\NormalFont\ShortTitle{JONAH}

{\MTB BABYOR NI

\par }{\MT JONAH

\par }{\IS Murung’agen e Re Ke Babyor Ney

\par }{\IP {\BK{Fare Babyor ni Jonah}} e bay riy murung’agen ba profet ni guy rogon ni nge dabi fol ko tin ni yog Got ngak ni nge rin’. I yog Got ngak ni nge yan nga Nineveh nib binaw nib ga’ u Assyria, ma girdi’ nu Israel nge yu Assyria e yad ba togopluw. Mi Jonah ni be’ u Israel e dabun ni nge yan i yog e thin rok Got ngak e girdi’ nu Nineveh, ni bochan e richey miyad pi’ keru’rad ko denen ni yad be ngongliy me runguyrad Got nge dabki kirebnag e binaw nu Nineveh. Me munmum me fol Jonah rok Got, ma fa’ani gu’ nde kirebnag Got e binaw nu Nineveh me kireban’.

\par }{\IP Murung’agen Jonah e be dag ni Got e bay gelngin nma gagiyegnag e tin ke sunumeg, ma ku be dag ni Got e ba t’uf e girdi’ rok mma runguyrad. Ya mus ko pi to’ogor rok girdi’en ni aram yu Israel ma ba’adag ni nge n’ag fan u wan’ e denen rorad nge ayuwegrad, ma dabun ni nge gechig nagrad me thang e pogofan rorad.

\par }{\IS Gathon e Re Ke Babyor Ney

\par }{\IO I Jonah nni pining made fol 1:1–17

\par }{\IO Jonah ni pi’ keru’ ko kireb nge mat’aw 2:1–10

\par }{\IO Thin rok Jonah nib togopluw nga Nineveh 3:1–10

\par }{\IO Wurengan’ rok Got nga daken yu Nineveh 4:1–11



\par }\ChapOne{1}{\SH Jonah nde fol rok
{\ND{SOMOL}}
\par }
{\PP \VerseOne{1}Reb e rran me non
{\ND{SOMOL}} ngak Jonah nib mo’on ni fak Amittai.

\VS{2}Ni ga’ar, “Man nga Nineveh, ni fare binaw nib ga’, ngam welthin nib togopluw ngay; gub na’ab nga feni kireb e girdi’ riy.”

\VS{3}Machane me mil Jonah rok
{\ND{SOMOL}} nge yan nga Tarshish. I yan nga Joppa, me pir’eg ba barkow u rom ni be n’en ni nge yan nga Tarshish; me pi’ puluwon nge un nga daken me cheag ngak e sala ko re barkow nem ngranod nga Tarshish, nike mal’af rok
{\ND{SOMOL}}.


\par }{\PP \VS{4}Machane me pi’
{\ND{SOMOL}} bangi nifeng nib gel nge yan nga regur; me cham e lang ngorad nib gel nge yan i par ni be chugur ni nge pil fare barkow.

\VS{5}Ma urngin fapi sala nrusgad miyad tolul nra bagyad ma be man ayuw ko birok e got. Miyad yin’ e chugum nu barkow nga maday, ni nge ba’ud e barkow. Ma ngiyal’ i nem ma ke yan Jonah i mol nga mayum ko barkow, ni kari mol.


\par }{\PP \VS{6}Me yib e kapten ko i pir’eg u rom me ga’ar ngak, “Mang e kam rin’ ni kam mol? Mu od ngam meybil ngam ning e ayuw ko got rom. Ya sana ra runguydad, me siy ku da m’ad.”


\par }{\PP \VS{7}Me ga’ar fapi sala, “Ngad girngiyed e pow ngad nanged e cha’ ni nga don’ed e kireb nga daken ko re riya’ ney ni keb ngodad.” Miyad rin’ ni aram rogon, me yan i m’ug ni Jonah.

\VS{8}Ma aram me lungurad ngak, “Ere chiney e ngamog ngomad! Mini’ e kireb rok e ren’ey? Mang e kamrin’ ngaray? Mang nam e mub riy? Ga be’ u uw?”


\par }{\PP \VS{9}Me fulweg Jonah ni ga’ar, “Gu ba Hebrew; gu ma liyor ngak
{\ND{SOMOL}}, ni fare Got nu tharmiy, ni ir e sunumiy e binaw nge day.”

\VS{10}Me rus fapi sala, me lungurad ngak, “Rib kireb e n’en ni kam rin’!” Ya kar nanged ni be mil rok
{\ND{SOMOL}}, ya ke weliy ngorad.


\par }{\PP \VS{11}Ma fare yoko’ e be gel i yan, me ga’ar fapi sala ngak, “Mang e nggu rin’ed ngom me mocha’ e day ngodad?”

\VS{12}Me fulweg Jonah ni ga’ar, “Mon’ed gag nga maday, me mocha’ e day ngomed. Gu manang ni gag e kireb rog ma ke aw e re yoko’ ney ngomed.”

\VS{13}Me maman fapi sala nge musmus rogorad ni yad be guy rogon ni nge thap fare barkow ko binaw, ma de yag ya be gel fare yoko’ i yan.

\VS{14}Ma aram miyad yog ngalang ngak ni lungrad, “{\ND{SOMOL}}, gamad be meybil ngom ni dab mu li’mad nggu m’ad ni bochan e pogofan rok e re pumo’on ney; I gur
{\ND{SOMOL}} e bmil fan e pin’ey ngom; gur e mu rin’ e n’en ni ga ba’adag.”

\VS{15}Miyad chibiy Jonah nga ron’ed nga maday; ka chingiyal’nem me mocha’.

\VS{16}Me par fapi sala ni kar tamdaggad ngak
{\ND{SOMOL}}, miyad pi’ ba maligach miyad micheg ni ngu’ur pigpiggad ngak.


\par }{\PP \VS{17}Me l’oeg
{\ND{SOMOL}} ba nig ni ba ga’ nge yib i ful’ Jonah; me par Jonah u lan yin fare nig ni dalip e rran nge dalip e nep’.




\par }\Chap{2}{\SH Meybil rok Jonah
\par }
{\PP \VerseOne{1}Me meybil Jonah ngak
{\ND{SOMOL}} ni Got rok u rom u lan yin fare nig ni ga’ar:


\par }{\Q \VS{2}“U fithik’ e buchbuchan’ rog, a
{\ND{SOMOL}}, mu gu piningem

\par }{\QB ma ga fulweg lungug.

\par }{\Q U ar u lan e fayleng ko yam’

\par }{\QB e gu yornag e ayuw, ma ga rung’ag lungug.


\par }{\Q \VS{3}Mon’eg nggu wan nga’ar,

\par }{\QB nga t’ay e regur,

\par }{\QB nge tharayeg e day,

\par }{\QB ma pi n’ew rom nib gel e lobeb u dakenag.


\par }{\Q \VS{4}Ma aram mug ga’ar, “Kan tharbageg u p’eowchem;

\par }{\QB gur ku ra gguy bayay e Tempel rom nib thothup?


\par }{\Q \VS{5}I yib e day nge tharayeg nggu l’ad ngay;

\par }{\QB nggu ligil nga’ar,

\par }{\QB me ing e lem nu maday chugeg.


\par }{\Q \VS{6}Gu wan nga’ar nggu mada’ nga enggin fapi burey;

\par }{\QB ngalan fa re binaw ni yug ma par e garog riy nib man’ ndariy n’umngin nap’an;

\par }{\QB machane gur
{\ND{SOMOL}} ni Got rog e kam fulwegneg u ar nda gum’!


\par }{\Q \VS{7}Nap’an ni gu thamiy rog ni nggum’,

\par }{\QB ma aram mu gu meybil ngom
{\ND{SOMOL}},

\par }{\QB ma ga rung’ag lamag ngalan e Tempel rom nib thothup.


\par }{\Q \VS{8}Pi’in yad be toer ngak fapi liyos ndabiyag ni ngar ayuwegned be’

\par }{\QB e kar paged gur ni dakurir yul’yul’gad ngom.


\par }{\Q \VS{9}Machane bay gu tang nigem ni gu be pining e sorok ngom;

\par }{\QB ma bay gu li’ ba gamanman nggu pi’ ngom ni maligach,

\par }{\QB tin ni kug weliy ngom e bay gu rin’.

\par }{\QB I
{\ND{SOMOL}} e ma yib e ayuw rok!”


\par }{\PP \VS{10}Me non
{\ND{SOMOL}} ngak fare nig, me yib fare nig i thuwag Jonah nga dap’el’ay.




\par }\Chap{3}{\SH Jonah ni fol ko tin ni yog
{\ND{SOMOL}}
\par }
{\PP \VerseOne{1}Me ga’ar
{\ND{SOMOL}} ngak Jonah bayay,

\VS{2}“Mu fal’eg rogom ngam man nga Nineveh, ni fare binaw nib ga’ ngamog lungug ko girdi’ riy.”

\VS{3}Me fal’eg Jonah rogon me yan nga Nineveh, ni bod rogon nike yog
{\ND{SOMOL}} ngak. Ma re binaw nu Nineveh nem e bbinaw ni ba ga’, ya dalip e rran ni yira yan mfin ntaw nga baraba’.

\VS{4}Me yan Jonah ngalan e re binaw nem; me milekag nreb e rran nib polo’, me welthin ni ga’ar, “Ka aningeg i ragag e rran min kirebnag yu Nineveh!”

\VS{5}Me mich Got u wan’ e girdi’ nu Nineveh; miyad turguy ni gubin e girdi’ ni ngar paged e abich, ma urngin e girdi’ ni mus rok e en nth’abi tolang nge mada’ ngak e en nib th’abi sobut’, ni nga ron’ed e tutuw ni mad, ya ngar daged ni karkal gad ngan’rad kar pi’ed keru’rad ko kireb.


\par }{\PP \VS{6}Nap’an ni rung’ag e en ni pilung nu Nineveh e re bugithin nem, me sak’iy u tagil’ ngalang, me luf madan e pilung u daken, me yin’ e mad ni tutuw me yan i par nga fithik’ e awat.

\VS{7}Me pi’ e thin nge yan ngak e girdi’ nu Nineveh ni be ga’ar, “Re thin ney e bbugithin nike yib rok e en ni pilung nge pi tolang rok. Dariy be’ ni ngki kay ban’en; urngin e girdi’ nge garbaw nge saf e dab kur ked ban’en ara ra garbod gad.

\VS{8}Urngin e girdi’ nge gamanman ni thingar ron’ed e mad ni tutuw. Urngin e girdi’ ma thingar tedan’rad ngar meybilgad ngak Got, ma thingar ra paged rarograd ni kireb nge ngongolrad ni kireb.

\VS{9}Ma aram e sana ra thiliyeg Got laniyan’; ma sana ra tal e damumuw rok, me siy da m’ad!”


\par }{\PP \VS{10}Me guy Got e tin kar rin’ed; me guy ni kar paged e kireb ni yad be ngongliy. Ma aram me thiliyeg laniyan’ nge daki pag fare riya’ nge yib ngorad ni bod rogon ni yog ni bayi rin’.




\par }\Chap{4}{\SH Damumuw ni tay Jonah nge runguy rok Got
\par }
{\PP \VerseOne{1}Me dabuy Jonah e ren’nem, me yib e damumuw ngak.

\VS{2}Ma aram me meybil ni ga’ar, “{\ND{SOMOL}}, gu be fithem, gathi gog faram u m’on ndawor gu pag e tabinaw rog, ni irera’ e n’en ni ga ra rin’? Aram fan ni gu athamgil nggu mil nga Tarshish! Ya gu manang ni gur ba Got ni gab sumunguy ma ri ga ma runguy e girdi’; ma gubin ngiyal’ ni gab gumaen’, ma gubin ngiyal’ ni gab gol, ma gubin ngiyal’ ni kam fal’eg rogom kam par nrayag ni ngam thiliyeg lanin’um nge dab kum pi’ e gechig.\XREF{}{{\XO 4:2 }{\XT{Exo 34:6}}}

\VS{3}{\ND{SOMOL}}, mu thang e pogofan rog, ya kabfel’ ni gu ra yim’ ko bin ni nggu par ni gub fos.”

\VS{4}Me fulweg
{\ND{SOMOL}} ni ga’ar, “Mang mat’wum ni ngam damumuw?”


\par }{\PP \VS{5}Me yan Jonah nga wuru’ fare binaw ko ba’ ni ngek, me yan i par nga but’. Me ngongliy bang i ban’en nge naf ko tagalul’ riy, ni be son ni nge guy e n’en ni nge buchi u Nineveh.

\VS{6}Me gagiyegnag
{\ND{SOMOL}} ni Got ba ke gek’iy” nge ilal nge yib i upunguy Jonah, nge pi’ e tagalul’ ngak ni fan e nge dabi gafgow ko gowel, mri felan’ Jonah ko fare ke gek’iy.

\VS{7}Machane fa’ani reb e rran riy, ni be puf e woch, me gagiyegnag Got ba ololay nge li’ fare ke gek’iy nge yim’.

\VS{8}Ma fa’ani tolang e yal’ i yan, me l’oeg Got e nifeng nib gowel nge yib ko ngek, me chugur ni nge aw Jonah nga but’ ni bochan gowelngin e yal’ ni be aw ngak. Me finey ni manga yim’. Me ga’ar, “Kabfel’ ni gu ra yim’ ko bin ni nggu par ni gub fos.”


\par }{\PP \VS{9}Machane me ga’ar Got ngak, “Mang mat’wum ni ngam damumuw u murung’agen fare ke gek’iy?” Me fulweg Jonah ni ga’ar, “Ri bay mat’wug ni nggu damumuw nggu finey ni kabfel’ ni nggum’!”

\VS{10}Me ga’ar
{\ND{SOMOL}} ngak, “Re ken’ey e ilal u ta’ab nep’, me reb e rran riy me yim’, dariy bochi ban’en ni mu rin’ ngay, gathi gur e mu guy rogon nge ilal, machane ke kireban’um ngay!

\VS{11}Ere gur dab gu runguy yu Nineveh? Ya bbinaw ni ba ga’ nib pag 120,000 e bitir ni bay riy ndawor ra bucheged ban’en, ma ku er rogon e garbaw ni pire’ ni bay riy.”


\par }