\NormalFont\ShortTitle{HABAKKUK}

{\MTB BABYOR NI

\par }{\MT HABAKKUK

\par }{\IS Murung’agen e Re Ke Babyor Ney

\par }{\IP Habakkuk ni profet e yoloy e thin ko re ke babyor ney ni gonapan 700 e duw u m’on ndawori yib Kristus ko ngiyal’ ni yu Babylonia e reb e nam nib gel. I kireban’ Habakkuk ni bochan e rib gel e kireb ni be tay yu Babylonia ngak e girdi’ ni kab yal’uw e ngongol rorad ngak yu Babylonia, me fith ngak Somol ni ga’ar, “Ke di’in ma ke yag ni mu kadan’um rok e pi girdi’ ney ndabiyag ni nge pagan’uy ngorad, ma yad ba kired? Lan owchem e kaygi Thothup ni nge guy e kireb ni yibe rin’, ma dabiyag ni ngam par ngu’um guy e girdi’ ni yad be ngongliy e tin de yal’uw. Ere mang ni kam th’ab gulungam kar pired ni yad be thang e pogofan rok e girdi’ ni kabgel e mat’aw rorad ngorad?” (1:13) Me fulweg Somol ni bayi rin’ e tin ke leamnag ko ngiyal’ nike duwgiliy, machane chiney nge mada’ ko ngiyal’nem e ga’ar, “Pi’in yad ba kireb e dab ra fosgad: ma pi’in yad bmat’aw e yad ra fos ni bochan e yad ba yul’yul’ ngak Got” (2:4).

\par }{\IP Tin ni kabay ko
{\BK{Babyor ni Habakkuk}} e ba yi’iy ni gechig ni bay yib ngak e girdi’ nde mat’aw. Ma tungun e re babyor ney e ba meybil ni tay Habakkuk ni aram e be pining e sorok ngak Got, ma be yog ni yug be par nib pagan’ ngak Got nde mutrug e n’en nra buch.

\par }{\IS Gathon e Re Ke Babyor Ney

\par }{\IO Gun’gun’ ni i tay Habakkuk nge fulweg ni pi’ Somol 1:1—2:4

\par }{\IO Gafgow ni aw ko pi’in dar mat’awgad 2:5–20

\par }{\IO Ba meybil rok Habakkuk 3:1–19



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ba’aray e thin ni pi’
{\ND{SOMOL}} ngak Habakkuk ni profet.


\par }{\SH Habakkuk ni gun’gun’nag ngak
{\ND{SOMOL}} e tin de mat’aw
\par }
{\PP \VS{2}A
{\ND{SOMOL}}, uw n’umngin nap’an ni thingar gu ning e ayuw mfin mu rung’ag lungug, ngam chuwegmad u fithik’ e gafgow ni yibe tay ngomad?

\VS{3}Mangfan ni kam pageg ngguy e tiney e oloboch? Uw rogon ni ga be kadan’um ga be guy e pi kireb ney ni yibe rin’? Riya’ nge modyargal e ke liyegneg, ma cham nge tugthin e ke fanay ga’ngin yang.

\VS{4}Motochiyel e ke waer ma kem’ay fan, ma dakunir rin’ e tin nib yal’uw. Tin nib yal’uw e ka ni pingeg nga bang, ke yan i aw ni girdi’ ni kireb e kar gelgad ngak e pi’in yad ba mat’aw.


\par }{\SH Fulweg ni pi’
{\ND{SOMOL}}
\par }
{\PP \VS{5}Me ga’ar
{\ND{SOMOL}} ngak e tirok e girdi’, “Mu changargad ngak e pi nam ni yad bay u to’obmed i yan, mi gimed ra gin ko pin’en ni gimed ra guy. Bay gu rin’ ban’en ni gimed ra rung’ag murung’agen ma dabi riyul’ u wun’med.

\VS{6}Aram e nggu pi’ gelngin yu Babylon, ni yad e girdi’ ni tagan, ma yad ba’adag e cham. Bay ranod nga wuru’ e nam rorad ni ngar m’aged e mael ngak yugu boch e nam ngar koled.

\VS{7}Bay un rus ngorad, ma yad e bay ur sunmiyed e tirorad e motochiyel.


\par }{\PP \VS{8}“Pi os rorad e bmachreg ko gamanman ni
{\ADD{leopard}}, ma kabgel e damumuw rorad ko gamanman ni
{\ADD{wolf}} nike yib e bilig ngorad. Pi girdi’en e yan u os rorad e rabad u bang nib orel; tungun ay e pi os rorad e be ker e but’. Yad be ngolol nga but’ ni bod e arche’ ni
{\ADD{eagle}} ni nge og ko n’en ni nge longuy.


\par }{\PP \VS{9}“Salthaw rorad e bay ur gelgad i yan, ra yad be yib ma gubin e girdi’ nike rus ngorad. Girdi’ ni bay ra koled e yad pire’ ni bod e yan’ ndabiyag i the’eg.

\VS{10}Bay ur darifan niged e pi pilung, ma yad be minmin ngak e pi tolang. Dariy ba yoror nib gel ni fan ko mael nrayag ni nge talegrad, ya yad ra ubung e but’ ko yoror riy ngar koled.

\VS{11}Yad ma wolguy daken e nam ni bod e nifeng mranod, pi pumo’on ney e gelingrad e kemang got rorad.”


\par }{\SH Habakkuk niki gun’gun’ bayay ngak
{\ND{SOMOL}}
\par }
{\PP \VS{12}{\ND{SOMOL}}, ka nap’an ko tabolngin ni ga be par ni gur e Got. Gur e Got rog, ni gab thothup ma bay um par ndariy n’umngin nap’am.
{\ND{SOMOL}}, ni Got rog nma yoror rog, kam mel’eg yu Babylon ma kam pi’ gelngirad ya nge yag nra gechig niged gamad.

\VS{13}Ke di’in ma ke yag ni mu k’adan’um rok e pi girdi’ ney ndabiyag ni nge pagan’uy ngorad ma yad ba kireb? Lan owchem e kaygi thothup ni nge guy e kireb ni yibe rin’, ma dabiyag ni ngam par ngu’um guy e girdi’ ni yad be ngongliy e tin nde yal’uw. Ere mang ni kam th’ab gulungam kar pired ni yad be thang e pogofan rok e girdi’ ni kab gel e mat’aw rorad ngorad?


\par }{\PP \VS{14}Ra di’in ma ga tay e girdi’ ni yad bod e nig, ara ba ulung i chachangeg ni dariy be’ ni be pow’iyrad?

\VS{15}Girdi’ nu Babylon e yad ma kol e girdi’ ko lam ni bod rogon ni yima kol e nig. Yad ma kolrad ko nug, ma yad be garusnag e felfelan’ ni bochan e n’en ni kar koled ko nug!

\VS{16}Yad ma meybil ko pi nug rorad ma yad ma pi’ e gamanman ni maligach ni fan ngay, ya nug rorad e be yagnag ngorad urngin e pin’en nib th’abi fel’.


\par }{\PP \VS{17}Mog, ga be finey ni ngu’ur maruwelgad ko saydon rorad ndariy n’umngin nap’an, ngu’ur thirifed e pi nam u but’ ma darir runguyed be’?




\par }\Chap{2}{\SH Fulweg rok
{\ND{SOMOL}} ngak Habakkuk
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bay gu wan nga p’ebugul tafen e damit rog, mu gu son ngug gguy ko mang e bayi yog
{\ND{SOMOL}} ngog ni nggu weliy ngak e girdi’, nge fulweg rok ngog ko tin kugog ngak nike kireban’ug ngay.


\par }{\PP \VS{2}Ba’aray e fulweg ni pi’
{\ND{SOMOL}} ngog, “Mu yoloy nga but’ e pin’en ni kug dag ngom, ya nge mom nni be’eg.

\VS{3}Mu yoloy, ya dawori taw nga nap’an ni nge yib i m’ug. Machane ngal’an e be yib nib machreg, ma n’en kugog ngom e bay yib i m’ug. Bay mu leamnag nib sowath ni be yib, machane ngam sonnag; ya ra yib i m’ug ko ngiyal’ ni kug turguy, ma dabi sowath.

\VS{4}Ba’aray e thin rog ngom: ‘Pi’in yad ba kireb e dab ra fosgad; ma pi’in yad bmat’aw e yad ra fos ni bochan e yad ba yul’yul’ ngak Got.’ ”


\par }{\SH Gechig ni nge aw ngak e pi’in ndar mat’awgad
\par }
{\PP \VS{5}Fla’ab e ma ban nigey. Girdi’ ni yad ba chogow e yad ba tolngan’ ma der gapas lanin’rad, yad bod e yam’ ni yugu be fek e pogofan rok e girdi’ ma der gaman u wan’. Aram fan ni yad be m’ag e mael ko pi nam i yan ngar koled.

\VS{6}Girdi’ ko pi nam ni kan kolrad e bay u rogned e thin nib kireb ngak e re nam ni kar koled yad u fithik’ e mael, ma yad be moning ngorad. Bayi lungurad, “Gimed be fek e pin’en ni gathi gimed e fanmed, machane bay yib e gechig ngomed! Uw n’umngin nap’an ni ngu’um pired ni be yo’or ban’en romed u daken e modyargal ngak e pi’in bay e malfith rorad ngomed ni ngar thanged?”


\par }{\PP \VS{7}Gimed ra gin, gimed e pi’in kam koled boch e girdi’ ko mael, ma kam awgad nga fithik’ e malfith, ma bay ni gelfen ngomed ni ngam pi’ed e ris riy. Pi to’ogor e bay rabad mu um t’on gad. Bay ra giliw niged gimed!

\VS{8}Pire’ e nam ni kam giliw niged e girdi’ riy, ma chiney e pi’in kar mageygad e bay ra giliw niged gimed, ni bochan e pogofan ni um thanged nge gafgow nrib gel ni ka’um ted ngak e girdi’ nu fayleng nge pi binaw riy.


\par }{\PP \VS{9}Bayi aw e gechig ngomed! Kam yo’or niged ban’en rok e girdi’ u tabinaw romed ko pin’en ni mfeked u fithik’ e yargal, ma kam guyed rogon ni ngi i par e tabinaw romed ndabi buch ban’en rok e girdi’ riy!

\VS{10}Machane luguy romed e ke girengiy e tamra’ nga daken e tabinaw romed; kam girngiyed e gafgow nga dakenmed ni bochan e kam kireb niged bo’or e nam.

\VS{11}Mus ko malang ko rungrung ni bay ra tolulgad nib togopluw ngomed, me yan i kumong lingan nga tan e chig ko naun.


\par }{\PP \VS{12}Bay yib e gechig ngomed! Kam sunumiyed ba binaw nga daken e kireb ni gimed be ngongliy, kam fal’eged rogon urngin ban’en riy u daken e pogofan ni gimed be thang.

\VS{13}Pi nam ni kam koled e ke aw porowrad ko maruwel nib m’ay fan, ya urngin e pin’en ni kar ngongliyed e yibe guy nike yik’ be yan e daramram riy ngalang. I
{\ND{SOMOL}} ni Gubin ma Rayag Rok e ke rin’ e ren’ey.

\VS{14}Bayi sug e fayleng ko tamilangan’ ni bay nnang felngin nge maluplup’en
{\ND{SOMOL}} ni bod feni sug e regur ko day.


\par }{\PP \VS{15}Bay yib e gechig ngomed! Fithik’ e damumuw romed e mu tamra’ niged mi gimed darifannag e girdi’ u to’obmed i yan; gimed tapgin ma yad be thigthig i yan ni bod be’ nike balyang ko rrum.

\VS{16}Bay mu tamra’gad ma dab kun tay famed. Gimed e bay mu unumed ngu’um thigthiggad. I
{\ND{SOMOL}} e bayi pi’ ngomed e kap ko gechig ngam unumed e n’en ni ba’ riy, ma tayfan ni yibe tay ngomed e bayi thil ngan darifan nagmed.

\VS{17}Kam th’abed fa yu chuwo’ i gek’iy nu Lebanon, ma chiney e bay ni th’abmed u but’. Kam li’ed e gamanman ni immoy riy, ma chiney e gamanman e bayi k’ar marus ngomed. Ra buch e ran’ey ni bochan e pogofan ni um thanged nge gafgow ni kam ted ngak e girdi’ nu fayleng nge pi binaw riy.


\par }{\PP \VS{18}Mang e yira fanay ba liyos ngay? Ya kemus ni ban’en ni pa’ e girdi’ e ni ngongliy ngay, ma dabiyag rok ni nge weliy ngom e tin riyul’. Mang e n’en ni bfel’ nrayag ni rin’ ngak e en ni toy nra pagan’ ngay, ni ba got ni mus ko numon ma dabiyag rok!

\VS{19}Bay yib e gechig ngomed! Ma lungumed ngak bangi ren, “Mu od!” ara ngak ba malang, “Mu sak’iy!” Gur rayag rok ba liyos ni nge tamilangeg nem u ban’en? Ra manga kan ing ko gol nge silber, machane dariy e yafos u fithik’.


\par }{\PP \VS{20}I
{\ND{SOMOL}} e bay u lan e Tempel rok nib thothup; gubin e girdi’ nu fayleng ma nge th’ab gulungan u p’eowchen.




\par }\Chap{3}{\SH Meybil rok Habakkuk
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ba meybil ni tay Habakkuk ni profet.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}A
{\ND{SOMOL}}, kug rung’ag e n’en kam rin’,

\par }{\QB ma ke balyang an’ug ngay.

\par }{\Q Kkum rin’ bayay ko ngiyal’ney

\par }{\QB fapi maang’ang ni um rin’.

\par }{\Q Yugu ra kam damumuw, ma ngar mu runguymad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Got e be yib u Edom;

\par }{\QB Got nib thothup e be yib ko yochi burey u Paran.

\par }{\Q Rama’en ni be galgal e ke sug nag lanelang;

\par }{\QB fayleng e ke sug ko pi lam ni be pining e sorok ngak.


\par }{\Q \VS{4}Be yib ni yow ram’en e uluch;

\par }{\QB be matmat e tamilang u pa’,

\par }{\QB aram e gin bay gelngin riy ni be par nib mith.


\par }{\Q \VS{5}Ke l’oeg e liliy ke yib ni be m’on rok;

\par }{\QB ma ke non ngak e yam’ ni nge lek.


\par }{\Q \VS{6}Ra tal, me rur e fayleng;

\par }{\QB ra sap, me t’on e pi nam.

\par }{\Q Fapi burey nike kakrom e ke puth;

\par }{\QB ma yochi burey nike kakrom e ke aw nga but’,

\par }{\QB ni fa yochi burey ni i yan u daken kakrom.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Kug guy e girdi’ nu Kushan ni kar rus gad;

\par }{\QB ma girdi’ nu Midian e yad be t’on.


\par }{\Q \VS{8}{\ND{SOMOL}} mog, pi lul’ e kar k’aringed e puwan’ ngom?

\par }{\QB Mog, day e ke k’aring e damumuw ngom?

\par }{\Q Kam af nga daken e manileng ka mub;

\par }{\QB manileng ni yoko’ e
{\ADD{chariot}} rom,

\par }{\QB ni fa’an mu gagiyegnag e tirom e girdi’ ngar gelgad.


\par }{\Q \VS{9}Mu fal’eg rogom ni ngam maruwel ko gat’ing rom,

\par }{\QB tafen gan e gat’ing rom e sug nag gan e gat’ing.

\par }{\Q Uluch rom e tareg e fayleng.


\par }{\Q \VS{10}Fa’ani guyem e pi burey miyad durru’;

\par }{\QB me map’ e ran u lanelang nga but’.

\par }{\Q Me chub lingan e ran u tan e but’,

\par }{\QB me puw e n’ew rorad nge tolang.


\par }{\Q \VS{11}Nap’an ni mat ram’en gan e gat’ing rom ni thay nib machreg,

\par }{\QB me galgal e sarey rom,

\par }{\QB me tal e yal’ nge pul u tagil’.


\par }{\Q \VS{12}Ma ga yan u fayleng ni kam damumuw;

\par }{\QB ma ga yot’yot’ e pi nam nga but’ u fithik’ e damumuw rom nib gel.


\par }{\Q \VS{13}Ma ga yan ni ngam ayuweg e girdi’ rom u pa’ e to’ogor,

\par }{\QB ni ngam ayuweg fare pilung ni gur e mmel’eg.

\par }{\Q Kam li’ e en ni be yog e thin rok e girdi’ ni kireb,

\par }{\QB ma kam thang owchen e tirok e girdi’.


\par }{\Q \VS{14}Pi gan e gat’ing rom e aw ngak e en tagafaliy e salthaw rok

\par }{\QB ko fa ngiyal’nem nrabad ni bod ba yoko’ ni ngar wereged gamad,

\par }{\QB ni yad be migrig ni bod e pi’in yad ma chuchuy nga but’ e pi’in gafgow ni yad be rin’ nib mith.


\par }{\Q \VS{15}Pi os rom e i yot’yot’ lan e day,

\par }{\QB me cham e day me m’ag e wuth daken e day.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Gu rung’ag e pin’ey ni gubin, mu gu t’on;

\par }{\QB me da’da’ dap’il’ugunag ko marus.

\par }{\Q Me m’ay yileg,

\par }{\QB me m’ing e bug u eg.

\par }{\BB \par }
{\Q Bay gu sonnag u fithik’ e gumaen’ e ngiyal’ ni bayi taw ngay

\par }{\QB me gechignag Got e pi’in kar maelgad ngomad.


\par }{\Q \VS{17}Yugra yan i par ndariy wom’ngin e gek’iy ni
{\ADD{fig}},

\par }{\QB ma dariy wom’ngin e
{\ADD{grape}};

\par }{\Q Yugra de k’uf e gek’iy ni
{\ADD{olive}},

\par }{\QB ma de k’uf e
{\ADD{grain}};

\par }{\Q mus nra yim’ urngin e saf,

\par }{\QB ma yugra par tafen e garbaw ndakuriy e garbaw riy;


\par }{\Q \VS{18}ma kug ra par ni gub felfelan’

\par }{\QB ni bochan e
{\ND{SOMOL}} ni Got e ir e be ayuwegneg.


\par }{\Q \VS{19}I
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e ma pi’ gelngig.

\par }{\QB Ir e ma machregnag tungun eg ni bod ba gamanman ni
{\ADD{deer}},

\par }{\QB me teg ni dabi buch ban’en rog u daken e pi burey.


\par }