }{\QB ama adımlarını Yahve yönlendirir.


\par }{\Q \VS{10}Esinlenen hükümler kralın dudaklarındadır.

\par }{\QB O kendi ağzına ihanet etmez.


\par }{\Q \VS{11}Doğru terazi ve ölçekler Yahve'nindir,

\par }{\QB torbadaki bütün ağırlıklar O'nun yapıtlarıdır.


\par }{\Q \VS{12}Kralların haksızlık etmesi iğrençtir,

\par }{\QB çünkü taht doğrulukla kurulur.


\par }{\Q \VS{13}Doğru dudaklar kralların sevincidir,

\par }{\QB doğru konuşan insana değer verirler.


\par }{\Q \VS{14}Kralın öfkesi ölümün habercisidir,

\par }{\QB ama bilge kişi onu sakinleştirir.


\par }{\Q \VS{15}Kralın yüzünün ışıltısı yaşamdır.

\par }{\QB Onun lütfu bahar yağmurunun bulutu gibidir.


\par }{\Q \VS{16}Bilgelik kazanmak altından ne kadar daha iyidir!

\par }{\QB Evet, anlayış edinmek seçme gümüşten üstün tutulmalıdır.


\par }{\Q \VS{17}Doğruların ana yolu kötülükten ayrılmaktır.

\par }{\QB Yolunu koruyan kişi canını korur.


\par }{\Q \VS{18}Gurur yıkımdan önce gelir,

\par }{\QB düşüşten önce de kibirli ruh.


\par }{\Q \VS{19}Kibirlilerle birlikte ganimet paylaşmaktansa,

\par }{\QB Yoksullarla birlikte alçakgönüllü olmak daha iyidir.


\par }{\Q \VS{20}Söze kulak veren bolluk bulur,

\par }{\QB Yahve'ye güvenen kutsanır.


\par }{\Q \VS{21}Yürekte bilge olana sağduyulu denir.

\par }{\QB Dudakların hoşluğu eğitimi teşvik eder.


\par }{\Q \VS{22}Anlayış, ona sahip olan için yaşam kaynağıdır,

\par }{\QB ama akılsızların cezası ahmaklıklarıdır.


\par }{\Q \VS{23}Bilgenin yüreği ağzına öğretir,

\par }{\QB dudaklarına da bilgi katar.


\par }{\Q \VS{24}Hoş sözler bal peteğidir,

\par }{\QB cana tatlı, kemiklere sağlıktır.


\par }{\Q \VS{25}Öyle yol var ki, insana doğru görünür,

\par }{\QB ama sonu ölüme götürür.


\par }{\Q \VS{26}İşçinin iştahı onun için çalışır,

\par }{\QB boğazı onu sıkıştırır.


\par }{\Q \VS{27}Yaramaz kişi kötülük tasarlar.

\par }{\QB Konuşması kavurucu ateş gibidir.


\par }{\Q \VS{28}Sapık kişi kavgayı kışkırtır.

\par }{\QB Fısıltıcı yakın dostları ayırır.


\par }{\Q \VS{29}Zorba adam komşusunu ayartır,

\par }{\QB onu iyi olmayan bir yola götürür.


\par }{\Q \VS{30}Sapıklık yapmak için göz kırpan ve

\par }{\QB dudaklarını bastıran kişi kötülüğe yatkındır.


\par }{\Q \VS{31}Ağarmış saç yücelik tacıdır.

\par }{\QB Doğru bir yaşamla erişilir.


\par }{\Q \VS{32}Yavaş öfkelenen kişi yiğitten iyidir,

\par }{\QB kendi ruhuna hükmeden de kent ele geçirenden iyidir.


\par }{\Q \VS{33}Kura kucağa atılır,

\par }{\QB ama onun her kararı Yahve'dendir.




\par }\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}Huzurlu kuru bir lokma,

\par }{\QB kavgayla ziyafet dolu bir evden iyidir.


\par }{\Q \VS{2}Bilgece davranan hizmetçi,

\par }{\QB utanç getiren oğula hükmeder,

\par }{\QB kardeşler arasında mirastan pay alır.


\par }{\Q \VS{3}Arıtma potası gümüş içindir, fırın da altın için,

\par }{\QB ama yürekleri Yahve sınar.


\par }{\Q \VS{4}Kötülük eden biri kötü dudakları dinler,

\par }{\QB yalancı zararlı dile kulak verir.


\par }{\Q \VS{5}Yoksulu aşağılayan onu Yaradanı kınamış olur.

\par }{\QB Felakete sevinen cezasız kalmaz.


\par }{\Q \VS{6}Çocukların çocukları yaşlıların tacıdır,

\par }{\QB çocukların görkemi anne babalarıdır.


\par }{\Q \VS{7}Harika konuşma bir ahmağa yakışmaz,

\par }{\QB yalan söyleyen dudaklar da bir beye hiç yakışmaz.


\par }{\Q \VS{8}Rüşvet onu verenin gözünde değerli bir taştır,

\par }{\QB nereye dönerse dönsün başarılı olur.


\par }{\Q \VS{9}Suçu örten kişi sevgiyi teşvik eder,

\par }{\QB ama konuyu tekrarlayıp duran can dostlarını ayırır.


\par }{\Q \VS{10}Anlayışlı insana bir azar,

\par }{\QB akılsıza yüz vuruştan daha derin etki eder.


\par }{\Q \VS{11}Kötü kişi yalnızca isyan arar,

\par }{\QB bundan ötürü ona zorba bir haberci gönderilir.


\par }{\Q \VS{12}İnsan ahmaklığı üzerinde bir akılsız yerine,

\par }{\QB yavrularından edilmiş bir ayı ile karşılaşsın.


\par }{\Q \VS{13}Kim iyiliğe kötülükle karşılık verirse,

\par }{\QB evinden kötülük ayrılmaz.


\par }{\Q \VS{14}Kavganın başlangıcı barajda gedik açmak gibidir,

\par }{\QB bu nedenle kavga çıkmadan çekişmeyi bırak.


\par }{\Q \VS{15}Kötüyü aklayan da, doğruyu mahkûm eden de,

\par }{\QB Yahve için iğrençtir.


\par }{\Q \VS{16}Akılsızın elinde bilgelik satın almak için neden para var?

\par }{\QB Zaten hiç anlayışı yok.


\par }{\Q \VS{17}Dost her zaman sever,

\par }{\QB ama sıkıntı için kardeş doğmuştur.


\par }{\Q \VS{18}Anlayışı olmayan kişi el vuruşturur,

\par }{\QB komşusunun önünde kefil olur.


\par }{\Q \VS{19}Başkaldırıyı seven çekişmeyi sever.

\par }{\QB Yüksek kapı yapan yıkım arar.


\par }{\Q \VS{20}Yüreği sapık olan bolluk bulamaz,

\par }{\QB aldatıcı dile sahip olan da sıkıntıya düşer.


\par }{\Q \VS{21}Akılsızın babası üzülür,

\par }{\QB ahmağın babası tümüyle sevinçten yoksundur.


\par }{\Q \VS{22}Neşeli yürek iyi ilaçtır,

\par }{\QB ama ezilmiş bir yürek kemikleri kurutur.


\par }{\Q \VS{23}Kötü kişi adaletin yollarını saptırmak için

\par }{\QB gizlice rüşvet alır.


\par }{\Q \VS{24}Bilgelik anlayışlı adamın yüzünün önündedir,

\par }{\QB ama akılsızın gözleri dünyanın uçlarına doğru gezinir.


\par }{\Q \VS{25}Akılsız oğul babasına dert,

\par }{\QB onu taşıyan kadına acılık getirir.


\par }{\Q \VS{26}Ne doğruyu cezalandırmak,

\par }{\QB ne de görevlileri dürüstlükleri için dövmek iyi değildir.


\par }{\Q \VS{27}Sözünü esirgeyenin bilgisi vardır,

\par }{\QB öfkesi dengeli kişi anlayışlıdır.


\par }{\Q \VS{28}Akılsız bile sessiz kaldığında bilge sayılır.

\par }{\QB Dudaklarını kapattığında anlayışlı diye düşünülür.




\par }\PoetryChap{18}{\Q \VerseOne{1}Kendini soyutlayan kişi bencillik peşindedir,

\par }{\QB her türlü sağduyuya karşı gelir.


\par }{\Q \VS{2}Akılsız anlayıştan hoşlanmaz,

\par }{\QB yalnızca kendi fikrini açığa vurmaktan hoşlanır.


\par }{\Q \VS{3}Kötülük gelince aşağılanma da gelir,

\par }{\QB utançla birlikte rezillik gelir.


\par }{\Q \VS{4}İnsanın ağzının sözleri derin sular gibidir.

\par }{\QB Bilgelik pınarı akan bir ırmak gibidir.


\par }{\Q \VS{5}Kötülerin yüzüne karşı taraf tutmak da,

\par }{\QB suçsuzdan adaleti esirgemek de iyi değildir.


\par }{\Q \VS{6}Akılsızın dudakları kavgaya girer,

\par }{\QB ağzı da dayağı davet eder.


\par }{\Q \VS{7}Akılsızın ağzı kendisini yok eder,

\par }{\QB dudakları da canına tuzaktır.


\par }{\Q \VS{8}Dedikodu sözleri tatlı lokma gibidir,

\par }{\QB insanın en derinliklerine kadar iner.


\par }{\Q \VS{9}İşinde gevşek olan kişi,

\par }{\QB yıkım ustasına kardeştir.


\par }{\Q \VS{10}Yahve'nin adı güçlü kuledir,

\par }{\QB doğrular O'na koşar ve güvende olur.


\par }{\Q \VS{11}Zengin insanın serveti onun güçlü kentidir,

\par }{\QB kendi hayalinde aşılmaz bir sur gibidir.


\par }{\Q \VS{12}Yıkımdan önce insanın yüreği gururlanır,

\par }{\QB ama onurdan önce alçakgönüllülük gelir.


\par }{\Q \VS{13}Dinlemeden yanıt vermek,

\par }{\QB insan için ahmaklık ve utançtır.


\par }{\Q \VS{14}Hastalıkta insanın ruhu ona destek olur,

\par }{\QB ama ezilmiş ruha kim dayanabilir?


\par }{\Q \VS{15}Akıllı insanın yüreği bilgi edinir,

\par }{\QB bilgelerin kulağı bilgi arar.


\par }{\Q \VS{16}İnsanın armağanı ona yer açar,

\par }{\QB onu büyüklerin önüne getirir.


\par }{\Q \VS{17}Davasını ilk savunan haklı görünür,

\par }{\QB ta ki başkası gelip onu sorgulayana dek.


\par }{\Q \VS{18}Kura anlaşmazlıkları çözer,

\par }{\QB güçlüleri ayırır.


\par }{\Q \VS{19}Kırgın kardeş surlu kentten daha zordur.

\par }{\QB Çekişmeler kale sürgüleri gibidir.


\par }{\Q \VS{20}İnsanın karnı ağzının meyvesiyle,

\par }{\QB dudaklarının ürünüyle doyar.


\par }{\Q \VS{21}Ölüm ve yaşam dilin gücündedir,

\par }{\QB onu sevenler onun ürününü yiyecekler.


\par }{\Q \VS{22}Eş bulan iyilik bulur,

\par }{\QB ve Yahve'nin lütfunu erer.


\par }{\Q \VS{23}Yoksul merhamet diler,

\par }{\QB zengin sert yanıt verir.


\par }{\Q \VS{24}Çok dostu olan kişi mahvolabilir,

\par }{\QB ama kardeşten daha yakın olan dost vardır.




\par }\PoetryChap{19}{\Q \VerseOne{1}Kendi dürüstlüğünde yürüyen yoksul,

\par }{\QB akılsız olup da dudakları sapık olandan iyidir.


\par }{\Q \VS{2}Bilgisiz heves de,

\par }{\QB aceleci ayaklarla yolu kaçırmak da iyi değildir.


\par }{\Q \VS{3}İnsanın akılsızlığı kendi yolunu yıkar,

\par }{\QB yüreği Yahve'ye karşı öfkelenir.


\par }{\Q \VS{4}Servet birçok dost ekler,

\par }{\QB ama yoksul dostundan ayrılır.


\par }{\Q \VS{5}Yalancı tanık cezasız kalmaz,

\par }{\QB yalanlar saçan özgür kalmaz.


\par }{\Q \VS{6}Birçokları hükümdarın lütfunu diler,

\par }{\QB herkes hediye verenin dostudur.


\par }{\Q \VS{7}Yoksulun bütün akrabaları ondan uzak durur,

\par }{\QB dostları ne kadar daha uzak duracaktır!

\par }{\QB Yalvarışlarla peşlerinden koşar, ama onlar gitmiştir.


\par }{\Q \VS{8}Bilgelik edinen kendi canını sever.

\par }{\QB Anlayışı tutan iyilik bulur.


\par }{\Q \VS{9}Yalancı tanık cezasız kalmaz.

\par }{\QB Yalan söyleyen yok olur.


\par }{\Q \VS{10}İnce bir yaşam akılsıza yakışmaz,

\par }{\QB hizmetçinin beylere hükmetmesi de hiç yakışmaz.


\par }{\Q \VS{11}Sağduyu insanı yavaş öfkelendirir.

\par }{\QB Suçu görmezden gelmek onun yüceliğidir.


\par }{\Q \VS{12}Kralın öfkesi aslanın kükremesine benzer,

\par }{\QB ama lütfu çayır üzerindeki çiğ gibidir.


\par }{\Q \VS{13}Akılsız bir oğul babasının felaketidir.

\par }{\QB Bir kadının ağız kavgası kesintisiz bir damladır.


\par }{\Q \VS{14}Ev ve zenginlik babalardan mirastır,

\par }{\QB ama sağduyulu kadın Yahve'dendir.


\par }{\Q \VS{15}Tembellik derin bir uyku içine atar.

\par }{\QB Avare can açlık çeker.


\par }{\Q \VS{16}Buyruğu tutan canını korur,

\par }{\QB ama kendi yollarını küçümseyen ölür.


\par }{\Q \VS{17}Yoksula acıyan Yahve'ye ödünç verir,

\par }{\QB O da onu ödüllendirir.


\par }{\Q \VS{18}Oğlunu terbiye et, çünkü umut var,

\par }{\QB onun ölümüne gönüllü ortak olma.


\par }{\Q \VS{19}Öfkeli kişi cezasını çekmelidir,

\par }{\QB çünkü onu kurtarırsan, bunu tekrar yapman gerekir.


\par }{\Q \VS{20}Öğüdü dinle, terbiyeyi kabul et ki,

\par }{\QB kendi sonunda bilge olasın.


\par }{\Q \VS{21}İnsanın yüreğinde çok tasarılar vardır,

\par }{\QB ama Yahve'nin öğüdü galip gelir.


\par }{\Q \VS{22}Kişiyi arzu edilir kılan şey iyiliğidir.

\par }{\QB Yoksul biri yalancıdan iyidir.


\par }{\Q \VS{23}Yahve korkusu yaşama, ardından doygunluğa götürür,

\par }{\QB o kişi dinlenir ve sıkıntı ona dokunmaz.


\par }{\Q \VS{24}Tembel elini tabağa sokar,

\par }{\QB onu ağzına geri getirmek bile istemez.


\par }{\Q \VS{25}Alaycıyı döv saf kişi sağduyu öğrenir,

\par }{\QB anlayışlı kişiyi azarla bilgi kazanır.


\par }{\Q \VS{26}Babasını soyan ve annesini kovan kişi,

\par }{\QB utanca neden olan ve yüz karası getiren bir oğuldur.


\par }{\Q \VS{27}Eğer öğüt dinlemeyi bırakırsan oğlum,

\par }{\QB Bilgi sözlerinden saparsın.


\par }{\Q \VS{28}Bozuk tanık adaletle alay eder,

\par }{\QB kötülerin ağzı kötülük yutar.


\par }{\Q \VS{29}Alaycılar için cezalar,

\par }{\QB akılsızların sırtı için dayaklar hazırdır.




\par }\PoetryChap{20}{\Q \VerseOne{1}Şarap alaycı, içki kavgacıdır.

\par }{\QB Onlar tarafından baştan çıkarılan bilge değildir.


\par }{\Q \VS{2}Kralın dehşeti aslanın kükremesi gibidir.

\par }{\QB Onu öfkelendiren kendi yaşamını kaybeder.


\par }{\Q \VS{3}Kavgadan uzak durmak insan için onurdur,

\par }{\QB her ahmak kavga eder.


\par }{\Q \VS{4}Tembel kış diye çift sürmez,

\par }{\QB bu nedenle hasatta dilenir ve hiçbir şeyi olmaz.


\par }{\Q \VS{5}İnsanın yüreğindeki niyet derin su gibidir,

\par }{\QB ama anlayışlı kişi onu çekip çıkarır.


\par }{\Q \VS{6}Birçok insan sevgisinin güvenilir olduğunu iddia eder,

\par }{\QB ama sadık birini kim bulabilir?


\par }{\Q \VS{7}Doğru kişi dürüstlük içinde yürür,

\par }{\QB ne mutlu kendisinden sonraki çocuklarına.


\par }{\Q \VS{8}Yargı tahtında oturan kral,

\par }{\QB gözleriyle tüm kötülükleri dağıtır.


\par }{\Q \VS{9}Kim, “Yüreğimi pak kıldım.

\par }{\QB Temiz ve günahsızım” diyebilir?


\par }{\Q \VS{10}Ağırlıkların ve ölçülerin farklı olması,

\par }{\QB ikisi de Yahve için iğrençtir.


\par }{\Q \VS{11}Çocuk bile yaptığı işin temiz ve doğru olup olmadığını,

\par }{\QB eylemleriyle belli eder.


\par }{\Q \VS{12}İşiten kulağı ve gören gözü,

\par }{\QB ikisini de Yahve yapmıştır.


\par }{\Q \VS{13}Uykuyu sevme, yoksa yoksullaşırsın.

\par }{\QB Gözlerini aç, ekmeğe doyarsın.


\par }{\Q \VS{14}Alıcı, “İyi değil, iyi değil” der,

\par }{\QB ama kendi yoluna gidince övünür.


\par }{\Q \VS{15}Altın ve bolca yakut vardır,

\par }{\QB ama bilginin dudakları nadir bulunan mücevherdir.


\par }{\Q \VS{16}Yabancıya kefil olanın giysilerini al,

\par }{\QB onu aksi bir kadın için rehin olarak tut.


\par }{\Q \VS{17}Hileli yiyecek insana tatlı gelir,

\par }{\QB ama sonradan ağzı çakılla dolar.


\par }{\Q \VS{18}Tasarılar öğütle kurulur,

\par }{\QB bilge yol gösterişle savaşı sürdür!


\par }{\Q \VS{19}Laf taşıyan kişi sırları açığa vurur,

\par }{\QB bu nedenle dudaklarını geniş açanla arkadaşlık etme.


\par }{\Q \VS{20}Kim babasına ya da annesine lanet ederse,

\par }{\QB onun kandili koyu karanlıkta söndürülür.


\par }{\Q \VS{21}Başlangıçta çabuk kazanılan miras,

\par }{\QB sonunda bereketli olmaz.


\par }{\Q \VS{22}“Kötülüğün karşılığını vereceğim” deme,

\par }{\QB Yahve'yi bekle, O seni kurtarır.


\par }{\Q \VS{23}Yahve farklılık gösteren ağırlıklardan nefret eder,

\par }{\QB dürüst olmayan terazi hoş değildir.


\par }{\Q \VS{24}İnsanın adımları Yahve'dendir.

\par }{\QB O zaman insan kendi yollarını nasıl anlayabilir?


\par }{\Q \VS{25}Kendini aceleyle adamak,

\par }{\QB sonradan antlarını düşünmemek insan için bir tuzaktır.


\par }{\Q \VS{26}Bilge kral kötüleri ayıklar,

\par }{\QB harman döveni onların üzerine sürer.


\par }{\Q \VS{27}İnsanın ruhu Yahve'nin kandilidir,

\par }{\QB insanın en derin yerlerini araştırır.


\par }{\Q \VS{28}Sevgi ve sadakat kralı güvende tutar.

\par }{\QB Onun tahtını sevgi destekler.


\par }{\Q \VS{29}Gençlerin görkemi onların gücüdür.

\par }{\QB Yaşlıların ihtişamı ak saçlarıdır.


\par }{\Q \VS{30}Yaralayıcı darbeler kötülüğü temizler,

\par }{\QB dayak en derin yerleri arındırır.




\par }\PoetryChap{21}{\Q \VerseOne{1}Kralın yüreği dereler gibi Yahve'nin elindedir.

\par }{\QB Onu dilediği yere çevirir.


\par }{\Q \VS{2}İnsanın her yolu kendi gözünde doğrudur,

\par }{\QB ama yürekleri tartan Yahve'dir.


\par }{\Q \VS{3}Doğruluk ve adaleti yerine getirmek,

\par }{\QB Yahve için kurbandan daha kabule layıktır.


\par }{\Q \VS{4}Yüksekten bakmak ve gururlu yürek,

\par }{\QB kötülerin kandili, günahtır.


\par }{\Q \VS{5}Çalışkanın tasarıları mutlaka kazanca götürür,

\par }{\QB acele eden herkes kesin olarak yoksulluğa koşar.


\par }{\Q \VS{6}Yalancı dille hazineler edinmek,

\par }{\QB ölümü arayanlar için geçici bir buğudur.


\par }{\Q \VS{7}Kötülerin zorbalığı onları kovar,

\par }{\QB çünkü doğru olanı yapmayı reddederler.


\par }{\Q \VS{8}Suçlunun yolu dolambaçlı,

\par }{\QB ama masumun davranışı doğrudur.


\par }{\Q \VS{9}Kavgacı bir kadınla aynı evi paylaşmaktansa,

\par }{\QB damın köşesinde oturmak daha iyidir.


\par }{\Q \VS{10}Kötünün canı kötülük çeker,

\par }{\QB komşusu onun gözünde hiç merhamet bulmaz.


\par }{\Q \VS{11}Alaycı cezalandırıldığında saf kişi bilgelik kazanır.

\par }{\QB Bilge kişi öğretildiğinde bilgi alır.


\par }{\Q \VS{12}Adil Olan, kötülerin evini göz önünde bulundurur,

\par }{\QB kötüleri yıkıma uğratır.


\par }{\Q \VS{13}Kim yoksulların feryadına kulaklarını tıkarsa,

\par }{\QB o da feryat edecek ama duyulmayacaktır.


\par }{\Q \VS{14}Gizlide verilen armağan öfkeyi,

\par }{\QB örtülü rüşvet şiddetli gazabı yatıştırır.


\par }{\Q \VS{15}Doğru insan için adaleti yerine getirmek sevinçtir,

\par }{\QB ama bu, kötülüğün işçileri için yıkımdır.


\par }{\Q \VS{16}Anlayış yolundan ayrılan insan,

\par }{\QB göçüp gitmiş olan ruhlar topluluğunda dinlenir.


\par }{\Q \VS{17}Zevki seven yoksul olur,

\par }{\QB şarap ve yağ seven zengin olmaz.


\par }{\Q \VS{18}Kötü insan doğru insanın fidyesidir,

\par }{\QB hain de dürüstün.


\par }{\Q \VS{19}Kavgacı ve huysuz bir kadınla oturmaktansa,

\par }{\QB çölde oturmak daha iyidir.


\par }{\Q \VS{20}Bilgenin oturduğu yerde değerli hazine ve yağ vardır,

\par }{\QB ama akılsız kişi onu yutar.


\par }{\Q \VS{21}Doğruluğun, iyiliğin ardından giden,

\par }{\QB yaşam, doğruluk ve onur bulur.


\par }{\Q \VS{22}Bilge adam güçlülerin kentine tırmanır,

\par }{\QB onun güvendiği şeyin gücünü indirir.


\par }{\Q \VS{23}Ağzına ve diline bekçilik eden,

\par }{\QB canını sıkıntılardan korur.


\par }{\Q \VS{24}Gururlu ve kibirli adamın adı, “Alaycıdır”,

\par }{\QB gururun kibrinde çalışır.


\par }{\Q \VS{25}Tembelin isteği onu öldürür,

\par }{\QB çünkü elleri çalışmayı reddeder.


\par }{\Q \VS{26}Gün boyu açgözlülükle imrenenler vardır,

\par }{\QB ama doğrular verir ve esirgemez.


\par }{\Q \VS{27}Kötünün kurbanı iğrençtir,

\par }{\QB hele onu kötü düşünceyle getirince!


\par }{\Q \VS{28}Yalancı tanık yok olur.

\par }{\QB Dinleyen kişi sonsuzluğa konuşur.


\par }{\Q \VS{29}Kötü kişi yüzünü sertleştirir,

\par }{\QB ama dürüst insan yollarını pekiştirir.


\par }{\Q \VS{30}Yahve'ye karşı ne bilgelik,

\par }{\QB ne anlayış, ne de öğüt vardır.


\par }{\Q \VS{31}At savaş günü için hazırlanır,

\par }{\QB ama zafer Yahve'yledir.




\par }\PoetryChap{22}{\Q \VerseOne{1}İyi ad büyük zenginlikten daha beğenilirdir,

\par }{\QB sevgi dolu iyilik gümüş ve altından daha iyidir.


\par }{\Q \VS{2}Zenginle yoksulun ortak yanı şu:

\par }{\QB Hepsini yapan Yahve'dir.


\par }{\Q \VS{3}Tedbirli kişi tehlikeyi görür ve saklanır,

\par }{\QB ama saf kişi geçip gider ve bunun acısını çeker.


\par }{\Q \VS{4}Alçakgönüllülüğün ve Yahve korkusunun sonucu,

\par }{\QB servet, onur ve yaşamdır.


\par }{\Q \VS{5}Dikenler ve tuzaklar kötülerin yolundadır,

\par }{\QB canını koruyan onlardan uzak durur.


\par }{\Q \VS{6}Çocuğu gitmesi gereken yola göre eğit,

\par }{\QB yaşlandığında da o yoldan ayrılmaz.


\par }{\Q \VS{7}Zenginler yoksullara hükmeder.

\par }{\QB Borç alan borç verenin hizmetkârıdır.


\par }{\Q \VS{8}Kötülük eken bela biçer,

\par }{\QB öfkesinin değneği yok olur.


\par }{\Q \VS{9}Gözü cömert olan kutsanır,

\par }{\QB çünkü yemeğini yoksullarla paylaşır.


\par }{\Q \VS{10}Alaycıyı kov, kavga sona erer,

\par }{\QB evet, çekişmeler ve hakaretler son bulur.


\par }{\Q \VS{11}Yürek paklığını seven,

\par }{\QB lütufkâr konuşan kişi,

\par }{\QB kralın dostudur.


\par }{\Q \VS{12}Yahve'nin gözleri bilgiyi korur,

\par }{\QB ama sadakatsizin sözlerini boşa çıkarır.


\par }{\Q \VS{13}Tembel, “Dışarıda aslan var!

\par }{\QB Sokaklarda öldürülürüm!” der.


\par }{\Q \VS{14}Zina eden kadının ağzı derin bir çukurdur.

\par }{\QB Yahve'nin gazabı altında olan kişi oraya düşer.


\par }{\Q \VS{15}Akılsızlık çocuğun yüreğinde bağlıdır,

\par }{\QB terbiye değneği onu ondan uzaklaştırır.


\par }{\Q \VS{16}Kendi artışı için yoksulu ezen ve zengine veren kişi,

\par }{\QB ikisi de yoksullaşır.


\par }{\Q \VS{17}Kulağını çevir ve bilgelerin sözlerini dinle.

\par }{\QB Yüreğin öğrettiklerimi uygulasın.


\par }{\Q \VS{18}Çünkü onları içinde saklarsan,

\par }{\QB eğer hepsi dudaklarında hazırsa hoştur bu.


\par }{\Q \VS{19}Bugün sana, evet, sana öğretiyorum,

\par }{\QB öyle ki güvenin Yahve'de olsun.


\par }{\Q \VS{20}Sana öğüt ve bilgi içeren

\par }{\QB otuz harika söz yazmadım mı?


\par }{\Q \VS{21}Sana gerçeği, güvenilir sözleri öğretmek

\par }{\QB ve seni gönderenlere sağlam yanıtlar veresin diye.


\par }{\Q \VS{22}Yoksulu yoksul olduğu için sömürme,

\par }{\QB muhtacı mahkemede ezme.


\par }{\Q \VS{23}Çünkü Yahve onların davasını savunur,

\par }{\QB onları soyanların canlarını soyar.


\par }{\Q \VS{24}Öfkeli kişiyle arkadaşlık etme,

\par }{\QB hiddet barındıranla takılma.


\par }{\Q \VS{25}Yoksa onun yollarını öğrenir,

\par }{\QB canını tuzağa düşürürsün.


\par }{\Q \VS{26}El vuruşturanlardan,

\par }{\QB borca kefil olanlardan olma.


\par }{\Q \VS{27}Eğer borcunu ödeyecek varlığın yoksa,

\par }{\QB neden altındaki yatağını alsın?


\par }{\Q \VS{28}Atalarının diktiği eski sınır taşını

\par }{\QB yerinden oynatma.


\par }{\Q \VS{29}İşinde usta birini görüyor musun?

\par }{\QB o krallara hizmet eder.

\par }{\QB Tanınmayan insanlara hizmet etmez.




\par }\PoetryChap{23}{\Q \VerseOne{1}Bir hükümdarla yemeğe oturduğunda,

\par }{\QB önünde olanı dikkatle düşün.


\par }{\Q \VS{2}Eğer iştahlı biriysen,

\par }{\QB kendi boğazına bıçağı yerleştir.


\par }{\Q \VS{3}Onun lezzetli yemeklerine heveslenme,

\par }{\QB çünkü onlar hileli yemeklerdir.


\par }{\Q \VS{4}Zengin olmak için kendini yorma.

\par }{\QB Bilgeliğinle kendini dizginle.


\par }{\Q \VS{5}Olmayan şeye neden göz dikiyorsun?

\par }{\QB Çünkü zenginlik mutlaka kanatlanır, kartal gibi gökyüzüne uçar.


\par }{\Q \VS{6}Gözü cimri olanın yemeğini yeme,

\par }{\QB onun lezzetlerini de canın çekmesin,


\par }{\Q \VS{7}çünkü adam nasıl hesap ederse, kendisi öyledir.

\par }{\QB Sana, “Ye, iç!” der. Ama yüreği seninle değildir.


\par }{\Q \VS{8}Yediğin lokmayı kusarsın,

\par }{\QB hoş sözlerini de boşa harcarsın.


\par }{\Q \VS{9}Akılsızın kulağına konuşma,

\par }{\QB çünkü sözlerindeki bilgeliği küçümser.


\par }{\Q \VS{10}Eski sınır taşını yerinden oynatma,

\par }{\QB yetimlerin tarlalarına el sürme.


\par }{\Q \VS{11}Çünkü onların Koruyucu'su güçlüdür.

\par }{\QB Davalarını sana karşı savunur.


\par }{\Q \VS{12}Yüreğini terbiyeye,

\par }{\QB kulaklarını bilgi sözlerine ver.


\par }{\Q \VS{13}Terbiyeyi çocuktan esirgeme.

\par }{\QB Eğer onu değnekle döversen ölmez.


\par }{\Q \VS{14}Onu değnekle döversen,

\par }{\QB canını da Şeol'den\FTNT{*}{{\FR 23:14 }{\FT{Şeol ölüler diyarıdır.}}} kurtarırsın.


\par }{\Q \VS{15}Oğlum, eğer yüreğin bilgeyse,

\par }{\QB o zaman yüreğim, evet, yüreğim sevinir.


\par }{\Q \VS{16}Evet, yüreğim sevinecek,

\par }{\QB dudakların doğru olanı konuştuğunda.


\par }{\Q \VS{17}Yüreğin günahkârlara imrenmesin,

\par }{\QB aksine gün boyu Yahve'den kork.


\par }{\Q \VS{18}Gerçekten de geleceğe dair bir umut vardır,

\par }{\QB umudun da yok edilemez.


\par }{\Q \VS{19}Oğlum, dinle ve bilge ol,

\par }{\QB yüreğini doğru yolda tut.


\par }{\Q \VS{20}Çok fazla şarap içenlerle,

\par }{\QB ya da ete düşkün oburların arasında bulunma.


\par }{\Q \VS{21}Çünkü sarhoşlar ve oburlar yoksullaşır,

\par }{\QB uyuşukluk onlara paçavra giydirir.


\par }{\Q \VS{22}Sana yaşam veren babanın sözünü dinle,

\par }{\QB yaşlandığı zaman anneni küçümseme.


\par }{\Q \VS{23}Gerçeği satın al ve onu satma.

\par }{\QB Bilgelik, terbiye ve anlayış edin.


\par }{\Q \VS{24}Doğrunun babası büyük sevinç duyar.

\par }{\QB Bilge çocuğun babası onunla sevinir.


\par }{\Q \VS{25}Babanla annen sevinsin!

\par }{\QB Seni doğuran sevinsin!


\par }{\Q \VS{26}Oğlum, yüreğini bana ver,

\par }{\QB gözlerin yollarımda olsun.


\par }{\Q \VS{27}Fahişe için derin bir çukur vardır,

\par }{\QB dik başlı kadın dar bir kuyudur.


\par }{\Q \VS{28}Evet, bir haydut gibi pusuda yatar,

\par }{\QB insanlar arasında sadık olmayanları çoğaltır.


\par }{\Q \VS{29}Ah çeken kim?

\par }{\QB Kim kederli?

\par }{\QB Kim kavgalı?

\par }{\QB Kimin yakınmaları var?

\par }{\QB Kim boşuna yaralandı?

\par }{\QB Kimin gözleri kan çanağı?


\par }{\Q \VS{30}Şarabın başında uzun süre kalanlar, Karışık şarap aramaya gidenlerdir.


\par }{\Q \VS{31}Şarabın kızıl olmasına,

\par }{\QB kadehte ışıldamasına,

\par }{\QB kolayca aşağı inivermesine bakma.


\par }{\Q \VS{32}Sonunda yılan gibi ısırır,

\par }{\QB engerek gibi zehirler.


\par }{\Q \VS{33}Gözlerin tuhaf şeyler görür,

\par }{\QB aklın da kafa karıştırıcı şeyler hayal eder.


\par }{\Q \VS{34}Evet, denizin ortasında yatan,

\par }{\QB ya da gemi direğinin başında yatan biri gibi olursun.


\par }{\Q \VS{35}Bana vurdular ama yaralanmadım!

\par }{\QB Beni dövdüler ama hissetmedim!

\par }{\QB Ne zaman ayılacağım?

\par }{\QB Tekrar yapabilir, daha fazlasını ararım.




\par }\PoetryChap{24}{\Q \VerseOne{1}Kötü kişilere imrenme,

\par }{\QB ne de onlarla birlikte olmayı dile.


\par }{\Q \VS{2}Çünkü onların yürekleri zorbalık tasarlar,

\par }{\QB dudakları kötülük hakkında konuşur.


\par }{\Q \VS{3}Ev bilgelikle yapılır,

\par }{\QB anlayışla kurulur,


\par }{\Q \VS{4}bilgi sayesinde odaları

\par }{\Q her çeşit nadir ve güzel hazineyle dolar.


\par }{\Q \VS{5}Bilge adamın büyük gücü vardır.

\par }{\QB Anlayışlı adam gücünü artırır,


\par }{\Q \VS{6}çünkü bilgece rehberlikle savaşını yürütürsün,

\par }{\QB zafer birçok danışmanla kazanılır.


\par }{\Q \VS{7}Bilgelik akılsız için çok yüksektir.

\par }{\QB Kent kapısında ağzını açmaz.


\par }{\Q \VS{8}Kötülük tasarlayana

\par }{\QB düzenbaz denir.


\par }{\Q \VS{9}Akılsızın entrikaları günahtır.

\par }{\QB Alaycıdan insanlar nefret eder.


\par }{\Q \VS{10}Sıkıntı zamanında yalpalarsan,

\par }{\QB gücün azdır.


\par }{\Q \VS{11}Ölüme götürülenleri kurtar!

\par }{\QB Kıyıma sendeleyerek gidenleri durdur.


\par }{\Q \VS{12}“Bak, bunu bilmiyorduk” dersen,

\par }{\QB yürekleri tartan bunu görmez mi?

\par }{\QB Senin canını koruyan, bunu bilmez mi?

\par }{\QB Herkese işine göre geri vermez mi?


\par }{\Q \VS{13}Oğlum, bal ye, çünkü iyidir,

\par }{\QB süzme bal damağına tatlıdır.


\par }{\Q \VS{14}Bilgeliği bilmek de canın için öyledir.

\par }{\QB Eğer onu bulduysan, ödülü de vardır,

\par }{\QB umudun kesilmez.


\par }{\Q \VS{15}Ey kötü kişi, doğruların konutuna karşı pusuya yatma.

\par }{\QB Onun dinlenme yerini yok etme.


\par }{\Q \VS{16}Çünkü doğru kişi yedi kez düşer ve yeniden kalkar,

\par }{\QB ama kötüler felaketle çöker.


\par }{\Q \VS{17}Düşmanın düştüğünde sevinme.

\par }{\QB O yıkılınca yüreğin memnun olmasın,


\par }{\Q \VS{18}yoksa Yahve bunu görür ve hoşuna gitmez,

\par }{\QB ve gazabını ondan çevirir.


\par }{\Q \VS{19}Kötülük edenler yüzünden kendini üzme,

\par }{\QB ne de kötülere imren,


\par }{\Q \VS{20}Çünkü kötü insana ödül verilmeyecek.

\par }{\QB Kötülerin kandili sönecek.


\par }{\Q \VS{21}Oğlum Yahve'den ve kraldan kork.

\par }{\QB Başkaldıranlara katılma.


\par }{\Q \VS{22}Çünkü onların felaketi ansızın gelir.

\par }{\QB Her ikisinden de nasıl bir yıkım geleceğini kim bilir?


\par }{\Q \VS{23}Bunlar da bilgelerin sözleridir:

\par }{\QB Yargıda taraf tutmak iyi değildir.


\par }{\Q \VS{24}Kötüye, “Sen doğrusun” diyeni,

\par }{\QB halklar lanetler ve uluslar ondan tiksinir,


\par }{\Q \VS{25}ama suçluyu mahkûm edenlerin durumu iyidir,

\par }{\QB üstlerine zengin bereket gelir.


\par }{\Q \VS{26}Dürüst bir yanıt

\par }{\QB dudakları öpmek gibidir.


\par }{\Q \VS{27}Dışardaki işini hazırla,

\par }{\QB tarlalarını hazır duruma getir.

\par }{\QB Ondan sonra evini yap.


\par }{\Q \VS{28}Komşuna karşı nedensiz yere tanıklık etme.

\par }{\QB Dudaklarınla aldatma.


\par }{\Q \VS{29}“Bana yaptığının aynısını ben de ona yapacağım.

\par }{\QB Adama işine göre karşılık vereceğim” deme.


\par }{\Q \VS{30}Tembelin tarlasından,

\par }{\QB anlayışsız insanın bağından geçtim.


\par }{\Q \VS{31}İşte, her yanında dikenler büyümüş,

\par }{\QB üstü ısırganlarla kaplanmış,

\par }{\QB taş duvarı da yıkılmıştı.


\par }{\Q \VS{32}O zaman gördüm, iyice düşündüm.

\par }{\QB Baktım ve ders aldım:


\par }{\Q \VS{33}Biraz uyku, biraz uyuklama,

\par }{\QB Uyumak için biraz elleri kavuşturma,


\par }{\Q \VS{34}yoksulluğun da bir haydut gibi,

\par }{\QB yokluğun silahını kuşanmış bir adam gibi öyle gelir.




\par }\PoetryChap{25}{\Q \VerseOne{1}Bunlar da Yahuda Kralı Hizkiya'nın adamlarının derlediği,

\par }{\QB Solomon'un özdeyişleridir.


\par }{\Q \VS{2}Bir şeyi gizlemek Tanrı'nın yüceliğidir,

\par }{\QB ama kralların yüceliği bir şeyi açığa çıkarmaktır.


\par }{\Q \VS{3}Göklerin yüksekliği ve yerin derinliği neyse,

\par }{\QB kralların yürekleri de araştırılamaz.


\par }{\Q \VS{4}Cürufu gümüşten ayır,

\par }{\QB işlenecek madde ortaya çıkar.


\par }{\Q \VS{5}Kötüleri kralın huzurundan uzaklaştır,

\par }{\QB böylece onun tahtı doğrulukta pekişir.


\par }{\Q \VS{6}Kralın önünde kendini yüceltme,

\par }{\QB ya da büyüklerin arasında yer talep etme,


\par }{\Q \VS{7}çünkü gözlerinle gördüğün beyin önünde

\par }{\QB aşağı indirilmendense,

\par }{\QB sana, “Buraya çık” denmesi daha iyidir.


\par }{\Q \VS{8}Suçlamalarını mahkemeye getirmekte acele etme.

\par }{\QB Komşun seni utandırınca, sonunda ne yapacaksın?


\par }{\Q \VS{9}Davanı komşunla tartış,

\par }{\QB ama başkasının güvenine ihanet etme.


\par }{\Q \VS{10}Yoksa bunu duyan seni utandırır,

\par }{\QB kötü ünün senden bir daha ayrılmaz.


\par }{\Q \VS{11}Yerinde söylenen söz,

\par }{\QB gümüş içinde dizilmiş altın elmalar gibidir.


\par }{\Q \VS{12}Altın küpe, saf altından süs neyse,

\par }{\QB bilgenin azarı da söz dinleyen kulak için öyledir.


\par }{\Q \VS{13}Hasat zamanıda karın soğuğu neyse,

\par }{\QB sadık bir haberci de kendisini gönderenlere öyledir,

\par }{\QB çünkü efendilerinin canını tazeler.


\par }{\Q \VS{14}Yağmursuz bulutlar ve rüzgâr neyse,

\par }{\QB yalan armağanlarla övünen kişi de öyledir.


\par }{\Q \VS{15}Hükümdar sabırla ikna edilir.

\par }{\QB Yumuşak dil kemiği kırar.


\par }{\Q \VS{16}Bal buldun mu?

\par }{\QB Kendine yetecek kadar ye,

\par }{\QB yoksa çok yersen kusarsın.


\par }{\Q \VS{17}Komşunun evinde ayağın seyrek bulunsun,

\par }{\QB yoksa bıkar ve senden nefret eder.


\par }{\Q \VS{18}Komşusuna karşı yalancı tanıklık eden kişi,

\par }{\QB sopa, kılıç ya da sivri ok gibidir.


\par }{\Q \VS{19}Sıkıntı zamanında sadakatsiz birine güvenmek,

\par }{\QB çürük dişe ya da topal ayağa benzer.


\par }{\Q \VS{20}Soğuk havada giysilerini alan

\par }{\QB ya da sodaya sirke neyse,

\par }{\QB yüreği ağır olana ezgiler söyleyen kişi de öyledir.


\par }{\Q \VS{21}Düşmanın acıkmışsa,

\par }{\QB yemesi için ona yiyecek ver.

\par }{\QB Susamışsa içmesi için ona su ver.


\par }{\Q \VS{22}Çünkü onun başına korlar yığarsın,

\par }{\QB Yahve de seni ödüllendirir.


\par }{\Q \VS{23}Kuzey rüzgârı yağmur getirir,

\par }{\QB iftiracı dil de yüzü öfkelendirir.


\par }{\Q \VS{24}Kavgacı bir kadınla aynı evi paylaşmaktansa,

\par }{\QB damın köşesinde oturmak daha iyidir.


\par }{\Q \VS{25}Susamış cana soğuk su nasılsa,

\par }{\QB uzak ülkeden gelen iyi haber de öyledir.


\par }{\Q \VS{26}Bulandırılmış pınar ve kirletilmiş kuyu nasılsa,

\par }{\QB kötünün önünde çöken doğru kişi de öyledir.


\par }{\Q \VS{27}Çok bal yemek iyi değildir,

\par }{\QB insanın kendi saygınlığını araması da onurlu değildir.


\par }{\Q \VS{28}Ruhunu dizginlemeyen kişi,

\par }{\QB yıkılmış sursuz kent gibidir.




\par }\PoetryChap{26}{\Q \VerseOne{1}Yazın kar, hasatta yağmur gibi,

\par }{\QB onur da akılsıza yakışmaz.


\par }{\Q \VS{2}Öteye beriye uçan serçe gibi,

\par }{\QB ok gibi fırlayan kırlangıç gibi,

\par }{\QB hak edilmemiş lanet de yer bulmaz.


\par }{\Q \VS{3}Ata kırbaç, eşeğe gem,

\par }{\QB akılsızların sırtına da değnek!


\par }{\Q \VS{4}Akılsıza ahmaklığına göre yanıt verme,

\par }{\QB yoksa sen de onun gibi olursun.


\par }{\Q \VS{5}Akılsıza ahmaklığına göre yanıt ver,

\par }{\QB yoksa kendi gözünde bilge olur.


\par }{\Q \VS{6}Akılsız biriyle haber gönderen kişi,

\par }{\QB kendi ayaklarını keser ve şiddet içer.


\par }{\Q \VS{7}Topalın sarkık bacakları neyse,

\par }{\QB akılsızların ağzındaki benzetme de öyledir.


\par }{\Q \VS{8}Taşı sapana bağlayan biri neyse,

\par }{\QB akılsızı da onurlandıran öyledir.


\par }{\Q \VS{9}Sarhoşun elindeki dikenli çalı neyse,

\par }{\QB akılsızların ağzındaki benzetme öyledir.


\par }{\Q \VS{10}Herkesi yaralayan okçu neyse,

\par }{\QB akılsızı ya da yoldan geçenleri

\par }{\QB ücretle tutan kişi de öyledir.


\par }{\Q \VS{11}Kusmuğuna dönen köpek neyse,

\par }{\QB ahmaklığını tekrarlayan akılsız da öyledir.


\par }{\Q \VS{12}Kendi gözünde bilge olan bir kişiyi gördün mü?

\par }{\QB Akılsız biri için ondan daha çok umut vardır.


\par }{\Q \VS{13}Tembel, “Yolda aslan var!

\par }{\QB Vahşi bir aslan sokaklarda dolaşıyor!” der.


\par }{\Q \VS{14}Kapının kendi menteşeleri üzerinde döndüğü gibi,

\par }{\QB tembel de yatağında öyle döner.


\par }{\Q \VS{15}Tembel elini tabağa daldırır.

\par }{\QB Onu tekrar ağzına götüremeyecek kadar tembeldir.


\par }{\Q \VS{16}Tembel kendi gözünde,

\par }{\QB akıllıca yanıt veren yedi kişiden daha bilgedir.


\par }{\Q \VS{17}Yoldan geçen köpeğin kulaklarından yakalayan biri neyse,

\par }{\QB kendine ait olmayan kavgaya karışan da öyledir.


\par }{\Q \VS{18}Meşaleler, oklar ve ölüm saçan bir deli neyse,


\par }{\Q \VS{19}komşusunu aldatıp da,

\par }{\QB “Şaka yapıyordum” diyen biri de öyledir.


\par }{\Q \VS{20}Odun olmadığında ateş söner.

\par }{\QB Dedikodu olmadığında kavga biter.


\par }{\Q \VS{21}Kor için kömür, ateş için odun neyse,

\par }{\QB kavgacı adam da çekişmeyi alevlendirmek için öyledir.


\par }{\Q \VS{22}Fısıltıcının sözleri tatlı lokmalar gibidir,

\par }{\QB en derin yerlere kadar iner.


\par }{\Q \VS{23}Kötü yürekli hararetli insanın dudakları,

\par }{\QB toprak kap üstündeki gümüş cürufa benzer.


\par }{\Q \VS{24}Kötü kişi dudaklarıyla kendini gizler,

\par }{\QB ama yüreğinde kötülük barındırır.


\par }{\Q \VS{25}Konuşması hoş olduğunda ona inanma,

\par }{\QB çünkü yüreğinde yedi iğrenç şey vardır.


\par }{\Q \VS{26}Kötülüğü hileyle gizlenmiş olabilir,

\par }{\QB ama kötülüğü toplulukta meydana çıkar.


\par }{\Q \VS{27}Çukur kazan içine düşer,

\par }{\QB taş yuvarlayana taş geri döner.


\par }{\Q \VS{28}Yalancı dil incittiği kişilerden nefret eder,

\par }{\QB yaltaklanan ağız da harap eder.




\par }\PoetryChap{27}{\Q \VerseOne{1}Yarınla övünme,

\par }{\QB çünkü günün ne getireceğini bilemezsin.


\par }{\Q \VS{2}Seni kendi ağzın değil,

\par }{\QB bir başkası övsün.


\par }{\Q \VS{3}Taş ağırdır, kum yüktür,

\par }{\QB ama akılsızın kışkırtması ikisinden de ağırdır.


\par }{\Q \VS{4}Öfke acımasızdır, hiddet dayanılmazdır,

\par }{\QB ama kıskançlığın karşısında kim durabilir?


\par }{\Q \VS{5}Açık azarlama,

\par }{\QB gizli sevgiden daha iyidir.


\par }{\Q \VS{6}Düşmanın öpücükleri bol olsa da,

\par }{\QB dostun yaralamaları sadıktır.


\par }{\Q \VS{7}Tok can petek balından tiksinir,

\par }{\QB aç cana her acı şey tatlı gelir.


\par }{\Q \VS{8}Yuvasından uzak kalan kuş neyse,

\par }{\QB evinden uzak kalan insan da öyledir.


\par }{\Q \VS{9}Güzel koku ve buhur yüreği sevindirir,

\par }{\QB bir adamın dostunun samimi öğüdü de öyle.


\par }{\Q \VS{10}Kendi dostunu, babanın dostunu da bırakma.

\par }{\QB Felaket gününde kardeşinin evine gitme.

\par }{\QB Yakın komşu uzak kardeşten iyidir.


\par }{\Q \VS{11}Bilge ol, oğlum,

\par }{\QB yüreğime sevinç getir,

\par }{\QB o zaman bana eziyet edene yanıt verebilirim.


\par }{\Q \VS{12}Tedbirli kişi tehlikeyi görür ve sığınır,

\par }{\QB ama akılsız devam eder ve acısını çeker.


\par }{\Q \VS{13}Yabancıya kefil olanın elbisesini al.

\par }{\QB Onu dikbaşlı kadın için tut.


\par }{\Q \VS{14}Sabah erkenden komşusunu yüksek sesle kutsayan kişi,

\par }{\QB bu onun tarafından lanet sayılır.


\par }{\Q \VS{15}Yağmurlu günde dinmeyen damlayla

\par }{\QB kavgacı kadın birbirine benzer.


\par }{\Q \VS{16}Onu dizginlemek rüzgârı dizginlemeye,

\par }{\QB ya da yağı sağ elinde tutmaya benzer.


\par }{\Q \VS{17}Demir demiri biler,

\par }{\QB insan da dostunun yüzünü öyle biler.


\par }{\Q \VS{18}İncir ağacını budayan meyvesini yer.

\par }{\QB Efendisine göz kulak olan kişi onurlandırılır.


\par }{\Q \VS{19}Suyun yüzü yansıttığı gibi,

\par }{\QB insanın yüreği de insanı yansıtır.


\par }{\Q \VS{20}Şeol\FTNT{*}{{\FR 27:20 }{\FT{Şeol ölüler diyarıdır.}}} ve Avadon\FTNT{†}{{\FR 27:20 }{\FT{Avadon yıkım diyarıdır.}}} asla doymaz,

\par }{\QB insanın gözü de asla doymaz.


\par }{\Q \VS{21}Pota gümüş içindir,

\par }{\QB ocak da altın için,

\par }{\QB ama insanı arıtan onun övgüsüdür.


\par }{\Q \VS{22}Akılsızı havanda tahılla birlikte tokmakla dövsen de,

\par }{\QB ahmaklığı ondan çıkmaz.


\par }{\Q \VS{23}Sürünün durumunu iyi bil,

\par }{\QB sığırlarına da dikkat et.


\par }{\Q \VS{24}Çünkü zenginlik daimi değildir,

\par }{\QB taç da tüm kuşaklar boyunca durur mu?


\par }{\Q \VS{25}Saman kaldırılır, yeni ürün görünür,

\par }{\QB tepelerin otları toplanır.


\par }{\Q \VS{26}Kuzular senin giysin içindir,

\par }{\QB keçiler de tarlanın ücreti.


\par }{\Q \VS{27}Senin yiyeceğin için,

\par }{\QB ailenin yiyeceği ve hizmetçi kızların beslenmesi için

\par }{\QB bol miktarda keçilerin sütü vardır.




\par }\PoetryChap{28}{\Q \VerseOne{1}Kötü kişi kovalayan olmasa da kaçar,

\par }{\QB ama doğrular aslan gibi cesurdur.


\par }{\Q \VS{2}Ayaklanmada, ülkenin çok önderi olur,

\par }{\QB ama düzen anlayışlı ve bilgili bir kişi tarafından sağlanır.


\par }{\Q \VS{3}Yoksula zulmeden muhtaç kişi,

\par }{\QB geride ürün bırakmayan sağanak yağmur gibidir.


\par }{\Q \VS{4}Yasayı terk edenler kötüyü överler,

\par }{\QB ama yasayı tutanlar onlarla uğraşırlar.


\par }{\Q \VS{5}Kötüler adaletten anlamazlar,

\par }{\QB ama Yahve'yi arayanlar onu tümüyle anlarlar.


\par }{\Q \VS{6}Kendi dürüstlüğünde yürüyen yoksul,

\par }{\QB zengin olup da kendi sapkın yollarında yürüyenden iyidir.


\par }{\Q \VS{7}Yasayı tutan bilge oğuldur,

\par }{\QB ama oburlarla arkadaşlık eden babasını utandırır.


\par }{\Q \VS{8}Servetini aşırı faizle artıran,

\par }{\QB onu yoksullara acıyan biri için toplar.


\par }{\Q \VS{9}Yasayı duymaktan kulağını çevirenin,

\par }{\QB duası bile iğrençtir.


\par }{\Q \VS{10}Kim doğruları kötü yola saptırırsa,

\par }{\QB o kişi kendi tuzağına düşer,

\par }{\QB ama suçsuzlar iyiliği miras alacak.


\par }{\Q \VS{11}Zengin kişi kendi gözünde bilgedir,

\par }{\QB ama anlayışlı yoksul onun içini görür.


\par }{\Q \VS{12}Doğrular kazandığında büyük coşku olur,

\par }{\QB ama kötüler yükseldiğinde insanlar saklanır.


\par }{\Q \VS{13}Günahlarını gizleyen başarılı olmaz,

\par }{\QB ama onları itiraf edip bırakan merhamet bulur.


\par }{\Q \VS{14}Ne mutlu her zaman korkan insana,

\par }{\QB ama yüreğini katılaştıran belaya düşer.


\par }{\Q \VS{15}Kükreyen aslan ya da saldırgan ayı neyse,

\par }{\QB çaresiz halk üzerindeki kötü hükümdar da öyledir.


\par }{\Q \VS{16}Zalim hükümdar sağduyudan yoksundur.

\par }{\QB Haksız kazançtan nefret edenin günleri uzun olur.


\par }{\Q \VS{17}Kan suçundan dolayı azap çeken adam,

\par }{\QB ölene dek kaçak kalır.

\par }{\QB Kimse ona destek çıkmaz.


\par }{\Q \VS{18}Suçsuzca yürüyen güvenlikte olur,

\par }{\QB sapık yolları olan ansızın düşer.


\par }{\Q \VS{19}Toprağını işleyenin yiyeceği bol olur,

\par }{\QB ama hayaller peşinde koşan yoksulluğa doyar.


\par }{\Q \VS{20}Sadık insanın bereketleri boldur,

\par }{\QB ama zengin olmaya heveslenen cezasız kalmaz.


\par }{\Q \VS{21}Taraf tutmak iyi değildir,

\par }{\QB insan bir parça ekmek için suç işler.


\par }{\Q \VS{22}Cimri kişi zenginliğin peşinde koşar,

\par }{\QB yoksulluğun kendisini beklediğini bilmez.


\par }{\Q \VS{23}Bir kişiyi azarlayan sonunda

\par }{\QB diliyle pohpohlayandan daha çok lütuf bulur.


\par }{\Q \VS{24}Kim babasını ya da annesini soyar ve,

\par }{\QB “Yanlış değil” derse,

\par }{\QB yok ediciyle ortaktır.


\par }{\Q \VS{25}Açgözlü kişi çekişmeyi kışkırtır,

\par }{\QB ama Yahve'ye güvenen başarılı olur.


\par }{\Q \VS{26}Kendine güvenen akılsızdır,

\par }{\QB ama bilgelikte yürüyen güvenlikte olur.


\par }{\Q \VS{27}Yoksula verenin eksiği olmaz,

\par }{\QB ama gözünü kapatanın laneti çok olur.


\par }{\Q \VS{28}Kötüler yükselince insanlar saklanır,

\par }{\QB ama onlar yok olunca doğrular dallanıp budaklanır.




\par }\PoetryChap{29}{\Q \VerseOne{1}Çok kez azarlanan ve ensesini sertleştiren kişi,

\par }{\QB ansızın mahvolacak, çare yok.


\par }{\Q \VS{2}Doğrular dallanıp budaklanınca halk sevinir,

\par }{\QB ama kötüler hükmedince halk inler.


\par }{\Q \VS{3}Bilgeliği seven babasına sevinç getirir,

\par }{\QB fahişelerle dostluk eden servetini çarçur eder.


\par }{\Q \VS{4}Kral adaletle ülkeyi sağlamlaştırır,

\par }{\QB ama rüşvet alan onu yerle bir eder.


\par }{\Q \VS{5}Komşusunu pohpohlayan kişi,

\par }{\QB onun ayakları için ağ serer.


\par }{\Q \VS{6}Kötü kişi kendi günahı tarafından tuzağa düşürülür,

\par }{\QB ama doğru kişi şarkı söyleyip sevinebilir.


\par }{\Q \VS{7}Doğru kişi yoksullar için adalete önem verir.

\par }{\QB Kötüler bilgiyle ilgilenmezler.


\par }{\Q \VS{8}Alaycılar kenti karıştırır,

\par }{\QB ama bilgeler öfkeyi yatıştırır.


\par }{\Q \VS{9}Eğer akıllı biri bir akılsızla mahkemeye giderse,

\par }{\QB akılsız hiddetlenir ya da alay eder ve barış olmaz.


\par }{\Q \VS{10}Kana susamışlar, dürüst kişiden nefret ederler,

\par }{\QB ve onlar doğrunun hayatının peşindedirler.


\par }{\Q \VS{11}Akılsız bütün öfkesini açığa vurur,

\par }{\QB ama bilge kişi kendini denetler.


\par }{\Q \VS{12}Eğer bir hükümdar yalanları dinlerse,

\par }{\QB onun tüm görevlileri kötüdür.


\par }{\Q \VS{13}Yoksulla zalimin ortak yanı şudur:

\par }{\QB İkisinin de gözünü açan Yahve'dir.


\par }{\Q \VS{14}Yoksulları adaletle yargılayan kralın tahtı

\par }{\QB Daima pekişir.


\par }{\Q \VS{15}Terbiye değneği bilgelik verir,

\par }{\QB ama kendi başına bırakılan çocuk annesini utandırır.


\par }{\Q \VS{16}Kötüler çoğalınca günah çoğalır,

\par }{\QB ama doğrular onların düşüşünü görecektir.


\par }{\Q \VS{17}Oğlunu terbiye et, o da sana huzur verecektir,

\par }{\QB evet, canına sevinç getirecektir.


\par }{\Q \VS{18}Esin olmadığında halk dizginleri çıkarıp atar,

\par }{\QB ama yasayı tutan kutsanır.


\par }{\Q \VS{19}Hizmetçi sözlerle terbiye edilmez,

\par }{\QB anlasa da yanıt vermez.


\par }{\Q \VS{20}Sözlerinde aceleci birini görüyor musun?

\par }{\QB Akılsız biri için ondan daha çok umut vardır.


\par }{\Q \VS{21}Hizmetçisini çocukluğundan beri şımartan,

\par }{\QB sonunda o kendisine bir oğul olur.


\par }{\Q \VS{22}Öfkeli kişi çekişmeyi kışkırtır.

\par }{\QB Hiddetli insanın de günahı bol olur.


\par }{\Q \VS{23}İnsanın gururu onu alçaltır,

\par }{\QB ama alçalmış ruh onur kazanır.


\par }{\Q \VS{24}Hırsızla ortak olan kendi canına düşmandır.

\par }{\QB Ant içer ama tanıklık etmeye cesaret etmez.


\par }{\Q \VS{25}İnsan korkusu tuzaktır,

\par }{\QB ama güvenini Yahve'ye bağlayan emniyette olur.


\par }{\Q \VS{26}Birçokları hükümdarın lütfunu arar,

\par }{\QB ama insanın adaleti Yahve'den gelir.


\par }{\Q \VS{27}Dürüst olmayan kişi doğru kişiden nefret eder,

\par }{\QB kendi yollarında doğru olanlar kötülerden nefret eder.




\par }\PoetryChap{30}{\Q \VerseOne{1}Yake oğlu Agur'un sözleri; Vahiy:

\par }{\QB Adam İtiel'e, İtiel'e ve Ukal'a şöyle diyor:


\par }{\Q \VS{2}“Gerçekten ben en cahil insanım,

\par }{\QB ben de insan anlayışı yok.


\par }{\Q \VS{3}Ben bilgeliği öğrenmedim,

\par }{\QB ne de Kutsal Olan'ın bilgisine sahibim.


\par }{\Q \VS{4}Kim ğöğe çıkıp indi? Rüzgârı kim avuçlarında topladı?

\par }{\QB Giysileriyle suları kim sınırlandırdı?

\par }{\QB Dünyanın uçlarını kim kurdu?

\par }{\QB Eğer biliyorsan, adı nedir, oğlunun adı nedir?”


\par }{\Q \VS{5}“Tanrı'nın her sözü kusursuzdur.

\par }{\QB Kendisine sığınanlara kalkandır.


\par }{\Q \VS{6}O'nun sözlerine bir şey katma,

\par }{\QB yoksa seni azarlar, sen de yalancı çıkarsın.”


\par }{\Q \VS{7}“Senden iki şey istedim.

\par }{\QB Ben ölmeden onları benden yoksun bırakma.


\par }{\Q \VS{8}Sahtekârlığı ve yalanları benden uzaklaştır.

\par }{\QB Bana ne yoksulluk ne de zenginlik ver.

\par }{\QB İhtiyacım olan yiyecekle beni besle,


\par }{\Q \VS{9}yoksa doyup da seni inkâr eder,

\par }{\QB 'Yahve kimdir?' derim,

\par }{\QB ya da yoksul olup hırsızlık yapar,

\par }{\QB Tanrı'mın adını lekelerim.”


\par }{\Q \VS{10}“Hizmetkârı efendisine kötüleme,

\par }{\QB yoksa sana lanet eder, sen de suçlu çıkarsın.


\par }{\Q \VS{11}Babalarına lanet eden,

\par }{\QB annelerini kutsamayan bir nesil var.


\par }{\Q \VS{12}Kendi gözlerinde temiz,

\par }{\QB pisliğinden yıkanmamış bir nesil.


\par }{\Q \VS{13}O nesil ki, gözleri ne yüksekte!

\par }{\QB Göz kapakları yukarı kalkıktır.


\par }{\Q \VS{14}Yeryüzünden yoksulları,

\par }{\QB insanlar arasındaki muhtaçları yutmak için,

\par }{\QB dişleri kılıç gibi, çeneleri bıçak gibi olan bir nesildir.”


\par }{\Q \VS{15}“Sülüğün iki kızı vardır:

\par }{\QB 'Ver, ver'dir.”

\par }{\QB “Asla doymayan üç şey,

\par }{\QB 'Yeter! demeyen dört şey:


\par }{\Q \VS{16}Şeol,\FTNT{*}{{\FR 30:16 }{\FT{Şeol ölüler diyarıdır.}}}

\par }{\QB kısır rahim, suya doymayan toprak,

\par }{\QB 'Yeter!' demeyen ateş.”


\par }{\Q \VS{17}“Babasıyla alay eden,

\par }{\QB annesine itaati küçümseyen gözü,

\par }{\QB vadideki kargalar ayıracak,

\par }{\QB kartal yavruları yiyecek.”


\par }{\Q \VS{18}“Benim için hayret verici üç şey var,

\par }{\QB anlamadığım dört şey:


\par }{\Q \VS{19}Kartalın havadaki yolu,

\par }{\QB yılanın kaya üzerindeki yolu,

\par }{\QB denizin ortasında geminin yolu

\par }{\QB ve bir erkeğin bir kızla olan yolu.”


\par }{\Q \VS{20}“Zina eden kadının yolu da öyledir:

\par }{\QB Yer, ağzını siler,

\par }{\QB ve 'Ben yanlış bir şey yapmadım' der.”


\par }{\Q \VS{21}“Yeryüzü üç şey yüzünden sarsılır,

\par }{\QB dört şeyin altında dayanamaz:


\par }{\Q \VS{22}Hizmetçi kral olduğunda,

\par }{\QB akılsız yiyeceğe doyduğunda.


\par }{\Q \VS{23}Sevilmeyen kadın evlendiğinde,

\par }{\QB hizmetçisi hanımının yerine geçtiğinde.”


\par }{\Q \VS{24}“Yeryüzünde dört küçük şey vardır,

\par }{\QB ama onlar son derece bilgedir:


\par }{\Q \VS{25}Karıncalar güçlü bir halk değildir,

\par }{\QB yine de yiyeceklerini yazın sağlarlar.


\par }{\Q \VS{26}Kaya tavşanları zayıf bir halktır,

\par }{\QB ama yine de yuvalarını kayalara yaparlar.


\par }{\Q \VS{27}Çekirgelerin kralı yoktur,

\par }{\QB ama sıralar halinde ilerlerler.


\par }{\Q \VS{28}Kertenkeleyi elle yakalayabilirsin,

\par }{\QB ama o kralların saraylarındadır.”


\par }{\Q \VS{29}“Yürüyüşte muhteşem üç şey var,

\par }{\QB gidişi görkemli dört şey:


\par }{\Q \VS{30}Hayvanlar arasında en güçlü olan

\par }{\QB ve hiçbir şekilde geri dönmeyen aslan,


\par }{\Q \VS{31}tazı, teke

\par }{\QB ve kendisine karşı hiç başkaldırının olmadığı kral.”


\par }{\Q \VS{32}“Eğer kendini yükselterek akılsızlık ettiysen,

\par }{\QB ya da kötülük düşündüysen, Elini ağzının üzerine koy.


\par }{\Q \VS{33}Çünkü sütü çalkalayınca yağ,

\par }{\QB burnu sıkınca kan çıktığı gibi,

\par }{\QB öfkeyi, zorlayınca da kavga çıkar.”




\par }\Chap{31}{\PP \VerseOne{1}Kral Lamuel'in sözleri— annesinin ona öğrettiği vahiy.


\par }{\Q \VS{2}“Oğlum!

\par }{\QB Rahmimin oğlu!

\par }{\QB Adaklarımın oğlu!


\par }{\Q \VS{3}Gücünü kadınlara,

\par }{\QB yollarını kralları yok eden şeylere verme.


\par }{\Q \VS{4}Krallar için değildir,

\par }{\QB ey Lemuel, şarap içmek krallar için değildir,

\par }{\QB ne de beylere, 'Ağır içki nerede?' demek olmaz.


\par }{\Q \VS{5}Yoksa içerler yasayı unuturlar,

\par }{\QB adaleti de düşkünler için saptırırlar.


\par }{\Q \VS{6}Ağır içkiyi ölmeye yakın olana,

\par }{\QB şarabı canında acılık bulunanlara verin.


\par }{\Q \VS{7}Bırak içsin, yoksulluğunu unutsun,

\par }{\QB artık sefaletini de hatırlamasın.


\par }{\Q \VS{8}Ağzını dilsiz için,

\par }{\QB bütün kimsesizlerin davası için aç.


\par }{\Q \VS{9}Ağzını aç, doğrulukla yargıla,

\par }{\QB yoksullara ve muhtaçlara adalet ver.”


\par }{\Q \VS{10}\FTNT{*}{{\FR 31:10 }{\FT{Solomon'un Özdeyişleri 31:10-31, her bir dizenin İbranice alfabesinin her harfiyle sırayla başladığı bir akrostiş oluşturur.}}}Değerli bir kadını kim bulabilir?

\par }{\QB Onun değeri yakutların çok üstündedir.


\par }{\Q \VS{11}Kocasının yüreği ona güvenir.

\par }{\QB Adamın kazancı eksik olmaz.


\par }{\Q \VS{12}Kadın ona kötülük değil,

\par }{\QB yaşamının tüm günlerinde iyilik eder.


\par }{\Q \VS{13}Yün ve keten arar,

\par }{\QB istekli bir şekilde elleriyle çalışır.


\par }{\Q \VS{14}Ticaret gemileri gibidir.

\par }{\QB Ekmeğini uzaktan getirir.


\par }{\Q \VS{15}Daha geceyken kalkar,

\par }{\QB ev halkına yiyecek,

\par }{\QB hizmetçi kızlarına paylarını verir.


\par }{\Q \VS{16}Bir tarlayı gözüne kestirir ve satın alır.

\par }{\QB Ellerinin ürünüyle bağ diker.


\par }{\Q \VS{17}Belini güçle kuşatır,

\par }{\QB ellerini güçlendirir.


\par }{\Q \VS{18}Ticaretinin kazançlı olduğunun farkındadır.

\par }{\QB Geceleyin kandili sönmez.


\par }{\Q \VS{19}Ellerini örekeye koyar,

\par }{\QB elleri iği tutar.


\par }{\Q \VS{20}Yoksullara kollarını açar,

\par }{\QB evet, muhtaca ellerini uzatır.


\par }{\Q \VS{21}Ev halkı için kardan korkmaz,

\par }{\QB çünkü bütün ev halkı kırmızıyla kuşanmıştır.


\par }{\Q \VS{22}Kendisine halılar yapar,

\par }{\QB giysileri ince keten ve mordur.


\par }{\Q \VS{23}Kocası ülkenin ihtiyarları arasında otururken,

\par }{\QB kent kapısında saygı görür.


\par }{\Q \VS{24}Keten giysiler yapar ve satar,

\par }{\QB tüccara kuşaklar teslim eder.


\par }{\Q \VS{25}Güç ve saygınlık onun giysisidir.

\par }{\QB Geleceğe güler.


\par }{\Q \VS{26}Ağzını bilgelikle açar.

\par }{\QB Hoş öğüt onun dilindedir.


\par }{\Q \VS{27}Ev halkının işlerine iyi bakar,

\par }{\QB tembellik ekmeği yemez.


\par }{\Q \VS{28}Çocukları ayağa kalkar ve ona kutsanmış der.

\par }{\QB Kocası da onu över:


\par }{\Q \VS{29}“Birçok kadın soylu işler yapar,

\par }{\QB ama sen hepsinden üstünsün.”


\par }{\Q \VS{30}Çekicilik aldatıcıdır, güzellik de boştur,

\par }{\QB ama Yahve'den korkan kadın övülür.


\par }{\Q \VS{31}Ellerinin ürününden ona verin!

\par }{\QB İşleri onu kent kapısında övsün!


\par }