\NormalFont\ShortTitle{Obadiya}

{\MT Obadiya


\par }\OneChap {\SH Edomning bǝrbat boluxi
\par }
{\MM \VerseOne{1}Obadiya kɵrgǝn alamǝt kɵrünüx: —

\par }{\MM Rǝb Pǝrwǝrdigar Edom toƣruluⱪ mundaⱪ dǝydu: —

\par }{\MM (Biz Pǝrwǝrdigardin bu hǝwǝrni anglaxⱪa muyǝssǝr bolduⱪ)

\par }{\MM — «Bir ǝlqi ǝllǝr arisiƣa ǝwǝtildi;

\par }{\MM U: «Ornunglardin turunglar, biz uningƣa ⱪarxi jǝng ⱪilix üqün turayli!» — dǝp hǝwǝr beridu.
\FTNT{◼}{{\FR 1:1 }{\FT{{\BD{«Bir ǝlqi ǝllǝr arisiƣa ǝwǝtildi»}} — «ǝllǝr» (yaki «yat ǝllǝr») — Israilƣa yat bolƣan ǝllǝrni kɵrsitidu.
{\BD{«Ornunglardin turunglar, biz uningƣa ⱪarxi jǝng ⱪilix üqün turayli!»}} — «uningƣa» bolsa, Edomƣa. Bǝlkim bu ǝlqi Edomƣa düxmǝn ǝllǝrning biridin qiⱪⱪan bolup, u baxⱪa ǝllǝrni Edomni yoⱪitixⱪa qaⱪiridu.}}}


\par }{\MM \VS{2}Mana, Mǝn seni ǝllǝr arisida kiqik ⱪildim;

\par }{\MM Sǝn
{\ADD{ǝllǝr arisida}} ⱪattiⱪ kǝmsitilgǝn hǝlⱪ bolisǝn!
\FTNT{◼}{{\FR 1:2 }{\FT{{\BD{«Mǝn seni ǝllǝr arisida kiqik ⱪildim; sǝn ǝllǝr arisida ⱪattiⱪ kǝmsitilgǝn hǝlⱪ bolisǝn!»}} — Huda Edomni «seni» dǝp, muxu yǝrdǝ uningƣa biwasitǝ sɵz ⱪilidu.}}}


\par }{\MM \VS{3}Ⱨǝy tik ⱪiyaning yeriⱪliri iqidǝ turƣuqi,

\par }{\MM Turalƣusi yuⱪiri bolƣuqi,

\par }{\MM Kɵnglüngdǝ: «Kim meni yǝrgǝ qüxürǝlisun?!» degüqi,

\par }{\MM Kɵnglüngdiki tǝkǝbburluⱪ ɵzüngni aldap ⱪoydi!
\FTNT{◼}{{\FR 1:3 }{\FT{{\BD{«tik ⱪiyaning yeriⱪliri iqidǝ turƣuqi, turalƣusi yuⱪiri bolƣuqi»}} — demisǝkmu, Edom pinⱨanraⱪ, üstigǝ qiⱪix tǝs bolƣan taƣliⱪ rayonda turƣan.}}}


\par }{\MM \VS{4}Sǝn bürküttǝk ɵzüngni yuⱪiri kɵtürsǝngmu,

\par }{\MM Qanggangni yultuzlar arisiƣa tizsangmu,

\par }{\MM Mǝn xu yǝrdin seni qüxürüwetimǝn,

\par }{\MM — dǝydu Pǝrwǝrdigar.
\XREF{◘}{{\XO 1:4 }{\XT{Yǝr. 49:16}}}


\par }{\MM \VS{5}Bulangqilar ⱪexingƣa kǝlsimu,

\par }{\MM Oƣrilar keqilǝp yeningƣa kirsimu,

\par }{\MM (Ⱨǝy, xunqǝ üzüp taxlinisǝn!)

\par }{\MM Ular ɵzlirigǝ quxluⱪla oƣrilaytti ǝmǝsmu?

\par }{\MM Üzüm üzgüqilǝr yeningƣa kǝlsimu, azraⱪ wasanglarni ⱪalduridu ǝmǝsmu?
\FTNT{◼}{{\FR 1:5 }{\FT{{\BD{«Ⱨǝy, xunqǝ üzüp taxlinisǝn!»}} — tirnaⱪ iqidiki sɵzlǝr, bǝlkim pǝyƣǝmbǝrning ⱨayajandin Pǝrwǝrdigarning sɵzini üzüp ⱪoyup degǝn gepidur.
{\BD{«Üzüm üzgüqilǝr yeningƣa kǝlsimu, azraⱪ wasanglarni ⱪalduridu ǝmǝsmu?»}} — Musa pǝyƣǝmbǝrgǝ qüxürülgǝn ⱪanun boyiqǝ üzüm ⱨosulini alƣanda üzgüqilǝr kǝmbǝƣǝllǝrning teriwelixi üqün bir’az wasanglarni ⱪaldurux kerǝk idi. Bǝzi xǝrⱪiy dɵlǝtlǝrdǝ bu bir adǝtkǝ aylinip ⱪalƣan.}}}  \XREF{◘}{{\XO 1:5 }{\XT{Yǝr. 49:9}}}


\par }{\MM \VS{6}Biraⱪ Əsawning tǝǝlluⱪati ⱪandaⱪ ahturuldi!

\par }{\MM Uning yoxurun bayliⱪliri ⱪandaⱪ tepip qiⱪildi!
\FTNT{◼}{{\FR 1:6 }{\FT{{\BD{«... Əsawning tǝǝlluⱪati ⱪandaⱪ ahturuldi!»}} — «Əsaw» Edomning baxⱪa bir ismi.
{\BD{«... Uning yoxurun bayliⱪliri ⱪandaⱪ tepip qiⱪildi!...»}} — 5-6-ayǝtlǝr «mǝrsiyǝ» (matǝm tutux munajiti) xǝklidǝ.}}}


\par }{\MM \VS{7}Barliⱪ ittipaⱪdaxliring seni qegrayingƣiqǝ ⱨǝydiwetidu;

\par }{\MM Sǝn bilǝn inaⱪ ɵtkǝnlǝr seni aldap, üstüngdin ƣǝlibǝ ⱪilidu;

\par }{\MM Neningni yegǝnlǝr sanga ⱪiltaⱪ ⱪuridu;

\par }{\MM {\ADD{Sǝn}} dǝrwǝⱪǝ yorutulmiƣandursǝn!
\FTNT{◼}{{\FR 1:7 }{\FT{{\BD{«... seni... ⱨǝydiwetidu; ... üstüngdin ƣǝlibǝ ⱪilidu; ... sanga ⱪiltaⱪ ⱪuridu...»}} — 5-7-ayǝtlǝrdǝ eytilƣan bexarǝtlǝrdiki peillar «ɵtkǝn zaman» bilǝn ipadilinidu. Lekin ular kǝlgüsi ixlarni kɵrsitidu (8-ayǝttǝ eniⱪ kɵrsitilidu). Ibraniy tilida, bexarǝtlǝrdǝ peillarning «ɵtkǝn zaman»da ixlitixi «bu ix jǝzmǝn yüz beridu» degǝnni tǝkitlǝydu.
{\BD{«... Sǝn bilǝn inaⱪ ɵtkǝnlǝr seni aldap, üstüngdin ƣǝlibǝ ⱪilidu; neningni yegǝnlǝr sanga ⱪiltaⱪ ⱪuridu»}} — bu ayǝt bǝlkim ǝrǝblǝrning Edomiylarni aldam haltisiƣa qüxürüp, ularni ɵz zeminidin ⱨǝydiwetixi toƣruluⱪ bexarǝt beridu (wǝⱪǝ bǝlkim miladiyǝdin ilgiriki 6-ǝsirning ahirida bolƣan). Ibraniy tilini qüxinix tǝs.
\par  Bexarǝt kǝlgüsidiki ixlarni kɵrsǝtkini bilǝn, peillar «ɵtkǝn zaman»da ipadilinidu. Adǝttǝ ibraniy tilida bexarǝt «ɵtkǝn zaman»da ipadilǝngǝn bolsa, uning jǝzmǝnlikini tǝkitlǝydu.}}}


\par }{\MM \VS{8}Mǝn xu küni, — dǝydu Pǝrwǝrdigar,

\par }{\MM — Edomdin danixmǝnlǝrni,

\par }{\MM Əsawdin ǝⱪil-parasǝtni yoⱪatmamdimǝn?
\FTNT{◼}{{\FR 1:8 }{\FT{{\BD{«Mǝn xu küni... Edomdin danixmǝnlǝrni, Əsawdin ǝⱪil-parasǝtni yoⱪatmamdimǝn?»}} — «xu küni» bǝlkim Babil imperiyǝsi ularƣa tajawuz ⱪilidiƣan künini (miladiyǝdin ilgiriki 587-yili) yaki ǝrǝblǝr ularni aldap ⱨǝydiwetidiƣan künini, yǝnǝ ahirⱪi zamanda «Pǝrwǝrdigarning küni»ni kɵrsitiximu mumkin. Edom ɵz danixmǝnliri bilǝn dangⱪi qiⱪⱪan. Ayup pǝyƣǝmbǝrning üq dostidin biri bolƣan «Temanliⱪ Elifaz»mu Edomluⱪ idi.}}}  \XREF{◘}{{\XO 1:8 }{\XT{Yǝx. 29:14; Yǝr. 49:7}}}


\par }{\MM \VS{9}Xuning bilǝn palwanliring parakǝndǝ bolidu, i Teman,

\par }{\MM Xuning bilǝn Əsawning teƣidiki ⱨǝrbir adǝm ⱪirƣinqiliⱪta ⱪǝtl ⱪilinidu.
\FTNT{◼}{{\FR 1:9 }{\FT{{\BD{«Xuning bilǝn palwanliring parakǝndǝ bolidu, i Teman,...»}} — «Teman» Edomning qong bir xǝⱨiri.}}}  \XREF{◘}{{\XO 1:9 }{\XT{Am. 2:14, 16}}}


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Edomning bǝrbat boluxining sǝwǝbi
\par }
{\MM \VS{10}Ukang Yaⱪupⱪa ⱪilƣan zulum-zorawanliⱪing tüpǝylidin,

\par }{\MM Iza-aⱨanǝt seni ⱪaplaydu;

\par }{\MM Sǝn mǝnggügǝ üzüp taxlinisǝn.
\XREF{◘}{{\XO 1:10 }{\XT{Yar. 27:41; Əz. 35:5; Am. 1:11}}}


\par }{\MM \VS{11}Sǝn bir qǝttǝ
{\ADD{pǝrwasiz}} ⱪarap turƣan küni,

\par }{\MM Yǝni yaⱪa yurttikilǝr
{\ADD{buradiringning}} mülkini bulap kǝtkǝn küni,

\par }{\MM Taipilǝr uning dǝrwaziliridin kirip Yerusalem üstigǝ qǝk taxliƣan küni,

\par }{\MM Sǝn ularning bir ǝzasiƣa ohxax bolƣansǝn.
\XREF{◘}{{\XO 1:11 }{\XT{Zǝb. 137:7}}}


\par }{\MM \VS{12}Biraⱪ ⱪerindixingning apǝtlik künigǝ pǝrwasiz ⱪarap turmasliⱪing kerǝk idi,

\par }{\MM Yǝⱨudaning balilirining ⱨalakǝt künidǝ huxal bolup kǝtmǝsliking kerǝk idi;

\par }{\MM Külpǝtlik künidǝ aƣzingni yoƣan ⱪilmasliⱪing kerǝk idi;


\par }{\MM \VS{13}Ɵz hǝlⱪimni apǝt basⱪan künidǝ, ularning dǝrwazisiƣa kirmǝsliking kerǝk idi;

\par }{\MM Ularni apǝt basⱪan künidǝ ularning dǝrd-ǝlǝmigǝ erǝnsiz ⱪarap turmasliⱪing kerǝk idi,

\par }{\MM Apǝt basⱪan künidǝ ⱪolungni mal-mülkigǝ sozmasliⱪing kerǝk idi;


\par }{\MM \VS{14}Sǝn xǝⱨǝrdin ⱪeqip ⱪutulƣanlarni üzüp taxlax üqün aqa yolda turmasliⱪing kerǝk idi;

\par }{\MM Külpǝt basⱪan künidǝ uningdin ⱪutulup ⱪalƣanlarni düxmǝngǝ tapxurmasliⱪing kerǝk idi.


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Pǝrwǝrdigarning küni
\par }
{\MM \VS{15}Qünki Pǝrwǝrdigarning küni barliⱪ ǝllǝr üstigǝ qüxüxkǝ yeⱪin ⱪalƣandur;

\par }{\MM Sening baxⱪilarƣa ⱪilƣiningdǝk, sangimu xundaⱪ ⱪilinidu;

\par }{\MM Sanga tegixlik jaza ɵz bexingƣa qüxidu;
\XREF{◘}{{\XO 1:15 }{\XT{Əz. 35:15}}}


\par }{\MM \VS{16}Qünki sǝn Ɵz muⱪǝddǝs teƣimda
{\ADD{ƣǝzipimni}} iqkiningdǝk,

\par }{\MM Barliⱪ ǝllǝrmu xundaⱪ tohtawsiz iqidu;

\par }{\MM Bǝrⱨǝⱪ, ular iqidu, yutidu,

\par }{\MM Andin ular ⱨeq mǝwjut ǝmǝstǝk yoⱪap ketidu.
\FTNT{◼}{{\FR 1:16 }{\FT{{\BD{«Qünki sǝn Ɵz muⱪǝddǝs teƣimda ƣǝzipimni iqkiningdǝk»}} — ibraniy tilida «qünki sǝn Ɵz muⱪǝddǝs teƣimda iqkiningdǝk...» — Qüxǝnqimiz boyiqǝ Edomiylar Hudaning ⱪolida uning ƣǝzipini iqkǝnidi.
\par  Baxⱪa birhil qüxǝnqisi, Edomiylar Yǝⱨuda üstidin ⱪilƣan ƣǝlibisini tǝbriklǝp, «Hudaning muⱪǝddǝs teƣi»da xarab iqkǝn; wǝ ular (ayǝtning ikkinqi ⱪismi boyiqǝ) xu gunaⱨi üqün barliⱪ ǝllǝr bilǝn tǝng Hudaning ƣǝzipini iqidu. {\BD{«Barliⱪ ǝllǝrmu xundaⱪ tohtawsiz iqidu; bǝrⱨǝⱪ, ular iqidu, yutidu, andin ular ⱨeq mǝwjut ǝmǝstǝk yoⱪap ketidu»}} — ǝllǝrning nemini iqidu? Hudaning ƣǝzipini iqidu (mǝsilǝn «Zǝb.» 75:8, «Yǝx.» 49:26, «Yǝr.» 25:15-16, «Zǝb.» 16:4nimu kɵrüng).}}}  \XREF{◘}{{\XO 1:16 }{\XT{Zǝb. 75:8; Yǝx. 49:26; Yǝr. 25:15-16; Zǝb. 16:4; Mat. 26:39, 42; Yuⱨ. 18:11}}}


\par }{\BB \par }
{\MM \par }
{\SH Israilning ǝsligǝ kǝltürülüxi
\par }
{\MM \VS{17}Biraⱪ Zion teƣi üstidǝ panaⱨ-ⱪutⱪuzulux bolidu,

\par }{\MM Taƣ pak-muⱪǝddǝs bolidu;

\par }{\MM Yaⱪup jǝmǝtining tǝǝlluⱪatliri ɵzigǝ tǝwǝ bolidu;
\FTNT{◼}{{\FR 1:17 }{\FT{{\BD{«Biraⱪ Zion teƣi üstidǝ panaⱨ-ⱪutⱪuzulux bolidu»}} — baxⱪa birhil tǝrjimisi: «Biraⱪ Zion teƣida ⱪutulup ⱪalƣanlar bolidu».}}}


\par }{\MM \VS{18}Wǝ Yaⱪup jǝmǝti ot, Yüsüp jǝmǝti yalⱪun,

\par }{\MM Əsaw jǝmǝti ularƣa pahal bolidu;

\par }{\MM {\ADD{Ot wǝ yalⱪun}} Əsaw jǝmǝti iqidǝ yeⱪilip, ularni yutup ketidu;

\par }{\MM Əsaw jǝmǝtidin ⱨeqbirsi ⱪalmaydu;

\par }{\MM Qünki Pǝrwǝrdigar xundaⱪ sɵz ⱪilƣan.


\par }{\MM \VS{19}{\ADD{Yǝⱨudaning}} jǝnubidikilǝr Əsawning teƣiƣa igǝ bolidu;

\par }{\MM Xǝfǝlaⱨ tüzlǝnglikidikilǝr Filistiylǝrning zeminiƣa igǝ bolidu,

\par }{\MM Bǝrⱨǝⱪ, ular Əfraimning dalasi ⱨǝm Samariyǝning dalasiƣa igǝ bolidu;

\par }{\MM Binyamin Gileadⱪa igǝ bolidu;
\FTNT{◼}{{\FR 1:19 }{\FT{{\BD{«Yǝⱨudaning jǝnubidikilǝr»}} — ibraniy tilida «Nǝgǝwdikilǝr». «Nǝgǝw» — Yǝⱨudaning jǝnubiy tǝripidiki qong qɵl-bayawan.
\par  {\BD{«Yǝⱨudaning jǝnubidikilǝr Əsawning teƣiƣa igǝ bolidu; Xǝfǝlaⱨ tüzlǝnglikidikilǝr Filistiylǝrning zeminigǝ igǝ bolidu, ... Binyamin Gileadⱪa igǝ bolidu»}} — 19-ayǝttiki bexarǝtlǝrning kɵp ⱪismi miladiyǝdin ilgiriki 2-ǝsirdǝ ǝmǝlgǝ axurulidu («Makabbiylar» ⱨǝm «Yosefus» degǝn kona tarihiy kitablarda hatirilǝngǝn). Biraⱪ pikirimizqǝ, bu bexarǝtning toluⱪ ǝmǝlgǝ axuruluxi ahirⱪi zamanda bolidu.}}}


\par }{\MM \VS{20}Sürgün bolƣanlardin ⱪelip ⱪalƣan Israillardin tǝrkib tapⱪan bu ⱪoxun Ⱪanaandikilǝrgǝ tǝwǝ bolƣan zeminƣa Zarǝfatⱪiqǝ igǝ bolidu;

\par }{\MM Sǝfaradta sürgündǝ turƣan Yerusalemdikilǝr bolsa jǝnubtiki xǝⱨǝrlǝrgǝ igǝ bolidu.
\FTNT{◼}{{\FR 1:20 }{\FT{{\BD{«Sürgün bolƣanlardin ⱪelip ⱪalƣan Israillardin tǝrkib tapⱪan bu ⱪoxun...»}} — baxⱪa birhil tǝrjimisi: «Ⱪanaanƣa ⱪaytip kǝlgǝn, sürgün bolƣan Israillar jamaiti... ».}}}


\par }{\MM \VS{21}Andin Zion teƣi üstigǝ ⱪutⱪuzƣuqilar qiⱪidu,

\par }{\MM Ular Əsaw teƣi üstidin ⱨɵküm süridu;

\par }{\BB \par }
{\MM Xuning bilǝn padixaⱨliⱪ Pǝrwǝrdigarƣa tǝwǝ bolidu!
\FTNT{◼}{{\FR 1:21 }{\FT{{\BD{«Ular Əsaw teƣi üstidin ⱨɵküm süridu»}} — yaki «ular Əsaw teƣi üstidin ⱨɵküm qiⱪiridu».
{\BD{«Xuning bilǝn padixaⱨliⱪ Pǝrwǝrdigarƣa tǝwǝ bolidu!»}} — ⱨazir «Əsaw teƣidikilǝr»ning ⱨeqⱪaysisi Edomluⱪlar ǝmǝs (18-ayǝtni kɵrüng). Bu «ⱪutⱪuzƣuqilar»ning kim ikǝnliki deyilmidi; pikrimizqǝ, «ⱪutⱪuzƣuqilar» kona zamanlarda Israilni ⱪutⱪuzƣan pǝyƣǝmbǝrlǝr wǝ «batur ⱨakimlar» süpitidǝ bolidu. Ular ⱨazir ɵlümdin tirilgǝn. Israil Hudaning toluⱪ idarǝ-ⱨɵkümi astida bolup, uning ǝⱨwali pütünlǝy mukǝmmǝl bolidu.}}}


\par }