\NormalFont\ShortTitle{Samuil «1»}

{\MT Samuil «1»


\par }\ChapOne{1}{\SH Derd-elemdin bolghan tilek
\par }
{\MM \VerseOne{1}Efraim taghliqidiki Ramataim-Zofimda Elkanah isimlik bir kishi bar idi. U Efraimliq bolup, Yerohamning oghli, Yeroham Élixuning oghli, Élixu Toxuning oghli, Toxu Zufning oghli idi.
\XREF{◘}{{\XO 1:1 }{\XT{1Tar. 6:11, 12}}}

\VS{2}Uning ikki ayali bar idi. Birsining ismi Hannah, yene birsining ismi Peninnah idi. Peninnahning baliliri bar idi, lékin Hannahning balisi yoq idi.

\VS{3}Bu adem her yili öz shehiridin samawi qoshunlarning Serdari bolghan Perwerdigargha sejde qilip qurbanliq sun’ghili Shilohgha baratti. U yerde Elining Xofniy we Finihas dégen ikki oghli Perwerdigarning kahinliri bolup ishleytti.
\XREF{◘}{{\XO 1:3 }{\XT{Mis. 23:14; Qan. 16:16.
}}}

\VS{4}Her qétim Elkanah qurbanliq qilghan künide u
{\ADD{qurbanliqtin}} ayali Peninnah we uning herbir oghul-qizlirigha öz ülüshini béretti.

\VS{5}Emma Hannahqa bolsa u ikki hessilik ülüsh béretti; chünki u Hannahni tolimu söyetti. Lékin Perwerdigar uni tughmas qilghanidi.
\FTNT{◼}{{\FR 1:5 }{\FT{{\BD{«Lékin Perwerdigar uni tughmas qilghanidi»}} — ibraniy tilida: «Lékin Perwerdigar uning baliyatqusini étiwetkenidi».}}}

\VS{6}Perwerdigarning uni tughmas qilghanliqidin uning kündesh reqibi
{\ADD{Peninnah Hannahni}} azablash üchün uning bilen qattiq qérishatti.

\VS{7}We her yili, Hannah her qétim Perwerdigarning öyige chiqqanda,
{\ADD{Peninnah}} uninggha azar béretti. Peninnah shundaq qilghachqa, u yighlap héch néme yémeytti.
\FTNT{◼}{{\FR 1:7 }{\FT{{\BD{«We her yili, Hannah her qétim Perwerdigarning öyige chiqqanda, Peninnah uninggha azar béretti»}} — némishqa ular her qétim «Perwerdigarning öyige chiqqanda» shundaq bolidu? — bizningche her qétim bir ibraniy aile Xudaning aldigha shundaq kelgende, ular barliq baliliri üchün alahide teshekkür éytishi mumkim. Shu chaghlarda Peninnah Hannahqa «Sen bir tughmas!» dep eslitetti.
\par  Bezi terjimilerde mushu jümlining béshida: «U (Elkanah) her yili Perwerdigarning öyige chiqqanda, Hannah uninggha hemrah bolup barghanda...» déyilidu.}}}

\VS{8}Axiri uning éri Elkanah uninggha: — I Hannah, némishqa yighlaysen? Némishqa birnerse yémeysen? Némishqa könglüng azar yeydu? Men özüm sanga on oghuldin ewzel emesmu?! — dédi.
\XREF{◘}{{\XO 1:8 }{\XT{Rut 4:15.
}}}


\par }{\MM \VS{9}Ular Shilohda yep-ichkendin kéyin (Eli dégen kahin shu chaghda Perwerdigarning ibadetxanisining ishiki yénidiki orunduqta olturatti) Hannah dastixandin turdi;

\VS{10}u qattiq azab ichide Perwerdigargha dua qilip zar-zar yighlaytti.

\VS{11}U qesem ichip: — I samawi qoshunlarning Serdari bolghan Perwerdigar, eger dédikingning derdige yétip, méni yad étip dédikingni untumay, belki dédikingge bir oghul bala ata qilsang, uni pütün ömrining künliride Sen Perwerdigargha béghishlaymen; uning béshigha ustira héchqachan sélinmaydu, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 1:11 }{\FT{{\BD{«uning béshigha ustira héchqachan sélinmaydu»}} — Tewrat dewride bezi kishiler özlirini Xudaning ibaditige béghishlash meqsitide özlirini «nazariy» dep ataytti; «nazariy»lar (nazariy bolushqa qesem ichip békitilgen möhlette) haraq ichmeytti, chachlirini héch chüshürmeytti. «Chöl.» 6:1-22ni körüng.}}}  \XREF{◘}{{\XO 1:11 }{\XT{Hak. 13:5.
}}}


\par }{\MM \VS{12}U Perwerdigarning aldida duasini dawam qiliwatqanda, Eli uning aghzigha qarap turdi;

\VS{13}chünki Hannah duani ichide qilghachqa lewliri midirlawatqini bilen awazi anglanmaytti. Shunga Eli uni mest bolup qaptu, dep oylidi.

\VS{14}Eli uninggha: — Qachan’ghiche mest yürisen? Sharabingni özüngdin néri qil, dédi.


\par }{\MM \VS{15}Lékin Hannah jawaben: — Undaq emes, i ghojam! Köngli sunuq bir mezlummen. Men sharabmu, haraqmu ichmidim, belki jénim derdini Perwerdigarning aldida töktüm;
\XREF{◘}{{\XO 1:15 }{\XT{Zeb. 62:8; 142:2}}}

\VS{16}dédeklirini yaman xotun dep bilmigeyla. Chünki méning zor derdim we azablirimdin bu kün’giche shundaq nida qiliwatimen, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 1:16 }{\FT{{\BD{«dédeklirini yaman xotun dep bilmigeyla...»}} — ibraniy tilida «dédeklirini «Bélialning qizi» dep bilmigeyla» déyilidu. «Bélial»ning menisi «erzimes» dégenlik bolup, belkim Iblisni körsitidu.}}}


\par }{\MM \VS{17}Eli uninggha jawab bérip: — Tinch-aman qaytqin; Israilning Xudasi Özidin tiligen iltijayingni ijabet qilghay, dédi.


\par }{\MM \VS{18}Hannah: — Dédekliri köz aldilirida iltipat tapqay, dédi. U shularni dep chiqip, ghiza yédi we shuningdin kéyin chirayida ilgirikidek ghemkinlik körünmidi.


\par }{\MM \VS{19}Ular etisi tang seherde ornidin turup Perwerdigarning huzurida sejde qilip bolup, Ramahdiki öyige yénip keldi. Elkanah ayali Hannahqa yéqinchiliq qildi; Perwerdigar uni esligenidi.

\VS{20}Hannah hamilidar bolup, waqti-saiti toshup, bir oghul tughdi. U: «Men uni Perwerdigardin tilep aldim» dep, ismini Samuil qoydi.
\FTNT{◼}{{\FR 1:20 }{\FT{{\BD{««Men uni Perwerdigardin tilep aldim» dep, ismini Samuil qoydi»}} — ibraniy tilida «Samuil» dégenning menisi «Xuda anglidi» yaki «Xudadin tiligen» dégen’ge yéqin kélidu.}}}


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Hannah Samuilni Perwerdigargha ataydu
\par }
{\MM \VS{21}Uning éri Elkanah öyidiki hemmisi bilen Perwerdigargha atidighan her yilliq qurbanliqni qilghili we qilghan qesimini ada qilish üchün Shilohgha chiqti.

\VS{22}Lékin Hannah bille barmay érige: — Bala emchektin ayrilghandila andin men uning Perwerdigarning aldida hazir bolushi üchün uni élip barimen; shuning bilen u u yerde menggü turidu, dédi.

\VS{23}Éri Elkanah uninggha: — Özüngge néme yaxshi körünse, shuni qilghin. Uni emchektin ayrighuche turup turghin. Perwerdigar Öz söz-kalamigha emel qilghay, dédi. Ayali öyde qélip balisi emchektin ayrilghuche émitti.

\VS{24}Balisi emchektin ayrilghandin kéyin u uni élip, shundaqla üch buqa, bir efah un we bir tulum sharabni élip Perwerdigarning Shilohdiki öyige apardi. Bala bolsa téxi kichik idi.
\FTNT{◼}{{\FR 1:24 }{\FT{{\BD{«bir efah un»}} — «efah» ashliq-danlarning ölchem birliki idi, texminen 27 litr. Buqa qurbanliq qilin’ghanda, uninggha qoshup undin «qoshumche ashliq hediyesi» qilinishimu kérek idi.}}}  \XREF{◘}{{\XO 1:24 }{\XT{Luqa 2:41.
}}}

\VS{25}Ular bir buqini soyup balini elining qéshigha élip keldi.
\FTNT{◼}{{\FR 1:25 }{\FT{{\BD{«Ular bir buqini soyup balini elining qéshigha élip keldi»}} — qalghan ikki buqa belkim éligha Samuilni béqish üchün bergen «béqish heqqi» bolushi mumkin. Bashqa bir éhtimalliq barki, 24-ayetning menisi: «...üch buqa» emes, belki «....üch yashliq bir buqa» bolushi mumkin. Biraq bu ayetni shundaq chüshen’gen alimlar az.}}}

\VS{26}Shuning bilen Hannah
{\ADD{uninggha}}: — I ghojam, özliride hayat rast bolghinidek, bu yerde silining qashlirida turup Perwerdigargha nida qilghan mezlum men bolimen, dédi.

\VS{27}Men mushu oghul bala üchün dua qildim we mana, Perwerdigar méning tiligen iltijayimni ijabet qildi.

\VS{28}Emdi hazir men uni Perwerdigargha tapshurup berdim. Ömrining hemme künliride u Perwerdigargha béghishlan’ghan bolidu, dédi. Shuning bilen ular u yerde Perwerdigargha sejde qildi.
\FTNT{◼}{{\FR 1:28 }{\FT{{\BD{«...ular u yerde Perwerdigargha sejde qildi»}} —
{\BD{«ular»}} bezi kona köchürmilerde «u u yerde Perwerdigargha sejde qildi» déyilidu (démek, Samuilni körsitidu).}}}


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{2}{\SH Hannah tentene bilen Perwerdigarni medhiyileydu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Hannah dua qilip mundaq dédi: —

\par }{\MM «Méning qelbim Perwerdigar bilen yayraydu,

\par }{\MM Méning münggüzüm Perwerdigar bilen égiz kötürüldi;

\par }{\MM Aghzim düshmenlirimning aldida tentenilikte échildi;

\par }{\MM Chünki Séning nijatingdin shadlinimen.
\FTNT{◼}{{\FR 2:1 }{\FT{{\BD{«Méning münggüzüm Perwerdigar bilen égiz kötürüldi»}} — Tewratta, «münggüz»ler köp hallarda ademlerning abruy-shöhritini yaki küchini bildüridu. Mushu yerde Qutquzghuchi-Mesihni körsitishi mumkin. «Zeb.», 132:17ni körüng. Bu münggüzler ademning béshida ösken emes, elwette!}}}  \XREF{◘}{{\XO 2:1 }{\XT{Luqa 1:46.
}}}


\par }{\MM \VS{2}Perwerdigardek muqeddes bolghuchi yoqtur;

\par }{\MM Chünki Sendin bashqa héch kim yoq,

\par }{\MM Xudayimizdek héch uyultash yoqtur.
\XREF{◘}{{\XO 2:2 }{\XT{Qan. 3:24; Zeb. 86:8.
}}}


\par }{\MM \VS{3}I insanlar, kibirlik sözliringlarni köpeytiwermenglar,

\par }{\MM Yoghan geplerni aghzinglardin chiqarmanglar;

\par }{\MM Chünki Perwerdigar bilim-hidayetke ige Xudadur.

\par }{\MM Insanlarning emelliri Uning teripidin tarazida tartilidu.


\par }{\MM \VS{4}Palwanlarning oq-yaliri sundurildi;

\par }{\MM Lékin putliship yiqilghanlarning béli bolsa qudret bilen baghlandi.


\par }{\MM \VS{5}Qorsiqi toq bolghanlar nan tépish üchün özini yallanmiliqqa berdi;

\par }{\MM Lékin ach qalghanlar hazir ach qalmidi;

\par }{\MM Hetta tughmas ayal yettini tughidu;

\par }{\MM Lékin köp baliliq bolghan soliship kétidu.
\XREF{◘}{{\XO 2:5 }{\XT{Zeb. 34:9-10; Yigh. 5:6; Luqa 1:53.
}}}


\par }{\MM \VS{6}Perwerdigar hem öltüridu, hem hayat béridu;

\par }{\MM U ademni tehtisaragha chüshüridu, u yerdin yene turghuzidu;
\FTNT{◼}{{\FR 2:6 }{\FT{{\BD{«tehtisara»}} — ölgenlerning rohi baridighan jay.}}}  \XREF{◘}{{\XO 2:6 }{\XT{Qan. 32:39; Ez. 37:11-14}}}


\par }{\MM \VS{7}Perwerdigar ademni hem namrat qiliwétidu, hem bay qilidu;

\par }{\MM U kishini hem pes qilidu, hem égiz kötüridu.


\par }{\MM \VS{8}U özi miskinni topidin qopuridu,

\par }{\MM Qighliqtin yoqsulni kötüridu;

\par }{\MM Ularni ésilzadiler arisida teng olturghuzidu;

\par }{\MM Ularni shan-shereplik textige miras qilduridu;

\par }{\MM Chünki yerning tüwrükliri Perwerdigarningkidur;

\par }{\MM U Özi dunyani ularning üstige salghanidi.
\XREF{◘}{{\XO 2:8 }{\XT{Ayup 36:15; Zeb. 113:7, 8; Luqa 1:52; Zeb. 24:1-2; 102:25; 104:5.
}}}


\par }{\MM \VS{9}Öz muqeddes bendilirining putlirini U mezmut qilidu;

\par }{\MM Emma reziller bolsa, qarangghuda shük qilinidu;

\par }{\MM Chünki héchkim öz qudriti bilen nusret tapmaydu.


\par }{\MM \VS{10}Perwerdigar bilen qarshilashqanlar pare-pare qiliwétilidu;

\par }{\MM U Özi asmanlardin ulargha qarshi güldürleydu.

\par }{\MM Perwerdigar yer yüzining chetlirigiche höküm chiqiridu;

\par }{\MM U Özi tikligen padishahqa qudret béridu,

\par }{\MM U Özi mesihliginining münggüzini égiz kötüridu!».
\FTNT{◼}{{\FR 2:10 }{\FT{{\BD{«U Özi mesihliginining münggüzini égiz kötüridu!»}} — «mesihlimek» yaki «mesih qilish»: Xudaning yolyoruqi bilen Israilgha yéngi bir padishah békitish üchün uning béshigha zeytun méyi sürülüshi kérek idi. Mushu murasim «mesih qilinish» yaki «mesihlinish» dep atilatti we shundaqla shu chaghdin bashlap shu padishah «Xudaning mesihligini» dep atilatti. Kahinlar we bezi waqtida peyghemberlermu «mesih qilinatti». Israilda shu chaghda padishah bolmighachqa, Hannahning bu sözi derweqe kelgüsi ishlarni aldin’ala körsetken bésharet idi.}}}  \XREF{◘}{{\XO 2:10 }{\XT{1Sam. 7:10; Zeb. 2:6; 21:8; 89:24}}}


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{11}Elkanah bolsa Ramahdiki öz öyige yénip bardi. Bala bolsa elining qéshida Perwerdigargha xizmet qilip qaldi.


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Elining oghullirining kahinliq mensipidin rezillik bilen paydilinishliri ••••
\par }
{\MM \VS{12}Emma Elining oghulliri intayin yaman kishilerdin bolup, Perwerdigarni tonumaytti.
\FTNT{◼}{{\FR 2:12 }{\FT{{\BD{«...intayin yaman kishilerdin bolup»}} — ibraniy tilida: «Bélialning (Iblisning) oghulliridin bolup» déyilidu. «Bélial»ning menisi «erzimes», belkim Sheytanni körsitidu.}}}

\VS{13}Kahinlarning xelqlerge mundaq aditi bolghan: — Birsi qurbanliq qilip, gösh qaynap pishiwatqanda kahinning xizmetkari kélip üch tilliq changgakni qolida tutup

\VS{14}dash, qazan, dangqan yaki korining ichige sanjip, changgakqa néme élin’ghan bolsa kahin shuni özige alatti. Ularning Shilohgha
{\ADD{qurbanliq qilghili}} kelgen hemme Israillargha shundaq aditi bolghan.
\FTNT{◼}{{\FR 2:14 }{\FT{{\BD{«Ularning Shilohgha qurbanliq qilghili kelgen hemme Israillargha shundaq aditi bolghan»}} — mushu xil qurbanliqlar, shübhisizki, «teshekkür qurbanliqliri» yaki «inaqliq qurbanliqliri» idi. Kahinlarning mushu aditi Musa peyghemberge chüshürülgen qanunning belgilimilirige asaslan’ghan emes. Kahinlarning «hoquq ülüshi» bolsa «Law.» 7:11-18, 28-34-ayetlerde körsitilidu. Emma elining oghulliri achközlükidin bu adetni tolimu heddidin ashuruwetkenidi. Kéyinki ayetlerni körüng.}}}

\VS{15}Shundaqla hetta yaghni köydürmeste kahinning xizmetkari kélip qurbanliq qiliwatqan ademge: — Kahin’gha kawap üchün gösh bergin, chünki u sendin qaynap pishqan gösh qobul qilmaydu, belki xam gösh lazim, deytti.

\VS{16}Eger qurbanliq qilghuchi uninggha: — Awwal yéghi köydürülüp bolsun, andin némini xalisang shuni alghin, dése, u: — Bolmaydu, manga derhal ber! Bolmisa mejburiy alimen, deytti;
\FTNT{◼}{{\FR 2:16 }{\FT{{\BD{«Awwal yéghi köydürülüp bolsun, andin némini xalisang shuni alghin»}} — Musa peyghemberge chüshürülgen qanun boyiche qurbanliqlardiki barliq yaghlar Perwerdigargha atap köydürületti. Ademning uni yéyishi men’i qilinatti.}}}

\VS{17}Shundaq qilip bu ikki yashning gunahi Perwerdigarning aldida tolimu éghir bolghanidi; chünki uning sewebidin xeq Perwerdigargha atighan qurbanliqlar közge ilinmaywatatti.


\par }{\MM \VS{18}Emma Samuil nareside bala bolup kanaptin toqulghan bir efodni kiyip Perwerdigarning aldida xizmet qilatti.
\FTNT{◼}{{\FR 2:18 }{\FT{{\BD{«Samuil nareside bala bolup kanaptin toqulghan bir efodni kiyip Perwerdigarning aldida xizmet qilatti»}} — «efod» dégen néme? Xuda Musa peyghemberge chüshürgen qanun boyiche, bash kahin kiydighan bir alahide kalte chapan bolup, uning ichidiki ikki xil tash arqiliq Xudadin yol sorighili bolatti. Samuil Lawiy qebilisidin bolmisimu, bu ayetke qarighanda «kahinliq kiyim» kiyip, kahinliq xizmitini qiliwatatti.}}}

\VS{19}Buningdin bashqa uning anisi her yilda uninggha bir kichik ton tikip, her yilliq qurbanliqni qilghili éri bilen barghanda alghach kéletti.

\VS{20}Eli Elkanah we ayaligha bext tilep dua qilip: — «Ayalingning Perwerdigargha béghishlighinining ornigha sanga uningdin bashqa nesil bergey, dédi. Andin bu ikkisi öz öyige yandi.

\VS{21}Shuning bilen Perwerdigar Hannahni yoqlap beriketlep, u hamilidar bolup jemiy üch oghul we ikki qiz tughdi. Kichik Samuil bolsa Perwerdigarning aldida turup ösüwatatti.
\FTNT{◼}{{\FR 2:21 }{\FT{{\BD{«...yoqlap beriketlep»}} — ibraniy tilida peqet «yoqlap» déyilidu. Xudaning «yoqlishi» toghruluq «tebirler»nimu körüng.}}}


\par }{\MM \VS{22}Eli bek qérip ketkenidi. U oghullirining pütkül Israilgha hemme qilghanlirini anglidi hem jamaet chédirining ishikide xizmet qilidighan ayallar bilen yatqininimu anglidi.
\FTNT{◼}{{\FR 2:22 }{\FT{{\BD{«jamaet chédiri»}} — yeni «ibadet chédiri» yaki «muqeddes chédir».}}}

\VS{23}U ulargha: — Siler néme üchün shundaq ishlarni qilisiler? Chünki bu xelqning hemmisidin silerning yamanliqinglarni anglawatimen, dédi.

\VS{24}Bolmaydu, i oghullirim! Men anglighan bu xewer yaxshi emes, Perwerdigarning xelqini azdurupsiler.
\FTNT{◼}{{\FR 2:24 }{\FT{{\BD{«Perwerdigarning xelqini azdurupsiler»}} — bashqa birxil terjimisi: «Perwerdigarning xelqi arisida tarqalghan xewer yaxshi emes».}}}

\VS{25}Eger bir adem yene bir ademge gunah qilsa, bashqa birsi uning üchün Xudadin rehim sorisa bolidu; lékin eger birsi Perwerdigargha gunah qilsa, kim uning gunahini tiliyeleydu? — dédi. Lékin ular atisining sözige qulaq salmidi; chünki Perwerdigar ularni öltürüshni niyet qilghanidi.

\VS{26}Emma Samuil dégen bala ösüwatatti, Perwerdigar hem ademlerning aldida iltipat tapqanidi.
\XREF{◘}{{\XO 2:26 }{\XT{Luqa 2:52.
}}}


\par }{\MM \VS{27}Xudaning bir adimi Elining yénigha kélip mundaq dédi: — Perwerdigar shundaq deydu: «Misirda, Pirewnningkide turghanda Özümni atangning jemetige ochuq ayan qilmidimmu?
\XREF{◘}{{\XO 2:27 }{\XT{Ros. 7:25.
}}}

\VS{28}Men uni kahinim bolush, Öz qurban’gahimda qurbanliq qilish, xushbuy yéqish we Méning aldimda efod tonini kéyip xizmet qilishqa Israilning hemme qebililiridin tallimighanidimmu? Shuningdek Men Israilning otta köydüridighan hemme qurbanliqlirini atanggha tapshurup teqdim qilghan emesmu?
\FTNT{◼}{{\FR 2:28 }{\FT{{\BD{«... Men Israilning otta köydüridighan hemme qurbanliqlirini atanggha tapshurup teqdim qilghan emesmu?»}} — Tewratqa asasen, kahinlarning herqandaq qurbanliqlardin özige xas bir ülüshni élish hoquqi bar idi.}}}  \XREF{◘}{{\XO 2:28 }{\XT{Law. 10:14.
}}}

\VS{29}Némishqa Men buyrughan, turalghu jayimdiki qurbanliqim bilen ashliq hediyelirini depsende qilisiler? Némishqa xelqim Israillar keltürgen hemme hediyelerning ésilidin özliringlarni semritip, öz oghulliringlarning hörmitini Méningkidin üstün qilisen?»
\XREF{◘}{{\XO 2:29 }{\XT{Qan. 32:15.
}}}

\VS{30}Uning üchün Israilning Xudasi Perwerdigar mundaq deydu: «Men derheqiqet séning we atangning jemetidikiler Méning aldimda xizmitimde menggü mangidu, dep éytqanidim; lékin emdi Men Perwerdigar shuni deymenki, bu ish hazir Mendin néri bolsun! Méni hörmet qilghanlarni Men hörmet qilimen, lékin Méni kemsitkenler pes qarilidu.
\XREF{◘}{{\XO 2:30 }{\XT{Mis. 28:43; 29:9.
}}}

\VS{31}Mana shundaq künler kéliduki, séning bilikingni we atangning jemetining bilikini teng késiwétimen; shuning bilen jemetingde birmu qérighan adem tépilmaydu!
\FTNT{◼}{{\FR 2:31 }{\FT{{\BD{«... séning bilikingni we atangning jemetining bilikini teng késiwétimen»}} — «ademning biliki» uning küchi, qabiliyiti we hoquqini bildüretti.}}}

\VS{32}Sen turalghu jayimda derd-qayghu körisen; Israillar herqandaq huzur-bextni körgini bilen, séning jemetingde ebedgiche birmu qérighan adem tépilmaydu.
\FTNT{◼}{{\FR 2:32 }{\FT{{\BD{«Sen turalghu jayimda derd-qayghu körisen»}} — yaki «Sen turalghu jayimda düshmen körisen».
{\BD{«séning jemetingde ebedgiche birmu qérighan adem tépilmaydu»}} — bu bésharet töwendiki bablarda échilidu. Eli özi Perwerdigarning ehde sanduqining bulap kétilgenlikini köridu; biraq kéyinki künlerde, yeni Dawut padishahning künliridiki bext-beriketni u körmeydu (Elining jemetining kéyinki tarixi 22-bab, 1-22, «1Pad.» 2:26-27de körülidu).}}}

\VS{33}We Men qurban’gahimning xizmitidin üzüp tashlimighan adiming bar bolsa, u közliringning xirelishishi bilen jéningning azablinishigha seweb bolidu. Jemetingde tughulghanlarning hemmisi balaghettin ötmey ölidu.
\FTNT{◼}{{\FR 2:33 }{\FT{{\BD{«közliringning xirelishishi»}} — bu ibare adette köz yashlirining köp tökülgenlikidin yaki zor ghemkinliktin bolghan haletni körsitidu.}}}

\VS{34}Sanga bu ishlarni ispatlashqa, ikki oghlung Xofniy bilen Finihasning béshigha chüshidighan mundaq bir alamet bésharet bolidu: — ularning ikkilisi bir künde ölidu.

\VS{35}Emma Özümge Rohim we dilimdiki niyitim boyiche ish köridighan sadiq bir kahinni tikleymen; Men uninggha mezmut bir jemet qurimen; u Méning mesih qilghinimning aldida menggü méngip xizmet qilidu.
\FTNT{◼}{{\FR 2:35 }{\FT{{\BD{«...Méning mesih qilghinimning aldida»}} — Méning padishahimning aldida, démekchi. Bizningche bu bésharet awwal Samuilning özide andin kahin Zadokning jemetide emelge ashuruldi.
{\BD{«menggü méngip xizmet qilidu»}} — ibraniy tilida «barliq künlerde méngip xizmet qilidu».}}}

\VS{36}Shundaq boliduki, séning jemetingdikilerdin herbir tirik qalghanlar bir ser kümüsh we bir chishlem nan tileshke uning aldigha kélip uninggha tezim qilip: «Qahinliq xizmetliridin manga bir orun bersile, yégili bir chishlem nan tapay dep éytidighan bolidu» deydu.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{3}{\SH Perwerdigar Samuilni chaqiridu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Samuil dégen bala bolsa elining aldida Perwerdigarning xizmitide bolatti. Emdi Perwerdigarning sözi u künlerde kem idi; wehiylik körünüshlermu köp emes idi.

\VS{2}We shundaq boldiki, bir küni Eli ornida yatqanidi (uning közliri torliship körmes bolup qalay dégenidi)
\XREF{◘}{{\XO 3:2 }{\XT{1Sam. 4:15.
}}}

\VS{3}Xudaning chirighi téxi öchmigen bolup, Samuil Perwerdigarning ibadetxanisida, Xudaning ehde sanduqigha yéqinla yerde yatatti.

\VS{4}Perwerdigar Samuilni chaqirdi. U: — Mana men bu yerde, dédi.

\VS{5}U  Elining qéshigha yügürüp bérip: — Mana men, méni chaqirdingghu, dédi. Lékin u jawab bérip: — Men chaqirmidim; qaytip bérip yatqin, dédi. Shuning bilen u bérip yatti.

\VS{6}Perwerdigar yene: «Samuil!» dep chaqirdi. Samuil qopup elining qéshigha bérip: Mana men, méni chaqirdingghu, dédi. Lékin u jawab bérip: — Men chaqirmidim i oghlum, yene bérip yatqin, dédi.


\par }{\MM \VS{7}Samuil Perwerdigarni téxi tonumighanidi; Perwerdigarning sözi uninggha téxi ayan qilinmighanidi.

\VS{8}Lékin Perwerdigar yene üchinchi qétim: «Samuil!» dep chaqirdi; u qopup elining qéshigha bérip: — Mana men; sen méni chaqirding, dédi. U waqitta Eli Perwerdigar balini chaqiriptu, dep bilip yetti.

\VS{9}Shuning bilen Eli Samuilgha: — Bérip yatqin. U eger séni chaqirsa, sen: — I Perwerdigar, söz qilghin, chünki qulung anglaydu, dep éytqin, déwidi, Samuil bérip ornida yatti.

\VS{10}We Perwerdigar kélip yéqin turup ilgirikidek: — «Samuil, Samuil!» dep chaqirdi. Samuil: — Söz qilghin, chünki qulung anglaydu, dep jawab berdi.
\FTNT{◼}{{\FR 3:10 }{\FT{{\BD{«Samuil, Samuil!»}} — Tewrat-Injilda Xuda bir kishining ismini qaytilap chaqirghan bolsa, u ademning özige intayin söyümlük ikenlikini körsitidu.}}}


\par }{\MM \VS{11}Perwerdigar Samuilgha: — Mana Men anglighanlarning ikki quliqini zingildatqudek bir ishni Israilning arisida qilmaqchimen.
\XREF{◘}{{\XO 3:11 }{\XT{2Pad. 21:12; Yer. 19:3.
}}}

\VS{12}Shu künide Men burun Elining jemetidikiler toghrisida éytqinimning hemmisini uning üstige chüshürimen; bashtin axirghiche ada qilimen!
\XREF{◘}{{\XO 3:12 }{\XT{1Sam. 2:31.
}}}

\VS{13}Chünki özige ayan bolghan qebihlik tüpeylidin Men uninggha, séning jemetingdin menggülük höküm chiqarmaqchimen, dep éytqanmen: chünki u oghullirining iplasliqini bilip turup ularni tosmidi.
\FTNT{◼}{{\FR 3:13 }{\FT{{\BD{«Men uninggha, séning jemetingdin menggülük höküm chiqarmaqchimen, dep éytqanmen»}} — yaki «Men uninggha, séning jemetingdin menggülük höküm chiqarmaqchimen, dep éytqin».
{\BD{«chünki u oghullirining iplasliqini bilip turup ularni tosmidi»}} — yaki «chünki u oghullirining Xudani qarghighanliqini bilip turup ularni tosmidi».}}}

\VS{14}Uning üchün Elining jemetidikilerge qesem qilghanmenki, Elining jemetidikilerning qebihliki meyli qurbanliq bilen bolsun, meyli hediye bilen bolsun kefarǝt qilinmay, ebedgiche kechürüm qilinmaydu, dédi.


\par }{\MM \VS{15}Samuil etisi tang atquche yétip, andin Perwerdigarning öyining ishiklirini achti. Emma Samuil wehiylik körünüshni Elige éytishtin qorqti.

\VS{16}Lékin Eli Samuilni chaqirip: — I Samuil oghlum, dédi. U: — Mana men, dep jawab berdi.

\VS{17}U: — U sanga néme söz qildi? Sendin ötüney, uni mendin yoshurmighin. Eger Uning sanga éytqanlirining birini manga éytmay qoysang, Xuda déginini séning béshinggha chüshürsun we uningdin artuq chüshürsun! — dédi.

\VS{18}Shuning bilen Samuil uninggha héchnémini qaldurmay hemmini dep berdi. Eli: — Mana, U Perwerdigardur; U némini layiq tapsa, shuni qilsun, dédi.


\par }{\MM \VS{19}Samuil ösüp chong boluwatatti we Perwerdigar uning bilen bille bolup, uning éytqan bésharetlik sözliridin héchqaysisini yerde qaldurmaytti.

\VS{20}Shuning bilen pütkül Israil Dandin tartip Beer-Shébaghiche Samuilning Perwerdigarning peyghembiri qilip tiklen’genlikini bilip yetti.
\FTNT{◼}{{\FR 3:20 }{\FT{{\BD{«Dandin tartip Beer-Shébaghiche»}} — «Dan» Israilning shimaliy chétide, «Beer-Shéba» uning jenubiy chétide idi.}}}

\VS{21}Shu waqitta Perwerdigar Shilohda Özini yene ayan qildi. Chünki Perwerdigar Shilohda Öz söz-kalami arqiliq Samuilgha Özini ayan qildi; we Samuil Uning sözini pütkül Israilgha yetküzdi.
\FTNT{◼}{{\FR 3:21 }{\FT{{\BD{«Samuil Uning sözini pütkül Israilgha yetküzdi»}} — yaki «Samuil éytqan bu söz pütkül Israilda yüz berdi».
{\BD{«Perwerdigar Shilohda Öz söz-kalami arqiliq Samuilgha Özini ayan qildi»}} — ibraniy tilida: «Perwerdigar Shilohda Perwerdigarning söz-kalami arqiliq Samuilgha Özini ayan qildi».}}}


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{4}{\SH Perwerdigarning ehde sanduqi Filistiylerning qoligha chüshidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}U waqitta Israil Filistiyler bilen jeng qilghili chiqip Eben-Ézerge yéqin jayda bargah-chédirlarni tikti. Filistiyler bolsa Afek dégen jayda bargah-chédirlarni tikti.

\VS{2}Filistiyler Israillar bilen soqushqili sep tizip turdi. Jeng kéngeygende Israil Filistiyler aldida tarmar boldi; Filistiyler ularning jeng sepliridin töt mingche ademni öltürdi.

\VS{3}Xalayiq bargahqa yénip kelgende, Israilning aqsaqalliri: — Némishqa Perwerdigar bügün bizni Filistiyler teripidin tarmar qildurdi? Biz Shilohdin Perwerdigarning ehde sanduqini qéshimizgha élip kéleyli; u arimizda bolsa, bizni düshminimizning qolidin qutquzidu, dédi.


\par }{\MM \VS{4}Shu geptin kéyin xalayiq Shilohgha adem mangdurup, shu yerdin kérublarning otturisida olturghan samawi qoshunlarning Serdari Perwerdigarning ehde sanduqini élip kötürüp keldi. Shuningdek Elining ikki oghli Xofniy bilen Finihasmu Xudaning ehde sanduqi bilen bille keldi.
\FTNT{◼}{{\FR 4:4 }{\FT{{\BD{«...kérublarning otturisida olturghan samawi qoshunlarning Serdari Perwerdigar»}} — «kérublar» perishtilerning sheklide bolup, ehde sanduqining ikki teripide turatti. «Mis.» 25:17-22ni körüng. Xuda «kérublarning otturisida, ehde sanduqining üstide huzurumni olturghuzimen, dep wede qilghanidi.}}}  \XREF{◘}{{\XO 4:4 }{\XT{2Sam. 6:2; Zeb. 80:1; 99:1
}}}

\VS{5}We shundaq boldiki, Perwerdigarning ehde sanduqi leshkergahqa élip kélin’gende pütkül Israil yerni tewretküdek küchlük bir chuqan kötürüshti.


\par }{\MM \VS{6}Filistiyler küchlük tentene awazini anglap: — Ibraniylarning leshkergahidin anglan’ghan bu küchlük chuqan néme wejidin chiqqandu, dep éytishti. Arqidinla ular Perwerdigarning ehde sanduqining ularning leshkergahigha keltürülginini bilip yetti.

\VS{7}Shuning bilen Filistiyler qorqup: — Ilahlar ularning leshkergahigha keptu, halimizgha way! Mundaq ish bu waqitqiche héch bolghan emes, déyishti.

\VS{8}Halimizgha way! Bizni bu qudretlik ilahlarning qolidin kim qutquzidu? Mana bayawanda misirliqlarni türlük bala-wabalar bilen urghan ilahlar del shulardur!

\VS{9}I Filistiyler, özliringlarni jesur körsitip erkektek turunglar. Bolmisa, ibraniylar bizge qul bolghandek biz ulargha qul bolimiz; erkektek bolup jeng qilinglar! — dédi.
\XREF{◘}{{\XO 4:9 }{\XT{Hak. 13:1.
}}}


\par }{\MM \VS{10}Shuning bilen Filistiyler Israillar bilen jeng qildi. Israil tarmar qilinip, herbiri terep-terepke öz chédirige beder qachti. Jengde qattiq qirghinchiliq bolup, Israildin ottuz ming piyade esker öltürüldi.

\VS{11}Perwerdigarning ehde sanduqi olja bolup ketti we Elining ikki oghli Xofniy bilen Finihasmu öltürüldi.
\XREF{◘}{{\XO 4:11 }{\XT{1Sam. 2:34; Zeb. 78:59-61}}}


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{12}Shu küni bir Binyaminliq jeng meydanidin qéchip kiyim-kéchekliri yirtiq, üstibéshi topa-chang halda Shilohgha yügürüp keldi.
\XREF{◘}{{\XO 4:12 }{\XT{Ye. 7:6.
}}}

\VS{13}U yétip kelgende, mana Eli yolning chétide öz orunduqida olturup taqiti-taq bolup kütüwatatti; uning köngli Perwerdigarning ehde sanduqining ghémide perishan idi. U kishi xewerni yetküzgili sheherge kirgende, pütkül sheher peryad-chuqan kötürdi.

\VS{14}Eli peryad sadasini anglap: — Bu zadi néme warang-churung? dep soridi. U kishi aldirap kélip elige xewer berdi

\VS{15}(Eli toqsan sekkiz yashqa kirgen, közliri qétip qalghan bolup, körmeytti).
\XREF{◘}{{\XO 4:15 }{\XT{1Sam. 3:2}}}

\VS{16}U kishi Elige: — Men jengdin qaytip kelgen kishimen, bügün jeng meydanidin qéchip keldim, dédi. Eli: — I oghlum, néme ish yüz berdi? — dep soridi.

\VS{17}Xewerchi jawab bérip: — Israil Filistiylerning aldidin beder qachti. Xelq arisida qattiq qirghinchiliq boldi! Séning ikki oghlung, Xofniy bilen Finihasmu öldi hemde Xudaning ehde sanduqimu olja bolup ketti, dédi.

\VS{18}We shundaq boldiki, xewerchi Xudaning ehde sanduqini tilgha alghanda, Eli derwazining yénidiki orunduqtin keynige yiqilip chüshüp, boyni sunup öldi; chünki u qérip, bedinimu éghirliship ketkenidi. U qiriq yil Israilning hakimi bolghanidi.
\FTNT{◼}{{\FR 4:18 }{\FT{{\BD{«U qiriq yil Israilning hakimi bolghanidi»}} — «hakim»larning yétekchi hem soraqchi rolini chüshinish üchün Tewrattiki «Batur Hakimlar»ni körüng.}}}


\par }{\MM \VS{19}Uning kélini, yeni Finihasning ayali hamilidar bolup tughushqa az qalghanidi. U Xudaning ehde sanduqining olja bolup ketkenliki we qiyinatisi bilen ériningmu ölgenlik xewirini anglighanda, birdinla qattiq tolghaq tutup, pükülüp balini tughdi.

\VS{20}U öley dep qalghanda, chöriside turghan ayallar: — Qorqmighin, sen oghul bala tughdung, dédi. Lékin u buninggha jawabmu bermidi hem köngül bölmidi.

\VS{21}U: «Shan-sherep Israildin ketti» dep baligha «Ixabod» dep isim qoydi; chünki Xudaning ehde sanduqi olja bolup ketken hem qéyinatisi bilen érimu ölgenidi.
\FTNT{◼}{{\FR 4:21 }{\FT{{\BD{«U: «shan-sherep Israildin ketti» dep baligha «Ixabod» dep isim qoydi»}} — «Ixabod» belkim «Shan-sherep qéni?» yaki «Shan-sherep ketti» dégenni bildüridu.}}}

\VS{22}U yene: — Shan-sherep Israildin ketti; chünki Xudaning ehde sanduqi olja bolup ketti! — dédi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{5}{\MM \VerseOne{1}Filistiyler Xudaning ehde sanduqini olja élip, uni Eben-Ézerdin élip Ashdodqa bardi.

\VS{2}U yerde Filistiyler Xudaning ehde sanduqini élip Dagon butxanisigha ekirip, Dagon dégen butning yénigha qoydi.

\VS{3}Ashdodtikiler etisi seher qopup kelse, mana Dagon buti Perwerdigarning ehde sanduqining aldida yiqilghiniche düm yatatti. Shunga ular Dagon butni élip yene öz ornida turghuzup qoydi.

\VS{4}Lékin etisi seher qopup kelse, mana, Dagon Perwerdigarning ehde sanduqining aldida yiqilghiniche düm yatatti; Dagonning béshi hem qolliri bosughida chéqilghanidi; Dagonning peqet béliqsiman téni qalghanidi.
\FTNT{◼}{{\FR 5:4 }{\FT{{\BD{«Dagon Perwerdigarning ehde sanduqining aldida yiqilghiniche düm yatatti»}} — «Dagon» dégen butta ademning béshi we béliqning téni bar idi.}}}

\VS{5}Shunga bügün’ge qeder Ashdodta ya Dagonning kahinliri bolsun ya Dagonning butxanisigha kirgüchiler bolsun, Dagonning bosughisigha dessimeydu.


\par }{\MM \VS{6}Andin Perwerdigarning qoli Ashdodtikilerning üstige qattiq chüshüp, ularni weyran qilip, Ashdod bilen etrapidikilerni hürrek késili bilen urdi.
\FTNT{◼}{{\FR 5:6 }{\FT{{\BD{«hürrek késili»}} — yaki «ösmiler» yaki «bowasir késili».}}}  \XREF{◘}{{\XO 5:6 }{\XT{Zeb. 78:60-66.
}}}

\VS{7}Ashdodtikiler bularni körüp: — Israilning Xudasining ehde sanduqi bizlerde turmisun! Chünki uning qoli bizni we ilahimiz Dagonni qattiq bésiwaldi, déyishti.

\VS{8}Shuning bilen ular adem mangdurup Filistiylerning hemme ghojilirini chaqirtip jem qilip ulardin: — Israilning Xudasining ehde sanduqini qandaq bir terep qilimiz? dep soridi. Ular: — Israilning Xudasining ehde sanduqi Gatqa chet yol bilen yötkelsun, dep jawab bérishti. Shuning bilen ular Israilning Xudasining ehde sanduqini u yerge chet yol bilen yötkidi.
\FTNT{◼}{{\FR 5:8 }{\FT{{\BD{«Gatqa chet yol bilen yötkelsun»}} — belkim bashqa sheher-kentlerdin ötküzmeslik üchün.}}}

\VS{9}We shundaq boldiki, ular uni chet yol bilen yötkigendin kéyin Perwerdigarning qoli u sheherge chüshüp kishilerni qattiq sarasimige chüshürdi. U kichiklerdin tartip chonglarghiche sheherdikilerni urdi, ular hürrek késilige giriptar boldi.

\VS{10}Shuning bilen ular Xudaning ehde sanduqini Ekron’gha ewetti. Lékin Xudaning ehde sanduqi Ekron’gha yétip kelgende, Ekrondikiler peryad qilip: — Biz bilen xelqimizni öltürüsh üchün ular Israilning Xudasining ehde sanduqini bizge yötkidi! — dédi.

\VS{11}Ular adem mangdurup Filistiylerning ghojilirini qichqartip jem qilip ulargha: — Biz bilen xelqimizni öltürmesliki üchün Israilning Xudasining ehde sanduqini bu yerdin öz jayigha ketküzünglar, dédi; chünki qattiq wehime sheherni basqanidi; Xudaning qoli ularning üstige tolimu éghir chüshkenidi.

\VS{12}Ölmigen ademler bolsa hürrek késili bilen urulup, sheherning peryadi asman’gha kötürüldi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{6}{\SH Filistiyler ehde sanduqini qayturup ewetidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Perwerdigarning ehde sanduqi Filistiylerning yurtida yette ay turdi.

\VS{2}Filistiyler kahinlar bilen palchilarni chaqirip ulargha: — Perwerdigarning ehde sanduqini qandaq qilimiz? Uni qandaq qilip öz jayigha eweteleymiz? Yol körsitinglar, dédi.

\VS{3}Ular: — Eger Israilning Xudasining ehde sanduqini qayturup ewetsenglar, quruq ewetmenglar, héch bolmighanda uning bilen bir «itaetsizlik qurbanliqi»ni birge ewetishinglar zörürdur, dédi. Shundaq qilghanda shipa tapisiler, shundaqla Uning qolining néme üchün silerdin ayrilmighanliqini bilisiler, dédi.

\VS{4}Ular: — Biz némini itaetsizlik qurbanliqi qilip ewetimiz? — dep soridi.

\par }{\MM Ular: — Filistiylerning ghojilirining sani besh; shunga besh altun hürrek we besh altun chashqan yasap ewetinglar; chünki silerge we ghojanglargha oxshashla bala-qaza chüshti.

\VS{5}Hürrekliringlarning sheklini we zémininglarni weyran qilidighan chashqanlarning sheklini neqish qilip yasap, Israilning Xudasigha shan-sherep keltürünglar. Shuning bilen u belkim silerning, ilahlirimizning we zémininglarning üstini basqan qolini yéniklitermikin: —

\VS{6}Misirliqlar bilen Pirewn öz köngüllirini qattiq qilghandek silermu némishqa öz könglünglarni qattiq qilisiler? U misirliqlargha zor qattiq qolluq körsetkendin kéyin, ular Israillarni qoyup bermidimu, ular shuning bilen qaytip kelmidimu?
\XREF{◘}{{\XO 6:6 }{\XT{Mis. 12:31.
}}}

\VS{7}Emdi yéngi bir harwa yasap, téxi boyunturuqqa köndürülmigen mozayliq ikki inekni harwigha qoshunglar; ulardin mozaylirini ayrip, öyde élip qélinglar;

\VS{8}andin Perwerdigarning ehde sanduqini kötürüp harwigha sélinglar; we uninggha ewetidighan itaetsizlik qurbanliqi qilidighan altun buyumlarni bir qapqa sélip sanduqqa yandap qoyunglar we sanduqni shu péti mangdurunglar;

\VS{9}andin qarap turunglar. Eger harwa Israil chégrisidiki yol bilen Beyt-Shemeshke mangsa, bizge kelgen shu chong bala-qazani chüshürgüchining özi Perwerdigar bolidu. Undaq bolmisa, bizni urghan Uning qoli emes, belki bizge chüshken tasadipiyliq bolidu, xalas, déyishti.


\par }{\MM \VS{10}Shuning bilen Filistiyler shundaq qildi. Ular Mozayliq ikki inekni harwigha qoshup, mozaylirini öyde solap qoyup,

\VS{11}Perwerdigarning ehde sanduqini harwigha sélip, altun chashqan we quyma hürrekler qachilan’ghan qapni uninggha yandap qoydi.

\VS{12}Inekler Beyt-Shemeshke baridighan yol bilen udul yürüp ketti. Ular kötürülgen yol bilen mangghach möreytti, ya ong terepke ya sol terepke qéyip ketmidi. Filistiylerning ghojiliri ularning arqisidin Beyt-Shemeshning chégrisighiche bardi.

\VS{13}Beyt-Shemeshtikiler jilghida bughday oruwatatti, ular bashlirini kötürüp ehde sanduqini körüp xush bolushti.

\VS{14}Harwa Beyt-Shemeshlik Yeshuaning étizliqigha kélip, u yerdiki bir chong tashning yénida toxtap qaldi. Ular harwini chéqip, ikki inekni Perwerdigargha atap köydürme qurbanliq qildi.
\FTNT{◼}{{\FR 6:14 }{\FT{{\BD{«Harwa Beyt-Shemeshlik Yeshuaning étizliqigha kélip, u yerdiki bir chong tashning yénida toxtap qaldi»}} — démisekmu, Beyt-Shemeshtikiler Israillar idi, Beyt-Shemesh Israil bilen Filistiye otturisidiki chégra idi.}}}

\VS{15}Lawiylar Perwerdigarning ehde sanduqi bilen altun buyumlar bar qapni chüshürüp chong tashning üstige qoydi. Shu küni Beyt-Shemeshtikiler Perwerdigargha köydürme qurbanliqlar we bashqa qurbanliqlarni qildi.
\FTNT{◼}{{\FR 6:15 }{\FT{{\BD{«Beyt-Shemeshtikiler Perwerdigargha köydürme qurbanliqlar we bashqa qurbanliqlarni qildi»}} — «bashqa qurbanliqlar» belkim «teshekkür qurbanliqliri»ni körsitidu. Undaq qurbanliqlarni yéyishke bolidu.}}}

\VS{16}Filistiylerning besh ghojisi bularni körüp shu küni Ekron’gha qaytip ketti.

\VS{17}Filistiylerning Perwerdigargha itaetsizlik qurbanliqi qilip bergen altun hürriki: — Ashdod üchün bir, Gaza üchün bir, Ashkélon üchün bir, Gat üchün bir we Ekron üchün bir idi.

\VS{18}Altun chashqanlarning sani bolsa Filistiylerning besh ghojisigha tewe barliq sheherning sani bilen barawer idi. Bu sheherler sépilliq sheherler we ulargha qarashliq sehra-kentlerni, shundaqla ular Perwerdigarning ehde sanduqini qoyghan chong chimenzarghiche hemme jayni öz ichige alatti. Bu chimenzar hazirmu Beyt-Shemeshlik Yeshuaning étizliqida bar.
\FTNT{◼}{{\FR 6:18 }{\FT{{\BD{«Bu sheherler sépilliq sheherler we ulargha qarashliq sehra-kentlerni, shundaqla ular Perwerdigarning ehde sanduqini qoyghan chong chimenzarghiche hemme jayni öz ichige alatti. Bu chimenzar hazirmu Beyt-Shemeshlik Yeshuaning étizliqida bar»}} — bashqa birxil terjimisi: «(bu sheherler sépilliq sheherlerni we uninggha qarashliq sehra-kentlerni, shundaqla ular Perwerdigarning ehde sanduqini qoyghan chong tashqiche hemmini öz ichige alghanidi) bu chong tash bügün’giche Beyt-Shemeshlik Yeshuaning étizliqida turmaqta». Yene bashqa terjimiliri uchrishi mumkin.}}}


\par }{\MM \VS{19}Emma Beyt-Shemeshtikiler öz meyliche ehde sanduqining ichige qarighini üchün Perwerdigar ulardin yetmish ademni, jümlidin chonglardin ellikni urdi. Perwerdigar xelqni mundaq qattiq urghanliqi üchün pütün xelq matem tutti.
\FTNT{◼}{{\FR 6:19 }{\FT{{\BD{«...yetmish ademni, jümlidin chonglardin ellikni urdi»}} — buning bashqa birxil terjimisi: «...besh tümen yetmish ademni urdi». Az bir qisim kona köchürmilerdimu peqet «yetmish adem» dep xatirilen’gen.}}}

\VS{20}Beyt-Shemeshtikiler: — Bu muqeddes Xuda Perwerdigarning aldida kim öre turalaydu? Ehde sanduqi bizning bu yerdin kimning qéshigha apirilishi kérek? — dédi.

\VS{21}Andin ular Kiriat-Yéarimdikilerge elchilerni ewitip: — Filistiyler Perwerdigarning ehde sanduqini qayturup berdi. Bu yerge kélip uni özünglargha élip kétinglar, dédi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{7}{\SH Israillar Filistiyler bilen yene soqushidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Shuning bilen Kiriat-Yéarimdiki ademler kélip Perwerdigarning ehde sanduqini élip chiqip, döngning üstidiki Abinadabning öyide qoydi we uning oghli Eliazarni ehde sanduqigha qarashqa Perwerdigargha atap békitti.
\XREF{◘}{{\XO 7:1 }{\XT{2Sam. 6:4.
}}}

\VS{2}Ehde sanduqi Kiriat-Yéarimda qoyulghandin tartip uzun waqit, yeni yigirme yil ötti. Israilning pütkül jemeti Perwerdigarni séghindi.


\par }{\MM \VS{3}We Samuil Israilning pütkül jemetige: — Eger pütün qelbinglar bilen Perwerdigarning yénigha qaytip, yatlarning ilahliri bilen Ashtarotlarni öz aranglardin yoqitip, könglünglarni Perwerdigargha baghlap, xas Uning ibaditidila bolsanglar U silerni Filistiylerning qolidin qutquzidu, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 7:3 }{\FT{{\BD{«Ashtarotlar»}} — yaki «Asherahlar» — alahide derexler bilen munasiwetlik ayal butlarni körsitidu; derexler belkim ayal but sheklide oyulghan yaki neqishlen’gen bolushi mumkin idi.}}}  \XREF{◘}{{\XO 7:3 }{\XT{Qan. 6:13; 10:20; Mat. 4:10; Luqa 4:8}}}

\VS{4}Shuning bilen Israil Baallar bilen Ashtarotlarni tashlap xas Perwerdigarning ibaditidila boldi.


\par }{\MM \VS{5}Andin Samuil: — Pütkül Israilni Mizpah shehirige jem qilsanglar, men siler üchün Perwerdigarning aldida dua qilay, dédi.

\VS{6}Emdi ular Mizpahqa jem bolup, u yerde su tartip uni Perwerdigar aldigha quydi we u küni roza tutup: — Biz Perwerdigarning aldida gunah sadir qilduq, dédi. Shuning bilen Samuil Mizpahta Israillarning erz-dewaliri üstidin höküm chiqardi.
\FTNT{◼}{{\FR 7:6 }{\FT{{\BD{«...Samuil ... Israil xelqining erz-dewalirining üstidin höküm chiqardi»}} — Samuil peyghember Israil üstige höküm sürgen «batur hakimlar» yaki «qutquzghuchi baturlar»ning eng axirqisi idi.}}}


\par }{\MM \VS{7}Filistiyler Israillarning Mizpahda jem bolghinini anglidi; Filistiylerning ghojiliri Israil bilen jeng qilghili chiqti. Israillar buni anglap Filistiylerdin qorqti.

\VS{8}Israillar Samuilgha: — Biz üchün Perwerdigar Xudayimiz bizni Filistiylerning qolidin qutquzushi üchün uninggha nida qilishtin toxtimighin, dédi.

\VS{9}Samuil anisini émiwatqan bir qozini élip toluq bir köydürme qurbanliq qilip Perwerdigargha sundi; Samuil Israilning heqqide Perwerdigargha peryad kötürdi; Perwerdigar duasini anglidi.

\VS{10}Samuil köydürme qurbanliq qiliwatqanda Filistiyler Israil bilen soqushqili yéqinlap keldi. Lékin Perwerdigar shu küni Filistiylerning üstige qattiq güldürmama güldürlitip ularni alaqzade qiliwetti; shuning bilen ular Israil aldida tarmar boldi.
\XREF{◘}{{\XO 7:10 }{\XT{Ye. 10:10.
}}}

\VS{11}Israillar Mizpahtin chiqip ularni Beyt-Karning tüwigiche qoghlap qirdi.


\par }{\MM \VS{12}U waqitta Samuil bir tashni élip, uni Mizpah bilen shenning otturisida tiklep: — «Perwerdigar bizge hazirghiche yardem bériwatidu» — dep uni Eben-Ézer dep atidi.
\FTNT{◼}{{\FR 7:12 }{\FT{{\BD{«Samuil bir tashni élip... Perwerdigar bizge hazirghiche yardem bériwatidu» — dep uni Eben-Ézer dep atidi»}} — «Eben-Ézer» dégenning menisi: «yardem téshi».}}}  \XREF{◘}{{\XO 7:12 }{\XT{1Sam. 4:1.
}}}


\par }{\MM \VS{13}Shuning bilen Filistiyler bésiqip Israilning zéminigha yene tajawuz qilmidi; Samuil
{\ADD{hakim}} bolghan barliq künlerde Perwerdigarning qoli Filistiylerning üstige qarshi boldi;

\VS{14}shundaq qilip Ekrondin tartip Gatqiche Filistiyler Israildin éliwalghan sheherlerning hemmisi Israilgha yanduruldi; sheherlerge tewe zéminlarnimu Israil Filistiylerning qolidin yandurup aldi. Buningdin bashqa Israil bilen Amoriylar otturisida tinchliq boldi.


\par }{\MM \VS{15}Samuil bolsa pütün ömride Israilni soridi.

\VS{16}Her yili u Beyt-El, Gilgal we Mizpahlarni aylinip, mushu yerlerde Israil üstidin höküm yürgüzetti.

\VS{17}Andin u Ramahqa yénip baratti; chünki uning öyi shu yerde idi hem u u yerdimu Israil üstidin höküm yürgüzetti. U u yerdimu Perwerdigargha bir qurban’gah yasighanidi.
\XREF{◘}{{\XO 7:17 }{\XT{1Sam. 8:4.
}}}


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{8}{\MM \VerseOne{1}Shundaq boldiki, Samuil qérighanda oghullirini Israilgha hakim qilip qoydi.

\VS{2}Uning tunjisining ismi Yoél bolup, ikkinchisining ismi Abiyah idi. Bular Beer-Shébada hakimliq qildi.

\VS{3}Lékin oghulliri uning yollirida yürmeytti, belki menpeetni közlep ézip, parilarni yep, heq-naheqni astin-üstün qildi.
\XREF{◘}{{\XO 8:3 }{\XT{Mis. 18:21; Qan. 16:19.
}}}


\par }{\MM \VS{4}U waqitta Israilning hemme aqsaqalliri Ramahda jem bolup Samuilning qéshigha kélip

\VS{5}uninggha: — Mana sen qériding, oghulliring bolsa séning yolliringda yürmeydu. Barliq ellerde bolghandek üstimizge höküm süridighan bir padishah békitkin, dédi.
\XREF{◘}{{\XO 8:5 }{\XT{Hosh. 13:10; Ros. 13:21.
}}}


\par }{\MM \VS{6}Ularning «Üstimizge höküm süridighan bir padishah békitkin» dégini Samuilning könglige éghir keldi. Samuil Perwerdigargha dua qiliwidi,
\XREF{◘}{{\XO 8:6 }{\XT{1Sam. 12:17.
}}}

\VS{7}Perwerdigar Samuilgha jawaben: — Xelq sanga hernéme éytsa ulargha qulaq salghin; chünki ular séni emes, belki «Üstimizge padishah bolmisun» dep Méni tashlidi.

\VS{8}Men ularni Misirdin chiqarghan kündin tartip bügünki kün’giche ular shundaq ishlarni qilip, Méni tashlap bashqa ilahlargha ibadet qilip kelgen. Emdi ular sanga hem shundaq qilidu.

\VS{9}Shuning üchün ularning sözige unighin. Lékin ularni qattiq agahlandurup kelgüside ularning üstide seltenet qilidighan padishahning ularni qandaq bashquridighanliqini bildürgin, dédi.


\par }{\MM \VS{10}Samuil özidin bir padishah sorighan xelqqe, Perwerdigarning éytqinining hemmisini dep berdi.


\par }{\MM \VS{11}U: — Üstünglarda seltenet qilidighan padishahning tutidighan yoli mundaq bolidu: — U oghulliringlarni öz ishigha qoyup, jeng harwilirini heydeshke, atliq eskerliri bolushqa salidu; ular uning harwilirining aldida yügüridu;

\VS{12}ularni özi üchün ming béshi we ellik béshi bolushqa, yérini heydeshke, hosulini orushqa, jeng qoralliri bilen harwa eswablirini yasashqa salidu.

\VS{13}Qizliringlarni etir yasashqa, tamaq étishke we nan yéqishqa salidu.

\VS{14}Eng ésil zéminliringlar, üzümzarliringlar bilen zeytunluqliringlarni tartiwélip öz xizmetkarlirigha béridu.

\VS{15}U uruqunglardin, üzümzarliringlarning hosulidin ondin bir ülüshini özining ghojidarliri we xizmetkarlirigha bölüp béridu.
\FTNT{◼}{{\FR 8:15 }{\FT{{\BD{«uruqunglar»}} — belkim ashliqning özini körsitishi mumkin.
{\BD{«özining ghojidarliri we xizmetkarlirigha ...»}} — yaki «özining aghwatliri we xizmetkarlirigha ...».}}}

\VS{16}U qulliringlar, dédekliringlar, eng kélishken yigitliringlarni we éshekliringlarni öz ishigha salidu.

\VS{17}U qoyliringlardin ondin bir ülüshini alidu; siler uning qul-xizmetkarliri bolisiler.

\VS{18}Siler u künde özünglargha tallighan padishah tüpeylidin peryad kötürisiler; lékin Perwerdigar u künide silerge qulaq salmaydu, dédi.


\par }{\MM \VS{19}Xelq bolsa Samuilning sözige qulaq salmay: — Yaq, belki üstimizge seltenet qilidighan bir padishah bolsun, dédi.

\VS{20}—Shundaq qilip biz bashqa herbir ellerge oxshash bolimiz; bizning padishahimiz üstimizdin höküm chiqirip, bizni bashlaydu we biz üchün jeng qilidu, dédi.


\par }{\MM \VS{21}Samuil xelqning hemme sözlirini anglap, ularni Perwerdigargha yetküzdi.
\FTNT{◼}{{\FR 8:21 }{\FT{{\BD{«Samuil ... sözlirini anglap, ularni Perwerdigargha yetküzdi»}} — ibraniy tilida «Samuil ... sözlirini anglap, ularni Perwerdigarning quliqigha qaytilap berdi».}}}

\VS{22}Perwerdigar emdi Samuilgha: — Sen ularning sözige qulaq sélip, ulargha bir padishah békitkin, dédi. Samuil Israillargha: — Herbiringlar öz shehiringlargha qaytinglar, dédi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{9}{\SH Saul Samuilning qéshigha kélidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Binyamin qebilisidin Kish atliq bir kishi bar idi. U Abielning oghli, Abiel Zérorning oghli, Zéror Bikoratning oghli, Bikorat Afiyaning oghli idi; Afiya bolsa Binyaminliq idi. U özi batur we döletmen kishi idi.
\XREF{◘}{{\XO 9:1 }{\XT{1Sam. 14:51.
}}}

\VS{2}Kishning Saul isimlik, ésil we xushxuy bir oghli bar idi. Israillar arisida uningdin chirayliq adem yoq idi; u shundaq égiz boyluq er idiki, xelqning herqandiqi uning mürisigimu kelmeytti.


\par }{\MM \VS{3}Saulning atisi Кishning éshekliri yitip ketkenidi. Buning bilen Kish oghli Saulgha: — Sen xizmetkarlardin birini özüng bilen bille élip, ésheklerni tépip kelgin, dédi.

\VS{4}Ular bérip Efraim édirliqidin ötüp, Shalishah zéminini kézip, ularni izdep tapalmidi; ular Shaalim zéminidinmu ötti, éshekler u yerdimu yoq idi. Andin Binyamin zéminini kézip ötti, ularni yene tapalmidi.

\VS{5}Ular Zuf zéminigha yetkende Saul özi bilen kelgen xizmetkarigha: — Bole, öyge yanayli; bolmisa atam ésheklerdin ensirmey, eksiche bizning ghémimizni yep kétermiki, dédi.


\par }{\MM \VS{6}Lékin u uninggha: — Mana, bu sheherde Xudaning bir adimi bar. U möhterem bir adem, her néme dése emelge ashmay qalmaydu. Emdi u yerge barayli; u bizge baridighan yolimizni körsitip qoyarmikin, dédi.


\par }{\MM \VS{7}Shunga Saul xizmetkarigha: — Lékin uning yénigha barsaq u kishige néme bérimiz? Chünki xurjunlirimizda nan tügep qaldi, qolimizda Xudaning adimige bergüdek sowghitimiz yoq. Yénimizda yene néme bar? — dédi.


\par }{\MM \VS{8}Xizmetkar Saulgha jawab bérip: — Mana qolumda charek shekel kümüsh bar. Mangidighan yolimizni dep bersun, Xudaning adimige shuni bérey, dédi
\FTNT{◼}{{\FR 9:8 }{\FT{{\BD{«Mana qolumda charek shekel kümüsh bar»}} — «shekel» éghirliq miqdari, kümüsh belkim 11.4 gram idi.}}}

\VS{9}(burun Israilda bir adem Xudadin yol sorimaqchi bolsa: — Kélinglar, aldin körgüchining qéshigha barayli, deytti. Hazir «peyghember» dégenni ötken zamanda «aldin körgüchi» deytti).
\XREF{◘}{{\XO 9:9 }{\XT{Yar. 25:22.
}}}


\par }{\MM \VS{10}Saul xizmetkarigha: — Mesliheting yaxshi boldi. Biz mangayli, dédi. Shuning bilen ular Xudaning adimi turghan sheherge bardi.

\VS{11}Ular sheherge chiqidighan yolda kétiwatqanda, su tartqili chiqqan birnechche qizgha uchridi we ulardin: — Aldin körgüchi mushu yerdimu? — dep soridi.


\par }{\MM \VS{12}Ular jawab bérip: — Shundaq. Mana u aldinglarda turidu; téz béringlar, chünki xalayiq bügün
{\ADD{sheherning}} yuqiri jayida qurbanliq qilmaqchi, shunga u bügün sheherge kirdi.

\VS{13}U
{\ADD{qurbanliqtin}} yéyishke téxi yuqiri jaygha chiqmay turupla, siler uning bilen sheherde uchrishisiler. Xelq u kelmigüche taam yémeydu, chünki u awwal qurbanliqni beriketleydu; andin chaqirilghan méhmanlar taamgha éghiz tégidu. Hazir chiqinglar, chünki bu del uni tapqili bolidighan waqit, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 9:13 }{\FT{{\BD{«...u awwal qurbanliqni beriketleydu»}} — «qurbanliqni beriketlesh» mushu yerde (1) teshekkür éytish; (2) qurbanliq qobul qilin’ghay dep tileshni bildüridu.}}}


\par }{\MM \VS{14}Ular sheherge chiqip sheher merkizige kelgende, mana Samuil yuqiri jaygha chiqishqa ulargha qarap kéliwatatti.


\par }{\MM \VS{15}Perwerdigar Saul kélishtin bir kün ilgiri Samuilgha:
\XREF{◘}{{\XO 9:15 }{\XT{1Sam. 15:1.
}}}


\par }{\MM \VS{16}— Ete mushu waqitlarda Men yéninggha Binyamin zéminidin bir ademni ewetimen. Sen uni Méning xelqim Israilning üstige emir bolushqa mesih qilghin. U Méning xelqimni Filistiylerning qolidin qutquzidu. Chünki Méning xelqimning peryadi Manga yetkini üchün ulargha iltipat bilen qaridim, — dédi.


\par }{\MM \VS{17}Samuil Saulni körgende Perwerdigar uninggha: — Mana, Men sanga söz qilghan adem mushudur. Bu adem Méning xelqimning üstide seltenet qilidu, dep izhar qildi.


\par }{\MM \VS{18}Saul derwazida turghan Samuilning qéshigha bérip: Silidin soray, aldin körgüchining öyi nede, dep soridi.


\par }{\MM \VS{19}Samuil Saulgha: — Aldin körgüchi men özüm shu. Mendin awwal yuqiri jaygha chiqqin. Bügün siler men bilen taam yeysiler; ete séni uzutup chiqqanda, könglüngdiki herbir ishlarni sanga dep bérey, — dep jawab berdi.

\VS{20}Emma üch kün burun yitip ketken ésheklerdin bolsa, endishe qilmighin; ular tépildi. Emdi Israilning hemme arzusi kimge mayil? Sanga we atangning pütkül jemetige emesmu? — dédi.


\par }{\MM \VS{21}Saul jawab bérip: — Men Israil qebililiri ichidiki eng kichik qebile bolghan Binyamindin, jemetimmu Binyamin qebilisi ichidiki eng kichiki tursa? Néme üchün bu sözlerni manga deyla? — dédi.


\par }{\MM \VS{22}Samuil bolsa Saulni we xizmetkarini bashlap, méhmanxana öyige kirdi we ularni chaqirilghanlarning arisida törde olturghuzdi. Ular ottuzche adem idi.

\VS{23}Samuil ashpezge: — Men saqlap qoyghin dep, sanga tapshurghan héliqi taamni élip kelgin, dédi.


\par }{\MM \VS{24}Shuning bilen ashpez saqlap qoyghan chong ajritilghan qolni élip Saulning aldigha qoydi. Samuil: — Mana,
{\ADD{sanga}} saqlap qoyulghini shudur! Uni aldinggha élip yégin; chünki u men xelqni chaqirghan chéghimda atayin sanga atap élip qoyghandin tartip bu békitilgen waqitqiche saqlandi, dédi. Shuning bilen u küni Saul bilen Samuil tamaqta bille boldi.

\VS{25}Ular yuqiri jaydin chüshüp sheherge kirdi,
{\ADD{Samuil}} ögzide Saul bilen sözleshti.

\VS{26}Etisi tang sheherde orundin turghanda Samuil Saulni ögzidin chaqirip: — Ornungdin tur, men séni uzutup qoyay, dédi. Saul orundin turdi we ikkisi bille chiqti, — hem u Samuil bilen bille kochigha chiqti.

\VS{27}Ular sheherning ayighigha kétiwatqanda, Samuil Saulgha: Xizmetkargha aldimizda mangghach turghin, dep buyrughin, dédi. U shundaq qildi. Andin Samuil: — Sen turup tur, Perwerdigarning söz-kalamini sanga yetküzey, dédi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{10}{\SH Samuil Saulni mesih qilidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Samuil bir may komzikini élip uning béshigha töküp uni söyüp mundaq dédi: — «Mana bu, Perwerdigarning séni Öz mirasigha emir bolushqa mesih qilghini emesmu?
\FTNT{◼}{{\FR 10:1 }{\FT{{\BD{«mana bu, Perwerdigarning séni öz mirasigha emir bolushqa mesih qilghini emesmu?»}} — bezi kona köchürmilerde Samuilning sözliri: «Perwerdigar séni Öz xelqi Israil üstige hökümran qildi. Sen Perwerdigarning xelqi üstige seltenet qilisen we ularni etrapidiki düshmenlerning qolidin qutquzisen. Mana, shu ish Perwerdigar séni Öz mirasigha bash bolghili mesih qilghan emesmu?» buninggha qoshup déyilidu.}}}  \XREF{◘}{{\XO 10:1 }{\XT{Ros. 13:21.
}}}


\par }{\MM \VS{2}Sen bügün mendin ayrilghandin kéyin Binyamin zéminining chégrisidiki Zelzahqa yétip barghiningda Rahilening qebrisining yénida sanga ikki kishi uchraydu; ular sanga: «Sen izdep barghan éshekler tépildi, we mana, atang ésheklerdin ghem qilmay, belki siler üchün: Oghlumni qandaq qilip taparmen, dep ensirimekte» dep éytidu.

\VS{3}Sen u yerdin méngip, Tabordiki dub derixige yetkende Perwerdigarning aldigha bérish üchün Beyt-Elge chiqip kétiwatqan üch kishige uchraysen. Ulardin biri üch oghlaq, biri üch nan we yene biri bir tulum sharabni kötürüp kélidu.


\par }{\MM \VS{4}— Ular sanga salam qilip ikki nanni sunidu; sen berginini qolliridin alghin.
\XREF{◘}{{\XO 10:4 }{\XT{Hak. 18:15.
}}}

\VS{5}Andin sen «Xudagha
{\ADD{atalghan}} Gibéah sheherige barisen (u yerde Filistiylerning bir leshkergahi bar); sen shu sheherge kelseng chiltar, tembur, ney we lirilarni kötürüp yuqiri jayidin chüshken bir bölek peyghemberler sanga uchraydu. Ular bésharetlik sözlerni qilidu.
\FTNT{◼}{{\FR 10:5 }{\FT{{\BD{«Xudagha atalghan Gibéah sheherige barisen»}} — bashqa bir xil terjimisi: «Xudaning döngige barisen». Ibraniy tilida: «Xudaning Gibéahi» (Gibéah bir sheher, menisi «döng», «édir»).
{\BD{«lirilarni kötürüp yuqiri jayidin chüshken bir bölek peyghemberler»}} — yaki «lirilarni kötürüp yuqiri jayidin chüshidighan bir bölek peyghemberler».}}}  \XREF{◘}{{\XO 10:5 }{\XT{1Tar. 16:39; Chöl. 11:25}}}

\VS{6}Shuning bilen Perwerdigarning Rohi séning wujudunggha chüshidu, sen ular bilen birlikte bésharetlik sözlerni qilisen we yéngi bir adem bolisen.

\VS{7}Mushu alametler sanga kelgende, qolungdin néme kelse shuni qilghin. Chünki Xuda sen bilen billidur.

\VS{8}Andin mendin ilgiri Gilgalgha chüshüp barisen. Mana, men hem yéninggha chüshüp köydürme qurbanliqlar sunush we inaqliq qurbanliqliri qilish üchün kélimen. Men yéninggha bérip, néme qilishing kéreklikini uqturmighuche, méni yette kün saqlap turghin».
\XREF{◘}{{\XO 10:8 }{\XT{1Sam. 13:8.
}}}


\par }{\MM \VS{9}We shundaq boldiki, u burulup Samuildin ayrilghanda Xuda uninggha yéngi bir qelb ata qildi; we bu alametlerning hemmisi ashu küni emelde körsitildi.


\par }{\MM \VS{10}Ular Gibéahqa yétip kelgende mana, bir bölek peyghemberler uninggha uchridi; Xudaning Rohi uning wujudigha chüshti, buning bilen u ularning arisida bésharet qilishqa bashlidi.
\XREF{◘}{{\XO 10:10 }{\XT{1Sam. 19:19.
}}}

\VS{11}Uni ilgiri tonuydighanlarning hemmisi uning peyghemberlerning arisida bésharet qilghinini körgende ular bir-birige: — Kishning oghligha néme boptu? Saulmu peyghemberlerdin biri boldimu néme? — déyishti.

\VS{12}Emma yerlik bir adem: — Bularning atiliri kimler? — dédi. Shuning bilen: «Saulmu peyghemberlerning birimidu?» deydighan gep peyda boldi.
\FTNT{◼}{{\FR 10:12 }{\FT{{\BD{«Bularning
{\BDIT{, yeni peyghemberlerning}} atiliri kimler?»}} — mushu soal belkim peyghember bolush üchün aliyjanab yaki ésilzade ailiside tughulush shert emes, dégenni körsitidu.
{\BD{«Saulmu peyghemberlerning birimidu?»}} — mushu gep belkim (1) melum birsining ulugh bir ish qilalaydighanliqigha bolghan gumanni bildüridu; (2) uning eksiche, Saul esli «ulugh erbab» bolmisimu, addiy adem némishqa ulugh ishni qilalmaydiken, dégen pikirni bildüridu. 12-ayettiki «yerlik adem»ning soaligha qarighanda, biz ikkinchi pikirge mayilmiz.}}}  \XREF{◘}{{\XO 10:12 }{\XT{Gal. 1:24; 1Sam. 19:25}}}


\par }{\MM \VS{13}Emdi Saul bésharetlik sözlerni qilip bolup, yuqiri jaygha chiqip ketti.

\VS{14}Saulning taghisi uningdin we uning xizmetkaridin: — Nege bérip keldinglar? dep soridi. U: — Ésheklerni izdigili chiqtuq; lékin ularni tapalmay Samuilning qéshigha barduq, dédi.


\par }{\MM \VS{15}Saulning taghisi: — Samuilning silerge néme déginini manga éytip bergine, dédi.


\par }{\MM \VS{16}Saul taghisigha: — U jezm bilen bizge éshekler tépildi, dep xewer berdi, dédi. Lékin Samuilning padishahliq ishi toghruluq éytqan sözini uninggha dep bermidi.


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Samuil xelqni agahlanduridu
\par }
{\MM \VS{17}Samuil emdi xelqni Perwerdigarning aldigha jem bolunglar dep, Mizpahqa chaqirdi.

\VS{18}U Israilgha: — Israilning Xudasi Perwerdigar mundaq deydu: — «Men siler Israilni Misirdin chiqirip misirliqlarning qolidin azad qilip, silerge zulum qilghan hemme padishahliqlarning qolidin qutquzdum.

\VS{19}Lékin bügünki künde silerni béshinglargha chüshken barliq balayi’apetlerdin we barliq musheqqetlerdin qutquzghuchi Xudayinglardin waz kéchip uninggha: «Yaq. Üstimizge bir padishah békitip bergeysen» — dédinglar. Emdi özünglarni qebilenglar boyiche, jemetinglar boyiche Perwerdigarning aldigha hazir qilinglar» — dédi.
\XREF{◘}{{\XO 10:19 }{\XT{1Sam. 8:7; 1Sam. 8:19; 12:12.
}}}


\par }{\MM \VS{20}Shuning bilen Samuil Israilning hemme qebililirini aldigha jem qilip, chek tashliwidi, chek Binyamin qebilisige chiqti.
\XREF{◘}{{\XO 10:20 }{\XT{Ye. 7:14}}}

\VS{21}U Binyamin qebilisini jemet-jemetliri boyiche öz aldigha keltürüp chek tashliwidi, chek Matrining jemetige chiqti. Andin kéyin yene chek tashliwidi, Kishning oghli Saulgha chiqti. Ular uni izdiwidi, emma uni tapalmidi.


\par }{\MM \VS{22}Shunga ular Perwerdigardin yene: — U kishi bu yerge kélemdu? — dep soridi.

\par }{\MM Perwerdigar jawaben: — Mana, u yük-taqlarning arisigha yoshurunuwaldi, dédi.

\VS{23}Shunga ular yügürüp bérip uni shu yerdin élip keldi. U xelqning otturisida turghanda xalayiqning boyi uning mürisigimu kelmidi.
\XREF{◘}{{\XO 10:23 }{\XT{1Sam. 9:2}}}


\par }{\MM \VS{24}Samuil barliq xelqqe: — Emdi Perwerdigar tallighan kishige qaranglar! Derweqe barliq xelqning ichide uninggha yétidighan birsi yoqtur, dédi. We xelqning hemmisi: — Padishah yashisun! — dep towlashti.


\par }{\MM \VS{25}Samuil xelqqe padishahliq hoquq-qanunlirini uqturdi we uni oram yazma qilip yézip chiqip, Perwerdigarning aldigha qoydi. Andin Samuil hemme xelqni, herqaysisini öz öylirige qayturdi.

\VS{26}Saulmu hem Gibéahdiki öyige qaytti; köngülliri Xuda teripidin tesirlendürülgen bir türküm batur kishi uning bilen bille bardi.
\XREF{◘}{{\XO 10:26 }{\XT{1Sam. 13:2.
}}}

\VS{27}Lékin birnechche rezil kishi: — Bu kishi qandaqmu bizni qutquzalisun? — dep uni kemsitip uninggha héch sowghat bermidi; emma u anglimasliqqa saldi.
\FTNT{◼}{{\FR 10:27 }{\FT{{\BD{«birnechche rezil kishi»}} — ibraniy tilida: «Bélialning (Sheytanning) birnechche baliliri».}}}  \XREF{◘}{{\XO 10:27 }{\XT{1Sam. 11:12; 2Tar. 17:5.
}}}


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{11}{\SH Saul Yabeshtikilerge yardemge baridu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Shu waqitta Ammoniy Nahash chiqip Yabesh-Giléadni muhasirige aldi. Yabeshning hemme ademliri Nahashqa: — Eger biz bilen ehde tüzseng, sanga boysunimiz, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 11:1 }{\FT{{\BD{«Yabesh-Giléad»}} — démek, Giléad (rayoni)diki Yabesh.}}}


\par }{\MM \VS{2}Lékin Ammoniy Nahash ulargha: — Pütkül Israilgha deshnem qilish üchün her biringlarning ong közini oyup andin siler bilen ehde qilay, dédi.


\par }{\MM \VS{3}Yabeshning aqsaqalliri uninggha: — Bizge yette kün möhlet bergin; biz Israilning pütkül yurtigha elchilerni mangdurup andin kéyin bizni qutquzidighan adem chiqmisa, özimiz chiqip sanga teslim bolimiz, dédi.


\par }{\MM \VS{4}Emdi elchiler Saulning shehiri Gibéahqa kélip mushu sözlerni xelqning quliqigha yetküzdi; hemme xelq peryad kötürüp yighlidi.

\VS{5}We mana, Saul étizliqidin chiqip kalilarni heydep kéliwatatti, u: — Xelq néme dep yighlaydu, dep soridi. Ular Yabeshtin kelgen kishilerning sözlirini uninggha dep berdi.

\VS{6}Saul bu sözlerni anglighanda Xudaning Rohi uning üstige kélip, uning ghezipi qattiq qozghaldi.

\VS{7}U bir jüp uyni chépip parchilap, parchilirini elchilerning qoli arqiliq pütkül Israil zéminigha tarqitip: — Her kim kélip Saul bilen Samuilgha egeshmise, ularning uylirimu mushuninggha oxshash qilinidu, dédi.

\par }{\MM Shuning bilen Perwerdigarning qorqunchi xelqning üstige chüshti; shundaq boldiki, ular ittipaqliship bir ademdek jengge chiqti.
\XREF{◘}{{\XO 11:7 }{\XT{Hak. 20:1.
}}}

\VS{8}Saul ularni Bézek
{\ADD{dégen jayda}} sanighanda Israillar üch yüz ming, Yehudaning ademliri bolsa ottuz ming chiqti.

\VS{9}Ular kelgen elchilerge: — Giléadtiki Yabeshning ademlirige shundaq éytinglarki, ete kün chüsh bolghanda nijat silerge kélidu, dédi.

\par }{\MM Elchiler bérip shuni Giléadtiki Yabeshliqlargha yetküzdi; ular intayin xushal bolushti.


\par }{\MM \VS{10}Shuning bilen Yabeshtikiler: — Ete biz qéshinglargha chiqip
{\ADD{teslim bolimiz}}, siler bizni qandaq qilishqa layiq körsenglar, shundaq qilinglar, dédi.


\par }{\MM \VS{11}Etisi shundaq boldiki, Saul xelqni üch bölek qildi; ular kéche tötinchi jésekte leshkergahgha kirip Ammoniylarni kün chüsh bolghuche urup qirdi. Tirik qalghanlar bolsa shundaq parakende boldiki, ulardin ikki ademmu bir yerge kélelmidi.


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Saul padishah qilinidu
\par }
{\MM \VS{12}Xelq emdi Samuilgha: — Bizning üstimizge Saul padishah bolmisun dep éytqanlar kimler? Bu kishilerni keltürüp, ularni öltüreyli, dédi.
\XREF{◘}{{\XO 11:12 }{\XT{1Sam. 10:27.
}}}


\par }{\MM \VS{13}Lékin Saul: — Bügün héchkim öltürülmisun. Chünki bügün Perwerdigar Israilgha nusret berdi, dédi.


\par }{\MM \VS{14}Samuil xelqqe: — Qéni, Giléadqa bérip u yerde padishahliqni yéngibashtin tikleyli, dep éytti.


\par }{\MM \VS{15}Shuni déwidi, hemme xelq Giléadqa bérip Giléadta Perwerdigarning aldida Saulni padishah qildi; ular u yerde Perwerdigarning aldida inaqliq qurbanliqlirini keltürdi. Saul hem shuningdek barliq Israil shu yerde zor xushalliqqa chömdi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{12}{\MM \VerseOne{1}Samuil pütkül Israilgha: — Mana, men silerning barliq éytqan sözliringlarni anglap üstünglargha bir padishah qoydum;
\FTNT{◼}{{\FR 12:1 }{\FT{{\BD{«men silerning barliq éytqan sözliringlarni anglap üstünglargha bir padishah qoydum»}} — ibraniy tilida: «men silerning éytqan sözliringlarning hemmiside awazinglargha qulaq sélip bir padishah qoydum» déyilidu.}}}

\VS{2}Mana emdi padishah silerning aldinglarda yürmekte, men bolsam qérip béshim aqardi; mana, méning oghullirimmu aranglarda turidu. Yashliqimdin tartip bu kün’giche silerning aldinglarda méngip keldim.
\FTNT{◼}{{\FR 12:2 }{\FT{{\BD{«mana, méning oghullirimmu aranglarda turidu»}} — Samuilning déginining menisi, shübhisizki: «Özüm qéri; méning oghullirim öz gunahlirigha özliri mes’ul — siler ularni qandaq bir terep qilsanglar öz ixtiyaringlar. Men özüm silerning aldinglarda gunahkar emesmen» dégendek.}}}


\par }{\MM \VS{3}Mana bu yerde turuptimen. Perwerdigarning aldida we uning mesih qilin’ghinining aldida manga erzinglar bolsa dewéringlar; kimning uyini tartiwaldim? Kimning éshikini tartiwaldim? Kimning heqqini yédim? Kimge zulum qildim? Yaki men közümni kor qilish üchün kimdin para aldim? Shundaq bolsa denglar, we men uni silerge tölep bérimen, dédi.


\par }{\MM \VS{4}Ular jawab bérip: — Sen bizning heqqimizni yémiding, héchkimge zulum qilmiding we héch kishining qolidin birer nersinimu éliwalmiding, dédi.


\par }{\MM \VS{5}U ulargha: — Mende héch heqqinglar qalmighanliqigha Perwerdigar silerge guwah bolup we uning mesih qilghini hem bügün guwahchi bolsun, déwidi, ular: — U guwahtur, dédi.


\par }{\MM \VS{6}Samuil xelqqe mundaq dédi: «{\ADD{Guwahchi bolsa}} derweqe Musa bilen Harunni tiklep ata-bowiliringlarni Misir zéminidin chiqarghuchi Perwerdigardur!

\VS{7}Emdi ornunglardin turunglar, men Perwerdigarning aldida Perwerdigarning silerge we ata-bowiliringlargha yürgüzgen heqqaniy emellirini silerning aldinglargha qoyushqa söz qilay.


\par }{\MM \VS{8}Yaqup Misirgha kirgendin kéyin ata-bowiliringlar Perwerdigargha peryad qilghanda, Perwerdigar Musa bilen Harunni ewetti. Ular ata-bowiliringlarni Misirdin chiqirip bu yerde olturaqlashturdi.
\FTNT{◼}{{\FR 12:8 }{\FT{{\BD{«Yaqup Misirgha kirgendin kéyin...»}} — «Yaqup» mushu yerde Yaqupning ewladliri, yeni Israilni körsitidu.}}}  \XREF{◘}{{\XO 12:8 }{\XT{Yar. 46:5; Mis. 2:23; Mis. 3:10.
}}}

\VS{9}Emma ular öz Xudasi Perwerdigarni untudi; shunga u ularni Hazorning qoshunidiki serdar Siséraning qoligha, Filistiylerning qoligha hem Moabning padishahining qoligha tapshurup berdi; bular ular bilen jeng qilishti.
\XREF{◘}{{\XO 12:9 }{\XT{Hak. 4:2; Hak. 10:7; Hak. 3:12.
}}}

\VS{10}Shuning bilen ular Perwerdigargha peryad qilip: «Biz gunah qilip Perwerdigarni tashlap Baallar we Ashtarotlarning ibaditide bolduq; emma emdi bizni düshmenlirimizning qolidin qutquzghin, biz sanga ibadet qilimiz» dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 12:10 }{\FT{{\BD{«Perwerdigarni tashlap Baallar we Ashtarotlarning ibaditide bolduq»}} — «Baallar» we «Ashtarotlar» ikki xil butlarni körsitidu.}}}

\VS{11}We Perwerdigar Yerubbaal, Bédan, Yeftah we Samuilni ewetip, etrapinglardiki düshmenliringlarning qolidin silerni qutquzdi, shuning bilen tinch-aman turuwatqanidinglar.
\FTNT{◼}{{\FR 12:11 }{\FT{{\BD{«Perwerdigar Yerubbaal, Bédan, Yeftah we Samuilni ewetip...»}} — «Bédan» belkim Barakni körsitidu («Hak.» 4-babni körüng).}}}  \XREF{◘}{{\XO 12:11 }{\XT{Hak. 6:14; 10:3; 11:15.
}}}


\par }{\MM \VS{12}Lékin Xudayinglar Perwerdigar Özi padishahinglar bolsimu, Ammonning padishahi Nahashning silerge qarshi qopqinini körgininglarda siler: Yaq! Bir padishah üstimizge seltenet qilsun dep manga éyttinglar.
\XREF{◘}{{\XO 12:12 }{\XT{1Sam. 8:5, 19.
}}}

\VS{13}Emdi siler xalap tallighan, siler tiligen padishahqa qaranglar; mana, Perwerdigar silerning üstünglargha bir padishah qoydi.
\XREF{◘}{{\XO 12:13 }{\XT{1Sam. 10:19.
}}}


\par }{\MM \VS{14}Eger siler Perwerdigardin qorqup, uning qulluqida bolup, Uning awazigha qulaqliringlarni sélip, Uning emrige asiyliq qilmisanglar, siler hem üstünglarda seltenet qilghan padishah Xudayinglar Perwerdigargha egeshsenglar, emdi silerge yaxshi bolidu.
\XREF{◘}{{\XO 12:14 }{\XT{Qan. 1:26.
}}}

\VS{15}Lékin Perwerdigarning sözige qulaq salmay, belki Perwerdigarning emrige asiyliq qilsanglar, Perwerdigarning qoli ata-bowiliringlargha qarshi bolghandek silergimu qarshi bolidu.


\par }{\MM \VS{16}Emdi turunglar, Perwerdigar közliringlarning aldida qilidighan ulugh karametni körünglar!

\VS{17}Bügün bughday oridighan waqit emesmu? Men Perwerdigargha nida qilay, U güldürmama bilen yamghur yaghduridu. Shuning bilen silerning bir padishah tiligininglarning Perwerdigarning neziride zor rezillik ikenlikini körüp yétisiler».


\par }{\MM \VS{18}Andin Samuil Perwerdigargha nida qildi; shuning bilen Perwerdigar shu küni güldürmama bilen yamghur yaghdurdi. Xelq Perwerdigardin we Samuildin bek qorqti.

\VS{19}Xelqning hemmisi Samuilgha: — Xudaying Perwerdigargha bizni ölmisun dep keminiliring üchün dua qilghin; chünki hemme gunahlirimizning üstige yene yamanliq ashurup özimizge bir padishah tiliduq, dédi.


\par }{\MM \VS{20}Samuil xelqqe mundaq dédi: — Qorqmanglar; siler derweqe bu hemme rezillikni qilghansiler, lékin emdi Perwerdigargha egishishtin chetnimey, pütkül köngülliringlar bilen Perwerdigarning ibaditide bolunglar;

\VS{21}ademge payda yetküzmeydighan yaki ademni qutquzalmaydighan bihude ishlarni izdep, yoldin ézip ketmenglar; chünki ularning tayini yoqtur.

\VS{22}Chünki Perwerdigar Öz ulugh nami üchün Öz xelqini tashlimaydu; chünki Perwerdigar silerni Öz xelqi qilishni layiq körgendur.


\par }{\MM \VS{23}Manga nisbeten, siler üchün dua qilishtin toxtash bilen Perwerdigargha gunah qilish mendin néri bolsun; belki men silerge yaxshi we durus yolni ögitimen.

\VS{24}Peqet siler Perwerdigardin qorqup pütkül köngülliringlar we heqiqet bilen uning ibaditide bolunglar; chünki siler üchün qilghan ulugh karametlerge qaranglar!


\par }{\MM \VS{25}Lékin yamanliq qilsanglar, hem özünglar hem padishahinglar halak qilinisiler».


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{13}{\SH Saul Perwerdigarning sözliridin chiqip kétidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Saul
{\ADD{ottuz}} yashta padishah bolup Israilning üstide ikki yil seltenet qilghandin kéyin
\FTNT{◼}{{\FR 13:1 }{\FT{{\BD{«Saul ottuz yashta padishah bolup Israilning üstide ikki yil seltenet qilghandin kéyin...»}} — qedimki köchürmilerde bu ayet bashqa shekillerde körülidu. «Saul
{\BD{ottuz}} yashta...» dégen söz Tewratning grékche terjimisi (LXX)de körülidu. Saul jemiy qiriq yil seltenet qildi («Ros.» 13:21).}}}

\VS{2}Özige Israildin üch ming ademni ilghap aldi. Ikki mingi Mikmashta we Beyt-El taghlirida Saulning qéshida, bir mingi Binyamin zéminidiki Gibéahda Yonatanning qéshida idi. Emma u qalghan xelqning herbirini öz öylirige ketküzüwetti.


\par }{\MM \VS{3}Yonatan bolsa Filistiylerning Gébadiki leshkergahigha hujum qildi, Filistiyler buningdin xewer tapti. Saul bolsa: — Pütkül zémindiki ibraniylar anglap oyghansun dep, kanay chaldurdi.

\VS{4}Pütkül Israil Saulning Filistiylerning leshkergahigha hujum qilghanliqidin hemde Israilning Filistiylerge nepretlinidighanlikidin xewer tapti. Xelq Saulning keynidin Gilgalgha bérip yighildi.


\par }{\MM \VS{5}Filistiylerdin Israil bilen jeng qilghili üch ming jeng harwisi, alte ming atliq leshker we déngiz sahilidiki qumdek köp piyade leshker yighildi. Ular kélip Beyt-Awenning sherq teripidiki Mikmashta bargah tikti.
\FTNT{◼}{{\FR 13:5 }{\FT{{\BD{«Filistiylerdin Israil bilen jeng qilghili üch ming jeng harwisi, ...yighildi»}} — köp kona köchürülmilerde: «Filistiylerdin Israil bilen jeng qilghili ottuz ming jeng harwisi... yighildi» déyilidu. Lékin bundaq köp bolushi mumkin emes. Héch bolmighanda mushu «jeng harwiliri» ichide yük-taqlarni élip mangghan harwilarmu bar idi.
{\BD{«Beyt-Awen»}} — yeni «Beyt-El».}}}


\par }{\MM \VS{6}Israilning ademliri özlirining qattiq xiyim-xeterde qalghanliqini körüp gharlargha, chatqalliqlargha, qiya tashliqlargha, yuqiri jaylargha we azgallargha yoshurunuwélishti;
\FTNT{◼}{{\FR 13:6 }{\FT{{\BD{«Israilning ademliri özlirining qattiq xiyim-xeterde qalghanliqi»}} — «özlirining qattiq xiyim-xeterde qalghanliqi» belkim qoshunining ehwalini körsitishi mumkin.}}}

\VS{7}{\ADD{bezi}} Ibraniylar Iordan deryasidin ötüp, Gad we Giléadning zéminigha qéchip bardi. Lékin Saul Gilgalda qaldi, ademlirining hemmisi uninggha titrigen halda egeshti.


\par }{\MM \VS{8}Emdi Saul Samuil uninggha békitken waqitqiche yette kün kütüp turdi; lékin Samuil Gilgalgha kelmidi, xelq uningdin tarilip ketkili turdi.

\VS{9}Saul: — Köydürme qurbanliq bilen inaqliq qurbanliqlirini bu yerge — yénimgha élip kélinglar, dédi. Andin u özi köydürme qurbanliq ötküzdi.

\VS{10}We shundaq boldiki, u köydürme qurbanliqni tügitishi bilenla, mana Samuil keldi. Saul uninggha salam qilghili aldigha chiqti.


\par }{\MM \VS{11}Lékin Samuil: — Néme ishlarni qilding?! — dep soridi. Saul: — Xelq mendin tarilip ketkenlikini, silining békitken waqitta kelmigenliklirini, Filistiylerning Mikmashta yighilghinini kördum,

\VS{12}men ichimde: Emdi Filistiyler Gilgalgha chüshüp manga hujum qilmaqchi, men bolsam téxi Perwerdigargha iltija qilmidim, dédim. Shunga köydürme qurbanliq qilishqa özümni mejburlidim, dédi.


\par }{\MM \VS{13}Samuil Saulgha: — Sen exmeqliq qilding; sen Xudaying Perwerdigar sanga buyrughan emrni tutmiding; shundaq qilghan bolsang Perwerdigar Israilning üstidiki seltenitingni menggü mustehkem qilatti, dédi.

\VS{14}Lékin emdi selteniting mustehkem turmaydu. Perwerdigar Öz könglidikidek muwapiq bir ademni izdep tapti. Perwerdigar uni Öz xelqining bashlamchisi qildi, chünki sen Perwerdigar sanga buyrughanni tutmiding, dédi.


\par }{\MM \VS{15}Andin Samuil ornidin turup Gilgaldin kétip Binyamin zéminidiki Gibéahqa bardi. Saul bolsa öz yénidiki ademlerni sanidi; ular alte yüzche chiqti.

\VS{16}Saul bilen oghli Yonatan we ularning qéshida qalghan xelq Binyamin zéminidiki Gébada qélip qaldi, Filistiyler bolsa Mikmashta bargah tikkenidi.


\par }{\MM \VS{17}Qaraqchilar daim Filistiylerning bargahidin chiqip üch bölekke bölünetti. Bir bölek Shual zéminidiki Ofrahqa baridighan yolgha atlinatti,

\VS{18}bir bölek Beyt-Horon’gha baridighan yol bilen mangatti, yene bir bölek chölning chétidiki Zeboim jilghisigha qaraydighan zémindiki yolgha mangatti.


\par }{\MM \VS{19}Emma pütkül Israil zéminida héchbir tömürchi tépilmaytti; chünki Filistiyler: — Ibraniylar özlirige qilich yaki neyze yasiyalmisun, dep oylaytti.
\XREF{◘}{{\XO 13:19 }{\XT{Hak. 5:8.
}}}

\VS{20}Bu sewebtin Israillar hemmisi sapan chishliri, ketmenlirini, paltilirini we orghaqlirini bislash üchün Filistiylerning qéshigha baratti.

\VS{21}Ular sapan chishliri we ketmenler üchün üchtin ikki shekel, jotu, palta we zixlarni bislash üchün üchtin bir shekelni töleytti.

\VS{22}Shunga urush bolghanda Saul we Yonatanning qéshidiki xelqning héchbiride qilich ya neyze yoq idi; peqet Saul bilen oghli Yonatandila bar idi.


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Yonatan yalghuz jengge chiqidu
\par }
{\MM \VS{23}U waqitta Filistiylerning bir qarawullar etriti Mikmashtiki dawan’gha chiqqanidi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{14}{\MM \VerseOne{1}Bir küni Saulning oghli Yonatan yaragh kötürgüchisige: — Kelgin, udulimizdiki Filistiylerning qarawullar etritining yénigha chiqayli, dédi. Emma u atisigha héchnéme démidi.
\FTNT{◼}{{\FR 14:1 }{\FT{{\BD{«yaragh kötürgüchi»}} — bu ibarining bashqa birxil terjimisi «sawut-qalqan kötürgüchi».}}}

\VS{2}Saul bolsa Gibéahning chétidiki Migrondiki anar derixining tégide qaldi. Uning qéshidiki xelq alte yüzche idi
\XREF{◘}{{\XO 14:2 }{\XT{1Sam. 13:15}}}

\VS{3}(u waqitta efodni Axitubning oghli, Ixabodning akisi Axiyah kiyetti; u Shilohda turuwatqan, Perwerdigarning kahini idi. Axitub Finihasning oghli, Finihas Еlining oghli idi). Xelq bolsa Yonatanning ketkinlikini bilmigenidi.
\FTNT{◼}{{\FR 14:3 }{\FT{{\BD{«u waqitta efodni Axitubning oghli, Ixabodning akisi Axiyah kiyetti»}} — «efod»ning néme ikenlikini chüshinish üchün «Mis.» 28-babni we izahatlirini körüng. Bezi waqitlarda uning arqiliq Perwerdigarning iradisini yaki hökümlirini perq etkili bolatti. Adette peqet «bash kahin» efodni kiyetti.}}}


\par }{\MM \VS{4}Yonatan Filistiylerning qarawullar etriti terepke ötmekchi bolghan dawanning ikki teripide tüwrüktek tik qiya tashlar bar idi. Birining nami Bozez, yene birining nami Seneh idi.

\VS{5}Bir qiya tash shimaliy teripide bolup, Mixmash bilen qariship turatti, yene biri jebub teripide Gébaning udulida idi.

\VS{6}Yonatan yaragh kötürgüchisige: — Kel, bu xetnisizlerning qarawullar etritige chiqayli; Perwerdigar biz üchün bir ish qilsa ejeb emes, chünki Perwerdigarning qutquzushi üchün ademlerning köp yaki az bolushi héch tosalghu bolmaydu, dédi.


\par }{\MM \VS{7}Uning yaragh kötürgüchisi uninggha: — Könglüngde her néme bolsa shuni qilghin; barghin, mana, könglüng némini xalisa men sen bilen billimen, dédi.


\par }{\MM \VS{8}Yonatan: — Mana, biz u ademler terepke chiqip özimizni ulargha körsiteyli;

\VS{9}eger ular bizge: — Biz silerning qéshinglargha barghuche turup turunglar, dése ularning qéshigha chiqmay öz jayimizda turup turayli;

\VS{10}lékin ular: — Bizning qéshimizgha chiqinglar, dése, chiqayli. Chünki shundaq bolsa Perwerdigar ularni qolimizgha bériptu, dep bilimiz; mushundaq ish bizge bir bésharet bolidu, dédi.


\par }{\MM \VS{11}Ikkiylen özini Filistiylerning qarawullar etritige körsetti. Filistiyler: — Mana, Ibraniylar özini yoshurghan azgallardin chiqiwatidu, dédi.

\VS{12}Etrettikiler Yonatan bilen yaragh kötürgüchisige: — Bizge chiqinglar, biz silerge bir nersini körsitip qoyimiz, dédi. Yonatan yaragh kötürgüchisige: — Manga egiship chiqqin; chünki Perwerdigar ularni Israilning qoligha berdi, dédi.

\VS{13}Yonatan qol-putliri bilen ömilep chiqti, yaragh kötürgüchisi keynidin uninggha egeshti. Filistiyler Yonatanning aldida yiqilishti; yaragh kötürgüchisi keynidin kélip ularni qetl qildi.


\par }{\MM \VS{14}Shu tunji hujumda Yonatan bilen yaragh kötürgüchisi texminen yérim qoshluq yerde öltürgenler yigirmidek adem idi.
\FTNT{◼}{{\FR 14:14 }{\FT{{\BD{«yérim qoshluq yer»}} — «bir qoshluq yer» kala bilen bir kün ichide heydep bolghili bolidighan yer.}}}

\VS{15}Andin leshkergahdikikerni, dalada turuwatqanlarni, barliq etretlerdikilerni we bulang-talang qilghuchilarni titrek basti. Ular hem titrep qorqti, yermu tewrinip ketti; chünki bu chong qorqunch Xuda teripidin kelgenidi.


\par }{\MM \VS{16}Emdi Binyamin zéminidiki Gibéahda turuwatqan paylaqchilar kördiki, mana, leshker topliri tarmar bolup uyan-buyan yügürüshüp ketti.

\VS{17}Saul qéshidiki xelqqe: Ademlirimizni sanap kimning bu yerdin ketkenlikini éniqlanglar, dédi. Ular saniwidi, mana, Yonatan bilen yaragh kötürgüchisi yoq chiqti.

\VS{18}Saul Axiyahqa: — Xudaning ehde sanduqini élip kelgin, dédi. Chünki u waqitta Xudaning ehde sanduqi Israilning arisida idi.
\FTNT{◼}{{\FR 14:18 }{\FT{{\BD{«Xudaning ehde sanduqini élip kelgin»}} — bezi kona köchürmilerde: «efodni élip kelgin» déyilidu.}}}


\par }{\MM \VS{19}Saul kahin’gha söz qiliwatqanda Filistiylerning leshkergahida bolghan ghelwe barghanséri küchiyip ketti. Saul kahin’gha: — Qolungni yighqin, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 14:19 }{\FT{{\BD{«Saul kahin’gha: — Qolungni yighqin, dédi»}} — shübhisizki, Saul kahindin efodtiki «urim we tummim» («Mis.» 28:30, «Law.» 8:8, «Chöl.» 27:21) arqiliq Xudadin yolyoruq sorimaqchi idi. Lékin kéyinki xewerge qarighanda, Saul némǝ yolyoruqni kütmey derhal düshmernlerni qoghlighili turdi.}}}

\VS{20}Andin Saul we uning bilen bolghan hemme xelq yighilip jengge chiqti; we mana, Filistiylerning herbiri öz sepdishigha qarshi qilich kötürüp zor parakendilik boldi.
\FTNT{◼}{{\FR 14:20 }{\FT{{\BD{«yighilip jengge chiqti»}} — yaki «jar seliship jengge chiqti».}}}


\par }{\MM \VS{21}U waqittin ilgiri Filistiylerning arisida bolghan, ular bilen bille leshkergahning etrapigha chiqqan Ibraniylar bar idi; ularmu Saul we Yonatan bilen bille bolghan Israillargha qoshuldi.

\VS{22}Shuningdek Efraim taghlirida özini yoshurghan Israillar Filistiylerning qachqinini anglighanda soqushqa chiqip ularni qoghlidi.

\VS{23}Shuning bilen Perwerdigar u küni Israilgha nusret berdi. Soqush Beyt-Awenning u teripige ötti.


\par }{\MM \VS{24}Lékin Israilning ademliri u küni zor bésim astida qaldi. Chünki Saul ulargha qesem ichküzüp: — Men düshmenlirimdin intiqam almighuche kech bolushtin ilgiri taam yégen kishige lenet bolsun, dep éytqanidi. Shuning üchün xelqtin héchkim taam yémidi.

\VS{25}Emma barliq zémindiki qoshun bir ormanliqqa kirgende yer yüzide hesel bar idi.

\VS{26}Xelq ormanliqqa kirgende, mana bu hesel éqip turatti; lékin héchkim qolini aghzigha kötürmidi, chünki xelq qesemdin qorqatti.


\par }{\MM \VS{27}Lékin Yonatan atisining xelqqe qesem ichküzgenlikini anglimighanidi. Shunga u qolidiki hasini sunup uchini hesel könikige tiqip qoli bilen aghzigha saldi. Shundaq qilip közliri nurlandi.

\VS{28}Emma xelqtin biri: Séning atang xelqqe ching qesem ichküzüp: — Bügün taam yégen kishige lenet bolsun! dep éytqanidi. Shuning üchün xelq halsizlinip ketti, dédi.


\par }{\MM \VS{29}Yonatan: — Méning atam zémin’gha azar berdi; qaranglar, bu heseldin kichikkine tétishim bilenla közlirimning shunche nurlan’ghinini körmidinglarmu?

\VS{30}Xelq bügün düshmenlerdin tartiwalghan oljidin xalighinini yégen bolsa Filistiylerning arisidiki qirghinchiliq téximu zor bolmasmidi? — dédi.


\par }{\MM \VS{31}Ashu küni ular Mikmashtin tartip Filistiylerni qoghlap Ayjalon’ghiche urup qirishti; xelq tola hérip ketkenidi.

\VS{32}Shuning bilen xelq olja üstige étilip bérip, qoy, kala we mozaylarni tutup shu yerdila soydi. Andin xelq göshni qanni adaliwetmeyla yédi.
\FTNT{◼}{{\FR 14:32 }{\FT{{\BD{«Shuning bilen xelq olja üstige étilip bérip, qoy, kala we mozaylarni tutup shu yerdila soydi. Andin xelq göshni qanni adaliwetmeyla yédi»}} — Musa peyghemberge chüshürülgen qanun boyiche, qanni awwal adaliwetmey göshni yéyish gunah bolatti.}}}


\par }{\MM \VS{33}Saulgha xewer kélip: Mana, xelq qanni adaliwetmeyla göshni yep Perwerdigargha gunah qiliwatidu, dep éytildi. U: Siler Perwerdigargha asiyliq qildinglar! Emdi bu yerge yénimgha chong bir tashni domilitip kélinglar, dédi.

\VS{34}Saul yene: Siler xelqning arisigha chiqip ulargha: Herbiri öz kalisini, öz qoyini qéshimgha élip kélip bu yerde soyup yésun; lékin göshni qanni adaliwetmey yep, Perwerdigargha gunah qilmanglar, denglar, dédi. Bu kéche xelqning hemmisi herbiri öz kalisini élip kélip u yerde soydi.

\VS{35}Saul bolsa Perwerdigargha bir qurban’gah yasidi. Bu uning Perwerdigargha yasighan tunji qurban’gahi idi.


\par }{\MM \VS{36}Saul: — Bu kéchide Filistiylerning péyige chüshüp, ete tang atquche ularni talap héch birini tirik qoymayli, dédi. Xelq: — Néme sanga yaxshi körünse shuni qilghin, dep jawab berdi. Lékin kahin söz qilip: — Perwerdigarning yénigha kirip
{\ADD{yolyoruq sorap}} chiqayli, dédi.

\VS{37}Saul Xudadin: — Ya Filistiylerning keynidin chüsheymu? Sen ularni Israilning qoligha tapshuramsen? — dep soridi. Lékin u küni U uninggha héch jawab bermidi.

\VS{38}Saul: — I xelqning hemme chongliri, bu yerge chiqinglar. Bügün kim gunah qilghanliqini éniqlap béqinglar.
\FTNT{◼}{{\FR 14:38 }{\FT{{\BD{«Saul: — I xelqning hemme chongliri, bu yerge chiqinglar. Bügün kim gunah qilghanliqini éniqlap béqinglar»}} — Xuda Özige jawab bermigechke, Saul arimizda gunah bar, dep bildi.}}}  \XREF{◘}{{\XO 14:38 }{\XT{Hak. 20:2}}}

\VS{39}Chünki Israilgha nusret bergen Perwerdigarning hayati bilen qesem qilimenki, bu gunah hetta oghlum Yonatanda tépilsimu u jezmen öltürülsun, dédi. Lékin pütkül xelqtin héchkim uninggha jawab bermidi.


\par }{\MM \VS{40}Andin u pütkül Israilgha: — Siler bir terepte turunglar, men oghlum Yonatan yene bir terepte turayli, dédi. Xelq uninggha: — Néme sanga yaxshi körünse, shuni qilghin, dédi.


\par }{\MM \VS{41}Saul Israilning Xudasi Perwerdigargha: — Bu chek bilen eyni ehwalni ashkara qilghaysen, dédi. Chek bolsa Saul bilen Yonatanni körsetti, xelq qutuldi.
\FTNT{◼}{{\FR 14:41 }{\FT{{\BD{«Bu chek bilen eyni ehwalni ashkara qilghaysen»}} — Grék tilidiki LXX terjimiside «Némishqa bügün qulunggha jawab bermeysen? Eyib mende yaki oghlum Yonatanda bolsa, «urim» chiqsun; Israillarda bolsa «tummim» chiksun» déyilidu.}}}


\par }{\MM \VS{42}Saul: — Méning bilen oghlum Yonatanning otturisigha chek tashlanglar, dédi. Shundaq qiliwidi, chek Yonatan’gha chiqti.

\VS{43}Saul Yonatan’gha: — Qilghiningni manga éytqin, dédi. Yonatan uninggha: — Qolumdiki hasa bilen kichikkine hesel élip tétip baqtim we mana, shuning üchün men ölümge mehkum boldum! — dep jawab berdi.


\par }{\MM \VS{44}Saul: — Sen choqum ölüshüng kérek, i Yonatan; undaq qilmisam, Xuda manga séning béshinggha chüshkendinmu artuq chüshürsun! — dédi.


\par }{\MM \VS{45}Lékin xelq Saulgha: — Israilda bu ulugh nusretni qazan’ghan Yonatan öltürülemdu? Bundaq ish bizdin néri bolghay! Perwerdigarning hayati bilen qesem qilimizki, uning béshidin bir tal chach yerge chüshmeydu; chünki bügünki ishni u Xudaning yardimi bilen emelge ashurdi, dédi. Shundaq qilip xelq Yonatanni ölümdin xalas qildi.

\VS{46}Andin Saul Filistiylerni qoghlashtin toxtidi; Filistiylermu öz jayigha qaytip ketti.


\par }{\MM \VS{47}Shundaq qilip Saul Israilning seltenitini özining qildi; andin u chörisidiki düshmenlirige, yeni Moablar, Ammoniylar, Édomiylar, Zobahdiki padishahlar we Filistiylerge hujum qildi. U qaysi terepke yüzlense ghalip kéletti.
\FTNT{◼}{{\FR 14:47 }{\FT{{\BD{«U qaysi terepke yüzlense ghalip kéletti»}} — yaki «u qaysi terepke yüzlense ularni weyran qilatti».}}}

\VS{48}U zor jasaret körsitip Amaleklerni urup Israilni bulang-talang qilghuchilardin qutquzdi.


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Saulning jemeti
\par }
{\MM \VS{49}Saulning oghulliri Yonatan, Yishwi we Malqi-Shua idi; uning ikki qizining ismi bolsa — chongining Mérab, kichikining Miqal idi.

\VS{50}Saulning ayalining ismi Ahinoam bolup, u Aximaazning qizi idi. Saulning qoshunining serdari Abner idi; u Saulning taghisi Nerning oghli idi.

\VS{51}Saulning atisi Kish we Abnerning atisi Ner bolsa, ikkisi Abielning oghulliri idi.

\VS{52}Saul pütkül ömride Filistiyler bilen qattiq jengde bolup turdi. Saul özi herqachan batur ya palwanlarni körse, uni öz xizmitige salatti.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{15}{\SH Saulning padishahliq hoquqidin mehrum qilinishi
\par }
{\MM \VerseOne{1}Emdi Samuil Saulgha: — Perwerdigar séni Öz xelqi Israil üstige padishah bolush üchün mesih qilghili méni ewetkenidi; emdi Perwerdigarning sözini anglighin.

\VS{2}Samawi qoshunlarning Serdari bolghan Perwerdigar mundaq deydu: — Men Amaleklerning Israilgha qilghan muamilisini, yeni Israil Misirdin chiqqanda ularning yolda ulargha qandaq qarshiliq körsetkenlikini könglümge pükkenmen.
\XREF{◘}{{\XO 15:2 }{\XT{Mis. 17:8, 14; Qan. 25:17}}}

\VS{3}Emdi bérip Amaleklerni urup ularning hemmisini weyran qilip ularni héch ayimayla, er bolsun, ayal bolsun, ösmür bolsun, bowaq bolsun, kala-qoy, töge we ishek hemmisini yoqatqin, dédi.

\VS{4}Saul xelqni jem qilip ularni Telaim shehiride saniwidi, ikki yüz ming piyade esker, Yehuda qebilisidin on ming adem chiqti.

\VS{5}Saul Amaleklerning shehirige kelgende shu yerdiki wadida böktürme qoydi.
\FTNT{◼}{{\FR 15:5 }{\FT{{\BD{«Amaleklerning shehirige»}} — yaki «Amaleklerning sheherlirige».}}}


\par }{\MM \VS{6}Andin Saul Kéniylerge: — Chiqip kétinglar, silerni ular bilen qoshup yoqatmasliqim üchün Amaleklerning arisidin chiqip kétinglar; chünki Israil Misirdin chiqqanda siler ularning hemmisige méhribanliq körsetkensiler, dédi. Shuning bilen Kéniyler Amaleklerdin chiqip ketti.
\XREF{◘}{{\XO 15:6 }{\XT{Mis. 18:10, 19; Chöl. 10:29; Hak. 1:16}}}

\VS{7}Emdi Saul Amaleklerni Hawilahdin tartip Misirning udulidiki Shurghiche qoghlap urdi.

\VS{8}U Amaleklerning padishahi Agagni tirik tutti, emma barliq xelqni qilich bisi bilen pütünley yoqatti.
\XREF{◘}{{\XO 15:8 }{\XT{Chöl. 24:7}}}


\par }{\MM \VS{9}Lékin Saul bilen xelq Agagni ayidi we qoy-kala, bordalghan mal we qozilardin eng ésillerning hemmisini, jümlidin néme yaxshi bolsa shuni ayap ularni halak qilishqa qoli barmidi; lékin néme yarimas we zeip bolsa shularning hemmisini ular yoqatti.
\FTNT{◼}{{\FR 15:9 }{\FT{{\BD{«Saul bilen xelq ... qoy-kala, bordalghan mal we qozilardin eng ésillerning hemmisini ...halak qilishqa qoli barmidi»}} — «bordalghan mal» dégenning bashqa xil terjimisi: «ikkinchi tughulghan mal».}}}


\par }{\MM \VS{10}Shuning bilen Perwerdigarning sözi Samuilgha kélip mundaq dégǝndǝ: —
\FTNT{◼}{{\FR 15:10 }{\FT{{\BD{«Perwerdigarning sözi Samuilgha kélip mundaq dégǝndǝ...»}} — yaki «Perwerdigarning sözi Samuilgha kélip mundaq dédi» dep ipadilinidu. Tawratta biryüzdin artuq qetimmu «Perwerdigarning sözi palanchi ademge kélip mundaq dédi» dégen ibare tépilidu. Éniqqi, «Perwerdigarning sözi» bir shexsge oxshaydu. Yar. 3:8 «Ular Perwerdigar Xudaning awazining baghda mangghanliqini anglap qélip...» dégenliktimu «Perwerdigar Hudaning awazi» bir Shexsni körsitidu. Shübhisizqi, bu Shexs «Üchte bir»diki ikkinchi Shexsdur.}}}

\VS{11}«Saulni padishah qilghinimgha pushayman qildim, chünki u manga egishishtin yénip Méning sözümge emel qilmidi».

\par }{\MM Samuil azar chékip pütkül bir kéche Perwerdigargha peryad kötürdi.


\par }{\MM \VS{12}Etisi Samuil Saulning aldigha chiqish üchün tang seherdila ornidin turdi. Samuilgha: — Saul Karmelge bardi we mana, u özige bir abide turghuzup andin yénip Gilgalgha chüshüptu, dégen xewer bérildi.


\par }{\MM \VS{13}Samuil Saulning qéshigha kelgende Saul uninggha: — Perwerdigar séni mubarekligey! Perwerdigarning sözlirige emel qildim, dédi.


\par }{\MM \VS{14}Lékin Samuil: — Undaq bolsa quliqimgha anglan’ghan qoyning merishi bilen men anglawatqan kalining mörishi zadi nedin keldi? — dédi.


\par }{\MM \VS{15}Saul jawab bérip: — Ular Amaleklerdin élip kélindi; chünki xelq Xudaying Perwerdigargha qurbanliq qilish üchün qoy-kalining ésillirini ayap qaldurup qoydi; qalghinini bolsa pütünley yoqattuq, dédi.


\par }{\MM \VS{16}Samuil Saulgha: — Qoy, bu gépingni! Men Perwerdigarning bu kéche manga néme déginini sanga éytip bérey, dédi. U uninggha: — Éytqin, dédi.


\par }{\MM \VS{17}Samuil mundaq dédi: — Öz neziringde kichik hésablan’ghan waqtingdila Perwerdigar séni Israilning üstige padishah bolsun dep, mesih qilishi bilen sen Israil qebililirining béshi bolghan emesmiding?

\VS{18}Andin Perwerdigar séni: — Sen bérip gunahkar Amaleklerni halak qilghin; ularni yoqatquche ular bilen soqushqin, dep ewetkenidi.

\VS{19}Emdi némishqa Perwerdigarning sözige qulaq salmay, belki olja üstige düm chüshüp, Perwerdigarning neziride yaman bolghanni qilding?


\par }{\MM \VS{20}Saul Samuilgha: — Men heqiqeten Perwerdigarning sözige qulaq saldimghu! Perwerdigar méni ewetken yol bilen mangdim we Amaleklerning padishahi Agagni élip kélip Amaleklerning özini pütünley yoqattim.

\VS{21}Emma xelq bolsa oljidin qoy bilen kala, yeni yoqitishqa békitilgen nersilerdin eng ésilini élip Xudaying Perwerdigargha Gilgalda qurbanliq qilish üchün élip keldi, dédi.


\par }{\MM \VS{22}Samuil: — Perwerdigar köydürme qurbanliqlar bilen teshekkür qurbanliqlirini keltürüshtin söyünemdu, ya Perwerdigarning sözige itaet qilishtin söyünemdu? Mana itaet qilmaqliq qurbanliq qilmaqliqtin ewzel, köngül qoyush qochqar yéghini sunushtin ewzeldur.
\XREF{◘}{{\XO 15:22 }{\XT{Top. 4:17; Hosh. 6:6; Mat. 9:13; 12:7}}}


\par }{\MM \VS{23}Chünki asiyliq bolsa jadugerlik gunahi bilen oxshashtur,

\par }{\MM Bashbashtaqliq qebihlik we butpereslikke barawerdur.

\par }{\MM Sen Perwerdigarning sözini tashlighining üchün,

\par }{\MM Perwerdigar séni tashlap padishahliqtin mehrum qildi, — dédi.


\par }{\MM \VS{24}Saul Samuilgha: — Men gunah sadir qildim, chünki men Perwerdigarning emridin we séning sözüngdinmu chiqtim; chünki men xelqtin qorqup ularning sözige kirdim.

\VS{25}Emdi gunahimni epu qilghin; méning Perwerdigargha sejde qilishim üchün méning bilen qaytip barghin, dédi.


\par }{\MM \VS{26}Samuil Saulgha: — Men séning bilen qaytip barmaymen; chünki sen Perwerdigarning sözini tashlighansen, we Perwerdigar séni tashlap padishahliqtin mehrum qildi, dédi.


\par }{\MM \VS{27}Samuil kétishke burulghinida Saul uning tonining péshini tutuwaldi, u yirtilip ketti.

\VS{28}Samuil uninggha: — Perwerdigar bügün Israilning padishahliqini sendin yirtip élip sendin ewzel bolghan bir yéqininggha tapshurdi.

\VS{29}Israilning Janabiy Aliyisi Bolghuchi yalghan sözlimeydu yaki niyitidin yanmaydu; chünki u adem balisidek niyitidin yan’ghuchi emestur, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 15:29 }{\FT{{\BD{«Israilning Janabiy Aliyisi Bolghuchi»}} — Xudani körsitidu, elwette.}}}  \XREF{◘}{{\XO 15:29 }{\XT{Chöl. 23:19; Yaq. 1:17}}}


\par }{\MM \VS{30}Saul: — Men gunah sadir qildim. Lékin xelqimning aqsaqallirining we Israilning aldida manga izzet qilip méning bilen yénip barghin; shuning bilen Xudaying Perwerdigargha sejde qilalaymen, dédi.


\par }{\MM \VS{31}Shuning bilen Samuil Saul bilen yénip bardi we Saul Perwerdigargha sejde qildi.


\par }{\MM \VS{32}Andin Samuil: — Amaleklerning padishahi Agagni méning aldimgha élip kélinglar, dédi. Agag bolsa xushluq bilen uning qéshigha bardi. Agag könglide: — Shübhisizki, ölüm dehshiti ötüp ketti, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 15:32 }{\FT{{\BD{«... Agag bolsa xushluq bilen uning qéshigha bardi. Agag könglide: — Shübhisizki, ölüm dehshiti ötüp ketti, dédi»}} — bu ayetni ibraniy tilida chüshinish tes. Bashqa bir terjimisi: «... Agag bolsa titrigen halda uning qéshigha bardi. Agag: — Derweqe ölümning achchiqi qorqunchluqtur! — dédi».}}}


\par }{\MM \VS{33}Emma Samuil: — Séning qiliching xotunlarni balisiz qilghandek séning anangmu xotunlarning arisida balisiz bolidu, déwidi, Samuil Agagni Gilgalda Perwerdigarning aldida chanap pare-pare qildi.


\par }{\MM \VS{34}Andin Samuil Ramahqa bardi. Saul bolsa «Saulning yurti Gibéah» dégen jaydiki öyige chiqip ketti.

\VS{35}Samuil ölgen künigiche Saul bilen qayta körüshmidi. Emma Samuil Saul üchün qayghurdi. Perwerdigar Saulni Israilning üstige padishah qilghanliqidin epsuslandi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{16}{\SH Samuil Dawutning padishah bolushi üchün uni mesih qilidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Perwerdigar Samuilgha: — Sen qachan’ghiche Saul üchün qayghurup yürisen? Men uni Israilgha seltenet qilishtin mehrum qilip tashlighan emesmu? Münggüzüngni zeytun méyi bilen toldurup barghin. Men séni Beyt-Lehemlik Yessening qéshigha ewetimen. Uning oghulliridin padishah bolushqa özümge birni békittim, dédi.


\par }{\MM \VS{2}Samuil bolsa: — Men qandaq barimen? Saul bu ishni anglisa méni öltürüwétidu! — dédi. Perwerdigar: — Özüng bilen bir inekni alghach bérip Perwerdigargha qurbanliq qilish üchün keldim, dégin.

\VS{3}Yesseni qurbanliqqa chaqirghin, andin Men sanga qilidighiningni ayan qilimen; we Men sanga dégen birsini Özüm üchün mesih qilghin, dédi.


\par }{\MM \VS{4}Samuil Perwerdigarning déginini ada qilip Beyt-Lehemge bardi. Yétip kelgende sheherning aqsaqalliri titrigen halda chiqip: — Bizge tinch-amanliq élip keldingmu? — dep soridi.


\par }{\MM \VS{5}U: — Tinch-amanliq élip keldim; Perwerdigargha qurbanliq sunushqa keldim. Siler özünglarni haramdin paklap men bilen bille qurbanliqqa kélinglar, dédi. Shuning bilen u Yesse bilen oghullirini halal qilip qurbanliqqa chaqirdi.

\VS{6}Ular kelgende Samuil Éliabni körüp ichide: — Perwerdigarning mesih qilidighini shübhisizki Özining aldida turidu, dédi.


\par }{\MM \VS{7}Lékin Perwerdigar Samuilgha: — Uning teqi-turqigha yaki boyigha qarimighin. Men uni shalliwettim, chünki Xuda insan körgendek körmeydu; insan bolsa sirtqi qiyapitige qaraydu, lékin Perwerdigar qelbge qaraydu, dédi.
\XREF{◘}{{\XO 16:7 }{\XT{1Tar. 28:9; Zeb. 7:9; ; 147:10-11; Yer. 11:20; 17:10; 20:12}}}


\par }{\MM \VS{8}Andin Yesse Abinadabni chaqirip Samuilning aldidin ötküzdi. Emma Samuil: — Perwerdigar buni hem tallimidi, dédi.


\par }{\MM \VS{9}Andin Yesse Shammahni uning aldidin ötküzdi. Emma Samuil: — Perwerdigar buni hem tallimidi, dédi.


\par }{\MM \VS{10}Shuninggha oxshash Yesse oghullirining yettisini Samuilning aldidin ötküzdi. Lékin Samuil Yessege: — Perwerdigar bularni hem tallimidi, dédi.


\par }{\MM \VS{11}Samuil Yessedin: — Barliq yigitler mushularmu? dep soridi. U: — Hemmidin kichiki qaldi. Lékin mana, u qoy béqiwatidu, dédi. Samuil Yessege: — Uni chaqirtip élip kelgin, chünki u kelmigüche dastixanda olturmaymiz, dédi.
\XREF{◘}{{\XO 16:11 }{\XT{2Sam. 7:8; Zeb. 78:70-71}}}


\par }{\MM \VS{12}{\ADD{Yesse}} adem mangdurup uni keltürdi. U chirayida qan yügürüp turidighan, közliri chirayliq we kélishken yigit idi. Perwerdigar: — Qopup uni mesih qilghin, chünki
{\ADD{Méning tallighinim}} shudur! dédi.

\VS{13}Samuil may münggüzini élip uni qérindashlirining arisida mesih qildi. U kündin tartip Perwerdigarning Rohi Dawutning wujudigha chüshti. Samuil bolsa qopup Ramahqa ketti.
\XREF{◘}{{\XO 16:13 }{\XT{Zeb. 89:20-21; Ros. 7:46; 13:22}}}


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Dawut Saulning aldigha kélidu
\par }
{\MM \VS{14}Emdi Perwerdigarning Rohi Sauldin ketkenidi, we Perwerdigar teripidin bir yaman roh uni perishan qildi.

\VS{15}Saulning xizmetkarliri uninggha: — Mana Xuda teripidin bir yaman roh séni perishan qilidu.

\VS{16}Emdi ghojimiz özliri aldiliridiki xizmetkarlirini derhal buyrughayliki, ular chiltar chélishqa usta ademni tapsun; we shundaq boliduki, Xuda teripidin yaman roh üstlirige kelse u chiltar chalsun, uning bilen halliri obdan bolidu, dédi.


\par }{\MM \VS{17}Saul xizmetkarlirigha: — Méning üchün chiltar chélishqa usta bir ademni tépip qéshimgha élip kélinglar, dédi.


\par }{\MM \VS{18}Ghulamlardin biri uninggha: — Mana Beyt-Lehemlik Yessening chiltargha usta bir oghlini kördüm. U özi batur bir jengchi, gepte hoshyar we kélishken adem iken, shundaqla Perwerdigar uning bilen bille iken, dédi.


\par }{\MM \VS{19}Shuning bilen Saul Yessege elchilerni mangdurup: — Qoy baqidighan oghlung Dawutni manga ewetkin, dep éytti.


\par }{\MM \VS{20}Yesse bir éshekni teyyarlap uninggha nan bilen bir tulum sharab we bir oghlaqni artip, bularni oghli Dawutning qoli bilen Saulgha ewetti.

\VS{21}Shuning bilen Dawut Saulning qéshigha kélip uning aldida turdi. Saul uninggha tolimu amraq idi; u Saulning yaragh kötürgüchisi boldi.

\VS{22}Andin Saul Yessege xewer ewetip: — Dawut méning aldimda tursun; chünki u nezirimge yaqti, dep éytti.


\par }{\MM \VS{23}Emdi shundaq boliduki, u
{\ADD{yaman}} roh Xuda teripidin Saulning üstige kelgende Dawut chiltarni élip qoli bilen chaldi. Buning bilen Saul aram tépip hali obdan bolup yaman roh uningdin chiqip ketti.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{17}{\SH Dawut bilen Goliat
\par }
{\MM \VerseOne{1}Emma Filistiyler jeng qilish üchün qoshunlirini yighdi. Ular Yehudagha tewe Sokohda jem bolup, Sokoh bilen Azikah otturisidiki Efes-Dammimda chédirlarni tikti.

\VS{2}Saul bilen Israillarmu jem bolup Élah jilghisida chédirlirini tikip Filistiyler bilen jeng qilghili sep tüzdi.
\FTNT{◼}{{\FR 17:2 }{\FT{{\BD{«Élah jilghisida»}} — yaki «dublar jilghisida».}}}

\VS{3}Filistiyler bir tereptiki taghda, Israillar yene bir tereptiki taghda turatti; otturisida jilgha bar idi.


\par }{\MM \VS{4}Shu waqitta Filistiylerning leshkergahidin Gatliq Goliat isimlik bir chémpiyon palwan chiqip keldi. Uning égizliki alte gez bir ghérich idi.
\FTNT{◼}{{\FR 17:4 }{\FT{{\BD{«Uning égizliki alte gez bir ghérich idi»}} — Tewrattiki «gez» bir jeynekke barawer bolup, yeni 45 santimétr idi. Démek Goliatning égizliki 2.8 métr idi.}}}

\VS{5}Béshigha mis dubulgha, uchisigha qasiraqliq sawut kiygenidi. Uning bu mis sawuti bolsa besh ming shekel kéletti.
\FTNT{◼}{{\FR 17:5 }{\FT{{\BD{«Uning bu mis sawuti bolsa besh ming shekel kéletti»}} — «besh ming shekel» belkim 60-100 kilogram bolushi mumkin.}}}

\VS{6}Pachaqlirigha mistin tizliq baghlighan, öshnisige mis atma neyze qisturuwalghanidi.

\VS{7}Uning neyzisining sépi bolsa bapkarning xadisidek idi; neyzisining béshi alte yüz shekel kéletti; qalqan kötürgüchisi uning aldida mangatti.


\par }{\MM \VS{8}U ornida turup Israilning qoshunlirigha mundaq towlaytti: — «Siler némishqa jeng qilish üchün sep tüzgensiler? Men Filistiy emesmu? Siler bolsanglar Saulning qullirighu? Aranglardin bir ademni tallap chiqinglar, u men bilen élishishqa chüshsun!

\VS{9}U men bilen éliship méni urup öltürelse, biz silerning qulliringlar bolimiz. Lékin men uni meghlup qilip öltürsem, siler bizning qullirimiz bolup bizning xizmitimizde bolusiler».

\VS{10}Shu Filistiy yene söz qilip: — Men bügün Israilning qoshunigha haqaret qildimghu? Siler bir ademni chiqiringlar, biz élishayli! — dédi.


\par }{\MM \VS{11}Saul bilen hemme Israil bu Filistiyning sözlirini anglap, alaqzade bolup bek qorqti.


\par }{\MM \VS{12}Dawut Yehuda yurtidiki Beyt-Lehemde olturuqluq Yesse dégen Efratliq ademning oghli idi. Yessening sekkiz oghli bar idi. Saulning künliride u xéli yashinip qalghanidi.

\VS{13}Yessening üch chong oghli Saul bilen jengge chiqqanidi. Jengge chiqqan üch oghulning tunjisining ismi Éliab, ikkinchisining ismi Abinadab we üchinchisining Shammah idi.

\VS{14}Dawut hemmidin kichiki idi. Üch chong oghli Saulgha egiship chiqqanidi.

\VS{15}Bezide Dawut Saulning qéshidin öz atisining qoylirini béqish üchün qaytip kéletti.
\XREF{◘}{{\XO 17:15 }{\XT{1Sam. 16:19}}}


\par }{\MM \VS{16}Ashu Filistiy bolsa qiriq kün’gichilik her etigen we kechte chiqip turdi.


\par }{\MM \VS{17}Yesse oghli Dawutqa: — Bu efah qomachni we bu on nanni élip leshkergahgha téz bérip akiliringgha bergin,
\FTNT{◼}{{\FR 17:17 }{\FT{{\BD{«bu efah qomach»}} — bir «efah» 27-30 litr bolushi mumkin.}}}

\VS{18}bu on parche qurutni ularning mingbéshigha bérip akiliringning ehwalini sorap ularning képil xétini élip kelgin, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 17:18 }{\FT{{\BD{«akiliringning ehwalini sorap ularning képil xétini élip kelgin»}} — mushu «képil xéti» belkim ular Dawut aparghan nersilerni qobul qilghanliqining ispati bolushi mumkin.}}}


\par }{\MM \VS{19}Saul, shu
{\ADD{üch oghul}} we Israilning hemme ademliri Élah jilghisida turup Filistiylerge qarshi jeng qilatti.


\par }{\MM \VS{20}Dawut bolsa etisi seher qopup qoylarni bir baqquchining qoligha tapshurup, ashliq-tülükni élip Yesse uninggha tapilighandek, qoshun istihkamigha yetkende, jengge chiqidighan leshkerler sören kötürüwatqanidi.
\XREF{◘}{{\XO 17:20 }{\XT{1Sam. 26:5}}}

\VS{21}Israil we Filistiyler bir-birige udulmu’udul turup soqushqa sep tüzdi.

\VS{22}Dawut bolsa élip kelgen nersilerni yük-taqlargha qarighuchining qoligha tapshurup sep arisigha yügürüp bérip akiliridin tinchliq soridi.

\VS{23}U ular bilen sözliship turghanda, Filistiylerdin bolghan Goliat dégen chémpion palwan Filistiylerning sépidin chiqip yene héliqi gepni qildi; Dawut uni anglidi.

\VS{24}Israilning hemme ademliri bu ademni körgende qéchip kétishti we bek qorqti.


\par }{\MM \VS{25}Israilning ademliri bir-birige: — Chiqiwatqan bu ademni kördünglarmu? U Israilgha haqaret qilish üchün chiqidu. Shundaq boliduki, uni öltürgen ademge padishah köp mal-mülük in’am qilidu, öz qizini uninggha xotunluqqa béridu hem atisining jemetini Israil teweside baj-alwandin xalas qilidu, dédi.


\par }{\MM \VS{26}Dawut öz yénida turghan ademlerdin: — Bu Filistiyni öltürüp Israilgha qilin’ghan shu haqaretni yoqatqan kishige néme qilinidu? Chünki bu xetnisiz Filistiy zadi kim? U qandaqsige menggü hayat bolghuchi Xudaning qoshunlirigha haqaret qilishqa pétinidu? — dédi.


\par }{\MM \VS{27}Xalayiq uninggha aldinqilarning dégen sözi boyiche jawab bérip: — Uni öltürgen kishige mundaq-mundaq qilinidu, dédi.


\par }{\MM \VS{28}Lékin uning chong akisi Éliab uning u ademler bilen sözleshkinini anglap qaldi; Éliabning Dawutqa achchiqi kélip: — Némishqa bu yerge kelding? Chöldiki u azghine qoyni kimge tashlap qoydung? Men kibirlikingni we könglüngning yamanliqini bilimen. Sen alayiten jengni körgili kelding, dédi.


\par }{\MM \VS{29}Dawut: — Men néme qildim? Peqet bir söz qilsam bolmamdiken? — dédi.


\par }{\MM \VS{30}Dawut burulup bashqisidin aldinqidek soridi, xelq aldida éytqandek uninggha jawab berdi.


\par }{\MM \VS{31}Emma birsi Dawutning éytqan sözlirini anglap qélip Saulgha yetküzdi; u Dawutni chaqirtip keldi.

\VS{32}Dawut Saulgha: — Bu kishining sewebidin héchkimning yüriki su bolmisun. Silining qulliri bu Filistiy bilen soqushqili chiqidu, dédi.


\par }{\MM \VS{33}Saul Dawutqa: — Sen bu Filistiy bilen soqushqili barsang bolmaydu! Sen téxi yash, emma u yashliqidin tartipla jengchi idi, dédi.


\par }{\MM \VS{34}Dawut Saulgha: — Qulliri öz atisining qoylirini béqip keldim. Bir shir yaki éyiq kélip padidin bir qozini élip ketse,

\VS{35}men uning keynidin qoghlap uni urup qozini aghzidin qutquzup alattim. Eger qopup manga hujum qilsa men uni yaylidin tutuwélip urup öltürettim.

\VS{36}Qulliri hem shir hem éyiqni öltürgen; bu xetnisiz Filistiymu ulargha oxshash bolidu. Chünki u menggü hayat bolghuchi Xudaning qoshunigha haqaret keltürdi — dédi.

\VS{37}Dawut sözini dawam qilip: — Méni shirning changgilidin we éyiqning changgilidin qutquzghan Perwerdigar oxshashla bu Filistiyning qolidin qutquzidu, dédi. Saul Dawutqa: — Barghin, Perwerdigar séning bilen bille bolghay, dédi.


\par }{\MM \VS{38}Andin Saul Dawutqa öz jeng kiyimlirini kiygüzüp, béshigha mis dubulghini taqap we uninggha bir jeng sawutini kiygüzdi.

\VS{39}Dawut bolsa Saulning qilichini kiyimning üstige ésip, méngip baqti; chünki u bularni kiyip baqmighanidi. Shuning bilen Dawut Saulgha: — Men bularni kiyip mangalmaydikenmen; chünki burun kiyip baqmighan, dep ularni séliwetti.

\VS{40}U qoligha hasisini élip, ériqtin besh siliq tash ilghap padichi xaltisining yanchuqigha saldi; u salghusini qoligha élip Filistiyge yéqin bardi.

\VS{41}Filistiy bolsa chiqip Dawutqa yéqinlashti, qalqan kötürgüchisimu uning aldida mangdi.


\par }{\MM \VS{42}Filistiy Dawutqa birqur sepsélip qarap mesxire qildi. Chünki u téxi yash, bughday önglük we kélishken yigit idi.

\VS{43}Filistiy Dawutqa: — Sen hasa kötürüp aldimgha kepsen? Sen méni it dep oylap qaldingmu? — dep öz butlirining namlirini tilgha élip Dawutni qarghidi.

\VS{44}Filistiy Dawutqa yene: — Bu yaqqa kel, men göshüngni asmandiki uchar-qanatlargha we dalalardiki yirtquchlargha yem qilimen, dédi.


\par }{\MM \VS{45}Dawut Filistiyke: — Sen qilich, neyze we atma neyzini kötürüp manga hujum qilghili kelding; lékin men sen haqaret qilghan, Israilning qoshunlirining Xudasi bolghan Perwerdigarning nami bilen aldinggha hujumgha chiqtim — dédi.


\par }{\MM \VS{46}«Del bügün Perwerdigar séni méning qolumgha tapshuridu. Men séni öltürüp béshingni késip alimen; men leshkergahdiki Filistiylerning jesetlirinimu asmandiki uchar-qanatlargha we dalalardiki yirtquchlirigha yem qilimen. Buning bilen pütkül jahan Israilda bir Xudaning bar ikenlikini bilidu

\VS{47}we bu pütkül jamaet Perwerdigarning nusret bérishining qilich, neyze bilen emes ikenlikini bilidu; chünki bu jeng bolsa Perwerdigarningkidur, U séni qolimizgha tapshuridu».


\par }{\MM \VS{48}Filistiy Dawutqa hujum qilghili qopup yéqin kelgende Dawut uninggha hujum qilghili Filistiy qoshunining sépige qarap yügürdi.

\VS{49}Dawut qolini xaltisigha tiqip bir tashni chiqirip salghugha sélip Filistiyge qaritip atti; tash Filistiyning péshanisige tegdi. Tash uning péshanisige pétip ketti, u düm chüshüp yerge yiqildi.


\par }{\MM \VS{50}Shundaq qilip Dawut Filistiyni salghu we tash bilen meghlup qilip uni urup öltürdi; Dawutning qolida héch qilich yoq idi.

\VS{51}Dawut yügürüp bérip, Filistiyning üstide turup, qilichini qinidin tartip élip uni öltürüp, uning béshini aldi. Filistiyler öz baturining ölginini körüpla, beder qachti.

\VS{52}Israillar bilen Yehudalar bolsa ornidin qopup sören séliship Filistiylerni jilghighiche we Ekron derwazilirighiche keynidin qoghlap keldi; öltürülgen Filistiyler Shaaraimgha baridighan yolda Gat we Ekron’ghiche yétip ketkenidi.

\VS{53}Israil Filistiylerni qoghlashtin yénip kélip ularning leshkergahini bulang-talang qildi.

\VS{54}Dawut Filistiyning béshini Yérusalémgha élip bardi; uning yarighini bolsa öz chédirigha qoydi.


\par }{\MM \VS{55}Saul Dawutning Filistiyning aldigha chiqqinini körgende qoshunning serdari Abnerdin: — I Abner, bu yigit kimning oghli? — dep soridi. Abner: — I padishah, hayating bilen qesem qilimenki, bilmeymen, dédi.


\par }{\MM \VS{56}Padishah: — Bu yigit kimning oghli iken dep sorap baqqin, dédi.


\par }{\MM \VS{57}Dawut Filistiyni qirip qaytip kelgende Abner uni padishahning qéshigha élip bardi; Filistiyning béshi téxiche uning qolida turatti.


\par }{\MM \VS{58}Saul uningdin: — I yigit, kimning oghlisen? dep soridi. Dawut: — Men silining qulliri Beyt-Lehemlik Yessening oghlimen, dep jawab berdi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{18}{\SH Saulning Dawuttin heset qilishi
\par }
{\MM \VerseOne{1}Dawut bilen Saulning söhbiti ayaghlashqanda, Yonatanning köngli Dawutning könglige shundaq baghlandiki, uni öz jénidek söydi.

\VS{2}Saul bolsa u küni uni öz yénida élip qélip, uni atisining öyige qaytqili qoymidi.


\par }{\MM \VS{3}Yonatan Dawut bilen ehde qilishti; chünki u uni öz jénidek söyetti.

\VS{4}Yonatan uchisidiki tonni sélip Dawutqa berdi, yene jeng kiyimlirini, jümlidin hetta qilichi, oqyasi we kemirinimu uninggha berdi.

\VS{5}Saul Dawutni negila ewetse u shu yerge baratti, shundaqla ishlarni jayida qilatti. Shuning üchün Saul uni leshkerlerning üstige qoydi. Bu ish barliq xelqqe we hem Saulning xizmetkarlirighimu yaqti.


\par }{\MM \VS{6}Dawut Filistiyni öltürüp köpchilik bilen yan’ghanda Israilning hemme sheherliridiki qiz-ayallar Saulni naxsha éytip ussul oynap qarshi alghili chiqti; ular xushluq ichide dap we üchtar bilen neghme chélishti.

\VS{7}Qiz-ayallar neghme chalghanda: — Saul minglap öltürdi, we Dawut on minglap öltürdi, dep oqushatti.
\XREF{◘}{{\XO 18:7 }{\XT{Mis. 15:21; 1Sam. 21:11; 29:5}}}


\par }{\MM \VS{8}Buni anglap Saul nahayiti xapa boldi; bu söz uning könglige tegdi. U: — Dawutqa on minglap hésablandi, emma manga peqet minglap hésablandi; emdi padishahliqtin bashqa uninggha héchnerse kem emes, dédi.

\VS{9}Shu kündin tartip Saul Dawutni közlep yürdi.


\par }{\MM \VS{10}Etisi Xuda teripidin qabahetlik bir roh Saulning üstige chüshti we u öyide qalaymiqan jöyligili turdi. Emdi Dawut bashqa waqittikidek qoli bilen chiltar chaldi; Saulning qolida neyze bar idi.
\FTNT{◼}{{\FR 18:10 }{\FT{{\BD{«Etisi Xuda teripidin qabahetlik bir roh Saulning üstige chüshti we u öyide qalaymiqan jöyligili turdi»}} — ibraniy tilida mushu ayettiki «jöylüsh» «urghup chiqish» dégen söz bilen ipadilinidu. Bashqa ehwalda bu söz «bésharet bérish»ni körsitidu.}}}

\VS{11}Saul: — Dawutni tamgha neyze bilen qadiwétimen dep, neyzini atti; lékin Dawut ikki qétim özini daldigha aldi.


\par }{\MM \VS{12}Perwerdigarning Dawut bilenla bolup, özidin yiraqlap ketkini üchün Saul Dawuttin qorqatti.

\VS{13}Shuning üchün Saul Dawutni öz yénidin ayrip, uni leshkerlerge mingbéshi qilip qoydi; u leshkerlerni élip jengge chiqip turatti.
\FTNT{◼}{{\FR 18:13 }{\FT{{\BD{«u leshkerlerni élip jengge chiqip turatti»}} — ibraniy tilida «u leshkerler (xelq) aldida chiqip kiretti» dégen söz bilen ipadilinidu.}}}


\par }{\MM \VS{14}Dawut bolsa hemme ishlarni pem bilen qilatti; chünki Perwerdigar uning bilen bille idi.

\VS{15}Saul uning pemlik ikenlikini körüp uningdin bek qorqatti.


\par }{\MM \VS{16}Emma pütkül Israil bilen Yehuda xelqi Dawutni söyetti; chünki u ularni yéteklep jengge chiqatti.
\FTNT{◼}{{\FR 18:16 }{\FT{{\BD{«chünki u ularni yéteklep jengge chiqatti»}} — ibraniy tilida «chünki u ular aldida chiqip kiretti».}}}

\VS{17}Saul Dawutqa: — Mana, chong qizim Mérab — men uni sanga xotunluqqa bergüm bar. Sen peqet xizmitimge jan-pida bolup, Perwerdigarning jengliride küresh qilghin, dédi. Chünki Saul ichide: — U méning qolum bilen emes, belki Filistiylerning qoli bilen yoqitilsun, dep xiyal qilghanidi.


\par }{\MM \VS{18}Emma Dawut Saulgha: — Men kim idim, méning atamning jemeti Israil arisida néme idi, men qandaqmu padishahning küy’oghli bolay? — dédi.


\par }{\MM \VS{19}Lékin Saulning qizi Mérab Dawutqa bérilidighan waqitta, u Meholatliq Adrielge xotunluqqa bérildi.

\VS{20}Emma Saulning qizi Miqalning köngli Dawutqa chüshkenidi. Bashqilar buni Saulgha éytti, bu ishtin Saul xush boldi.

\VS{21}Saul: — Qizimni Dawutqa bérey, u uninggha bir sirtmaq bolup, Filistiylerning qolida yoqitilsun, dep oylidi. Shuning bilen Saul Dawutqa: — Bügün ikkinchi qétim küy’oghlum bolisen, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 18:21 }{\FT{{\BD{«Bügün ikkinchi qétim küy’oghlum bolisen»}} — yaki «Bügün ikkidin biride (démek, ikki qizimdin biride) küy’oghlum bolisen».}}}


\par }{\MM \VS{22}Saul öz ghulamlirigha: — Dawutqa astirtin: — Mana, padishah sendin söyünidu, we hemme ghulamliri sanga amraq. Shuning üchün padishahning küy’oghli bolghin, dep éytinglar, dep tapilidi.

\VS{23}Saulning ghulamliri bu sözlerni Dawutning quliqigha yetküzdi. Lékin Dawut: — Neziringlarda padishahning küy’oghli bolush kichik ishmu? Men bolsam bir kembeghel we etiwarsiz ademmen — dédi.


\par }{\MM \VS{24}Saulning ghulamliri Saulgha Dawutning dégenlirini öz eyni yetküzdi.


\par }{\MM \VS{25}Saul: — Siler Dawutqa: — Padishah sanga bashqa toyluq alghuzmaydu, peqet padishah düshmenliridin intiqam élish üchün yüz Filistiyning xetnilikinila alidu, dep éytinglar, dédi (Saulning meqsiti bolsa Dawutni Filistiylerning qolida yoqitish idi).


\par }{\MM \VS{26}Ghulamlar bu sözlerni Dawutqa yetküzdi; padishahning küy’oghli bolush Dawutqa yéqip qaldi. Emdi békitilgen möhlet toshmayla,

\VS{27}Dawut turup öz ademliri bilen chiqip ikki yüz Filistiyni öltürdi. Dawut ularning xetnilikini késip élip padishahning küy’oghli bolush üchün bularning hemmisini padishahqa tapshurdi. Saul qizi Miqalni uninggha xotunluqqa berdi.
\XREF{◘}{{\XO 18:27 }{\XT{2Sam. 3:14}}}


\par }{\MM \VS{28}Saul Perwerdigarning Dawut bilen bille ikenlikini we öz qizi Miqalning uni söyidighanliqini körüp

\VS{29}Dawuttin téximu qorqti. Shuning bilen Saul üzlüksiz Dawutqa düshmen boldi.


\par }{\MM \VS{30}Filistiylerning emirliri daim soqushqa chiqatti; emma her qétim chiqsila Dawutning ishliri Saulning hemme xizmetkarliriningkidin muweppeqiyetlik bolatti; shuning bilen uning nami
{\ADD{xalayiq}} teripidin tolimu hörmetke sazawer bolatti.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{19}{\SH Saul Dawutni öltürüshke intilidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Saul öz oghli Yonatan we hemme xizmetkarlirigha Dawutni öltürüshke buyruq qildi. Lékin Saulning oghli Yonatan Dawutqa bek amraq idi.

\VS{2}Yonatan Dawutqa: — Atam Saul séni öltürmekchi; emdi ete etigen qattiq éhtiyat qilghin, bir mexpiy jayni tépip özüngni yoshurghin;

\VS{3}men özüm chiqip sen yoshurun’ghan étizliqqa bérip atamning yénida turup atam bilen séning toghrangda sözliship baqay; ehwalni éniq bilgendin kéyin sanga xewer qilay, dédi.


\par }{\MM \VS{4}Yonatan atisi Saulgha Dawutning yaxshi gépini qilip: — Padishah öz xizmetkarigha, yeni Dawutqa yamanliq qilmighay! Chünki u sanga gunah qilmighan; belki uning emelliri özüngge köp yaxshiliqlarni élip kelgen: —

\VS{5}u öz jénini alqinigha élip qopup héliqi Filistiyni öltürdi we shuning bilen Perwerdigar pütkül Israil üchün chong nusret berdi. Shu chaghda sen özüng körüp xush bolghan emesmu? Emdilikte némishqa Dawutni sewebsiz öltürüp naheq qan töküp gunahkar bolmaqchi bolisen? — dédi.


\par }{\MM \VS{6}Saul Yonatanning sözige kirdi. U: — Perwerdigarning hayati bilen qesem qilimenki, u ölümge mehkum qilinmaydu, dédi.

\VS{7}Andin Yonatan Dawutni chaqirip, Dawutqa bolghan ishlarning hemmisini dep berdi. Andin kéyin Yonatan Dawutni Saulning qéshigha élip keldi we u ilgirikidek uning xizmitide boldi.


\par }{\MM \VS{8}Emma yene jeng boldi; Dawut chiqip Filistiyler bilen jeng qilip, ularni qattiq qirip meghlup qildi; ular uning aldidin beder qéchisti.


\par }{\MM \VS{9}Emdi Perwerdigar teripidin qabahetlik bir roh yene Saulni basti. U öz öyide qolida neyzisini tutup olturatti; Dawut bolsa qoli bilen saz chélip turatti.
\XREF{◘}{{\XO 19:9 }{\XT{1Sam. 16:14; 18:10}}}

\VS{10}Saul neyze bilen Dawutni sanjip tamgha qadap qoymaqchi boliwidi, lékin Dawut özini qachuruwaldi, neyze tamgha qadilip qaldi. Dawut shu kéchisi qéchip qutuldi.


\par }{\MM \VS{11}Saul birnechche chaparmenlerni Dawutning öyige ewetip uni paylap turup etisi tang yorughanda uni öltürüshke mangdurdi. Emma Dawutning ayali Miqal uninggha: — Eger bu kéche jéningni élip qachmisang, ete öltürülisen, dédi.

\VS{12}Shunga Miqal Dawutni penjirdin chüshürüp qoydi. Shundaq qilip u qéchip qutuldi.

\VS{13}Andin Miqal bir «terafim» butni élip kariwatqa yatquzup, béshigha öchke yungidin qilin’ghan bir yastuqni qoyup, ediyal bilen yépip qoydi.
\FTNT{◼}{{\FR 19:13 }{\FT{{\BD{«terafim»}} — birxil but. Miqalning yénida bundaq butning bolushi Tewratqa xilap, elwette.}}}


\par }{\MM \VS{14}Saul Dawutni tutush üchün chaparmenlerni ewetkende Miqal: — U aghrip qaldi, dédi.

\VS{15}Saul chaparmenlerni
{\ADD{qaytidin}} ewetip: — Uni kariwat bilen qoshup élip kélinglar, uni öltürimen, dep buyrudi.


\par }{\MM \VS{16}Chaparmenler kirgende, mana kariwatta bu but yatatti, béshigha öchke yungidin qilin’ghan yastuq qoyulghanidi.

\VS{17}Saul Miqalgha: — Némishqa méni bundaq aldap, düshminimni qachuruwétisen? — dédi. Miqal Saulgha jawab bérip: — U: «Méni qoyuwetkin; bolmisa séni öltürüwétimen» dédi, dep jawab berdi.
\FTNT{◼}{{\FR 19:17 }{\FT{{\BD{«U: «Méni qoyuwetkin; bolmisa séni öltürüwétimen» dédi»}} — ibraniy tilida: «U: «Méni qoyuwetkin; séni öltürüshümning néme hajiti?» dédi».}}}


\par }{\MM \VS{18}Dawut qéchip qutulup, Ramahqa Samuilning qéshigha bérip, Saulning uninggha qilghanlirining hemmisini dep berdi. Andin u Samuil bilen Nayotqa bérip olturaqlashti.


\par }{\MM \VS{19}Birsi Saulgha: — Dawut Ramahdiki Nayotta bar iken, dep xewer berdi.

\VS{20}Saul Dawutni tutup kélishke chaparmenlerni mangdurdi. Emma ular yétip barghanda peyghemberlerning bir jamaiti bésharet bériwatqanliqini we Samuilningmu ularning arisida turup ulargha nazaretchilik qiliwatqanliqini kördi; shundaq boldiki, Xudaning Rohi Saulning chaparmenlirining wujudighimu chüshüp, ularmu hem bésharet bérishke bashlidi.


\par }{\MM \VS{21}Bu xewer Saulgha éytildi; u yene bashqa chaparmenlerni ewetti, lékin ularmu bésharet bérishke chüshti. Andin Saul üchinchi qétim yene chaparmenlerni mangdurdi. Ularmu hem bésharet bérishke chüshti.

\VS{22}Andin Saul özi Ramahqa bérip, Sequdiki chong quduqqa yétip kelgende, «Samuil bilen Dawut nede?» — dep soridi. Birsi: — Ular Ramahdiki Nayotta bar iken, dep jawab berdi.


\par }{\MM \VS{23}Shunga u Ramahdiki Nayotqa yétip keldi; Xudaning Rohi uning wujudighimu chüshti; shuning bilen umu piyade méngip Ramahdiki Nayotqa barghuche bésharet bérip mangdi.

\VS{24}U hetta kiyimlirini séliwétip Samuilning aldida bésharet berdi; pütün bir kéche we pütün bir kündüz u yerde yalingach yatti. Buning bilen: — «Saulmu peyghemberlerdinmu?» deydighan gep peyda boldi.
\FTNT{◼}{{\FR 19:24 }{\FT{{\BD{«Buning bilen: — «Saulmu peyghemberlerdinmu?» deydighan gep peyda boldi»}} — 10-bab, 12-ayet we uningdiki izahatni körüng.}}}


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{20}{\SH Yonatan Dawutni qoghdimaqchi
\par }
{\MM \VerseOne{1}Dawut Ramahdiki Nayottin qéchip Yonatanning qéshigha bérip uninggha: — Men néme qiliptimen? Néme qebihlik qiliptimen? Atang aldida néme gunah qiliptimen, u méning jénimni almaqchi boluwatidu? — dédi.


\par }{\MM \VS{2}U uninggha: — Yoqsu, bundaq ish néri bolsun! Sen ölmeysen. Chong ish bolsun, kichik ish bolsun atam manga démey qoymaydu. Némishqa atam bu ishni mendin yoshuridikine? Hergiz undaq bolmaydu, dédi.


\par }{\MM \VS{3}Lékin Dawut yene qesem qilip: — Atang séning neziringde iltipat tapqinimni jezmen bilidu. Shunga u könglide: — Yonatan buni bilip qalmisun; bolmisa uninggha azar bolidu, dégendu. Lékin Perwerdigarning hayati bilen, jéning we hayating bilen aldingda qesem qilimenki, manga ölümning ariliqi bir qedemla qaldi, dédi.


\par }{\MM \VS{4}Yonatan Dawutqa: — Könglüng némini xalisa shuni qilay, dédi.


\par }{\MM \VS{5}Dawut Yonatan’gha mundaq dédi: — Mana ete «yéngi ay» bolidu; men adettikidek padishah bilen hemdastixan bolmisam bolmaydu. Lékin méni qoyup bergin, men üchinchi küni axshimighiche dalada mökünüwalay.

\VS{6}Atang méning sorunda yoqluqimni körüp sorisa, sen uninggha: «Dawut mendin öz shehiri Beyt-Lehemge tézraq bérip kélishke jiddiy ruxset soridi, chünki u yerde pütkül ailisi üchün bir yilliq qurbanliq ötküzidiken», dégin, dédi.

\VS{7}Eger u: — Obdan boptu, dése, qulung tinch-aman bolidu: — Lékin u achchiqlansa, uning manga yamanliq qilishni niyet qilghanliqidin guman qilmighin.

\VS{8}Sen qulunggha iltipat körsetkin; chünki sen özüng bilen Perwerdigarning aldida qulungni ehdileshtürgensen. Lékin eger mende bir yamanliq bolsa sen özüngla méni öltürgin; méni élip bérip atanggha tapshurushning néme hajiti? — dédi.
\XREF{◘}{{\XO 20:8 }{\XT{1Sam. 18:3}}}


\par }{\MM \VS{9}Yonatan: — Undaq xiyal sendin néri bolsun! Eger atamning sanga yamanliq qilidighan niyiti barliqini bilip qalsam, sanga deyttim emesmu? — dédi.


\par }{\MM \VS{10}Dawut Yonatan’gha: — Eger atang sanga qattiq gep bilen jawab berse, kim manga xewer béridu? — dédi.


\par }{\MM \VS{11}Yonatan Dawutqa: — Kelgin, dalagha chiqayli, dédi. Shuning bilen ikkisi dalagha chiqti.

\VS{12}Yonatan Dawutqa mundaq dédi: — Israilning Xudasi Perwerdigar manga
{\ADD{guwahki}}, men ete yaki ögünlükke mushu waqitta atamning niyitini bilip, sanga iltipatliq bolsa, men adem mangdurup sanga melum qilmamdim?

\VS{13}Eger atam sanga yamanliq qilmaqchi bolsa, men séni tinch-aman yolgha sélish üchün sanga adem ewetip xewer bermisem, Perwerdigar manga séning béshinggha chüshkendinmu artuq chüshürsun; emdi Perwerdigar atam bilen bille bolghandek séning bilen bille bolsun.


\par }{\MM \VS{14}Hayatla bolsam méni ölmisun dep Perwerdigarning méhribanliqini manga körsetkeysen.

\VS{15}Men ölüp ketken teqdirdimu, öydikilirimdin hem héch waqit méhribanliqingni üzmigeysen; Perwerdigar sen Dawutning hemme düshmenlirini yer yüzidin yoqatqandin kéyinmu shundaq qilghaysen».


\par }{\MM \VS{16}Shuning bilen Yonatan Dawutning jemeti bilen ehde qiliship: — Perwerdigar Dawutning düshmenliridin hésab alsun, dédi.

\VS{17}Andin Yonatan yene özining Dawutqa bolghan muhebbiti bilen uninggha qesem qildurdi; chünki u uni öz jénidek söyetti.


\par }{\MM \VS{18}Yonatan Dawutqa mundaq dédi: — Ete yéngi ay bolidu. Mana séning ornung bosh qalidu, kishiler séning yoqluqunggha diqqet qilidu.

\VS{19}Üchinchi küni sen chüshüp aldinqi qétim bu ishqa yoluqqiningda özüngni yoshurghan jaygha bérip «Ézel» dégen tashning yénida turup turghin.

\VS{20}Nen tashning yénidiki bir jaygha xuddi nishanni qaralighandek üch pay ya oqi atay.


\par }{\MM \VS{21}Andin ghulamni mangdurup: — «Ya oqlirini tépip kelgin» — deymen. Eger men ghulamgha: — Ene, oqlar arqa terepte turidu, ularni élip kel, désem, sen chiqip yénimgha kelgin; shundaq bolghanda, Perwerdigarning hayati bilen qesem qilimenki, sen üchün tinch-amanliq bolidu, héch ish bolmaydu.

\VS{22}Lékin ghulamgha: — Ene, oqlar aldingda turidu, désem, sen ketkin, chünki undaq bolsa, Perwerdigar séni ketküzüwetken bolidu.

\VS{23}Emdilikte men bilen sen sözleshken ish toghruluq, Perwerdigar sen bilen méning otturimda guwahchidur.


\par }{\MM \VS{24}Shuning bilen Dawut dalada mökünüwaldi. Yéngi ay kelgende, padishah taam yégili dastixanda olturdi.

\VS{25}Padishah bolsa burunqidekla öz ornida tamning yénidiki törde olturdi. Yonatan ornidin turdi, Abner Saulning yénida olturdi. Lékin Dawutning orni bosh qaldi.
\FTNT{◼}{{\FR 20:25 }{\FT{{\BD{«Padishah bolsa burunqidekla öz ornida tamning yénidiki törde olturdi. Yonatan ornidin turdi, Abner Saulning yénida olturdi»}} — Yonatanning «ornidin turushi» belkim taghisi Abnerning hörmiti üchün uninggha Saulning yénidiki orunni boshitish üchün.
\par  Bashqa xil terjimisi: «Yonatan uning (Saulning) udulida idi»}}}

\VS{26}Emma Saul u küni héchnéme démidi. Chünki u: — Dawutqa bir ish boldi, u napak bolup qaldi. U jezmen napak bolup qaptu, dep oylidi.
\FTNT{◼}{{\FR 20:26 }{\FT{{\BD{«Dawutqa bir ish boldi, u napak bolup qaldin»}} — «napak bolush»: Musa peyghemberge chüshürülgen qanun boyiche, birsi mesilen bir ölükke tegken bolsa bir mezgil «napak» bolatti — shundaq bolsa uning héch qurbanliq (mesilen, yéngi aydiki qurbanliqlar)din yéyishige bolmaytti.}}}

\VS{27}Lékin Dawutning orni yéngi ayning etisimu, yeni ayning ikkinchi künimu bosh idi. Saul oghli Yonatandin: — Némishqa Yessening oghli yaki tünügün yaki bügün tamaqqa kelmeydu, dep soridi.


\par }{\MM \VS{28}Yonatan Saulgha jawab bérip: — Dawut Beyt-Lehemge barghili mendin jiddiy ruxset sorap: —

\VS{29}Méning bérishimgha ruxset qilghin, ailimizning sheherde bir qurbanliq ishi bolghach akam méning bérishimni éytiptu; eger séning neziringde iltipat tapqan bolsam qérindashlirim bilen körüshüp kélishke ruxset bergin, dédi. Shunga u padishahning dastixinigha kelmidi, dédi.


\par }{\MM \VS{30}Saulning Yonatan’gha qattiq ghezipi kélip: — I buzuq, kaj xotunning oghli, némishqa Yessening oghlini özüngge tallap, özüngni shermende qilip we anangni nomusqa qoyghiningni bilmemdimen?

\VS{31}Eger Yessening oghli yer yüzide tirik bolsila, sen hem séning padishahliqing mustehkem bolmaydu. Shunga emdi adem ewetip uni méning qéshimgha élip kelgin, chünki u ölümge mehkumdur! — dédi.


\par }{\MM \VS{32}Yonatan atisi Saulgha jawab bérip: — U némishqa ölümge mehkum qilinishi kérek? U néme qiptu? — dédi.


\par }{\MM \VS{33}Andin Saul Yonatan’gha sanjish üchün uninggha neyzini atti; buning bilen Yonatan atisining Dawutni öltürmekchi bolghanliqini éniq bilip yetti.

\VS{34}Yonatan bolsa qattiq achchiqlap dastixandin qopup ketti we yéngi ayning ikkinchi küni héch taam yémidi. Chünki atisining Dawutni shundaq haqaretlishi uninggha qattiq azar bolghanidi.


\par }{\MM \VS{35}Etisi Yonatan dalagha chiqip Dawut bilen kélishken jaygha bardi. Uning bilen bir kichik ghulam bille bardi.


\par }{\MM \VS{36}U ghulamgha: — Sen yügür, men atqan ya oqlirini tépip kelgin, dédi. Ghulam yügürdi, u bir oqni uning aldi teripige atti.

\VS{37}Ghulam Yonatan atqan oq chüshken jaygha kelgende Yonatan ghulamni chaqirip: — Oq séning aldi teripingde turmamdu? — dédi.

\VS{38}Andin Yonatan ghulamni yene chaqirip: — Bol, ittik bol, hayal bolmighin! — dédi. Yonatanning ghulami ya oqini yighip ghojisigha élip keldi.

\VS{39}Lékin ghulamning bolghan ishtin xewiri yoq idi. Buni yalghuz Yonatan bilen Dawutla biletti.


\par }{\MM \VS{40}Andin Yonatan ghulamigha yaraghlirini bérip uninggha: — Ularni sheherge élip ketkin, dédi.


\par }{\MM \VS{41}Ghulam ketkendin kéyin Dawut
{\ADD{tashning}} jenub teripidin chiqip yerge yiqilip üch qétim tezim qildi. Ular bir-birini söyüshti, bir-birige ésiliship yighlashti, bolupmu Dawut qattiq yighlidi.


\par }{\MM \VS{42}Yonatan Dawutqa: — Sepiring tinch-aman bolsun; chünki biz ikkimiz: — Perwerdigar méning bilen séning otturungda we méning neslim bilen séning nesling otturisida menggüge guwah bolsun, dep Perwerdigarning nami bilen qesem ichishken, dédi. Dawut ornidin qopup mangdi, Yonatanmu sheherge kirip ketti.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{21}{\SH Dawut Nob shehirige baridu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Dawut emdi Nobqa kélip Aximelek kahinning qéshigha bardi.

\VS{2}Lékin Aximelek Dawutni körgende titrep qorqup uninggha: — Némishqa birimu sen bilen kelmey yalghuz kelding? — dédi.


\par }{\MM \VS{3}Dawut Aximelek kahin’gha: — Padishah manga melum bir ishni buyrup: — Men sanga buyrughan ish yaki sanga tapilghan yolyoruq toghrisidin héchkim birnéme bilmisun, dégenidi. Öz ghulamlirimni bolsa melum bir jaygha bérishqa békitip qoydum.

\VS{4}Emdi qolungda néme bar? Besh nan, yaki néme bolsa, shuni manga bergin, dédi.


\par }{\MM \VS{5}Kahin Dawutqa jawab bérip: — Qolumda adettiki nan yoq, peqet muqeddes nan bar. Eger ghulamlar ayallargha yéqinlashmighan bolsa yése rawa bolidu, dédi.


\par }{\MM \VS{6}Dawut kahin’gha jawab bérip: — Berheq, men bashqa waqitlarda chiqqinimgha oxshash, ayallar bizdin yiraq bolghili üch kün boldi. Men
{\ADD{herqétim}} chiqqanda, gerche adettiki seper bolsimu, ghulamlarning qachiliri pak bolidighan yerde, bügün ular we qachiliri téximu pak bolmamdu, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 21:6 }{\FT{{\BD{«...gerche adettiki seper bolsimu, ghulamlarning qachiliri pak bolidighan yerde, bügün ular we qachiliri téximu pak bolmamdu»}} — bashqa nechche terjimisi uchrishi mumkin.}}}


\par }{\MM \VS{7}Shuning bilen kahin uninggha muqeddes nandin berdi, chünki bu yerde «teqdim nan»din bashqa héchqandaq nan yoq idi. Bu nan Perwerdigarning huzurigha yéngi issiq nan qoyulghan küni almashturulghan nanlar idi
\FTNT{◼}{{\FR 21:7 }{\FT{{\BD{«chünki bu yerde «teqdim nan»din bashqa héchqandaq nan yoq idi»}} — «teqdim nan»: — yaki «(Xudaning) huzuri néni», yaki «tizilghan nan». «Mis.» 25- we 35-babni körüng.}}}  \XREF{◘}{{\XO 21:7 }{\XT{Mat. 12:3; Mar. 2:25; Luqa 6:3}}}

\VS{8}(lékin u küni Saulning xizmetkarliridin melum birsi u yerde Perwerdigarning huzurida qaldurulghanidi. Uning ismi Doeg bolup Saulning padichilirining chongi idi).


\par }{\MM \VS{9}Dawut Aximelekke: — Qolungda neyze yaki qilich yoqmu? Padishah tapshurghan ish jiddiy bolghach yaki qilich yaki bashqa yaraghlirimni élip kélelmidim, dédi.


\par }{\MM \VS{10}Kahin: — Sen Élah jilghisida öltürgen Filistiy Goliatning qilichi bu yerde bar, u efodning keynide, bir parche rextke oraqliq halda turidu. Xalisang alghin, uningdin bashqisi yoq, dédi. Dawut: — Bu tengdishi yoq qilichtur, shuni manga bergin, dédi.


\par }{\MM \VS{11}Dawut u küni qopup Sauldin qéchip Gatning padishahi Aqishning qéshigha bardi.


\par }{\MM \VS{12}Lékin Aqishning xizmetkarliri uninggha: — Bu zéminning padishahi Dawut emesmu? Uning toghrisida qiz-ayallar bir-birige: —

\par }{\MM Saul minglap öltürdi,

\par }{\MM We Dawut on minglap öltürdi,

\par }{\MM — dep naxsha-ghezel oqushup ussul oynighan emesmu, dédi.
\XREF{◘}{{\XO 21:12 }{\XT{1Sam. 18:7}}}


\par }{\MM \VS{13}Dawut bu sözlerni könglige püküp Gatning padishahi Aqishtin bek qorqti.

\VS{14}Shuning üchün ularning köz aldida özining yürüsh-turushlirini özgertip, ularning qolida turghan waqtida özini sarangdek körsetti; u derwazilarning ishiklirige jijip, tükürükini saqiligha aqturatti.


\par }{\MM \VS{15}Aqish xizmetkarlirigha: — Mana bu ademning sarangliqini körmemsiler? Uni némishqa méning aldimgha élip keldinglar?

\VS{16}Mende saranglar kemchilmidi? Siler bu kishini aldimgha sarangliq qilghili élip keldinglarmu? Bu adem méning öyümge kirishi kérekmu? — dédi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{22}{\SH Dawut Mizpah we Adullamgha baridu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Dawut u yerdin kétip Adullamdiki ghargha qachti. Uning qérindashliri bilen atisining pütkül jemeti buni anglap uning qéshigha bardi.

\VS{2}Ézilgen, qerzdar bolghan we derdmenlerning hemmisi yighilip uning yénigha keldi we u ularning serdari boldi. Uninggha qoshulghan ademler bolsa töt yüzche idi.


\par }{\MM \VS{3}Dawut u yerdin chiqip Moabdiki Mizpahqa bérip Moabning padishahidin: — Xudaning méni néme qilidighinini bilgüche, ata-anamning bu yerge kélip aranglarda turushigha yol qoyghayla, dep telep qildi.
\FTNT{◼}{{\FR 22:3 }{\FT{{\BD{«Moabdiki Mizpah»}} — yaki «Moabdiki Mizpeh».}}}

\VS{4}Dawut atisi we anisini Moabning padishahining qéshigha élip keldi. Dawut qorghanda turghan pütkül künlerde ata-anisi uning bilen bille turdi.


\par }{\MM \VS{5}Emma Gad peyghember Dawutqa: — Qorghanda turmay, bu yerdin chiqip, Yehuda zéminigha barghin, dédi. Shuning bilen Dawut u yerdin ayrilip, Heret ormanliqigha bardi.


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Saul Nobdiki kahinlarni öltüridu
\par }
{\MM \VS{6}Saul Dawutning nede turuwatqanliqidin xewer tapti. Saul bu waqitta Ramahdiki Gibéahda égiz bir jayda yulghun derixining tüwide olturatti. Uning qolida neyzisi bar idi, barliq xizmetkarliri chöriside turatti.

\VS{7}Saul chöriside turghan xizmetkarlirigha: — I Binyaminliqlar, qulaq sélinglar! Yessening oghli her biringlargha étizlar bilen üzümzarlarni teqsim qilip béremdu? Hemminglarni ming béshi we yüz béshi qilamdu?

\VS{8}Siler hemminglar manga qest qildinglar, öz oghlumning Yessening oghli bilen ehde qilishqinini héchkim manga uqturmidi. Héch qaysinglar manga ich aghritmidinglar yaki öz oghlumning méning xizmetkarimni manga yoshurun hujum qilishqa qutratqinidin manga xewer bermidinglar, dédi.


\par }{\MM \VS{9}Andin Saulning xizmetkarlirining ichige kiriwalghan Doeg: — «Men Yessening oghlining Nobqa Axitubning oghli Aximelekning qéshigha kelginini kördüm,

\VS{10}— Aximelek uning üchün Perwerdigardin yol soridi we uninggha ozuq-tülük bilen Filistiy Goliatning qilichini berdi» — dédi.


\par }{\MM \VS{11}Padishah adem ewetip Axitubning oghli kahin Aximelekni, shundaqla uning atisining pütkül jemetini, yeni Nobdiki kahinlarnimu chaqirtip keldi. Ularning hemmisi padishahning qéshigha keldi.


\par }{\MM \VS{12}Saul: — I Axitubning oghli anglighin, dédi. U: — I ghojam, mana men, dédi.


\par }{\MM \VS{13}Saul uninggha: — Némishqa siler, sen bilen Yessening oghli, manga qest qilisiler? Sen uninggha nan we qilich bérip, uning üchün Xudadin yol soridingghu? Mana emdi u bügünkidek manga hujum qilmaqchi bolup paylap yürmekte! — dédi.


\par }{\MM \VS{14}Aximelek padishahqa jawab bérip: — Silining barliq xizmetkarlirining arisida Dawuttek sadiq kim bar? U padishahning küy’oghli, silining mexpiy meslihetlirige ishtirak qilghuchi we ordiliri ichide izzetlik emesmidi?

\VS{15}Men peqet uning üchün Xudadin yol sorashni bügünla bashlidimmu?
{\ADD{Asiyliq}} qilish mendin néri bolsun! Padishah öz qulini we atamning pütkül jemetini eyibke buyrumighayla, chünki qullirining bu ishtin qilche xewiri yoq, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 22:15 }{\FT{{\BD{«chünki qullirining bu ishtin qilche xewiri yoq»}} — ibraniy tilida «chünki qullirining bu ishtin azmu, jiqmu xewiri yoq».}}}


\par }{\MM \VS{16}Lékin padishah: — I Aximelek, sen ölisen, sen we atangning pütkül jemeti choqum ölisiler, dédi.

\VS{17}Padishah öz chörisidiki chaparmenlirige: — Mang, Perwerdigarning kahinlirini öltürünglar! Chünki ular hem Dawutqa hemdem boldi hem uning qachqinini bilip turup manga xewer bermidi, dédi. Lékin padishahning qol astidikiliri Perwerdigarning kahinlirini öltürüshke qol kötürgili unimidi.


\par }{\MM \VS{18}Emdi padishah Doegke: — Sen bérip kahinlarni öltürüwetkin, dédi. Édomluq Doeg bérip kahinlarni öltürdi; bu küni u kanaptin toqulghan efod kiygen seksen besh ademni öltürdi.


\par }{\MM \VS{19}Andin u kahinlarning shehiri Nobda olturghuchilarni qirdi, yeni er we ayallar, balilar we bowaqlar, kala, éshek, qoylar — hemmisini qilichlidi.

\VS{20}Emma Axitubning oghli Aximelekning Abiyatar dégen bir oghli qutulup Dawutning qéshigha qéchip keldi.

\VS{21}Abiyatar Dawutqa Saul Perwerdigarning kahinlirini öltürdi, dep xewer berdi.


\par }{\MM \VS{22}Dawut Abiyatargha: — U küni Doegning u yerde ikenlikini körüp, uning jezmen Saulgha xewer béridighinini bilgenidim. Men atangning pütkül jemetining öltürülüshige zamin boldum, dédi.

\VS{23}Men bilen bille turghin, héch qorqmighin. Chünki méning jénimni almaqchi bolghanlar séning jéningnimu hem almaqchi. Méning qéshimda bixeter turisen, dédi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{23}{\SH Dawut Kéilah shehirini qutquzidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Birsi Dawutqa xewer bérip: — Mana Filistiyler Kéilahqa hujum qilip xamanlarni bulap-talimaqta, dédi.


\par }{\MM \VS{2}Dawut Perwerdigardin: — Men bérip bu Filistiylerge zerbe bérimenmu? — dep soridi. Perwerdigar Dawutqa: — Bérip Filistiylerge zerbe bérip Kéilahni azad qilghin, dédi.


\par }{\MM \VS{3}Lékin Dawutning ademliri uninggha: — Mana biz Yehuda zéminida turupmu qorquwatqan yerde, Kéilahqa bérip Filistiylerning qoshunlirigha hujum qilsaq qandaq bolar? — dédi.


\par }{\MM \VS{4}Shunga Dawut yene bir qétim Perwerdigardin soriwidi, Perwerdigar uninggha jawab bérip: — Sen ornungdin turup Kéilahqa barghin; chünki Men Filistiylerni qolunggha tapshurimen, dédi.

\VS{5}Buning bilen Dawut öz ademliri bilen Kéilahqa bérip Filistiyler bilen soqushup, mallirini olja qilip, ularni qattiq qirdi. Dawut shundaq qilip Kéilahda turuwatqanlarni qutquzdi.


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Dawut Saulning changgilidin yene qutulidu
\par }
{\MM \VS{6}Emdi Aximelekning oghli Abiyatar Kéilahqa qéchip kélip Dawutning qéshigha kelgende, uning qolida efod bar idi.
\XREF{◘}{{\XO 23:6 }{\XT{1Sam. 22:20}}}


\par }{\MM \VS{7}Birsi Saulgha, Dawut Kéilahqa keptu, dep xewer berdi. Saul: — Emdi Xuda uni méning qolumgha tashlap tapshurdi. Chünki u derwaziliri we taqaqliri bar sheherge kirgechke solinip qaldi, dédi.

\VS{8}Emdi Saul Dawut bilen ademlirini muhasirige élish üchün hemme xelqni Kéilahqa bérip jeng qilishqa chaqirdi.


\par }{\MM \VS{9}Dawut Saulning özini qestleydighanliqini bilip, Abiyatar kahin’gha: — Efodni élip kelgin, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 23:9 }{\FT{{\BD{«Dawut Saulning özini qestleydighanliqini bilip, Abiyatar kahin’gha: — Efodni élip kelgin, dédi»}} — körüniduki, 10-12-ayettiki soallarni Dawut efod wasitisi bilen Perwerdigardin soraydu.}}}

\VS{10}Andin Dawut: — I Israilning Xudasi Perwerdigar, menki Séning qulung Saulning bu sheherni méning sewebimdin xarab qilish üchün Kéilahqa kélishke qestlewatqanliqini éniq anglidi.

\VS{11}Kéilahdikiler méni uning qoligha tutup bérermu? Saul öz bendeng anglighandek bu yerge kélermu? I Israilning Xudasi Perwerdigar, Sendin ötünimenki, öz bendengge bildürgeysen, dédi. Perwerdigar: — U bu yerge kélidu, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 23:11 }{\FT{{\BD{«...kélermy?.... kélidu»}} — ibraniy tilida «...chüshermy?.... chüshidu» déyilidu.}}}

\VS{12}Dawut yene: — Kéilahtikiler méni we ademlirimni Saulning qoligha tutup bérermu, dédi. Perwerdigar: — Ular silerni tutup béridu, dédi.


\par }{\MM \VS{13}Emdi Dawut ademliri bilen (texminen alte yüzche) ornidin turup Kéilahdin chiqip, özliri baralaydighan terepke qarap ketti. Saulgha, Dawut Kéilahtin qéchiptu dep xewer bérilgende u uni qoghlashqa chiqmidi.


\par }{\MM \VS{14}Dawut bolsa chöldiki qorghan-qiyalarda hemde Zif chölining taghlirida turdi. Saul uni her küni izdeytti; lékin Xuda uni uning qoligha tapshurmidi.


\par }{\MM \VS{15}Emdi Dawut Saulning özini öltürgili chiqidighanliqini bayqap qaldi. Shu chaghda u Zif chölidiki bir ormanliqta turatti.
\FTNT{◼}{{\FR 23:15 }{\FT{{\BD{«Zif chölidiki bir ormanliqta..»}} — yaki «Zif chölidiki xoresh shehiride...».}}}

\VS{16}Saulning oghli Yonatan bolsa ormanliqqa chiqip Dawutning qéshigha bérip, uni Xuda arqiliq righbetlendürüp uninggha: —
\FTNT{◼}{{\FR 23:16 }{\FT{{\BD{«Yonatan...
{\BDIT{Dawutni}} .... righbetlendürdi»}} — ibraniy tilida: «Yonatan ... uning (Dawutning) qolini küchlendürdi» déyilidu.}}}

\VS{17}Qorqmighin; chünki atam Saulning qoli séni tapalmaydu. Sen belki Israilning üstide padishah bolisen, men bolsam séning weziring bolimen, buni atam Saulmu bilidu, dédi.


\par }{\MM \VS{18}Andin ular ikkiylen Perwerdigarning aldida ehde qilishti; Dawut bolsa, ormanliqta turup qaldi, Yonatan öz öyige yénip ketti.


\par }{\MM \VS{19}Shuningdin kéyin Ziftikiler Gibéahta turuwatqan Saulning qéshigha kélip: — Mana, Dawut Xaqilahning égizlikidiki Yeshimonning jenubi teripige jaylashqan ormanliqtiki qorghanlarda yoshurunuwaldi, bilmemdila?

\VS{20}Shunga, i padishah, qachan köngülliri tartsa shu chaghda kelsile; bizning burchimiz uni padishahning qoligha tutup bérishtur, dédi.


\par }{\MM \VS{21}Saul: Manga ich aghritqininglar üchün Perwerdigar silerge bext ata qilghay.

\VS{22}Emdi silerdin ötünimenki, bérip zadi qaysi yerde turidighinini jezmleshtürünglar, uning iz-dérikini éniqlap, we kimning uni körgenlikini bilip kélinglar; chünki kishiler éytishiche u intayin hiyliger iken, dédi.


\par }{\MM \VS{23}Shunga bérip, uning yoshurun’ghan barliq mexpiy jaylirini éniq körüp kélinglar, yénimgha yénip kélip manga eynini éytinglar. Andin men siler bilen bille barimen; we shundaq boliduki, eger u zéminda bolsila, men Yehudiylarning minglighanlarning arisidin uni izdep tapimen, dédi.


\par }{\MM \VS{24}Ular qopup Sauldin ilgiri Zifqa bardi; lékin Dawut öz ademliri bilen Maon chöllükidiki Yeshimonning jenub teripidiki Arabah tüzlenglikide turuwatatti.

\VS{25}Saul ademliri bilen Dawutni izdep bardi. Kishiler bu xewerni Dawutqa éytti; shuning bilen u chüshüp, qiyagha bérip Maon chölide turdi. Saul buni anglap Dawutning keynidin qoghlap Maonning chölige chiqti.

\VS{26}Saul taghning bu teripide mangdi, emma Dawut ademliri bilen taghning u teripide mangdi. Dawut Sauldin qéchish üchün aldiriwatqanidi; lékin Saul ademliri bilen Dawut we uning ademlirini tutimiz dep ularni qorshighili turdi.

\VS{27}Emma bir xewerchi Saulning qéshigha kélip uninggha: — Filistiyler zéminimizning jenub teripige kirip bulang-talang qiliwatidu, tézdin qaytsila, dédi.


\par }{\MM \VS{28}Shuning bilen Saul yénip Dawutni qoghlashtin toxtap Filistiyler bilen soqushqili chiqti. Shunga u yer Séla-Hammahlékot dep ataldi.
\FTNT{◼}{{\FR 23:28 }{\FT{{\BD{«Séla-hammahlékot»}} — menisi belkim «ayrighuchi Qoram tash».}}}

\VS{29}Dawut bolsa u yerdin chiqip En-Gedining tagh-qorghanliqida turdi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{24}{\SH Dawut Saulni ayaydu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Saul Filistiylerni qoghlap chiqirip yan’ghanda uninggha: — Mana, Dawut En-Gedidiki chölde turuwétiptu, dégen xewer bérildi.

\VS{2}Saul emdi pütkül Israildin xillan’ghan üch ming ademni élip Dawut bilen ademlirini izdigili «Yawa tékiler» qoram tashliqigha chiqti.

\VS{3}U yolning yénidiki qoy qotanlirigha kelgende, shu yerde bir ghar bar idi. U teret qilish üchün ghargha kirdi; Dawut bilen ademliri gharning ichkiriside olturatti.


\par }{\MM \VS{4}Dawutning ademliri uninggha: — Mana Perwerdigarning sanga: — Öz düshminingni séning qolunggha bérimen, néme sanga layiq körünse shuni qilghin, dégen küni del mushu kün iken, dédi. Dawut qopup Saulning tonining péshini tuydurmay késiwaldi.

\VS{5}Lékin Saulning tonining péshini keskini üchün Dawut könglide qattiq epsuslandi.

\VS{6}U öz ademlirige: — Perwerdigar méni Perwerdigar Özi mesih qilghan ghojamgha bundaq qolumni uzartishtin saqlisun, chünki u Perwerdigarning mesihliginidur, dédi.


\par }{\MM \VS{7}Shu söz bilen Dawut öz ademlirini tosup Saulgha chéqilghili qoymidi. Saul bolsa qopup ghardin chiqip öz yoligha ketti.

\VS{8}Andin Dawutmu turup ghardin chiqip Saulning keynidin: — I ghojam padishah! — dep chaqirdi. Saul keynige qarawidi, Dawut égilip yüzini yerge yaqqan halda tezim qildi.

\VS{9}Dawut Saulgha mundaq dédi: — «Mana, Dawut séni qestleshke purset izdewatidu, deydighan kishilerning sözige némishqa qulaq salila?

\VS{10}Mana bügün öz közliri bilen kördiliki, Perwerdigar bügün gharda silini öz qolumgha bergenidi. Beziler manga uni öltürüwetkin, dédi; lékin men silini ayap: — Ghojamgha qolumni uzartmaymen, chünki u Perwerdigarning mesihliginidur, dédim.

\VS{11}Qarisila, i ata, qolumdiki tonlirining péshige. Silini öltürmey tonlirining péshini keskenlikimdin shuni bilsileki, könglümde silige ya yamanliq ya asiyliq yoq, silige gunah qilghinim yoq, lékin sili jénimni alghili paylimaqtila.
\FTNT{◼}{{\FR 24:11 }{\FT{{\BD{«könglümde silige ya yamanliq ya asiyliq yoq»}} — ibraniy tilida «qolumda silige ya yamanliq ya asiyliq yoq».}}}

\VS{12}Perwerdigar men bilen silining otturimizda höküm qilsun, méning hésabimni silidin Perwerdigar alsun; lékin méning qolum silige kötürülmeydu.

\VS{13}Konilar: — «Rezillik rezillerdin chiqidu» dep éytqaniken, lékin öz qolum silige kötürülmeydu.

\VS{14}Israilning padishahi kimni tutqili chiqti? Kimni qoghlap yüridu? Bir ölük itni, xalas! Yalghuz bir bürgini, xalas!

\VS{15}Perwerdigar soraqchi bolup men bilen silining otturimizda höküm chiqarsun! U heq-naheqni ayrip, dewayimni sorap méni silining qolliridin xalas qilip, adalet yürgürgey!» — dédi.


\par }{\MM \VS{16}Dawut Saulgha bu sözlerni éytqanda Saul: — Bu séning awazingmu, i oghlum Dawut? — dédi. Andin Saul yuqiri awaz bilen yighlap ketti.

\VS{17}U Dawutqa: — «Sen mendin adilsen, chünki sen manga yaxshiliq qayturdung, lékin men sanga yamanliq qayturdum.

\VS{18}Sen bügün manga yaxshiliq qilghanliqingni obdan körsitip berding; Perwerdigar méni qolunggha tapshurghan bolsimu, sen méni öltürmiding.

\VS{19}Birsi öz düshminini tapsa, uni aman-ésen ketkili qoyamdu? Perwerdigar séning manga bügün qilghan yaxshiliqing üchün sanga yaxshiliq yandurghay.

\VS{20}Emdi mana, shuni bildimki, sen jezmen padishah bolisen, Israilning padishahliqi séning qolungda tiklinidu.

\VS{21}Lékin hazir Perwerdigar bilen manga qesem qilghinki, mendin kéyin méning neslimni yoqatmay, namimni atamning jemetidin öchürmigeysen», dédi.


\par }{\MM \VS{22}Shuning bilen Dawut Saulgha qesem qildi. Saul öz öyige yénip ketti; Dawut ademliri bilen qorghan-qiyagha chiqip shu yerde turdi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{25}{\SH Samuil ölidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Samuil öldi. Pütkül Israil yighilip uning üchün matem tutti; ular uni uning Ramahdiki öyide depne qildi. Dawut bolsa qopup Paran chölige bardi.
\XREF{◘}{{\XO 25:1 }{\XT{1Sam. 28:3}}}


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Dawut, Nabal, Abigail
\par }
{\MM \VS{2}Emdi tirikchiliki Karmelde bolghan, Maonda olturuqluq bir adem bar idi. Bu kishi bek bay bolup üch ming qoy, bir ming öchkisi bar idi. U öz qoylirini Karmelde qirqiwatatti.

\VS{3}U ademning ismi Nabal bolup, ayalining ismi Abigail idi; ayali hem pem-parasetlik hem ept-turqi chirayliq, lékin éri qattiq qol we rezil idi; u Kalebning ewladidin idi.
\FTNT{◼}{{\FR 25:3 }{\FT{{\BD{«U ademning ismi Nabal bolup...»}} — «Nabal»ning menisi «exmeq, qopal».}}}


\par }{\MM \VS{4}Dawut chölde turup Nabalning öz qoylirini qirqiydighanliqini anglap

\VS{5}On yash yigitni u yerge mangdurup ulargha: — Siler Karmelge chiqip Nabalning qéshigha bérip, mendin uninggha salam éytinglar.

\VS{6}Uninggha: — «Yashighaysen; sizge tinch-amanliq bolghay, öyingizge tinch-amanliq bolghay, hemme barliqingizgha tinch-amanliq bolghay!

\VS{7}Men qirqighuchilarning sizde ish bashlighanliqini anglidim. Sizning padichiliringiz biz tereplerde turghanda ulargha héch zexme yetküzmiduq; biz Karmelde turghan waqitta ularning héch nersisi yitip ketmidi.

\VS{8}Öz yigitliringizdin sorisingiz ular sizge dep béridu. Shunga biz qutluq bir künide kelduq, shunga yigitlirimiz neziringizde iltipat tapsun; öz qolingizgha néme chiqsa shuni keminiliringizge we oghlingiz Dawutqa néme chiqsa shuni bergeysiz», denglar, — dédi.


\par }{\MM \VS{9}Dawutning yigitliri u yerge bérip bu geplerning hemmisini Dawutning namida uninggha éytip andin jim turup saqlidi.


\par }{\MM \VS{10}Nabal Dawutning xizmetkarlirigha jawab bérip: — Dawut dégen kim? Yessening oghli dégen kim? Bu künlerde öz ghojilirini tashlap kétiwatqan xizmetkarlar tola.

\VS{11}Men özümning yémek-ichmeklirimni we yung qirqughuchilirimgha soyghan göshni kelgen jayi namelum bolghan kishilerge béremdim? — dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 25:11 }{\FT{{\BD{«yémek-ichmikim»}} — ibraniy tilida «nénim we süyüm».}}}


\par }{\MM \VS{12}Dawutning yigitliri kelgen yoligha yénip ketti. Yénip kélip ular Dawutqa hemme gepni dep berdi.

\VS{13}Dawut öz ademlirige: — Her biringlar öz qilichinglarni ésinglar, dédi. Shuning bilen herbiri öz qilichini
{\ADD{tasmisigha}} asti, Dawutmu öz qilichini asti. Andin töt yüzche adem Dawut bilen chiqti, we ikki yüz kishi jabduqlar bilen qaldi.

\VS{14}Emma Nabalning xizmetkarliridin biri uning ayali Abigailgha: — Dawut elchilerni chöldin ghojimizgha salam bérishke ewetkeniken; lékin u ularni tillap kayip ketti.

\VS{15}Bu ademler bolsa, bizge köp yaxshiliq qilghan. Biz dalada ularning yénida yürgen waqitlirimizda bizge héch yamanliq kelmidi, bizning héch nersimizmu yitip ketmigenidi.

\VS{16}Biz ulargha yéqin jayda qoy baqqan waqitta ular kéche-kündüz bizge sépildek bolghanidi.

\VS{17}Emdi bu ishtin xewerdar boldila, qandaq qilish kéreklikini oyliship baqqayla. Bolmisa, ghojimizgha we pütkül öydikilirige bir bala-qaza kelmey qalmaydu. U shunche kaj bir ademki, héchkim uninggha söz qilishqa pétinalmaydu, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 25:17 }{\FT{{\BD{«U shunche kaj bir ademki...»}} — ibraniy tilida «U Bélialning (Sheytanning) shundaq bir oghliki...».}}}


\par }{\MM \VS{18}Abigail derhal ikki yüz nan, ikki tulum sharab, besh pishurulghan qoy, besh séah qomach, bir yüz kishmish poshkili, ikki yüz enjür poshkili élip ésheklerge artip
\FTNT{◼}{{\FR 25:18 }{\FT{{\BD{«besh séah qomach»}} — «séah» üchtin bir efah, yeni ashliq-danlarning ölchem birliki idi, texminen 9 litr.}}}

\VS{19}öz yigitlirige: — Méning aldimda béringlar; mana, men keyninglardin baray, dédi. Lékin u öz éri Nabalgha bu ishni démidi.

\VS{20}U öz éshikige minip taghning étikidin chüshkende, mana Dawut ademliri bilen uning uduligha chüshüp uning bilen uchrashti.


\par }{\MM \VS{21}Dawut eslide: — Men bu kishining mélini chölde bikardin bikar qoghdap, uning barliqidin héchnémini yittürgüzmigenidim; lékin u yaxshiliqning ornida manga yamanliq qildi.

\VS{22}Uning ademliridin etigiche birer erkekni qaldurup qoysam, Xuda men Dawutni uningdinmu artuq jazalighay, dégenidi.
\FTNT{◼}{{\FR 25:22 }{\FT{{\BD{«Uning ademliridin etigiche birer erkekni qaldurup qoysam...»}} — mushu yerde «birer erkek» ibraniy tilida «tamgha qarap birer siygüchi» bilen ipadilinidu.
{\BD{«Xuda men Dawutni uningdinmu artuq jazalighay»}} — yaki «Xuda Dawutning düshmenlirige uningdinmu artuq qilghay» (bezi kona köchürmilerde shundaq yézilidu).}}}

\VS{23}Abigail Dawutni körüp, aldirap éshektin chüshüp, Dawutning aldida yiqilip yüzini yerge yéqip tezim qildi;

\VS{24}uning putlirigha ésilip mundaq dédi: — «I ghojam, bu qebihlik manga hésablansun; emdi shuni ötünimenki, dédeklirining silige söz qilishigha ijazet qilip, dédiklirining sözige qulaq salghayla: —

\VS{25}ötünimenki, ghojam bu rezil adem Nabalgha pisent qilmighayla; chünki uning mijezi xuddi ismigha oxshashtur; uning ismi «kaj», derweqe uningda kajliq tolimu éghirdur. Lékin men dédekliri bolsa ghojam ewetken yigitlerni körmidim.
\FTNT{◼}{{\FR 25:25 }{\FT{{\BD{«ghojam bu rezil adem Nabal»}} — ibraniy tilida «ghojam bélialning (Sheytanning) bu oghli Nabal» déyilidu.
{\BD{«uning ismi «kaj», derweqe uningda kajliq tolimu éghirdur»}} — ibraniy tilida «Nabal» dégenning menisi «kaj».}}}

\VS{26}Emdi i ghojam, Perwerdigarning hayati bilen we séning jéning bilen qesem ichimenki, Perwerdigar silini öz qolliri bilen qan töküp intiqam élishtin saqlidi. Emdi düshmenlirimu, sili ghojamgha yamanliq qilmaqchi bolghanlarmu Nabalgha oxshash bolsun.

\VS{27}Emdi dédekliri ghojamgha élip kelgen bu sowghat bolsa ghojamgha egeshken yigitlerge teqsim qilinsun.


\par }{\MM \VS{28}Silidin ötünimenki, dédeklirining sewenlikini kechürgeyla; chünki sili, i ghojam Perwerdigarning jenglirini qilip kelgenliri üchün, barliq künliride silide yamanliq tépilmighini üchün Perwerdigar jezmen jemetlirini mezmut qilidu.

\VS{29}Birsi qopup silini qoghlap janlirini izdise, sili ghojamning jéni Perwerdigar Xudalirining qéshidiki tirikler xaltisi ichide orilip saqlinidu, lékin düshmenlirining janlirini bolsa, u salghugha sélip chörüp tashlaydu.


\par }{\MM \VS{30}Emdi Perwerdigar sili ghojam toghrisida éytqan barliq yaxshi wedilirige emel qilip, silini Israilgha bash qilghanda shundaq boliduki,

\VS{31}sili ghojamning naheq qan tökmigenlikliri yaki öz intiqamlirini almighanliqliri üchün köngüllirige putlikashang yaki derd bolmaydu. We Perwerdigar ghojamgha nusret berginide sili öz dédeklirini yad qilghayla».


\par }{\MM \VS{32}Dawut Abigailgha: — Séni bügün méning bilen uchrishishqa ewetken Israilning Xudasi Perwerdigargha teshekkür-medhiye qayturulghay!

\VS{33}Emdi eqil-parasitingge barikalla, sangimu barikalla! Chünki sen bügün méni öz qolum bilen qan töküp intiqam élishtin tostung.


\par }{\MM \VS{34}Lékin méni sanga ziyan-zexmet yetküzüshtin saqlighan Israilning Xudasi Perwerdigarning hayati bilen qesem qilimenki, sen méning aldimgha tézlinip kelmigen bolsang, Nabalning ademliridin héch erkek etigiche tirik qalmas idi, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 25:34 }{\FT{{\BD{«Nabalning ademliridin héch erkek etigiche tirik qalmas idi»}} — mushu yerde «erkek» ibraniy tilida «tamgha qarap siygüchi» bilen ipadilinidu.}}}


\par }{\MM \VS{35}Andin Dawut uning özige keltürgen nersilirini qolidin tapshurup élip uninggha: — Tinch-aman öyüngge barghin, mana sözliringge qulaq sélip, könglüngni qobul qildim, dédi.


\par }{\MM \VS{36}Abigail Nabalning qéshigha keldi; mana, u öyide shahane ziyapettek bir ziyapet ötküzüwatatti. Nabal könglide xushal idi we intayin mest bolup ketkenidi. Shunga Abigail etisi tang atquche uninggha héch néme démidi.

\VS{37}Lékin etisi Nabal mestliktin yéshilgende ayali uninggha bolghan weqelerni dep bériwidi, uning yüriki ölgendek bolup, özi tashtek bolup qaldi.

\VS{38}We shundaq boldiki, texminen on kündin kéyin Nabalni Perwerdigar urdi we u öldi.


\par }{\MM \VS{39}Dawut Nabalning ölginini anglap: — Perwerdigar mubarektur. Chünki U men Nabaldin tartqan haqaret üchün dewayimni sorap Öz qulini yamanliqtin saqlidi; eksiche Perwerdigar Nabalning yamanliqini öz béshigha yandurdi, dédi. Andin Abigailni öz emrimge alay dep, uninggha söz qilghili elchi mangdurdi.

\VS{40}Dawutning xizmetkarliri Karmelge Abigailning qéshigha kélip uninggha: — Séni emrimge alay dep Dawut sanga söz qilghili bizni ewetti, dédi.


\par }{\MM \VS{41}Abigail bolsa qopup yüzini yerge tegküdek tezim qilip: — Mana, dédiking ghojamning xizmetkarlirining putlirini yuyushqa qul bolsun, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 25:41 }{\FT{{\BD{«Mana, dédiking ghojamning xizmetkarlirining putlirini yuyushqa qul bolsun»}} — Israilda we ottura sherqte shundaq adet barki, öyge méhman kelse, sahibxan yaki xizmetkarliri ularning putlirini yuyidu.}}}

\VS{42}Andin Abigail shu haman özige hemrah bolghan besh chörisi bilen éshekke minip Dawutning elchilirining keynidin bérip, uning ayali boldi.


\par }{\MM \VS{43}Dawut Yizreellik Ahinoamni hem xotunluqqa alghanidi. Shuning bilen bu ikkisi uninggha xotun boldi.


\par }{\MM \VS{44}Lékin Saul Dawutqa xotun qilip bergen qizi Miqalni Gallimdiki Laishning oghli Faltigha xotunluqqa bergenidi.
\XREF{◘}{{\XO 25:44 }{\XT{2Sam. 3:15}}}


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{26}{\SH Dawut Saulni yene rehim qilip ayaydu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Emdi Zifliqlar Gibéahqa Saulning qéshigha kélip: — Dawut Yeshimon’gha yéqin Haqilah égizlikige yoshurunuwaptu emesmu? — dédi.


\par }{\MM \VS{2}Saul qopup Israildin xillan’ghan üch ming ademni élip, Zif chölide Dawutni izdigili u yerge bardi.

\VS{3}Saul bolsa yol boyida, Yeshimon’gha yéqin Haqilah égizlikide chédir tikti. Dawut chölde turuwatatti; u Saulning chölge öz keynidin chiqqinidin xewer tapqanda

\VS{4}Dawut paylaqchilarni mangdurup Saulning rastla kelgenlikini bildi.

\VS{5}Dawut qopup Saul chédir tikken jaygha bardi; u Saul bilen qoshun serdari, Nerning oghli Abner yatqan yerni kördi. Saul bolsa qoshun istihkami ichide uxlap yatqanidi, ademliri chédirlirini uning etrapigha tikkenidi.


\par }{\MM \VS{6}Dawut emdi Hittiylardin bolghan Aximelek we Yoabning inisi Zeruiyaning oghli Abishaygha: — Kim men bilen leshkergahgha chüshüp, Saulning yénigha baridu? — dep soridi. Abishay: — Men séning bilen baray, dédi.


\par }{\MM \VS{7}Shuning bilen Dawut we Abishay kéchide qoshun bar yerge bériwidi, mana Saul qoshun istihkami ichide uxlap yatqanidi; uning neyzisi tekiyisining yénida yerge qadaqliq turatti; Abner bilen ademliri uning etrapida yatatti.

\VS{8}Abishay Dawutqa: — Xuda bügün düshminingni qolunggha tapshurdi. Sendin ötünimenki, manga neyze bilen birla sanjip uni yerge qadap qoyushqa ijazet bergeysen! Ikki qétim sanjishimning lazimi yoqtur, dédi.


\par }{\MM \VS{9}Dawut Abishaygha: — Uni yoqatmighin. Kim Perwerdigarning mesih qilghinigha qol uzitip gunahqa tartilmighan? — dédi.


\par }{\MM \VS{10}Dawut yene: — Perwerdigarning hayati bilen
{\ADD{qesem qilimenki}}, Perwerdigar jezmen uni uridu; ya uning ölidighan küni kélidu ya u jengge chüshüp halak bolidu.

\VS{11}Perwerdigar méni Perwerdigarning mesihliginige qol uzitishidin saqlighay! Emma uning béshidiki neyze bilen su idishini alghin, andin kéteyli, dédi.

\VS{12}Shuning bilen Dawut neyze bilen idishni Saulning béshining yénidin élip, ikkisi chiqip ketti. Emma héchkim körmidi, tuyupmu qalmidi hem oyghinip ketmidi, belki hemmisi uxlawerdi; chünki Perwerdigar bir qattiq uyquni ularning üstige chüshürgenidi.


\par }{\MM \VS{13}Dawut uduldiki terepke ötüp yiraqraq bir döngning töpiside turdi; ularning ariliqi yiraq idi.

\VS{14}Dawut qoshun bilen Nerning oghli Abnerge towlap: — Jawab bermemsen, i Abner! — dédi. Abner: — Padishahqa towlighuchi kim sen? — dédi.


\par }{\MM \VS{15}Dawut Abnerge: — Sen batur emesmu? Israilda sanga kim teng kéleleydu? Némishqa ghojang padishahni qoghdimiding? Chünki xelqtin bir kishi ghojang padishahni halak qilghili kiriptu.

\VS{16}Séning bundaq qilghining yaxshi emes! Perwerdigarning hayati bilen
{\ADD{qesem qilimenki}}, Perwerdigar mesih qilghan ghojanglarni qoghdimighanliqinglar üchün ölümge layiq boldunglar. Emdi padishahning neyzisi we béshining yénidiki su idishining qeyerdilikige qarap béqinglar, dédi.


\par }{\MM \VS{17}Saul Dawutning awazini tonup: — Bu séning awazingmu, i oghlum Dawut! — dédi. Dawut: — I ghojam padishah, bu méning awazimdur, dédi.

\VS{18}U yene: — Némishqa ghojam öz qulini mundaq qoghlaydu? Men néme qiliptimen? Qolumda néme yamanliq bar?

\VS{19}Emdi ghojam padishah öz qulining sözige qulaq salghay. Perwerdigar silini manga qarshi qozghatqan bolsa bir hediye-qurbanliq uning könglini razi qilghay; lékin insan baliliri bolsa, ular Perwerdigarning aldida lenetke qalsun, chünki ularning emdi méni Perwerdigarning mirasidin behrimen bolushtin mehrum qilip, méni bashqa ilahlargha ibadet qil, dégini bolidu.
\FTNT{◼}{{\FR 26:19 }{\FT{{\BD{«... Perwerdigar silini manga qarshi qozghatqan bolsa bir hediye-qurbanliq uning könglini razi qilghay...»}} — menisi: (1) Dawut melum yamanliq qilghan bolsa, Perwerdigar uni qurbanliq arqiliq kechürüm qilidu; (2) Perwerdigar Saulni jazalash üchün uni Dawutqa qarshi chiqishqa qozghighan bolsa, shübhisizki, u qurbanliq arqiliq Saulni kechürüm qilidu.
{\BD{«chünki ularning emdi méni Perwerdigarning mirasidin behrimen bolushtin mehrum
{\BDIT{qilmaqchi}}...»}} — mushu yerde «Perwerdigarning mirasi»: (1) Xuda Israilgha wede qilghan Qanaan zéminini; (2) Xudaning ibadet chédiridiki tüzümi arqiliq bolghan köp imtiyazlardin, jümlidin kahin-lawiylar arqiliq Xudaning telim-kalamini anglashtin behrimen bolushni öz ichige alidu.
{\BD{«{\BDIT{ularning}} méni bashqa ilahlargha ibadet qil, dégini bolidu»}} — Dawut özi Israilning zéminida turmighan bolghachqa, Xudaning ibadet chédirigha baralmaydu.}}}

\VS{20}Emdi méning qénim Perwerdigarning huzuridin yiraq yerge tökülmisun; chünki taghlarda bir keklikni owlighandek Israilning padishahi bir yalghuz bürgini izdigili chiqiptu, dédi.
\XREF{◘}{{\XO 26:20 }{\XT{1Sam. 24:15}}}


\par }{\MM \VS{21}Saul: — Men gunah qildim; yénip kelgin i oghlum Dawut; méning jénim bügün közliringde eziz sanalghini üchün men sanga bundin kéyin héch ziyan-zexmet yetküzmeymen; mana, exmeqliq qildim, bek éziptimen, dédi.


\par }{\MM \VS{22}Dawut jawab bérip: — Mana padishahning neyzisi, ghulamlardin biri kélip uni yandurup alsun.

\VS{23}Perwerdigar her ademning heqqaniyliqi bilen sadiqliqigha qarap yandurghay. Chünki bügün Perwerdigar silini méning qolumgha tapshurdi, lékin men Perwerdigarning mesihliginige qol uzitishni xalimidim.

\VS{24}Mana, bügün silining janliri méning közlirimde eziz bolghandek méning jénim Perwerdigarning közide eziz bolghay, u méni hemme awarichiliktin qutquzghay, dédi.


\par }{\MM \VS{25}Saul Dawutqa: — Ey oghlum Dawut, beriketlen’geysen. Sen jezmen ulugh ishlarni qilisen, ishliring jezmen rawajliq bolidu, dédi. Andin Dawut öz yoligha ketti, Saulmu öz jayigha yénip bardi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{27}{\SH Dawut Filistiylerge qoshulidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Dawut könglide: — Haman bir küni Saulning qolida halak bolidighan oxshaymen. Shunga Filistiylerning zéminigha tézdin qéchip kétishimdin bashqa amal yoq. Shundaq qilsam Saul Israil zémini ichide méni tépishtin ümidsizlinip, izdeshtin qol üzidu, we men uning qolidin qutulimen, dep oylidi.

\VS{2}Shuning bilen Dawut qopup uninggha egeshken alte yüz ademni élip Gatning padishahi Maoqning oghli Aqishning qéshigha bardi.

\VS{3}Emdi Dawut we ademliri, yeni herbiri öz ailisidikiler bilen bille Gatta Aqish bilen turdi. Dawut ikki ayali, yeni Yizreellik Ahinoam we Nabalning tul xotuni Karmellik Abigail bilen bille shu yerde turdi.


\par }{\MM \VS{4}Saul: — Dawut Gatqa qéchiptu, dégen xewerni anglighanda, uni yene izdep yürmidi.


\par }{\MM \VS{5}Dawut Aqishqa: — Eger közlirining aldida iltipat tapqan bolsam, olturushum üchün sehradiki bir sheherdin bizge bir jay bergeyla; qulung qandaqmu shahane sheherde silining qashlirida tursun, dédi.


\par }{\MM \VS{6}U küni Aqish uninggha Ziklag shehirini berdi. Shuning üchün Ziklag bügünki kün’giche Yehuda padishahlirigha tewe bolup kelmekte.

\VS{7}Dawut Filistiylerning zéminida turghan waqit bir yil töt ay boldi.


\par }{\MM \VS{8}Dawut bolsa öz ademliri bilen chiqip Geshuriylargha, Gezriylerge we Amaleklerge hujum qilip, ularni bulang-talang qilip turatti (chünki ular qedimdin tartip Shurigha kirish yolidin tartip Misir zéminighiche bolghan shu yurtta turatti).

\VS{9}Dawut
{\ADD{herqétim}} zémindikilerni qirip er yaki ayal bolsun, birnimu tirik qaldurmaytti we qoy, kala, éshek, töge we kiyim-kécheklerni élip Aqishning yénigha yénip kéletti.


\par }{\MM \VS{10}Aqish: — Bügün qaysi jaylarni bulang-talang qildinglar, dep soraytti; Dawut: — Yehuda zéminining jenub teripini, Yerahmiyelliklerning jenub teripini we Kéniylerning jenub teripini bulang-talang qilduq, deytti.


\par }{\MM \VS{11}Dawut er yaki ayallarning birinimu Gatqa tirik élip kelmeytti; chünki u: — Ular bizning toghrimizdin, «Dawut undaq-mundaq qildi» dep gep qilishi mumkin, deytti. Dawut Filistiylerning zéminida turghan waqtida u daim shundaq qilatti.


\par }{\MM \VS{12}Shunga Aqish Dawutqa ishendi: — «Emdi u xelqi Israilni özidin seskendürüwetti; méning xizmitimde menggü qul bolidu», dep oylidi.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{28}{\SH En-Dordiki jaduger ayal
\par }
{\MM \VerseOne{1}U künlerde Filistiyler Israilgha qarshi jeng qilish üchün öz qoshunlirini yighdi. Aqish Dawutqa: — Bilishing kérekki, ademliringni élip méning bilen jezmen jengge chiqishing lazim, dédi.


\par }{\MM \VS{2}Dawut Aqishqa: — Undaqta sili qullirining néme qilalaydighanliqini bilip qalila — dédi. Aqish Dawutqa: — Mana, séni özümge menggülük pasiban qilay, dédi.


\par }{\MM \VS{3}(Samuil ölgenidi we pütkül Israil uning üchün matem tutup uni öz shehiri bolghan Ramahda depne qilghanidi. Saul bolsa jinkeshler bilen palchilarni zémindin qoghlap chiqardi).
\FTNT{◼}{{\FR 28:3 }{\FT{{\BD{«Saul bolsa jinkeshler bilen palchilarni zémindin qoghlap chiqardi»}} — mushu yerde «jinkeshler» ölgenlerning rohlirini chaqirghuchilarni körsitidu. Mushundaq heriketler Tewratta qattiq men’i qilin’ghan; emeliyette, undaq qilghan kishiler daim dégüdek jinlar teripidin aldinip kétidu.}}}  \XREF{◘}{{\XO 28:3 }{\XT{1Sam. 25:1}}}

\VS{4}Filistiyler topliship chiqip Shunemde chédir tikti. Saulmu hem pütkül Israilni yighip, Gilboahda chédir tikti.

\VS{5}Saul emdi Filistiylerning qoshun bargahini körgende qorqup, yüriki su bolup ketti.


\par }{\MM \VS{6}Saul Perwerdigardin yol soridi; lékin Perwerdigar ya chüsh bilen ya «urim» bilen ya peyghemberler arqiliq uninggha jawab bermidi.
\FTNT{◼}{{\FR 28:6 }{\FT{{\BD{«Perwerdigar ya chüsh bilen ya «urim» bilen ... uninggha jawab bermidi»}} — «urim» birxil tash. U kahin kiygen «efod»ning yanchuqida turidu. Bu tashlar arqiliq Israil xelqi Xudadin yol sorisa bolatti. «Mis.» 28:28-30ni körüng.}}}


\par }{\MM \VS{7}Shuning bilen Saul xizmetkarlirigha: — Manga palchi jinkesh bir xotunni tépip béringlar, men bérip uningdin yol soray, dédi. Xizmetkarliri uninggha: — En-Dorda jinkesh bir xotun bar iken, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 28:7 }{\FT{{\BD{«Manga palchi jinkesh bir xotunni tépip béringlar»}} — «palchi jinkesh xotun» ibraniy tilida: «palchi jini bar xotun» yaki «palchi jinni chaqirghuchi xotun» dégen söz bilen ipadilinidu. Mushu sözler uninggha chaplashaqan jin xéli küchlük iken, dégenni puritidu.}}}

\VS{8}Saul niqablinip, bashqa kiyimlerni kiyip ikki ademni hemrah qilip bardi. Ular kéchisi bérip xotunning qéshigha keldi. U xotun’gha: — Manga jin chaqirip pal échip, men dégen birsini qéshimgha keltürgin, dédi.


\par }{\MM \VS{9}Xotun uninggha: — Mana, Saulning qilghanlirini, yeni zémindin jinkeshlerni we palchilarni yoqatqanliqini özüng bilisen; némishqa méni öltürüshke jénimgha tuzaq qoyisen, dédi.


\par }{\MM \VS{10}Saul uninggha Perwerdigar bilen qesem qilip: — Perwerdigarning hayati bilen qesem qilimenki, bu ish üchün sanga jaza bolmaydu, dédi.


\par }{\MM \VS{11}Xotun: — Sanga kimni chiqirimen? — dep soridi. U: — Manga Samuilni chiqarghin, dédi.


\par }{\MM \VS{12}Xotun Samuilni körgende qattiq awaz bilen chirqiridi, andin Saulgha: — Némishqa méni gollaysen? Sen özüng Saulghu! — dédi.


\par }{\MM \VS{13}Padishah uninggha: — Qorqmighin! Némini kördüng? — dédi. U Saulgha: — Men bir ilahning yerdin chiqqinini kördüm, dédi.


\par }{\MM \VS{14}U: — Uning qiyapiti qandaq iken? dédi. Xotun: — Qéri bir boway chiqiwatidu; u yépincha kiygeniken, dédi. Saul: — U Samuil iken, dep bilip, yüzini yerge yéqip tezim qildi.


\par }{\MM \VS{15}Samuil Saulgha: — Némishqa méni aware qilip chiqarding? — dédi. Saul: — Men tolimu perishan boldum; chünki Filistiyler manga qarshi jeng qiliwatidu, we Xuda mendin yiraqlap, manga yaki peyghemberler arqiliq yaki chüshler arqiliq héch jawab bermeywatidu. Shunga méning néme qilishim kéreklikini manga bildürgeysen dep, séni chaqirdim, dédi.


\par }{\MM \VS{16}Samuil: — Perwerdigar sendin yiraqlap, düshmining bolghandin kéyin némishqa mendin meslihet soraysen? — dédi.


\par }{\MM \VS{17}—Perwerdigar Özi üchün men arqiliq éytqinini qildi; Perwerdigar padishahliqni qolungdin yirtip élip, qoshnanggha, yeni Dawutqa berdi.
\FTNT{◼}{{\FR 28:17 }{\FT{{\BD{«Perwerdigar özi üchün men arqiliq éytqinini qildi; Perwerdigar padishahliqni ... qoshnanggha, yeni Dawutqa berdi»}} — oqurmenlerning éside barki, Samuil eslide Saulgha: «Perwerdigar bügün Israilning padishahliqini sendin yirtip élip sendin ewzel bolghan bir yéqininggha tapshurdi» dep Xudaning jazasini uqturghanidi (15:28).}}}

\VS{18}Sen Perwerdigarning sözige qulaq salmay, uning Amaleklerge qaratqan qattiq ghezipini yürgüzmigining üchün Perwerdigar bügün sanga shu ishni qildi.

\VS{19}Perwerdigar özüng bilen Israilnimu Filistiylerning qoligha tapshuridu; ete sen we oghulliring méning bilen bille bolisiler; we Perwerdigar Israilning qoshuninimu Filistiylerning qoligha tapshuridu, dédi.


\par }{\MM \VS{20}Saul shuan yerge düm yiqildi, Samuilning sözliridin qattiq qorqup ketti; bir kéche-kündüz tamaqmu yémigechke, maghdurimu qalmidi.


\par }{\MM \VS{21}Ayal emdi Saulning qéshigha bérip uning tolimu perishan bolghinini körüp, uninggha: — Mana, dédekliri jénini alqinigha élip qoyup tapilighanlirigha binaen qildim.

\VS{22}Emdi silidin ötünimen, dédiklirining sözige kirgeyla; méni silining aldilirigha bir chishlem nan keltürüshke unighayla; shuning bilen sili yep quwwet tépip andin öz yollirigha kételeyla, dédi.


\par }{\MM \VS{23}Lékin u ret qilip: — Yémeymen, dep unimidi. Uning xizmetkarliri hem ayalmu yéyishni uninggha dewet qilishti; u yerdin qopup kariwatta olturdi.

\VS{24}Ayalning öyide bir bordaq mozay bar idi. U derhal uni soydi; hem xémir yughurup pétir nan pishürüp berdi.

\VS{25}U uni Saul bilen xizmetkarlirining aldigha qoydi. Ular yep bolup, shu kéchisi ketti.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{29}{\SH Filistiy emirler Dawutni öz sépidin chiqiriwétidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Filistiyler hemme qoshunlirini yighip Afekte jem qildi; Israillar Yizreeldiki bulaqning yénida chédir tikti.

\VS{2}Filistiylerning serdarliri yüz yaki mingdin eskerni bashlap, sep tizip keldi; ularning keynidin Dawut öz ademlirini bashlap Aqish bilen chiqip sep tüzdi.


\par }{\MM \VS{3}Filistiylerning emirliri: — Bu Ibraniylar bu yerde néme ish qilidu? — dédi. Aqish Filistiylerning emirlirige: — Bu Israilning padishahi Saulning xizmetkari Dawut emesmu? U bu yerde birnechche kün, birnechche yillardin béri men bilen turghan emesmu? U manga kelgen kündin tartip bu kün’giche uningdin héch eyib bayqimidim, dédi.


\par }{\MM \VS{4}Emma Filistiylerning emirliri uninggha achchiqlandi. Filistiylerning emirliri uninggha: — Uni qayturuwet! Bu kishi sen özüng uninggha orunlashturghan jaygha ketsun; biz bilen bille soqushqa chüshmisun, bolmisa, u soqushta bizge reqib bolup qélishi mumkin. Bu adem öz ghojisi bilen némisi arqiliq yarishidu? Bu ademlerning bashlirini élish bilen bolmamdu?
\XREF{◘}{{\XO 29:4 }{\XT{1Tar. 12:20}}}

\VS{5}Bu qiz-ayallar burun uning toghrisida ussul oynap qoshaq qétip: — Saul minglap öltürdi, we Dawut on minglap öltürdi, dégen Dawut emesmu? — dédi.
\XREF{◘}{{\XO 29:5 }{\XT{1Sam. 18:7}}}


\par }{\MM \VS{6}Aqish Dawutni chaqirip uninggha: — Perwerdigarning hayati bilen
{\ADD{qesem qilip éytimenki}}, sen durus ademsen, séning méning bilen leshkergahta xizmette bolushung közlirimde yaxshi ishtur; chünki manga kelgen künidin tartip bu kün’giche sendin héch yamanliq bayqimidim. Lékin sen emirlerge yaqmapsen.
\FTNT{◼}{{\FR 29:6 }{\FT{{\BD{«séning méning bilen leshkergahta xizmette bolushung...»}} — ibraniy tilida «séning méning bilen leshkergahgha kirip-chiqishing».}}}

\VS{7}Shunga tinch-aman yénip ketkin, bolmisa Filistiylerning emirlirini narazi qilip qoyisen, dédi.


\par }{\MM \VS{8}Dawut Aqishqa: — Men néme qildim? Silining qashlirigha kelgen kündin tartip bu kün’giche qilghan qaysi
{\ADD{yamanliqim}} üchün méni ghojam padishahning düshmenliri bilen soqushqili barghuzmayla? — dédi.


\par }{\MM \VS{9}Aqish Dawutqa jawab bérip: — Közlirimde Xudaning bir perishtisidek manga yaxshi ikenlikingni bilimen. Lékin Filistiylerning emirliri séni biz bilen bille jengge chiqmisun dewatidu, dédi.


\par }{\MM \VS{10}Shunga ete seherde qopunglar, özüng we bille kelgenler, yeni men xojangning xizmetkarliri; seherde qopunglar, tang yorushi bilenla chiqip kétinglar, dédi.


\par }{\MM \VS{11}Shunga Dawut öz ademliri bilen seherde turup Filistiylerning zéminigha mangdi. Filistiyler bolsa Yizreelge chiqti.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{30}{\SH Dawut Amaleklerdin bala-chaqilirini qutquzidu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Shundaq boldiki, Dawut we ademliri üchinchi küni Ziklagqa yétip keldi; mana, Amalekler jenub terepke we Ziklagqa hujum qilip, Ziklagni weyran qilip ot qoyup köydürgenidi.

\VS{2}Ular sheherdiki qiz-ayallarni, chong bolsun, kichik bolsun, ularning hemmisini esirge aldi. Ulardin héchkimni öltürmey, hemmisini élip, yoligha chiqqanidi.


\par }{\MM \VS{3}Dawut öz ademliri bilen sheherge kelgende, mana, sheher alliqachan köyüp tügigenidi; ularning ayalliri we oghul-qizliri esirge élin’ghanidi.

\VS{4}Emdi Dawut we uning bilen bille bolghan xelq qattiq yigha-zar kötürüshti, taki maghduri qalmighuche yighlashti.

\VS{5}Dawutning ikki ayali, Yizreellik Ahinoam bilen Karmellik Nabaldin tul qalghan Abigailmu esirge élin’ghanidi.

\VS{6}Dawut qattiq azablandi; chünki barliq xalayiq, herbiri öz oghul-qizliri üchün qayghurup ghezeplinip uni chalma-kések qilip öltüreyli, déyishiwatatti. Emma Dawut özini Xudasi Perwerdigardin küch-quwwetlendürdi.


\par }{\MM \VS{7}Dawut Aximelekning oghli kahin Abiyatargha: — Efodni yénimgha élip kelgin, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 30:7 }{\FT{{\BD{«Efodni yénimgha élip kelgin»}} — «efod» toghruluq 2:18diki izahatni körüng.}}}


\par }{\MM \VS{8}Dawut Perwerdigardin: — Bu qoshunni qoghlaymu? Ulargha yétishelermenmu? — dep soridi. U: — Qoghla; sen jezmen ulargha yétishiwalisen hem hemmisini qayturup kéleleysen, dédi.


\par }{\MM \VS{9}Dawut we uning bilen bille bolghan alte yüz adem bérip Bésor wadisigha yétip kelgende, keynide sörülüp qalghanlar shu yerde qaldi.

\VS{10}Dawut özi töt yüz adem bilen dawamliq qoghlap mangdi; ikki yüz adem halsirap ketkechke, Bésor wadisidin ötelmey keynide qalghanidi.


\par }{\MM \VS{11}Ular dalada Misirliq bir ademni uchratti. Ular uni Dawutning qéshigha élip kélip, uninggha nan bérip yégüzdi, su ichküzdi;

\VS{12}uninggha bir parche enjür poshkili bilen ikki kishmish poshkilinimu berdi. U bularni yep, uninggha qaytidin jan kirdi; chünki u üch kéche-kündüz nan yémigen, sumu ichmigenidi.

\VS{13}Dawut uningdin: — Sen kimge tewe? Sen qeyerliksen? — dep soridi. U: — Men Misirliq yigit bolup, bir Amalekning qulimen. Lékin men üch kün ilgiri késel bolup qalghachqa, ghojam méni tashliwetti.

\VS{14}Biz esli Keretiylerning yurtining jenub teripige we Yehuda zéminigha we Kalebning zéminining jenub teripige hujum qilip bulang-talang qilduq; shundaqla Ziklagni köydurüwetkeniduq, dédi.


\par }{\MM \VS{15}Dawut uningdin: — Bizni u
{\ADD{düshmen}} qoshuni terepke bashlap baralamsen, dédi. U: — Xudaning nami bilen men séni öltürmeymen, séni ghojangning qolighimu tutup bermeymen dep qesem qilsila, silini u qoshunning qéshigha bashlap baray, dédi.


\par }{\MM \VS{16}Uni u yerge bashlap barghanda, mana ular pütkül yerge yéyilip, yep-ichip Filistiylerning zéminidin hem Yehuda zéminidin alghan chong oljiliridin xush bolup ussul oynishiwatatti.


\par }{\MM \VS{17}Emma Dawut shu küni gugumdin tartip ikkinchi küni kechkiche ularni urup qirdi. Tögige minip beder qachqan töt yüz yigittin bashqa héchbir adem qéchip qutulmidi;

\VS{18}we Dawut Amalekler buliwalghan hemme nersini yandurup aldi; özining ikki ayalinimu qutquzuwaldi.

\VS{19}Amalekler élip ketken oghul-qiz, mal-mülükler we bashqa hemme nersini Dawut ulardin qayturuwaldi. Héchnéme, chong bolsun kichik bolsun chüshüp qalmighanidi.


\par }{\MM \VS{20}{\ADD{Dawutning ademliri}} qayturuwalghan mallirining aldigha
{\ADD{olja alghan}} bashqa qoy we kala padilarni sélip heydep kétiwatatti.
{\ADD{Uning ademliri}} kétiwétip: — Bular Dawutning oljisi, déyishti; Dawut ularning hemmisini özige aldi.
\FTNT{◼}{{\FR 30:20 }{\FT{{\BD{«Dawutning ademlidi qayturuwalghan mallirining aldigha ... bashqa qoy we kala padilarni sélip heydep kétiwatatti»}} — belkim Amalekler ilgiri Dawut we ademliridin buliwalghan mal emes, belki Amaleklerning özlirining bashqa malliri bolushi mumkin.}}}


\par }{\MM \VS{21}Dawut halsizlinip özi bilen bille baralmighan Bésor wadisining boyida qaldurup ketken ikki yüz ademning qéshigha yétip keldi; ular Dawut we uning bilen kelgen ademlerning aldigha chiqti, Dawut xelqning qéshigha bérip ulargha salam qildi.


\par }{\MM \VS{22}Lékin Dawut bilen barghanlarning arisidiki rezil ademler we erzimeslerning hemmisi qopup: — Bular biz bilen barmighandin kéyin biz yandurup alghan oljidin ulargha héch néme bermeyli. Ular peqet herbiri öz xotun-balilirini élip ketsun, dédi.
\FTNT{◼}{{\FR 30:22 }{\FT{{\BD{«rezil ademler we erzimesler...»}} — ibraniy tilida: «rezil ademler we Bélialning (Iblisning) oghulliri...».}}}

\VS{23}Emma Dawut: — Yaq, i buraderlirim; Perwerdigar bizge teqsim qilghanni
{\ADD{ularghimu teqsim}} qilmisaq bolmaydu. Chünki U bizni qoghdap bizningkige tajawuz qilghanlarni qolimizgha tapshurdi.

\VS{24}Bu ishta kim silerge maqul deydu? Chünki soqushqa chüshkenning ülüshi qandaq bolsa yük-taqlargha qarighuchilarningmu ülüshi shundaq bolidu; hemme adem teng bölüshsun — dédi.

\VS{25}Shu kündin tartip bu Israil üchün höküm-belgilime qilip békitildi. Bügün’giche hem shundaq.

\VS{26}Dawut Ziklagqa yétip kelgende, oljidin dostliri bolghan Yehuda aqsaqallirigha ewetip: — Mana, Perwerdigarning düshmenliridin alghan olja silerge bir sowghat bolsun, dédi.


\par }{\MM \VS{27}U oljidin hem Beyt-Eldikilerge, jenubiy Ramottikilerge, Yattirdikilerge,

\VS{28}Aroerdikilerge, Sifmottikilerge, Eshtemoadikilerge,

\VS{29}Raqaldikilerge, Yerahmiyelliklerning sheherliridikilerge we Kéniylerning sheherliridikilerge,

\VS{30}Xormahtikilerge, Qorashandikilerge, Ataqtikilerge,
\FTNT{◼}{{\FR 30:30 }{\FT{{\BD{«Qorashandikilerge...»}} — yaki «Borashandikilerge...».}}}

\VS{31}Hébrondikilerge we Dawut we ademliri bille yürgen hemme yerdikilerge sowghat ewetti.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\MM \par }

\Chap{31}{\SH Saul qaza qilidu, Israil meghlup bolidu
\par }
{\R 1Tar. 10:1-12

\par }{\MM \VerseOne{1}Emdi Filistiyler Israil bilen jeng qildi. Israilning ademliri Filistiylerning aldidin qéchip, Gilboa téghida qirip yiqitildi.

\VS{2}Filistiyler Saul we uning oghullirini tap bésip qoghlawatatti. Filistiyler bolsa Saulning oghulliri Yonatan, Abinadab, Melkishuani urup öltürdi.

\VS{3}Saulning etrapini urush qaplidi; oqyachilar Saulgha yétishti; u ya oqi bilen éghir yarilanduruldi.


\par }{\MM \VS{4}Andin Saul yaragh kötürgüchisige: — Qilichingni sughurup méni sanjip öltürüwetkin; bolmisa bu xetnisizler kélip méni sanjip, méni xorluqqa qoyushi mumkin, dédi. Lékin yaragh kötürgüchisi intayin qorqup kétip, unimidi. Shuning bilen Saul qilichni élip üstige özini tashlidi.

\VS{5}Yaragh kötürgüchisi Saulning ölginini körüp, umu oxshashla özini qilichning üstige tashlap uning bilen teng öldi.

\VS{6}Shuning bilen Saul, üch oghli, yaragh kötürgüchisi we uning hemme ademliri shu künde biraqla öldi.


\par }{\MM \VS{7}Emdi wadining u teripidiki hemde Iordan deryasining bu yéqidiki Israillar eskerlirining qachqanliqini we Saul bilen oghullirining ölginini körginide, sheherlerni tashlap qachti, Filistiyler kélip u jaylarda orunlashti.
\FTNT{◼}{{\FR 31:7 }{\FT{{\BD{«Iordan deryasining bu yéqi...»}} — belkim Iordan deryasining gherbiy teripini körsitidu.}}}


\par }{\MM \VS{8}Emdi shundaq boldiki, etisi Filistiyler öltürülgenlerning kiyim-kécheklirini salduruwalghili kelgende Gilboa téghida Saul bilen oghullirining ölük yatqanliqini kördi.

\VS{9}Ular uning béshini késip sawut-yaraghlirini saldurup bularni Filistiylerning zéminining hemme yerlirige apirip butxanilirida we xelqning arisida bu xush xewerni tarqatti.
\FTNT{◼}{{\FR 31:9 }{\FT{{\BD{«Ular ... sawut-yaraghlirini saldurup bularni Filistiylerning zéminining hemme yerlirige apirip butxanilirida ...xush xewerni tarqatti»}} — yaki «Ular ... sawut-yaraghlirini saldurup, élanchilarni Filistiylerning zéminining hemme yerlirige ewetip butxanilirida ...xush xewerni tarqatti».}}}  \XREF{◘}{{\XO 31:9 }{\XT{1Tar. 10:9}}}

\VS{10}Ular uning sawut-yaraghlirini Ashtarot butxanisida qoyup ölükini Beyt-Shan shehiridiki sépilgha ésip qoydi.


\par }{\MM \VS{11}Emdi Yabesh-Giléadta olturghuchilar Filistiylerning Saulgha néme qilghinini anglighanda

\VS{12}ularning ichidiki hemme baturlar atlinip kéchiche méngip, Saul bilen oghullirining ölüklirini Beyt-Shandiki sépildin chüshürüp, ularni Yabeshke élip bérip u yerde köydürdi.

\VS{13}Andin ularning söngeklirini Yabeshtiki yulghunning tüwige depne qilip yette kün roza tutti.


\par }