Kukumbuchila.
28.
“Wone mhulichize lizi lya Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe, na kibatilila goya malajizo gondinguwalonjela lehano, heye kowadita hemwe muwe na ludali kusinda wanhu wa isi zeng'ha. 
Wone muhulichize lyzi lya Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe, mopegwa utambichizo awu weng'ha ulinguya. 
“Motambichizwa kuli miji na migunda. 
“Motambichizwa mponde wana wenji na mbena nyinji na misenga minji na ming'holo minji. 
“Motambichizwa hemwe na vidoto vya hemwe vya nyhule na vinhu vya hemwe vya kutimbulila. 
“Motambichizwa homhiluka haluga na homulawa kunze. 
“Wang'honyo howogana kitowa ngondo na hemwe, Mkulu Nguluwi kowapani ludali lwa kuwasumya. Howokuya kuwatowa kwa nzila imwe, wowabilimani kwa nzila saba. 
“Utambichizo wa Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe, wowa kuli ng'hano za hemwe za nyhule na kuli mijito ja hemwe jeng'ha. Kowatambichiza kuli isi yoyalinguwapani. 
“Mkulu Nguluwi kowadita muwe wanhu wa chiuyeng'ha kwa heye kota navyoyawelahile, wone mibatilile malajizo ga heye na kuwinza nzila za heye Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe. 
Isi zeng'ha hozikona kota hemwe mwanguchemigwa kwa itagwa lya Mkulu Nguluwi, zowadumbani. 
Mkulu Nguluwi kowaditila mbuli za hemwe zilutilile goya kwa kuwa na wana wenji na migongolo minji na mbena nyinji kumgunda kuli isi yawalahile wasekulu wa hemwe kota kowapani. 
Mkulu Nguluwi kowachumulila ng'hano ya heye inojile kulawila kilanga na kuwegalila nhonya kuli isi kwa mhela wa heye na kutambichiza mijito ja hemwe. Mowazika wanhu wenji ila hemwe hamkwazikwa hebu. 
Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe, kowadita muwe wa mwaluko kwa ludali na haiwele wa kuduma. Molutilila kumwando na haiwele kuhiluka kumbele wone mibatilile malajizo ga heye gondilinguwapani lehano na muwe mchilolela kugadita, 
ne kuhinduka kudilo ama kumoso kuwinza milungu jinji na kujikolela mijito. 
“Ila wone hamhulichize lizi lya Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe, ama wone hamilolele kudita malajizo na mizilo ja heye na kuwinza vyondilinguwalajiza lehano, lelo mofikwa na upanjilo awu weng'ha ulinguya. 
“Mopanjilwa kuli miji na migunda ja hemwe. 
“Mopanjilwa hemwe na vidoto vya hemwe vya nyhule na vinhu vya hemwe vya kutimbulila mibumunda. 
“Mopanjilwa hemwe na wana wa hemwe na mizuchila ja hemwe ja isi na migongolo ja kudimigwa ja hemwe jileche konjezeka. 
“Mopanjilwa homukwinjila na homulawa. 
“Mkulu Nguluwi kowapanjila na kuwegalila ivuche na kugozola kuli mbuli za hemwe zeng'ha mbaka mbagame himahima kwa chiwalo cha wihe wa hemwe na kwa madito ga hemwe na kwa chiwalo cha kumleka Mkulu Nguluwi. 
Mkulu Nguluwi kowegalila matamwa gehile mbaka mweng'ha mbagame ng'hatu kuli isi yomlinguluta kuihalila. 
Mkulu Nguluwi kowagaza kwa ng'ololo na kuzumbuka na mipu na kupwituka lukami na chipalangule na nhigu na lungwi, mbuli azo zowawinza mbaka mbagame. 
Ulanga wokala kota shaba na kowa hela nhonya na isi yowa kota chuma. 
Mkulu Nguluwi kodita nimbwisi na misanga kuwa nhonya ya hemwe, nimbwisi yowatimulila mbaka muwe mdumigwe ng'hatu. 
“Mkulu Nguluwi kowaditani mlemwele kitowa na wang'honyo wa hemwe. Hemwe moluta kuwafikaniza kwa nzila imwe, ila mowabilima kwa nzila saba. Namwe mowa chizudizo kwa wanhu weng'ha muisi. 
Mitufi ja hemwe jowa chilyo cha videje na migongolo ja kisolo na kuduhu munhu yojiwinga. 
Mkulu Nguluwi kowatowa kwa mipu najiwafichile Wamisili, kowapani vilonda na utamwa wa kizada na chipata cholemwela kuloholigwa. 
Mkulu Nguluwi kowatowa kwa kuwadita muwe na lukwale na mowa hambe mlole na kufanda kota mna kububuwala. 
Moluta kwa kukwabasakwabasa nemisi kota wohambe walole na hamuwa na chinhu cha kuhega kuli mbuli za hemwe za chila zuwa. Mowa mbunzigwa na kuhizilwa chila mhela na hakuwa na munhu wa kuwatanza. 
“Mowabanichila wadala ila wanhu wanji wowasa nawo kwa lupichi. Mozenga ng'handa za hemwe, ila hamchikala mgati mwake. Monyala zabibu, ila hambena hebu mafuza gake. 
Misenga ja hemwe jodumuligwa singo hali meho ga hemwe, ila hamjeza ne chiwunde cha isenga alyo. Midogowi ja hemwe joholigwa kwa lupichi hali meho ga hemwe, na hajihiluswa ng'oo. Ming'holo ja hemwe wopegwa wang'honyo wa hemwe na kuduhu munhu yoweza kuwatanza. 
Wana wa hemwe walume na wadala wolavigwa kwa wanhu wanji aku mlola nemisi yeng'ha mchijesa kota wohiluka, ila hamuwa na ludali lwa kukola choneche chila. 
Isi yohamuizelele yohola mbena yeng'ha ya isi ya hemwe na cheng'ha chomkolile kwa chituguti cha hemwe, namwe mobunzwa na kugazigwa mazuwa gose, 
mbaka mowa na lukwale kwa mbuli yomyona kwa meho ga mwemwe baho. 
Mkulu Nguluwi kogatowa mafugamilo ga hemwe na magulu ga hemwe kwa mipu jihile jilihela ulohozi, jokwenela kulawa mizayo mbaka minosi. 
“Mkulu Nguluwi kowahilika hemwe na mndewa wa hemwe yomihagulile mbaka kuli isi yohamuizelele hemwe na wasekulu wa hemwe. Na ako mojifugamila milungu jinji ja migodi na maganga. 
Namwe mowa chizudizo na kubeza na kububuwala hali wanhu weng'ha wa isi iwele Mkulu Nguluwi yowahilika. 
Monyala nyhadikwa nyinji ila mobena chido hela kwa vila nzije zolya mizuchila jeng'ha ja hemwe. 
Monyala mizabibu na kuihalila ila hambawa zabibu ne kunwa divai, mina minhu jolya. 
Mowa na mizeituni honhu heng'ha hali isi ya hemwe, ila hamuwa na mafuta ga kubakala kwa vila mizeituni ajo jopululuka. 
Moponda wana walume na wadala, ila hawowa wa hemwe, woholigwa kuli upogozi. 
Mafuza ga hemwe geng'ha na chilyo cha hemwe kumgunda, vyofichigwa na nzije. 
“Wajenzi walingikala kuli isi ya hemwe wokonjezelwa ludali, ila hemwe molutilila kuwa ng'hochele. 
Hewo wokwazika hemwe, ila hemwe hamuwa na ludali lwa kuwazika hewo. Hewo wowa wa mwaluko kwa ludali namwe mowa wa kuduma. 
“Upanjilo weng'ha wowafika hemwe na kupona kwa hemwe mbaka mdumigwe kwa vila nahamhulichize lizi lya Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe kwa chiwalo cha kibatilila mizilo na malajizo goyawapele. 
Ila awo wowa ulajilo wa utaguso wa Mkulu Nguluwi kwa hemwe na walelwa wa hemwe mazuwa gose. 
Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe, nakawatambichiza kwa chila chinhu, ila hemwe nahamumditile kwa nhumbula isangalale na kugoloka. 
Ahyo, mowakolela mijito wang'honyo wa hemwe nawawele Mkulu Nguluwi kowalajiza kwa hemwe kwa nzala na ng'halu na kusauka nguwo na kwisilwa chila chinhu. Kowawohela ngwamo ya chuma mbaka yawadumye. 
“Mkulu Nguluwi kochigala isi imwe kulawila kutali iwavabe kota ikungule, wanhu hamlinguvizela chowolonga. 
Isi ayo iwele na wanhu wawele hawowahulichiza wasekulu ne kuwonela isungu wasongolo, 
wolya misenga ja hemwe na mbena za hemwe mbaka mdumigwe. Hawowalechela nyhule ne divai ne mafuta ne misenga ne ming'holo mbaka wawadumye. 
Wanhu awo wowazunguluta kuli miji ja hemwe jeng'ha, mbaka lukanzi lwa lugagala lomijesile mowa mikale goya, wogwisa hasi chila honhu kuli isi ya hemwe nayompegwe na Mkulu Nguluwi. 
Mhela wa kuzungulutwa na kugazigwa na wang'honyo wa hemwe, mowa na nzala ng'hatu mbaka molya wana wa hemwe Mkulu Nguluwi nayawapele. 
Mbaka munhu liholile ng'hatu na yaleligwe goya komwima chilyo mng'holoze na mchewake yalingumgana na mwana wa heye yaponile, 
na homgawila ne yumwe wa hewo miwunde ja wana wa heye joyolya. Hopona na choneche mhela awo wa kuzungulutwa na kugazigwa na wang'honyo wa hemwe kuli miji ja hemwe jeng'ha. 
Na yula mdala yawele liholile ng'hatu na yaleleche goya na yadedemche na hanabiga misanga kwa uzayo wa heye howeza kudita vinji. Mhela awo wa kuzungulutwa kowa na nzala ng'hatu 
mbaka, kwa uviso, kolya chali cha heye chipondigwe baho du na lila lilingulawa kumbele. Hochihanza na mlume wa heye yamganile ne wana woneche wa heye. 
“Wone hamuwele milolela goya kudita ulonzi weng'ha wa malajizo aga gandichigwe mchitabu achi na wone hamlingulihulichiza itagwa lyelile lya kudumbiza lya Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe, 
lelo, Mkulu Nguluwi kowegalila hemwe na walelwa wa hemwe magazo gang'ang'ale na magazo hogowa na lubehelo na ga kulutilila na matamwa makulu ga kulutilila. 
Kowegalilani kahi gala matamwa namgadumbile kuli isi ya Misili, nago gowawinza mazuwa gose. 
Mkulu Nguluwi kowegalila matamwa ga chila nhanzi na magazo ganji gohagalajilwe kuli chitabu achi cha malajizo mbaka gawadumye. 
Hanga hemwe mwa wenji kota nhondwe za kilanga, ila mowa wachefu hela kwa vila hamhulichize lizi ya Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa hemwe. 
Kota vila Mkulu Nguluwi navyoyanojezwe na kuwaditila mbuli za hemwe ziwe goya na kuwadita muwe wenji, hihyo du Mkulu Nguluwi konojezwa kuwegalila kubagama na kuwadumya. Namwe molavigwa kuli isi ayo yomuwele nguluta kuihalila. 
“Mkulu Nguluwi kowasambalula hali nhanzi zeng'ha za isi, kulawila ubanzi umwe wa isi mbaka ubanzi wunji na ako mofugamila milungu jinji ja migodi na maganga, milungu jiwele hemwe ne wasekulu wa hemwe nahamjizelele. 
Hamchikala goya ne honhu ha kwesela hali wamwe wa wanhu awo. Ila Mkulu Nguluwi kowapani ako lunhwinhwi lwa nhumbula, kubilabila kwa meho na kugaya kwa muhe. 
Ukomu wa hemwe wowa na lunhwinhwi, nemisi na nechilo mowa mdumba na hamuwa na cha kitumbila kuli ukomu wa hemwe. 
Nhumbula za hemwe zodumba chila mbuli yomyona. Hamitondo molonga, ‘Wone na kuwe nemisi,’ nemisi loifika molonga, ‘Wone na kuwe hamitondo.’ 
Mkulu Nguluwi kowahilusani Misili kwa meli, majendo nayelahile kota hamgadita kahi. Ako mojeza kiguza kwa wang'honyo wa hemwe leka muwe wapogozi, ila kuduhu munhu yowagula.” 
