3
Ⱪoli ⱪurup kǝtkǝn bimarning saⱪaytilixi
Mat. 12:9-14; Luⱪa 6:6-11
1 U yǝnǝ sinagogⱪa kirdi. Xu yǝrdǝ bir ⱪoli yigilǝp kǝtkǝn bir adǝm bar idi. ◘ 2 Pǝrisiylǝr Əysaning üstidin ǝrz ⱪilayli dǝp xabat künidǝ kesǝl saⱪaytidiƣan-saⱪaytmaydiƣanliⱪini paylap yürǝtti. ◼ 3 Əysa ⱪoli yigilǝp kǝtkǝn adǝmgǝ:
— Ornungdin turup, otturiƣa qiⱪⱪin! — dedi.
4 Andin, sinagogdikilǝrdin:
— Tǝwrat ⱪanuniƣa uyƣun bolƣini xabat küni yahxiliⱪ ⱪilixmu, yaki yamanliⱪ ⱪilixmu? Janni ⱪutⱪuzuxmu yaki ⱨalak ⱪilixmu? — dǝp soridi. Lekin ular zuwan sürüxmidi.
5 U ƣǝzǝp bilǝn ǝtrapiƣa nǝzǝr selip ularƣa kɵz yügürtüp, ularning tax yürǝklikidin ⱪayƣurdi. Andin u kesǝlgǝ:
— Ⱪolungni uzat, — dedi. U ⱪolini uzitiwidi, ⱪoli ǝsligǝ kǝltürüldi. ◼ ◘
6 Əmdi Pǝrisiylǝr dǝrⱨal sirtⱪa qiⱪip, uni ⱪandaⱪ yoⱪitix toƣrisida Ⱨerod padixaⱨning tǝrǝpdarliri bilǝn mǝsliⱨǝt ⱪilixⱪa baxlidi. ◼ ◘
Dengiz boyidiki top-top adǝmlǝr
7-8 Andin Əysa muhlisliri bilǝn billǝ u yǝrdin ayrilip dengiz boyiƣa kǝtti; Galiliyǝ ɵlkisidin qong bir top adǝmlǝr uningƣa ǝgixip bardi; xundaⱪla uning ⱪilƣan ǝmǝllirini angliƣan ⱨaman, pütün Yǝⱨudiyǝ ɵlkisidin, Yerusalem xǝⱨiridin, Idumiya ɵlkisidin, Iordan dǝryasining ⱪarxi tǝripidin, Tur wǝ Zidon xǝⱨǝrlirining ǝtrapidiki jaylardin zor bir top adǝmlǝrmu uning yeniƣa kelixti. ◼ ◘ 9 U adǝmlǝrning kɵplikidin ɵzini ⱪistap ⱪoymisun dǝp muhlisliriƣa kiqik bir kemining uningƣa yeⱪin turuxini tapilidi. 10 Qünki u nurƣun bimarlarni saⱪaytⱪini tüpǝylidin ⱨǝrⱪandaⱪ waba-kesǝlliklǝrgǝ giriptar bolƣanlarning ⱨǝmmisi uningƣa ⱪolumni bir tǝgküzüwalsam dǝp ⱪistixip kelixkǝnidi. 11 Napak roⱨlar qaplixiwalƣanlar ⱪaqanla uni kɵrsǝ, uning aldiƣa yiⱪilip: «Sǝn Hudaning Oƣlisǝn!» dǝp warⱪirixatti. 12 Lekin u napak roⱨlarƣa ɵzining kim ikǝnlikini axkarilimasliⱪⱪa ⱪattiⱪ tǝnbiⱨ berip agaⱨlanduratti.
Əysaning on ikki rosulni tallixi
Mat. 10:1-4; Luⱪa 6:12-16
13 U taƣⱪa qiⱪip, ɵzi haliƣan kixilǝrni yeniƣa qaⱪirdi; ular uning yeniƣa kelixti. ◘ 14 U ulardin on ikkisini ɵzi bilǝn billǝ boluxⱪa, sɵz-kalamni jakarlaxⱪa, ◘ 15 kesǝllǝrni saⱪaytix wǝ jinlarni ⱨǝydǝx ⱨoⱪuⱪiƣa igǝ boluxⱪa tallap bekitti. ◼ 16 U bekitkǝn on ikki kixi: Simon (u uningƣa Petrus dǝp isim ⱪoyƣan), 17 Zǝbǝdiyning oƣli Yaⱪup wǝ uning inisi Yuⱨanna, (u ularni «Binni-Rǝgaz», yǝni «Güldürmama oƣulliri» dǝpmu atiƣan), ◼ 18 Andriyas, Filip, Bartolomay, Matta, Tomas, Alfayning oƣli Yaⱪup, Taday, millǝtpǝrwǝr dǝp atalƣan Simon ◼ 19 wǝ uningƣa satⱪunluⱪ ⱪilƣan Yǝⱨuda Ixⱪariyotlardin ibarǝt.
Əysa Xǝytandin küqlüktur
Mat. 12:22-32; Luⱪa 11:14-23; 12:10
20 U ɵygǝ ⱪaytip kǝlgǝndin keyin, u yǝrgǝ yǝnǝ xunqǝ nurƣun adǝmlǝr toplandiki, ularning ⱨǝtta ƣizalanƣudǝkmu waⱪti qiⱪmidi. ◘ 21 Əysaning ailisidikilǝr buni anglap, uni tutup kelixkǝ berixti. Qünki ular uni «Əⱪlini yoⱪitiptu» degǝnidi.
22 Yerusalemdin qüxkǝn Tǝwrat ustazliri bolsa: «Uningda Bǝǝlzibub bar», wǝ «U pǝⱪǝt jinlarning ǝmirigǝ tayinip jinlarni ⱪoƣliwetidikǝn», deyixǝtti. ◼ ◘
23 Xuning üqün u Tǝwrat ustazlirini yeniƣa qaⱪirip, ularƣa tǝmsillǝrni ixlitip mundaⱪ dedi:
— Xǝytan Xǝytanni ⱪandaⱪmu ⱪoƣlisun? ◘ 24 Əgǝr padixaⱨliⱪ ɵz iqidin bɵlünüp ɵzara soⱪuxⱪan bolsa xu padixaⱨliⱪ put tirǝp turalmaydu; 25 xuningdǝk ǝgǝr bir ailǝ ɵz iqidin bɵlünüp ɵzara soⱪuxsa xu ailǝ put tirǝp turalmaydu. 26 Əgǝr Xǝytan ɵz-ɵzigǝ ⱪarxi qiⱪip bɵlünsǝ, u put tirǝp turalmay, yoⱪalmay ⱪalmaydu.
27 Ⱨeqkim küqtünggür birsining ɵyigǝ kirip, uning mal-mülkini bulap ketǝlmǝydu — pǝⱪǝt u xu küqtünggürni awwal baƣliyalisa andin ɵyini bulang-talang ⱪilalaydu. ◼ ◘
28 Xuni silǝrgǝ bǝrⱨǝⱪ eytip ⱪoyayki, insan baliliri ɵtküzgǝn türlük gunaⱨlirining ⱨǝmmisini, xundaⱪla ular ⱪilƣan kupurluⱪlirining ⱨǝmmisini kǝqürüxkǝ bolidu. ◼ ◘ 29 Biraⱪ kimdikim Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa kupurluⱪ ⱪilsa, ǝbǝdil’ǝbǝdgiqǝ ⱨeq kǝqürülmǝydu, bǝlki mǝnggülük bir gunaⱨning ⱨɵkümi astida turidu. ◼ ◘
30 Əysaning bu sɵzi ularning «uningƣa napak roⱨ qaplixiptu» degini üqün eytilƣanidi.
Əysaning anisi wǝ iniliri
Mat. 12:46-50; Luⱪa 8:19-21
31 Xu waⱪitta uning anisi bilǝn iniliri kǝldi. Ular sirtida turup, uni qaⱪirixⱪa adǝm kirgüzdi. ◘ 32 Bir top halayiⱪ uning ǝtrapida olturatti. Ular:
— Mana, aningiz, iniliringiz sizni izdǝp sirtta turidu, — deyixti. ◼
33 Əysa ularƣa jawabǝn:
— Kim mening anam, kim mening inilirim? — dedi. 34 Andin, u ɵpqürisidǝ olturƣanlarƣa ⱪarap mundaⱪ dedi:
Mana bular mening anam wǝ inilirim! 35 Qünki kimki Hudaning iradisini ada ⱪilsa, xu mening aka-inim, aqa-singlim wǝ anamdur. ◘
◘ 3:1 Mat. 12:9; Luⱪa 6:6. ◼ 3:2 «Pǝrisiylǝr Əysaning üstidin ǝrz ⱪilayli dǝp xabat künidǝ kesǝl saⱪaytidiƣan-saⱪaytmaydiƣanliⱪini paylap yürǝtti» — ularning ⱪilmaⱪqi bolƣan ǝrzi bolsa «U xabat künidǝ kesǝlni saⱪaytsa, «ixligǝn» yaki «hizmǝt ⱪilƣan»ƣa barawǝr bolidu, xunga (ularning qüxinixiqǝ) «Tǝwrat ⱪanuniƣa hilapliⱪ ⱪilƣan»» bolidu. ◼ 3:5 «ⱪoli ǝsligǝ kǝltürüldi» — kǝltürüldi» degǝn peilning «mǝjⱨul xǝkli» bizgǝ bu ixni Huda Ɵzi ⱪilƣan, degǝnni uⱪturidu. Əmdi ular bu mɵjizini «xabat künidǝ yaratⱪanliⱪi» üqün zadi kimni ǝyiblimǝkqi? ◘ 3:5 1Pad. 13:6. ◼ 3:6 «Ⱨerod padixaⱨning tǝrǝpdarliri» — Ⱨerod padixaⱨ wǝ uning tǝrǝpdarliri toƣruluⱪ «Tǝbirlǝr»ni kɵrüng. Lekin bizgǝ ǝng ⱨǝyran ⱪalarliⱪi bǝlkim xuki, Rǝbbimiz tǝlim berixkǝ baxliƣanda, bir-birigǝ küxǝndǝ bolƣan ««Ⱨerod tǝrǝpdarliri» wǝ Pǝrisiylǝr ⱨǝmkarlixip, Əysani yoⱪitixⱪa mǝsliⱨǝtlixidu («Mat.» 22:16nimu kɵrüng). Mana ⱪarangƣuluⱪⱪa tǝwǝ bolƣan kixilǝr ⱨaman birinqi bolup nur bilǝn düxmǝnlixidu («Yuⱨ.» 1:5, 3:19). ◘ 3:6 Mat. 12:14; Yuⱨ. 10:39; 11:53. ◼ 3:7-8 «Idumiya ɵlkisi» — «Idumiya» Tǝwratta «Edom» deyilidu. ◘ 3:7-8 Mat. 4:25; Luⱪa 6:17. ◘ 3:13 Mat. 10:1; Mar. 6:7; Luⱪa 6:13; 9:1. ◘ 3:14 Yuⱨ. 17:24 ◼ 3:15 «U ulardin on ikkisini ɵzi bilǝn billǝ boluxⱪa... jinlarni ⱨǝydǝx ⱨoⱪuⱪiƣa igǝ boluxⱪa tallap bekitti» — (14-15-ayǝt) bǝzi kona kɵqürmilǝrdǝ 14-15-ayǝttǝ «U ulardin on ikkisini «rosullar» dǝp atap, ɵzi bilǝn billǝ boluxⱪa, sɵz-kalamni jakarlaxⱪa wǝ jinlarni ⱨǝydǝx ⱨoⱪuⱪiƣa igǝ boluxⱪa tallap bekitti» deyilidu. ◼ 3:17 «Zǝbǝdiyning oƣli Yaⱪup wǝ uning inisi...» — yaki «Zǝbǝdiyning oƣli Yaⱪup wǝ uning akisi...». «u ularni «Binni-Rǝgaz», yǝni «Güldürmama oƣulliri» dǝpmu atiƣan» — muxu yǝrdǝ biz bu isimni ibraniy tilidiki aⱨangi boyiqǝ alduⱪ. «Rǝgaz» ibraniy tilida adǝttǝ «ƣǝzǝp, ⱪǝⱨr»ni bildüridu. Ⱪariƣanda ular ikkilisi ǝslidǝ intayin terikkǝk idi! Grek tilida tǝlǝppuz «Boanǝrgǝs» dǝp oⱪulidu. ◼ 3:18 «millǝtpǝrwǝr dǝp atalƣan Simon» — yaki «Ⱪanaanliⱪ Simon». Yǝⱨudiy «millǝtpǝrwǝrliri» yaki «millǝtqiliri» wǝtinini Rim imperiyǝsidin azad ⱪilix üqün zorawanliⱪ yoli bilǝn kürǝx ⱪilƣuqilar idi. ◘ 3:20 Mar. 6:31. ◼ 3:22 «uningda Bǝǝlzibub bar» — «Bǝǝlzibub» yaki «Bǝǝlzibul» bolsa jinlarning ǝmiri bolƣan Xǝytanning baxⱪa bir ismidur. ◘ 3:22 Mat. 9:34; 12:24; Luⱪa 11:15; Yuⱨ. 8:48. ◘ 3:23 Mat. 12:25. ◼ 3:27 «Ⱨeqkim küqtünggür birsining ɵyigǝ kirip, uning mal-mülkini bulap ketǝlmǝydu — pǝⱪǝt u xu küqtünggürni awwal baƣliyalisa andin ɵyini bulang-talang ⱪilalaydu» — bu tǝmsildiki «küqtünggür adǝm» Xǝytanni kɵrsitidu, ǝlwǝttǝ. Uning ɵyini bulang-talang ⱪilƣuqi Əysadin baxⱪa ⱨeqkim bolmaydu. ◘ 3:27 Mat. 12:29; Kol. 2:15. ◼ 3:28 «ular ⱪilƣan kupurluⱪlirining ⱨǝmmisi...» — grek tilida «ular kupurluⱪ bilǝn ⱪilƣan kupurluⱪlirining ⱨǝmmisi» degǝn sɵz bilǝn ipadilinidu. Bu ibarǝ ularning kupurluⱪliri bǝlkim intayin eƣir boluxi mumkin degǝnni bildüridu. ◘ 3:28 1Sam. 2:25; Mat. 12:31; Luⱪa 12:10; 1Yuⱨ. 5:16. ◼ 3:29 «Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa ⱪarxi kupurluⱪ ⱪilix» — yaki «Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa ⱪarxi gǝp ⱪilix» degǝn gunaⱨ toƣruluⱪ «Matta»diki «ⱪoxumqǝ sɵz»imizdǝ tohtilimiz. ◘ 3:29 1Yuⱨ. 5:16. ◘ 3:31 Mat. 12:46; Luⱪa 8:19. ◼ 3:32 «Mana, aningiz, iniliringiz sizni izdǝp sirtta turidu» — bǝzi kona kɵqürmilǝrdǝ «wǝ singilliringiz» dǝp ⱪoxup oⱪulidu. Ⱨeqbolmiƣanda grek tilida «aka-inilǝr» degǝn sɵz bir ⱪerindax «aqa-singillar»ni ɵz iqigǝ alatti. ◘ 3:35 Yuⱨ. 15:14; 2Kor. 5:16,17.