5
Üzümzar nahxisi
1 Mǝn ɵz sɵygǝn yarimƣa,
Mening sɵyümlüküm üqün ɵz üzümzari toƣruluⱪ bir küy eytip berǝy;
Sɵyümlükümning munbǝt bir dɵng üstidǝ üzümzari bar idi; ◼
2 U ⱨǝmmǝ yerini kolap taxlarni elip taxlidi,
Əng esil üzüm teli tikti;
U üzümzar otturisiƣa kɵzitix munari saldi,
Üzümzar iqidimu xarap kɵlqiki ⱪazdi,
Andin üzümdin yahxi ⱨosul kütti;
Biraⱪ buning orniƣa, üzümzar aqqiⱪ üzümlǝrnila bǝrdi. ◼
3 Ⱪeni, i Yerusalemdikilǝr wǝ Yǝⱨudaning adǝmliri,
Mǝn bilǝn üzümzarimning otturisidin ⱨɵküm qiⱪiringlar!
4 Mening üzümzarimda ⱪilƣudǝk yǝnǝ nemǝ ixim ⱪaldi?
Yahxi üzümlǝrni kütkinimdǝ,
Nemixⱪa pǝⱪǝt aqqiⱪ üzümnila qiⱪirip bǝrdi? ◘
5 Əmdi ⱨazir Ɵz üzümzarimni nemǝ ⱪilidiƣinimni silǝrgǝ eytip berǝy: —
Uning qitlaⱪlirini elip taxlaymǝn, u yutuwetilidu;
Uning tamlirini qeⱪip ƣulitimǝn, u qǝylinidu. ◼ ◘
6 Mǝn uni qɵllükkǝ aylandurimǝn;
Ⱨeqkim uni qatap-putap, pǝrwix ⱪilmaydu;
Jiƣanlar wǝ tikǝnlǝr uningda ɵsüp qiⱪidu;
Bulutlarƣa uning üstigǝ ⱨeq yamƣur yaƣdurmanglar dǝp buyruymǝn.
7 Qünki samawi ⱪoxunlarning Sǝrdari bolƣan Pǝrwǝrdigarning üzümzari — Israil jǝmǝti,
Uning huxalliⱪi bolƣan ɵsümlük bolsa — Yǝⱨudadikilǝrdur;
U adalǝt mewisini kütkǝn,
Biraⱪ mana ǝmdi zulum kɵrdi;
Ⱨǝⱪⱪaniyliⱪni kütkǝn,
Biraⱪ mana ǝmdi nalǝ-pǝryad boldi! ◼ ◘
8 Hǝⱪlǝrgǝ ⱨeq orun ⱪaldurmay ɵyni-ɵygǝ, etizni-etizƣa uliƣanlarƣa way!
Ɵzünglarni yalƣuz zeminda ⱪaldurmaⱪqimusilǝr? ◘
9 Samawi ⱪoxunlarning Sǝrdari bolƣan Pǝrwǝrdigar mening ⱪuliⱪimƣa mundaⱪ dedi: —
«Kɵpligǝn ɵylǝr,
Dǝrwǝⱪǝ ⱨǝywǝtlik, ⱨǝxǝmǝtlik ɵylǝr adǝmzatsiz, harab bolidu.
10 Bǝrⱨǝⱪ, ⱪiriⱪ moluⱪ üzümzar pǝⱪǝt altǝ küp xarab beridu,
Ottuz kürǝ dan bolsa pǝⱪǝt üq kürǝ ⱨosul beridu. ◼
11 Mǝy iqixkǝ aldirap tang atⱪanda ornidin turƣanlarƣa,
Ⱪarangƣu qüxixigǝ ⱪarimay, xarabtin kǝyp bolƣuqǝ besip olturƣanlarƣa way! ◘
12 Ularning ziyapǝtliridǝ qiltar wǝ lira, tǝmbur wǝ nǝy, xarabmu bar;
Biraⱪ ular Pǝrwǝrdigarning ⱪilƣanliriƣa wǝ ⱪol ixliriƣa ⱨeq etiwar ⱪilmaydu. ◼
13 Xu sǝwǝbtin ɵz hǝlⱪim bilimdin hǝwǝrsiz bolƣanliⱪi tüpǝylidin sürgün bolup ketidu;
Esilzadiliri eqirⱪixip,
Puⱪraliri ussuzluⱪtin ⱪurup ketidu. ◘
14 Xunga tǝⱨtisara nǝpsini yoƣinitip,
Aƣzini ⱨang aqidu;
Ularning xɵⱨrǝtliri, top-top adǝmliri, ⱪiⱪas-sürǝn kɵtürgüqiliri wǝ nǝƣmǝ oyniƣuqiliri biraⱪla iqigǝ qüxüp ketidu. ◼
15 Puⱪralar egildürülidu,
Mɵtiwǝrlǝrmu tɵwǝn ⱪilinidu,
Tǝkǝbburlarning kɵzliri yǝrgǝ ⱪaritilidu;
16 Biraⱪ samawi ⱪoxunlarning Sǝrdari bolƣan Pǝrwǝrdigar adalǝt yürgüzginidǝ üstün dǝp mǝdⱨiyilinidu,
Pak-muⱪǝddǝs bolƣuqi Tǝngri ⱨǝⱪⱪaniyliⱪidin pak-muⱪǝddǝs dǝp bilinidu.
17 Xu qaƣda ⱪozilar ɵz yaylaⱪlirida turƣandǝk otlaydu,
Musapirlarmu baylarning wǝyranǝ ɵyliridǝ ozuⱪlinidu. ◼ ◘
18 Ⱪǝbiⱨlikni aldamqiliⱪning yipliri bilǝn,
Gunaⱨni ⱨarwa arƣamqisi bilǝn tartⱪanlarƣa way! ◼
19 Yǝni: «Huda aldirisun!
Ixlirini Ɵzi ittikrǝk ada ⱪilsun,
Xuning bilǝn biz uni kɵrǝlǝymiz!
«Israildiki Muⱪǝddǝs Bolƣuqi»ning niyǝt ⱪilƣini yeⱪinlixip ixⱪa axurulƣay,
Biz uni biliwalayli!» — degǝnlǝrgǝ way! ◼
20 Yamanni yahxi, yahxini yaman degüqilǝrgǝ,
Ⱪarangƣuluⱪni nurning, nurni ⱪarangƣuluⱪning orniƣa ⱪoyƣuqilarƣa,
Aqqiⱪni tatliⱪning, tatliⱪni aqqiⱪning orniƣa ⱪoyƣuqilarƣa way!
21 Ɵzlirini dana dǝp qaƣliƣanlarƣa,
Ɵz nǝziridǝ ɵzlirini ǝⱪilliⱪ dǝp ⱪariƣanlarƣa way! ◘
22 Xarab iqixkǝ batur bolƣanlarƣa,
Ⱨaraⱪni ǝbjǝx ⱪilixta ⱪǝⱨriman bolƣanlarƣa, ◼
23 Yǝni para üqün rǝzillǝrni aⱪlap,
Xuning bilǝn ⱨǝⱪⱪaniylarning adalitini rǝt ⱪilƣuqilarƣa way! ◘
24 Xunga, ot yalⱪunliri samanlarni yutuwǝtkǝndǝk,
Yalⱪunlarda mǝnggǝnlǝr solixip yoⱪalƣandǝk,
Ularning yiltizliri qirip ketidu,
Gül-qeqǝkliri qang-tozangdǝk tozup ketidu;
Qünki ular samawi ⱪoxunlarning Sǝrdari bolƣan Pǝrwǝrdigarning yolyoruⱪ-ⱪanunini qǝtkǝ ⱪaⱪⱪan,
Israildiki Muⱪǝddǝs Bolƣuqining sɵz-kalamini kɵzgǝ ilmiƣanidi. ◘
25 Xunga Pǝrwǝrdigarning ƣǝzipi Ɵz hǝlⱪigǝ ⱪarap ⱪaynaydu,
U ularƣa ⱪarap ⱪolini kɵtürüp, ularni urup yiⱪitidu.
Taƣlar tǝwrinip ketidu;
Ɵlüklǝr ǝhlǝtlǝrdǝk koqilar otturisida dɵwǝ-dɵwǝ bolidu.
Muxundaⱪ ixlar bolsimu,
Uning ƣǝzipi yǝnila yanmaydu,
Sozƣan ⱪoli yǝnila ⱪayturulmay turidu. ◘
26 U yiraⱪtiki ǝllǝrni qaⱪirip tuƣni kɵtüridu,
U yǝr yüzining qǝt yaⱪisidin bir ǝlni üxⱪirtip qaⱪiridu;
Mana ular tezdin aldirap kelidu!
27 Ulardin ⱨeqbiri qarqap kǝtmǝydu,
Putlixipmu kǝtmǝydu.
Ⱨeqbiri mügdimǝydu, uhlimaydu,
Baƣliƣan bǝlwaƣliridin ⱨeqbiri boximaydu,
Qoruⱪlirining boƣⱪuqliridin ⱨeqbiri üzülmǝydu;
28 Ularning oⱪliri ittik,
Barliⱪ oⱪyalirining kiriqliri tartilip tǝyyar turidu,
Atlirining tuyaⱪliri qaⱪmaⱪ texidǝk bolidu,
Jǝng ⱨarwilirining qaⱪliri ⱪuyuntazdǝk aylinidu;
29 Ularning ⱨɵrkirǝxliri xirningkidǝk bolidu,
Ular arslanlardǝk ⱨɵrkirixidu,
Dǝrwǝⱪǝ, ular owƣa erixkǝndǝ ƣaȥ-ƣuȥ ⱪilip ⱨɵrpiyixidu;
Owni ⱪutⱪuzƣudǝk ⱨeqkim bolmay,
Ular uni elip ketidu.
30 Xu küni ular dengizlar ⱨɵrkürigǝndǝk owƣa ⱨɵrkirixidu;
Əgǝr birǝrsi yǝr-zeminƣa ⱪariƣudǝk bolsa,
Pǝⱪǝt ⱪarangƣuluⱪ, dǝrd-ǝlǝmnila kɵridu!
Ⱨǝrⱪandaⱪ nur bulut-tuman tǝripidin ƣuwalixidu. ◼ ◘
◼ 5:1 «Mǝn ɵz sɵygǝn yarimƣa... bir küy eytip berǝy» — pǝyƣǝmbǝrning eytⱪan «yar»i bolsa Hudadur. «munbǝt bir dɵng üstidǝ...» — ibraniy tilida «bir münggüz, zǝytun mǝylik oƣul üstidǝ...» ◼ 5:2 «...üzümzar aqqiⱪ üzümlǝrnila bǝrdi» — muxu yǝrdǝ «aqqiⱪ» ibraniy tilidiki «sesiⱪ»ni bildüridu. ◘ 5:4 Yǝr. 2:5; Mik. 6:3, 8 ◼ 5:5 «Uning qitlaⱪlirini elip taxlaymǝn, u yutuwetilidu» — baxⱪa birhil tǝrjimisi: — «Uning qitlaⱪlirini elip taxlaymǝn, u kɵydürülidu». ◘ 5:5 Zǝb. 80:12-13 ◼ 5:7 «mana ǝmdi nalǝ-pǝryad boldi!» — muxu ayǝttǝ wǝⱨiy-hǝwǝrni tǝkitlǝx üqün ibraniy tilida aⱨangdax sɵzlǝr ixlitilidu: «adalǝt» — «mixpat», «zulum» — «mixpaⱪ»; «ⱨǝⱪⱪaniyliⱪ» — «tsǝdǝⱪaⱨ», «nalǝ-pǝryad» — «zǝdǝkaⱨ». Yǝxaya pǝyƣǝmbǝr ⱨǝrdaim muxundaⱪ sɵz oyuni ⱪilidu. ◘ 5:7 Zǝb. 80:8-9 ◘ 5:8 Mik. 2:2 ◼ 5:10 «Bǝrⱨǝⱪ, ⱪiriⱪ moluⱪ üzümzar pǝⱪǝt altǝ küp xarab beridu» — muxu ayǝttiki «ⱪiriⱪ moluⱪ yǝr» ibraniy tilida «on ⱪox kaliliⱪ yǝr» degǝnlik bolup, on ⱪox kala bir kün iqidǝ aƣduralaydiƣan yǝr. «altǝ küp» — ibraniy tilida «bir bat», bǝlkim 27 litrgǝ toƣra kelidu. «ottuz kürǝ» — bir «kürǝ» bir kor, yǝni 20 litr. «30 kürǝ» bolsa ibraniy tilida «bir homir» (300 litr), «3 kürǝ» ibraniy tilida «bir ǝfaⱨ» (30 litr). ◘ 5:11 Pǝnd. 23:29,30 ◼ 5:12 «lira» — bir hil tarliⱪ saz. «Pǝrwǝrdigarning ⱪilƣanliri...» — bu ibarǝ bǝlkim bipayan alǝmning yaritilixi wǝ ajayibliⱪlirini, «ⱪol ixliri» bolsa bǝlkim uning Israillarƣa kɵrsǝtkǝn nijatliⱪ mɵjizilirini kɵzdǝ tutidu. ◘ 5:13 Am. 6:7 ◼ 5:14 «tǝⱨtisara» — ibraniy tilida «xeol» degǝn yǝr, «yǝr astidiki saray» (yǝni, «tǝkt saray»), ɵlgǝnlǝrning roⱨliri baridiƣan, ⱪiyamǝt künini kütidiƣan jayni kɵrsitidu. ◼ 5:17 «ⱪozilar... otlaydu,... musapirlar... ozuⱪlinidu» — demǝk, zemin box, ⱪuruⱪ bolup kǝtkǝqkǝ, ⱪoylar ⱨǝm yat adǝmlǝr ǝrkinlik bilǝn ⱨǝtta baylarning ɵyliridin ozuⱪluⱪ tapidu. ◘ 5:17 Yǝx. 14:30 ◼ 5:18 «Gunaⱨni ⱨarwa arƣamqisi bilǝn tartⱪanlarƣa way!» — demǝk, ular gunaⱨlirini ⱨǝtta ɵz tenidǝ kɵtürǝlmǝydu, kǝbiⱨlikliri intayin kɵp ⱨǝm opuquⱪtur. ◼ 5:19 «Israildiki Muⱪǝddǝs Bolƣuqi» — 1:4diki izaⱨatni kɵrüng. ◘ 5:21 Pǝnd. 3:7; Rim. 12:16 ◼ 5:22 «Ⱨaraⱪni ǝbjǝx ⱪilixta ⱪǝⱨriman bolƣanlar...» — muxular kinayilik sɵz, ǝlwǝttǝ. ◘ 5:23 Pǝnd. 17:15; 24:24 ◘ 5:24 Mis. 15:7; Yǝx. 9:18 ◘ 5:25 Yǝx. 9:11, 16, 20; 10:4, 6 ◼ 5:30 «...ular dengizlar ⱨɵrkürigǝndǝk owƣa ⱨɵrkirixidu» — ibraniy tilida «...ular dengizlar ⱨɵrkürigǝndǝk uningƣa ⱨɵrkirixidu». Ularning owlaydiƣini bolsa Israildur. ◘ 5:30 Yǝx. 8:22