16
«Kǝfarǝt küni»
1 Ⱨarunning ikki oƣli Pǝrwǝrdigarning aldiƣa yeⱪinlixixi bilǝn ɵlüp kǝtti. Ular ɵlüp kǝtkǝndin keyin, Pǝrwǝrdigar Musaƣa sɵz ⱪildi. ◘ 2 Pǝrwǝrdigar Musaƣa mundaⱪ dedi: — «Sǝn ɵz ⱪerindixing Ⱨarunƣa: «Sǝn ɵlüp kǝtmǝsliking üqün pǝrdining iqidiki muⱪǝddǝs jayƣa ⱪoyulƣan ǝⱨdǝ sanduⱪining üstidiki «kǝfarǝt tǝhti»ning aldiƣa ⱨǝr waⱪit kǝlmǝ», degin. Qünki Mǝn «kǝfarǝt tǝhti»ning üstidiki bulutta ayan bolimǝn. ◘ 3 Ⱨarun ǝng muⱪǝddǝs jayƣa munu yol bilǝn kirsun: — Gunaⱨ ⱪurbanliⱪi üqün bir yax torpaⱪ, kɵydürmǝ ⱪurbanliⱪ üqün bir ⱪoqⱪarni kǝltürsun; 4 ɵzi muⱪǝddǝs kanap halta kɵnglǝkni kiyip, ǝtlirini yapidiƣan kanap ixtannimu kiyip, beligǝ bir kanap bǝlwaƣni baƣlap, bexiƣa kanap sǝllini yɵgǝp kǝlsun. Bular muⱪǝddǝs kiyimlǝr bolƣaqⱪa, kiyixtin ilgiri bǝdinini suda yusun. ◼
5 U Israillarning jamaitidin gunaⱨ ⱪurbanliⱪi üqün ikki tekǝ, kɵydürmǝ ⱪurbanliⱪ üqün bir ⱪoqⱪarni tapxuruwalsun. 6 Xuning bilǝn Ⱨarun awwal gunaⱨ ⱪurbanliⱪi bolidiƣan torpaⱪni sunup, ɵzi wǝ ɵz ɵyidikilǝr üqün kǝfarǝt kǝltürüxi kerǝk. ◘ 7 Andin u ikki tekini elip, ularni jamaǝt qedirining kirix aƣzining aldiƣa kǝltürüp, Pǝrwǝrdigarning aldida turƣuzsun. 8 Andin Ⱨarun bu ikki tekǝ toƣrisida qǝk taxlisun; qǝkning birini «Pǝrwǝrdigar üqün», yǝnǝ birini «azazǝl üqün» taxlisun. ◼ 9 Ⱨarun Pǝrwǝrdigarƣa qǝk qüxkǝn tekini kǝltürüp, gunaⱨ ⱪurbanliⱪi süpitidǝ sunsun. 10 Lekin «azazǝl»gǝ qǝk qüxkǝn tekini bolsa, kǝfarǝt kǝltürüxi üqün qɵlgǝ ⱨǝydilixkǝ, xundaⱪla «azazǝl»gǝ ǝwǝtilixkǝ Pǝrwǝrdigarning aldida tirik ⱪaldurulsun. 11 Andin Ⱨarun gunaⱨ ⱪurbanliⱪini, yǝni ɵzi üqün bolƣan torpaⱪni kǝltürüp, ɵzi wǝ ɵz ɵyidikilǝr üqün kǝfarǝt kǝltürüxkǝ ɵzigǝ gunaⱨ ⱪurbanliⱪi bolidiƣan bu torpaⱪni boƣuzlisun; 12 Andin u Pǝrwǝrdigarning aldidiki ⱪurbangaⱨtin elinƣan qoƣ bilǝn tolƣan bir huxbuydanni elip, ikki ⱪollap yumxaⱪ ezilgǝn esil huxbuy ǝtir bilǝn toldurup, buni pǝrdining iqigǝ elip barsun; 13 andin huxbuy is-tütiki ⱨɵküm-guwaⱨ sanduⱪining üstidiki kǝfarǝt tǝhtini ⱪaplisun dǝp, huxbuyni Pǝrwǝrdigarning ⱨuzuridiki otning üstigǝ ⱪoysun; xuning bilǝn u ɵlmǝydu. 14 U torpaⱪning ⱪenidin elip ɵz barmiⱪi bilǝn kǝfarǝt tǝhtining xǝrⱪ tǝripigǝ qeqip, kǝfarǝt tǝhtining aldiƣimu ɵz barmiⱪi bilǝn ⱪandin elip, yǝttǝ ⱪetim sǝpsun. ◼ ◘
15 Andin u hǝlⱪ üqün gunaⱨ ⱪurbanliⱪi ⱪilinidiƣan tekini boƣuzlisun; ⱪenini pǝrdining iqigǝ kǝltürüp, torpaⱪning ⱪenini ⱪilƣandǝk ⱪilsun, yǝni uning ⱪenidin elip kǝfarǝt tǝhtigǝ wǝ kǝfarǝt tǝhtining aldiƣa qaqsun. 16 U bu yol bilǝn muⱪǝddǝs jay üqün kǝfarǝt kǝltürüp, uni Israillarning napakliⱪidin, ⱨǝmmǝ itaǝtsizliklirini elip baridiƣan gunaⱨliridin paklaydu wǝ xuningdǝk ularning napakliⱪi arisida turuwatⱪan jamaǝt qediri üqünmu xundaⱪ kǝfarǝt ⱪilsun. 17 U kǝfarǝt kǝltürüx üqün ǝng muⱪǝddǝs jayƣa kirgǝndin tartip uningdin qiⱪⱪuqǝ ⱨeqbir adǝm jamaǝt qediri iqidǝ bolmisun; bu yol bilǝn u ɵzi, ɵyidikilǝr wǝ Israilning pütkül jamaiti üqün kǝfarǝt kǝltüridu.
18 Andin u Pǝrwǝrdigarning aldidiki ⱪurbangaⱨⱪa qiⱪip, uning üqünmu kǝfarǝt kǝltüridu; xuningdǝk torpaⱪning ⱪeni bilǝn tekining ⱪenidin elip ⱪurbangaⱨning qɵrisidiki münggüzlǝrgǝ sürsun; ◼ 19 u barmiⱪi bilǝn ⱪandin elip ⱪurbangaⱨning üstigǝ yǝttǝ ⱪetim sǝpsun; xuning bilǝn u uni Israillarning napakliⱪliridin paklap Hudaƣa atap muⱪǝddǝs ⱪilidu.
Gunaⱨ ⱪurbanliⱪi bolidiƣan tirik tekǝ toƣruluⱪ
20 — Muⱪǝddǝs jay, jamaǝt qediri wǝ ⱪurbangaⱨ üqün kǝfarǝt kǝltürüp bolƣandin keyin, u tirik tekini kǝltürsun; 21 andin Ⱨarun ikki ⱪolini tirik tekining bexiƣa ⱪoyup turup, uning üstidǝ turup, Israillarning barliⱪ ⱪǝbiⱨlikliri wǝ itaǝtsizliklirini elip baridiƣan gunaⱨlirini iⱪrar ⱪilip, ularni tekining bexiƣa artsun; andin uni yenida tǝyyar turidiƣan bir adǝmning ⱪoli bilǝn qɵlgǝ ǝwǝtiwǝtsun. ◼ 22 Bu yol bilǝn tekǝ ularning ⱨǝmmǝ ⱪǝbiⱨliklirini ɵz üstigǝ elip, adǝmzatsiz qɵlgǝ ketidu. Xunga u tekini qɵlgǝ ⱪoyuwǝtsun. ◼
Ahirⱪi rǝsmiyǝtlǝr
23 — Andin Ⱨarun jamaǝt qediriƣa kirip muⱪǝddǝs jayƣa kirgǝn waⱪitta kiygǝn kanap kiyimlirini selip xu yǝrdǝ ularni ⱪoyup ⱪoysun. 24 U muⱪǝddǝs yǝrdǝ ɵz bǝdinini suda yuyup, ɵz kiyimlirini kiyip taxⱪiriƣa qiⱪip, ɵzining kɵydürmǝ ⱪurbanliⱪi bilǝn hǝlⱪning kɵydürmǝ ⱪurbanliⱪini sunup, xu yol bilǝn ɵzi wǝ hǝlⱪ üqün kǝfarǝt kǝltüridu. 25 Xundaⱪla u gunaⱨ ⱪurbanliⱪining meyini ⱪurbangaⱨta kɵydürsun.
26 «Azazǝl»gǝ bekitilgǝn tekini elip berip ⱪoyuwǝtkǝn kixi ɵz kiyimlirini yuyup, bǝdinini suda yuyup, andin qedirgaⱨⱪa kirixkǝ bolidu. 27 Kǝfarǝt kǝltürüx üqün ⱪeni ǝng muⱪǝddǝs jayƣa elip kirilip, gunaⱨ ⱪurbanliⱪi ⱪilinƣan torpaⱪ bilǝn gunaⱨ ⱪurbanliⱪi ⱪilinƣan tekini birsi qedirgaⱨning taxⱪiriƣa elip qiⱪip, ularning terisi, gɵxi wǝ tezǝklirini otta kɵydürsun. ◘ 28 Ularni kɵydürgǝn kixi ɵz kiyimlirini yuyup, bǝdinini suda yuyup, andin qedirgaⱨⱪa kirixkǝ bolidu.
Omumiy bǝlgilimilǝr
29 — Mana bu silǝrgǝ bir ǝbǝdiy ⱪanun-bǝlgilimǝ bolsun: — Ⱨǝr yǝttinqi ayning oninqi künidǝ silǝr ɵz nǝpsinglarni tartip ɵzünglarni tɵwǝn tutunglar wǝ ⱨeqⱪandaⱪ ix ⱪilmanglar; mǝyli yǝrliklǝr bolsun yaki aranglarda turuwatⱪan Yaⱪ. yurtluⱪlar bolsun xundaⱪ ⱪilixinglar kerǝk. ◼ ◘ 30 Qünki xu künidǝ silǝrni paklaxⱪa silǝr üqün kǝfarǝt kǝltürülidu; Pǝrwǝrdigarning aldida silǝr ⱨǝmmǝ gunaⱨliringlardin pak bolisilǝr. 31 Bu kün silǝrgǝ pütünlǝy aram alidiƣan xabat küni bolup, nǝpsinglarni tartip ɵzünglarni tɵwǝn tutisilǝr; bu ǝbǝdiy bir bǝlgilimidur. ◼
32 Kimki atisining ornida kaⱨinliⱪ yürgüzüx üqün mǝsiⱨ ⱪilinip, Hudaƣa atap tiklǝngǝn kaⱨin bolsa xu yol bilǝn kǝfarǝt kǝltüridu. U kanaptin etilgǝn muⱪǝddǝs kiyimni kiyip turup, ◼ 33 Əng muⱪǝddǝs jay üqün kǝfarǝt kǝltüridu; jamaǝt qediri bilǝn ⱪurbangaⱨ üqünmu kǝfarǝt kǝltüridu; ⱪalƣan kaⱨinlar bilǝn barliⱪ hǝlⱪning jamaiti üqün ⱨǝm kǝfarǝt kǝltüridu.
34 Bu bolsa silǝr üqün ǝbǝdiy bir bǝlgilimǝ bolidu; xuning bilǝn Israillarni barliⱪ gunaⱨliridin paklax üqün yilda bir ⱪetim kǝfarǝt kǝltürüp berisilǝr».
Xuning bilǝn Ⱨarun Pǝrwǝrdigar Musaƣa buyruƣinidǝk ⱪildi. ◘
◘ 16:1 Law. 10:1, 2 ◘ 16:2 Mis. 30:10; Ibr. 9:7 ◼ 16:4 «ǝtliri» — bu ayǝttiki «ǝtliri» degǝn sɵz ǝwrǝt, uyat yǝrlirini kɵrsitidu. ◘ 16:6 Ibr. 7:27,28 ◼ 16:8 «Azazǝl» — alimlar «azazǝl» toƣruluⱪ tɵt pikirdǝ bolup kǝlgǝn: (1) bu isim «tekǝ» bilǝn «ⱨǝydǝlmǝk» degǝn sɵzlǝrning birikmisi bolup, «ⱨǝydiwǝtkǝn tekǝ» degǝnni bildüridu; (2) «wǝyranǝ ⱪilix» yaki «elip taxlinix» degǝnni bildüridu; (3) tik bir yar; (4) bir hil jin-alwastining ismi. Biz birinqi yaki ikkinqi pikirgǝ mayilmiz (ikkilisi toƣra boluxi mumkin). «ⱪoxumqǝ sɵz»imizdǝ bu toƣruluⱪ tohtilimiz. Ⱨeq bolmiƣanda tɵtinqi pikirni ǝng namuwapiⱪ dǝp ⱪaraymiz; 23-bab wǝ «ⱪoxumqǝ sɵz»ni kɵrüng. ◼ 16:14 «xǝrⱪ(iy) tǝripi» — sanduⱪning aldi tǝripi. «kǝfarǝt tǝhtining aldiƣimu» — bǝlkim kǝfarǝt tǝhtining aldidiki yǝr yüzigǝ. ◘ 16:14 Law. 4:6; Ibr. 9:25; 10:4 ◼ 16:18 «Pǝrwǝrdigarning aldidiki ⱪurbangaⱨ» — (1) muⱪǝddǝs jaydiki «huxbuygaⱨ» yaki (2) ⱨoylidiki ⱪurbangaⱨni kɵrsitidu. Bizningqǝ, 20-ayǝttiki sɵzlǝrdin (ibadǝt qedirining üq ⱪismi üqün kǝfarǝt kǝltürülgǝnlikidin) ⱪariƣanda, muⱪǝddǝs jaydiki huxbuygaⱨni kɵrsitixi mumkin. ◼ 16:21 «...ikki ⱪolini tirik tekining bexiƣa ⱪoyup turup» — ibraniy tilida: «ikki ⱪolini tirik tekining bexiƣa ⱪoyup eƣirini artip,...» ◼ 16:22 «... Xunga u tekini qɵlgǝ ⱪoyuwǝtsun» — bu ikki tekǝ toƣrisidiki tǝpsilatlar toƣruluⱪ «ⱪoxumqǝ sɵz»imiznimu kɵrüng. ◘ 16:27 Law. 6:23; Ibr. 13:11 ◼ 16:29 «nǝpsinglarni tartip ɵzünglarni tɵwǝn tutunglar» — ibraniy tilida birla sɵz bilǝn ipadilinidu. Yǝⱨudiy ǝn’ǝniliri boyiqǝ bu ixlar roza tutuxni ɵz iqigǝ alatti. «mǝyli yǝrliklǝr bolsun...» — «yǝrliklǝr» Ⱪanaan zeminda tuƣulƣan Israillarni kɵrsitidu. ◘ 16:29 Law. 23:27 ◼ 16:31 «pütünlǝy aram alidiƣan xabat» — ibraniy tilida «xabatlarning xabati». ◼ 16:32 «Hudaƣa atap tiklǝngǝn kaⱨin» — bax kaⱨin, demǝk. ◘ 16:34 Mis. 30:10; Ibr. 9:7