5
Azabliⱪ künlǝrdǝ Mǝsiⱨ tuƣulidu wǝ Israilni ⱪutⱪuzidu
1 Əmdi ɵzünglar ⱪoxun-ⱪoxun bolup yiƣilinglar, i ⱪoxun ⱪizi;
Qünki birsi bizni muⱨasirigǝ aldi;
Ular Israilning ⱨakim-soraⱪqisining mǝngzigǝ ⱨasa bilǝn uridu; ◼
2 (Sǝn, i Bǝyt-Lǝⱨǝm-Əfrataⱨ, Yǝⱨudadiki mingliƣan xǝⱨǝr-yezilar arisida intayin kiqik bolƣan bolsangmu,
Sǝndin Mǝn üqün Israilƣa Ⱨakim Bolƣuqi qiⱪidu;
Uning ⱨuzurumdin qiⱪixliri ⱪǝdimdin,
Yǝni ǝzǝldin bar idi) ◼ ◘
3 Xunga tolƣaⱪ tutⱪan ayal tuƣup bolƣuqǝ,
U ularni düxmǝnlirigǝ taxlap ⱪoyidu;
Xu qaƣda Uning ⱪerindaxliri bolƣan ⱪaldisi Israillarning yeniƣa ⱪaytip kelidu. ◼
4 U bolsa Pǝrwǝrdigarning küqi bilǝn,
Pǝrwǝrdigar Hudasining namining ⱨǝywitidǝ padisini beⱪixⱪa ornidin turidu;
Xundaⱪ ⱪilip ular mǝzmut turup ⱪalidu;
Qünki U xu qaƣda yǝr yüzining ⱪǝrilirigiqǝ uluƣ dǝp bilinidu.
5 Wǝ bu adǝm aram-hatirjǝmlikimiz bolidu;
Asuriyǝlik zeminimizƣa bɵsüp kirgǝndǝ,
Ordilirimizni dǝssǝp qǝyligǝndǝ,
Biz uningƣa ⱪarxi yǝttǝ hǝlⱪ padiqisini,
Sǝkkiz ⱪabiliyǝtlik yetǝkqini qiⱪirimiz; ◘
6 Ular Asuriyǝ zeminini ⱪiliq bilǝn,
Nimrodning zeminini ɵtkǝlliridǝ harabǝ ⱪilidu;
Wǝ Asuriyǝlik zeminimizƣa bɵsüp kirgǝndǝ,
Qegrimiz iqini qǝyligǝndǝ,
U adǝm bizni uning ⱪolidin ⱪutⱪuzidu. ◼
7 Wǝ Yaⱪupning ⱪaldisi nurƣun hǝlⱪlǝr arisida Pǝrwǝrdigardin qüxkǝn xǝbnǝmdǝk bolidu,
Qɵp üstigǝ yaƣⱪan yamƣurlardǝk bolidu;
Bular insan üqün keqikmǝydu,
Adǝm balilirining ǝjrini kütüp turmaydu. ◼
8 Yaⱪupning ⱪaldisi ǝllǝr arisida,
Yǝni nurƣun hǝlⱪlǝr arisida ormandiki ⱨaywanlar arisidiki xirdǝk bolidu,
Ⱪoy padiliri arisidiki arslandǝk bolidu;
Xir ɵtkǝndǝ ularning arisidin,
Ⱨeqkim ⱪutⱪuzup alalmiƣudǝk qǝylǝp dǝssǝydu,
Titma-tit ⱪilip yirtiwetidu. ◼
9 Ⱪolung küxǝndiliring üstigǝ kɵtürülidu,
Barliⱪ düxmǝnliring üzüp taxlinidu.
10 Xu künidǝ xundaⱪ boliduki, — dǝydu Pǝrwǝrdigar,
Mǝn aranglardin barliⱪ atliringni üzüp taxlaymǝn,
Jǝng ⱨarwiliringni ⱨalak ⱪilimǝn. ◼ ◘
11 Zeminingdiki xǝⱨǝrliringni yoⱪitimǝn,
Barliⱪ istiⱨkamliringni ƣulitimǝn. ◼
12 Seⱨirlǝrni ⱪolungdin üzüp taxlaymǝn;
Silǝrdǝ palqilar bolmaydu.
13 Mǝn oyma mǝbudliringni,
«But tüwrük»liringlarni otturungdin üzüp taxlaymǝn;
Sǝn ɵz ⱪolungning yasiƣiniƣa ikkinqi bax urmaysǝn.
14 Arangdin «Axeraⱨ»liringni yuluwetimǝn,
Wǝ xǝⱨǝrliringni ⱨalak ⱪilimǝn; ◼
15 Wǝ Manga ⱪulaⱪ salmiƣan ǝllǝrning üstigǝ aqqiⱪ wǝ dǝrƣǝzǝp bilǝn intiⱪamni yürgüzimǝn.
◼ 5:1 «Əmdi ɵzünglar ⱪoxun-ⱪoxun bolup yiƣilinglar» — baxⱪa birhil tǝrjimisi: «Əmdi ɵz-ɵzünglarni kesip tilǝnglar!» (demǝk, ⱪattiⱪ ⱪayƣu-ⱨǝsrǝtni bildürüx üqün). «... Ⱪoxun-ⱪoxun bolup yiƣilinglar, i ⱪoxun ⱪizi» — «ⱪoxun ⱪizi» degǝn sirliⱪ sɵz Yerusalemdikilǝrni kɵrsitidu; bexarǝt ǝmǝlgǝ axurulƣanda Yerusalemdikilǝrning ⱨǝmmisining ǝskǝr bolidiƣanliⱪini bildürürüxi mumkin. «Qünki birsi bizni muⱨasirigǝ aldi; ular Israilning ⱨakim-soraⱪqisining mǝngzigǝ ⱨasa bilǝn uridu» — bu «muⱨasirǝ» bǝlkim ikki muⱨasirini kɵrsitixi mumkin: (1) Asuriyǝ imperiyǝsining Yerusalemƣa bolƣan muⱨasirisi; xu qaƣda birsi Ⱨǝzǝkiya padixaⱨning «mǝngzigǝ ⱨasa bilǝn urƣan»mikin? (2) ahirⱪi zamandiki «nurƣun ǝllǝr»ning muⱨasirisi (4:11-13ni kɵrüng). Bu ikki tǝⱨlil toƣra bolsa ayǝtning ikkinqi jümlisidiki «u»: (1) Asuriyǝ padixaⱨini wǝ keyin: (2) ahirⱪi zamandiki dǝjjalni kɵrsitidu. ◼ 5:2 «Sǝn, i Bǝyt-Lǝⱨǝm-Əfrataⱨ, Yǝⱨudadiki mingliƣan xǝⱨǝr-yezilar arisida intayin kiqik bolƣan bolsangmu, sǝndin mǝn üqün Israilƣa Ⱨakim Bolƣuqi qiⱪidu; uning ⱨuzurumdin qiⱪip-kirixliri ⱪǝdimdin, yǝni ǝzǝldin bar idi» — demisǝkmu, bu Mǝsiⱨ Əysani kɵrsitidu. U: (1) «Bǝyt-Lǝⱨǝm» degǝn kiqik yezida tuƣulƣan; (2) xuning bilǝn bir waⱪitta u Hudaning «Kalami» bolup, Huda uning wasitisi arⱪiliⱪ ⱨǝmmǝ mǝwjudatlarni yaratⱪanidi («Yuⱨ.» 1:1-4), Mǝsiⱨ uning yenidin «ǝzǝldin tartip» Hudaning iradisini bǝja kǝltürüxkǝ qiⱪip-kirip turƣanidi. ◘ 5:2 Ⱪan. 33:27; Pǝnd. 8:20، 23; Mat. 2:6; Yuⱨ. 7:42; Yar.3:8; 7:12; 14:18; 16:7; Mis.3:4; Yuⱨ. 13:3 ◼ 5:3 «U ularni düxmǝnlirigǝ taxlap ⱪoyidu» — yaki «ularni taxlap ⱪoyidu». «xunga tolƣaⱪ tutⱪan ayal tuƣup bolƣuqǝ, U ularni (düxmǝnlirigǝ) taxlap ⱪoyidu» — demǝk, bexarǝt boyiqǝ «Mǝsiⱨ» tuƣulƣuqǝ Huda Israilni yat ǝllǝrning ⱨɵkümranliⱪi astiƣa tapxuridu, ular baxⱪa ǝllǝrning ⱨakimiyiti astida turidu; xuningdǝk ular japa wǝ azab tartidu. «Xu qaƣda Uning (Mǝsiⱨning) ⱪerindaxliri bolƣan ⱪaldisi Israillarning yeniƣa ⱪaytip kelidu» — ayǝtkǝ ⱪariƣanda Mǝsiⱨning tuƣuluxi Hudaƣa sadiⱪ bolƣan bir «ⱪaldisi», yǝni «uning ⱪerindaxliri» Pǝlǝstin zeminiƣa ⱪaytip kelixi bilǝn baƣliⱪ; tarihtin bilimizki, Hudaning «ⱪaldisi»ning «ⱪaytip kelix»i Mǝsiⱨ tuƣuluxtin ilgiri idi (miladiyǝdin ilgiriki 520-yili). ◘ 5:5 Yǝx. 9:5 ◼ 5:6 «Ular Asuriyǝ zeminini ⱪiliq bilǝn, Nimrodning zeminini ɵtkǝlliridǝ harabǝ ⱪilidu» — «Nimrod» bolsa Babil xǝⱨirining asasqisi idi. «Asuriyǝlik zeminimizƣa bɵsüp kirgǝndǝ, qegrimiz iqini qǝyligǝndǝ, u adǝm bizni uning ⱪolidin ⱪutⱪuzidu» — ahirⱪi zamanda Mǝsiⱨ Israilni (ular towa ⱪilƣandin keyin) barliⱪ düxmǝnliridin ⱪutⱪuzidu. ◼ 5:7 «Wǝ Yaⱪupning ⱪaldisi urƣun hǝlⱪlǝr arisida Pǝrwǝrdigardin qüxkǝn xǝbnǝmdǝk bolidu, qɵp üstigǝ yaƣⱪan yamƣurlardǝk bolidu; bular insan üqün keqikmǝydu, adǝm balilirining ǝjrini kütüp turmaydu» — bu ohxitixning asasiy mǝnisi: «adǝmlǝrning ⱨǝrⱪandaⱪ ix-paaliyǝtliri xǝbnǝm wǝ yamƣurƣa ⱨeqⱪandaⱪ tǝsir yǝtküzǝlmǝydu; ular qüxüxi üqün adǝmlǝrning ⱨǝrikitini kütmǝydu. Xǝbnǝm wǝ yamƣur bǝribir pǝⱪǝt Hudaning orunlaxturuxi bilǝn qüxidu»; kǝlgüsidǝ Huda Ɵz meⱨir-xǝpⱪiti bilǝn Yaⱪup jǝmǝtini dunyadiki barliⱪ ǝllǝrni (ular ⱨeq ix-paaliyǝtlǝrni ⱪilmayla) oyƣitidiƣan wǝ yengilaydiƣan bir bǝrikǝt ⱪilidu. ◼ 5:8 «Xir ɵtkǝndǝ ularning arisidin, ⱨeqkim ⱪutⱪuzup alalmiƣudǝk qǝylǝp dǝssǝydu, titma-tit ⱪilip yirtiwetidu» — «ular» muxu yǝrdǝ «ormandiki ⱨaywanlar» wǝ «ⱪoy padliri»ni (demǝk, yat ǝllǝrni) kɵrsǝtsǝ kerǝk. ◼ 5:10 «Mǝn aranglardin barliⱪ atliringni üzüp taxlaymǝn, jǝng ⱨarwiliringni ⱨalak ⱪilimǝn» — Hudaning Musa pǝyƣǝmbǝrgǝ tapxurƣan pǝrmanliri boyiqǝ, Israillar arisidiki atlar wǝ jǝng ⱨarwilirini kɵpǝytixkǝ bolmaydu. Hudaning mǝⱪsiti xübⱨisizki, Ɵz hǝlⱪining atlarƣa, ⱨarwilarƣa ǝmǝs, bǝlki Huda Ɵzigila tayinixidin ibarǝttur («Ⱪan.»17:16, «Zǝb.»20:7, «Yǝx.31:1»nimu kɵrüng). ◘ 5:10 Ⱨox. 14:4 ◼ 5:11 «Zeminingdiki xǝⱨǝrliringni yoⱪitimǝn, barliⱪ istiⱨkamliringni ƣulitimǝn» — Hudaning bu ixta bolƣan mǝⱪsiti barliⱪ atlarni wǝ jǝng ⱨarwilirini yoⱪitix mǝⱪsitigǝ ohxax boluxi kerǝk — Israilni pǝⱪǝt Ɵzigila tayanduruxtur. ◼ 5:14 «Arangdin «Axeraⱨ»liringni yuluwetimǝn» — «Axeraⱨ»lar bǝlkim butpǝrǝslikkǝ beƣixlanƣan dǝrǝhliklǝr idi. Dǝrǝhlǝr but xǝkligǝ oyulƣan yaki nǝⱪixlǝngǝn boluxi mumkin idi. «wǝ xǝⱨǝrliringni ⱨalak ⱪilimǝn» — «xǝⱨǝrliring»ning baxⱪa bir tǝrjimisi: «ⱪanliⱪ ⱪurbangaⱨliring».