\NormalFont\ShortTitle{AMOS}

{\MTB BABYOR NI

\par }{\MT AMOS

\par }{\IS Murung’agen e Re Ke Babyor Ney

\par }{\IP I Amos e bin som’on e profet nni yoloy e thin rok nga babyor, ni urngin e thin ni yog Got ngak ni nge weliy ngak e girdi’. Yugu aram rogon ni ir be’ u ba binaw u Judah, machane i machib ko ley ni lel’och e nam nu Israel ni gonap’an 750 e duw u m’on ndawori yib Kristus. Ngiyal’ nem e bfel’ rogon e nam nu Israel, machane me guy Amos ni kemus ni girdi’ ni pire’ ban’en rorad e bfel’ rogorad, ni bochan e yad be sasalap yad be fek ban’en rok e pi’ ni gafgow. De fel’ u wan’ Got e meybil nge pigpig nma tay yu Israel ngak, ni bochan e darir yul’yul’gad ngak. Me machib Amos nib elmirin ma der tuntun ni be yog ni bayi gechignag Got e girdi’ ko nam, me yog ngak e girdi’ ni ngar rin’ed e tin nib mat’aw ma ba yal’uw, ma aram e sana ra runguy Somol e girdi’ nike magech ni kab fos ko re nam ney.

\par }{\IS Gathon e Re Ke Babyor Ney

\par }{\IO Gechig ni yib nga daken e pi buguliyoror rok yu Israel 1:1—2:5

\par }{\IO Gechig ni yib nga daken yu Israel 2:6—6:14

\par }{\IO Lal ban’en ni pilyeg e changar ngan guy 7:1—9:15



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Pi thin ney e thin rok Amos, ni ir reb e tagafaliy e saf ko binaw nu Tekoa. I Got e yib i pi’ e re bugithin ni ba’aray ngak Amos ni l’agruw e duw nga m’on ko fare durru’ fa ngiyal’nem ni Uzziah e pilung nu Judah, mi Jeroboam, nib mo’on ni fak Joash e pilung nu Israel.


\par }{\Q \VS{2}Me ga’ar Amos,

\par }{\BB \par }
{\Q “I
{\ND{SOMOL}} e tolul u Burey ni Zion;

\par }{\QB be yib laman u Jerusalem ni bod lingan e dirra’.

\par }{\Q Nap’an ni yodorom me yim’ e pan nma kay e gamanman,

\par }{\QB ma pan nib galunglung ni bay u daken e Burey ni Karmel e pig nge mororoy.”


\par }{\SH Pufthin rok Got nga daken e pi’in yad buguliyoror yu Israel
\par }
{\SHB Syria
\par }
{\PP \VS{3}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Girdi’ nu Damaskus e kar denen gad bayay nge bayay. Ri bay gu gechig nagrad, ya rib kireb e n’en ni kar ngongliyed ngak e girdi’ nu Gilead.

\VS{4}Bay gu pi’ e nifiy nge urfiy e naun rok Hazael ni Pilung, me urfiy e pi naun rok Benhadad ni Pilung ni ka ni ngongliy rogon ni fan ko mael.

\VS{5}Bay gu bilig e garog nu Damaskus mu gu chuweg e pi’in yad ma par u lan e Loway ni Aven nge en nma gagiyeg u Betheden. Ma girdi’ nu Syria e bay ni fekrad ni kar manged kalbus ko nam nu Kir.”


\par }{\SHB Filistia
\par }
{\PP \VS{6}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Girdi’ nu Gaza e kar denen gad bayay nge bayay. Ri bay gu gechig nagrad, ya kar feked girdi’en reb e nam ni polo’ kar pi’ed nchuway’ ngak e girdi’ nu Edom ni ngar manged sib.

\VS{7}Ere bay gu pag e nifiy nga daken e pi yoror nu Gaza nge urfiy e pi naun ni ba’ riy ni kan ngongliy rogon ni fan ko mael.

\VS{8}Bay gu chuweg e pi’in yad be gagiyeg ko pi binaw nu Ashdod ngu Ashkelon. Bay gu gechignag e binaw nu Ekron, ma urngin piyu Filistia ni kar mageygad e bay ram’ad.”


\par }{\SHB Tyre
\par }
{\PP \VS{9}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Girdi’ nu Tyre e kar denen gad bayay nge bayay, ni erfan nri bay gu gechig nagrad. Kar feked girdi’en ba nam ni polo’ ni kalbus ko nam nu Edom, ma dar ted u tagil’ fare m’ag ko tha’ nra ngongliyed ni nge par ni bfel’ thilrad.

\VS{10}Ere bay gu pag e nifiy nga daken e pi yoror nu Tyre nge urfiy e pi naun ni bay riy ni ka ni ngongliy rogon ni fan ko mael.”


\par }{\SHB Edom
\par }
{\PP \VS{11}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Girdi’ nu Edom e kar denen gad bayay nge bayay, ere ri bay gu gechig nagrad. Kar lol’oged e girdi’ rorad ni piyu Israel, ni der kireban’rad ngorad. Dariy folan e damumuw rorad ni yug be par ni der m’ay.

\VS{12}Ere bay gu pag e nifiy nga daken yu Teman, nge urfiy e pi naun ni bay u Bozrah, ni kan ngongliy rogon ni fan ko mael.”


\par }{\SHB Ammon
\par }
{\PP \VS{13}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Girdi’ nu Ammon e kar denen gad bayay nge bayay, erfan nri bay gu gechig nagrad. Ur cham gad ni nge yo’or e binaw rorad ma mus ko pi’in i bpin ni yad ba diyen u Gilead ma ur gochthiyed e yal rorad.

\VS{14}Ere bay gu tay e nifiy ko pi yoror nu Rabbah nge mo’oruf e pi naun ni bay riy ni ka ni ngongliy rogon ni fan ko mael. Bay un tolul ko rofen ni yibe mael, me achangiy fare cham ni gowa bang i yoko’.

\VS{15}Pilung rorad nge pi tolang rok e bay ni kalbus nagrad u wuru’ e nam rorad.”




\par }\Chap{2}{\SHB Moab
\par }
{\PP \VerseOne{1}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Girdi’ nu Moab e kar denen gad bayay nge bayay, erfan nri bay gu gechig nagrad. Ya kar dariyfan niged yilen fare pilung nu Edom ni kar urfiyed e yil rok ke ngal’ ni awat.

\VS{2}Bay gu pi’ e nifiy nga daken e nam nu Moab nge urfiy e pi naun ni bay u Kerioth ni ka ni ngongliy rogon ni fan ko mael. Piyu Moab e bay ram’ad u fithik’ i lingan e mael, ni be tolul e salthaw nge lingan e yabul ni yibe thoy.

\VS{3}Bay gu thang e fan rok e en be gagiyeg u Moab nge urngin e pi tayugang’ ko fare nam.”


\par }{\SHB Judah
\par }
{\PP \VS{4}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Girdi’ nu Judah e kar denen gad bayay nge bayay, erfan nri bay gu gechig nagrad. Ya kar darifan niged e machib rog ma darir folgad ko thin ni kugog. Ke waliyrad e pi got rorad ni go’ bogi ban’en nga wuru’ e wo’, ni bogi got ni i pigpig e pi chitamangirad ni kakrom ngorad.

\VS{5}Ere bay gu pi’ e nifiy nga daken e nam nu Judah nge urfiy e pi naun ni bay u Jerusalem ni kan ngongliy rogon ni fan ko mael.”


\par }{\SH Pufthin rok Got nga dakean yu Israel
\par }
{\PP \VS{6}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Girdi’ nu Israel e kar denen gad bayay nge bayay, ni erfan nri bay gu gechig nagrad. Ya kar pi’ed nchuway’ e girdi’ ni yul’yul’ ni daworiyag ni ngar thanged e malfith rorad, ni bogi gafgow ni mus nga ta’reb e sus ma dabyag ni ngar pi’ed puluwon.

\VS{7}Yad be yot’ nga but’ e pi’in ni me’waer ndabiyag ni ngar ayuweged yad, ma yad be tharbeg e pi’in ni gafgow ni ngar chuwgad u kanawo’. Be’ nge chitamngin e yow be moleg ba sib ni bpin, ni aram e kar darifan niged fithingag nib thothup.

\VS{8}Gubin e tagil’ e meybil ma girdi’ riy e yad be mol nga daken e mad ni kar feked rok e pi’in gafgow ni talpen e malfith rorad. Yad ma unum e wayin u lan e tempel ko Got rorad nra feked rok e pi’in ni bay e malfith rorad ngorad.


\par }{\PP \VS{9}“Ni yugu aram rogon ni gag e gu li’ e yu Amor ni bochrad, ni bogi pumo’on ni bod feni n’un’uw e gek’iy ni
{\ADD{cedar}}, ma yad bod feni gel e gek’iy ni
{\ADD{oak}}. Go’ gu li’rad ngarm’ad.

\VS{10}I gag e gu fakmed e girdi’ rog nga wuru’ yu Egypt, mu gu pow’iymed u daken e ted i yan ni aningeg i ragag e duw, mu gu pi’ ngomed e binaw rok e piyu Amor ni ngam tafned.

\VS{11}Gu turguy boch e pumo’on ni pifakmed ni ngar manged profet, nge boch e pagel romed ni ngar manged e pi nazirite.\FTNT{*}{{\FR 2:11 }{\FK{NAZIRITE:
}}{\FT{Girdi’ nu Israel ni kar micheged ngak Got ndab ra unumed e wayin ara biya, ma dab ra th’abed piyan lolugrad, ma dab ra mathgad ko yam’ (mu guy Num 6:1–8).}}} Gimed piyu Israel, gur de riyul’ e pi thin ney? I Gag
{\ND{SOMOL}} e kugog e pi thin ney.

\VS{12}Machane gimed e mu suryed e pi nazirite ngar unumed e wayin, mi gimed gelnag e thin ngak e pi profet ni nge dab kur weliyed e thin rog.

\VS{13}Ere chiney e bay gu pirdi’iymed nga but’, mi gimed gun’gun’ ni bod e riyaka ni kan suguy ko
{\ADD{grain}}.

\VS{14}Mus ko pi’in yad mmachreg ko mil ma dabiyag ni ngar thay gad; ma pi’in yad ba gel e bayi m’ay gelngirad, ma pi salthaw e dabkiyag rorad ni ngar ayuweged e pogofan rorad.

\VS{15}Girdi’en e gat’ing e yad ra sul nga tomur, ma pi’in yad mmachreg ko mil e dabiyag ni ngar thay gad, ma pumo’on ni bay u daken e os e dabiyag ni ngar milgad.

\VS{16}Rofen nem e mus ko tin th’abi muth’an e salthaw ni yad ra pithig pa’rad ko pi talin e cham rorad ngar milgad.” I
{\ND{SOMOL}} e keyog e pi thin ney.




\par }\Chap{3}{\PP \VerseOne{1}Gimed e girdi’ nu Israel, mu telmed ko pi thin ni ba’aray nike weliy
{\ND{SOMOL}} ni murung’agmed, gimed fare nam ni ga’ngin ni fek nga wuru’ yu Egypt:

\VS{2}“U fithik’ gubin e nam nu fayleng ma kemus ni gimed e gu ma nangmed ma gimed ba t’uf rog. Aram e n’en nike ubchiya’ nag e tiromed e denen, aramfan ni dabisiy nthingar ggechig nagmed.”


\par }{\SH Maruwel rok ba profet
\par }
{\PP \VS{3}Rayag ni milekag l’agruw ni’ u ta’bang ndar weliyew ni ngar mada’ gow?


\par }{\PP \VS{4}Gur rayag ni nge tolul ba layon u magerger ni ba ga’ laman ni fa’anra dawori pir’eg ba gamanman ni nge og ngak?

\par }{\PP Gur rayag ngi i tolul ba layon ni kab bitir u lan tafen ni fa’anra dawori kol ban’en?


\par }{\PP \VS{5}Gur rayag ni nge aw ba arche’ ko wup ni fa’anra dariy e wal riy?

\par }{\PP Gur rayag ni nge pangthal ba wup ni fa’anra dawor i bit ban’en ngay?


\par }{\PP \VS{6}Gur rayag ni yan lingan e yabul ko mael u lan binaw ni dabi rus e girdi’?

\par }{\PP Gur rayag ni nge aw e riya’ ngab binaw ni gathi
{\ND{SOMOL}} e pag nge yib?


\par }{\PP \VS{7}I
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e dariy ban’en nma rin’ nder ma dag ngak e pi profet, ni aram e pi tapigpig rok.


\par }{\PP \VS{8}Nap’an nra tolul ba layon, me mini’ e ra par ndabi rus?

\par }{\PP Ma nap’an nra welthin
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang, me mini’ e rayag rok ni nge par ndabi weliy e thin rok?


\par }{\SH Gafgow ni aw nga Samaria
\par }
{\PP \VS{9}Nge lungumed ngak e pi’in yad be par u lan e pi tafen e pilung u Ashdod ngu Egypt: “Mmu’ulung gad ko pi burey nu Samaria ngam guyed gelngin e wagagey u rom ko kireb ni yibe ngongliy u lan binaw.”


\par }{\PP \VS{10}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Pi girdi’ ney e yad be suguy e pi naun rorad ni gagang’ ko chugum nra feked u fithik’ e kireb nge yargal. Dar nanged rogon ni ngar yul’yul’gad.

\VS{11}Ere bay yib e to’ogor rorad nga ron’ed e nam rorad nga longob, miyad kirebnag e pin’en ni kar ngongliyed ni nge ayuwegrad ko mael, miyad fek e chugum u lan fapi naun rorad ni gagang’.”


\par }{\PP \VS{12}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Rogon ba layon ni be longuy ba saf me yib be’ nma gafaliy e saf i laeg rok l’agruw raba’ i ay fare saf ara ta’ab raba’ i yuwan tel, e aram rogon ni bayi ayuweg Got piyu Israel ni be par u Samaria — rib lich i yad e bayi fos. Ma chiney e yad ba thig u daken e pi
{\ADD{couch}} ni tolang puluwon.”

\VS{13}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang ma Gubin ma Rayag Rok, “Mu telmed e chiney, ngam ginanged e pi’in ni owchen Jakob.

\VS{14}Chirofen ni gu ra gechignag e pi girdi’ nem nu Israel ni bochan e denen rorad, e bay gu kirebnag fapi altar rok Bethel. Fapi gagey ko tabthung ko pi altar nem e bay nt’ar nge puth nga but’.

\VS{15}Bay gu kirebnag e pi naun ni yima par riy u ngilan’ e garbeb nge pi naun u ngilan’ e gowel. Pi naun ni kan nunuw nag ko nguwelen e elefent e bayi muchbu’ nga but’ nike kireb, ma urngin e pi naun ni ba ga’ e bay ni kirebnag.”




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Mu telmed ko pi thin ni ba’aray, gimed e pi’in ni ppin nu Samaria, ni kam sugsug gad ni bod e pi garbaw nu Bashan ni bfel’ e dorwo’ ngorad, ma ba kireb e ngongol romed ngak e pi’in nib me’waer, ma gimed be gafgownag e pi’in gafgow, ma gimed ma gelfen ngak pi figirngimed ni ngar pi’ed e rrum ngam unumed.

\VS{2}Rogon nib thothup
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e ke micheg nike ga’ar, “Bay boch e rran ni bay yib ni bay ni the’ e lam ngomed ngu’un girngiymed ni gimed gubin; nra bigimed ma bayi bod ba nig u taban e lam.

\VS{3}Bay ni girngiymed ko gin nib chugur ni kan kuruf ko yoror ko binaw nga nin’med riy nga wuru’.”


\par }{\SH Piyu Israel ndar low
\par }
{\PP \VS{4}I
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e be ga’ar, “Gimed e girdi’ nu Israel, fa’anra thingar mu denen gad, me’ere mmarod ngam denen gad ko fa gin ba thothup u Bethel! Marod nga Gilgal, ngam rin’ed e ngongol nib denen ngari musmus rogomed riy! Mu feked e gamanman i yib ni ngam pi’ed ni maligach u reb e kadbul ngu reb, mi gimed fek ta’ab guruy ko ragag guruy e tin bay romed ni yu duk’uf.

\VS{5}Mu pi’ed e flowa romed ni ogmagaer ngak Got, mi gimed weliy u fithik’ e ufanthin e tin ka mu chagiyed ngay kam feked i yib! Ya irera’ e mit i n’en ni gimed ba’adag ni ngu’um rin’ed.


\par }{\PP \VS{6}“I gag e gu pi’ e uyongol nge yib nga urngin e pi binaw romed, yug aram rogon ma da mu sulod ngog.

\VS{7}Gu tel e n’uw ko ngiyal’ ni kri t’uf ko pi woldug romed. Ug pi’ e n’uw nge aw nga daken reb e binaw, ma de aw nga reb. Ma bang e flang e i aw e n’uw ngay, ma bang e danga’.

\VS{8}Ma girdi’ u in i binaw e rm’ad ko belel miyad yan nga bbinaw ni yad be athapeg ni ngar pir’eged e ran, machane ran ni ba’ riy e dab ra gamangad riy. Ni yug aram rogon ma dam sulod ngog.


\par }{\PP \VS{9}“Gu l’oeg ba nifeng nib gawel nge mlik nag e woldug romed. Me longuy e pi asmen’ing e yungi woldug romed nge yungi milay’ ko
{\ADD{grape}}, nge yungi gek’iy ni
{\ADD{fig}} nge
{\ADD{olive}} ni fi’imed. Machane ku dam sulod ngog.


\par }{\PP \VS{10}“Gu pag e msilipig ngomed ni bod fa binem ni gu pag ngak piyu Egypt. Kug thang e fan rok e pi’in pagel romed u fithik’ e mael mu gu fek e pi os romed. Mu gu suguy p’ethungmed nga bon e yam’ u lan gin gimed be par riy. Machane ku da mu sulod ngog.


\par }{\PP \VS{11}“Gu thang owchen bochi gimed ni bod ni gu thang owchen yu Sodom ngu Gomorrah. Pi aromed ni de yim’ e yad bod ba ley i l’ud ni be yik’ min laeg u mit e nifiy. Machane ku da msulod ngog,” I
{\ND{SOMOL}} e be non.

\VS{12}“Ere gimed e girdi’ nu Israel, aram e nggu gechig nagmed. Ma nggu rin’ e ran’ey, ere ngam fal’eged rogomed ya ngam mada’ niged wenegan e pufthin rog!”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}I Got e ir e cha’ ni ngongliy e pi burey

\par }{\QB me ir e sunumeg e nifeng.

\par }{\Q Me ir e gagiyegnag nge nang e girdi’ e leam rok;

\par }{\QB me ir e be gagiyegnag ngi i rran ma be nep’.

\par }{\QB I ir e ma yan u pe’bugul e fayleng.

\par }{\Q Ba’aray fithingan: ni
{\ND{SOMOL}} ni Got ni Gubin ma Rayag Rok!




\par }\Chap{5}{\SH Pong ni ngan pi’ keru’uy ko kireb
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mu telmed, piyu Israel, ko re tangin e gum’eyag ni ba’aray ni gu be yin’ ni fan ngomed:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Israel nib fal e ke me’waer ke thig,

\par }{\Q Ma dabkiyag ni nge sak’iy bayay!

\par }{\Q Ke thig kan n’ag u daken e but,

\par }{\Q Dariy be ni ayweg nge suwonnag.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{3}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang, “Bbinaw u lan yu Israel e pi’ reb e biyu’ e salthaw nge yan, ma ra’ay e sul; me pi’ reb e binaw ra’ay, ma kemus ni ragag e sul.”


\par }{\PP \VS{4}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}} ngak piyu Israel, “Mired ngog, mi gimed fos.

\VS{5}Dab ku’um marod mu meybilgad nga Beersheba. Dab mu guyed rogon ngam pir’eged gag u Bethel, ya bayi m’ay yu Bethel nga bang. Dab kum marod nga Gilgal, ya girdi’ riy e kan turguy ni ngranod nga reb e nam ni kalbus.”


\par }{\PP \VS{6}Marod ngak
{\ND{SOMOL}} mi gimed fos. Fa’anra dab mmarod, ma bay yib nga dakenmed e girdi’ nu Israel ni bod e nifiy. Me urfiy e re nifiy nem e girdi’ nu Bethel ma dariy be’ nrayag rok ni nge thang.

\VS{7}Gafgow gimed, gimed e pi’in ni gimed be dalibnag e tin nib mat’aw gimed be sasalpiy matwon e girdi!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}I
{\ND{SOMOL}} e ngongliy e pi t’uf,

\par }{\QB ni fa gal ulung i t’uf ni
{\ADD{Pleiades}} nge
{\ADD{Orion}} fithingan.

\par }{\Q Ir e be pingeg e nep’ nge rran

\par }{\QB me pingeg e rran nge nep’.

\par }{\Q Ma pining e day u maday

\par }{\QB nge pu’og nga daken e fayleng.

\par }{\Q I
{\ND{SOMOL}} fithingan.


\par }{\Q \VS{9}Ma thirif u but’ e pi’in nib yargal nge pi naun rorad ni kan yororiy ni fan ko mael.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{10}Gimed e girdi’ ni gimed be fanenikay e en be togopluw ko tin de mat’aw ma be weliy e tin rriyul’ u tafen e puf oloboch.

\VS{11}Gimed be gafgownag e pi’in gafgow gimed be fek e
{\ADD{grain}} rorad u yargal. Ere bay dab kum pired u lan e pi naun ni bfel’ ni malang e mu ngongliyed ngay, ara mu unumed e wayin ko yungi milay’ ko
{\ADD{grapes}} ni bfel’ ya’an nim yunged.

\VS{12}Gu manang feni kireb e denen ni gimed be rin’, nge urngin e yupa’ i oloboch ni kam ngongliyed. Gimed be gafgownag e girdi’ ni bfel’, ma gimed be fek puluwon e sasalap, ma gimed be taleg mat’won e pi’in gafgow u tafen e puf oloboch.

\VS{13}Ere, bin ni bfel’ ni ngan rin’ e ngan th’ab gulngay ko ngiyal’ney nike gel e kireb.


\par }{\PP \VS{14}Mu nameged ni ngam rin’ed e n’en ni bfel’, ma gathi tin nib kireb, ya ngam fosgad. Ma aram e rriyul’ nra par
{\ND{SOMOL}} ni Got ni Gubin ma Rayag Rok romed, ni bod ni gimed be yog ni bay romed.

\VS{15}Mu fanenikayed e tin nib kireb, me t’uf romed e tin ni bfel’, ma ngam guyed ni tin nib mat’aw e ngan rin’ u tafen e puf oloboch. Ma
{\ND{SOMOL}} e sana ra runguy e girdi’ ko re nam ney ni pi’in kar mageygad ndar m’ad.


\par }{\PP \VS{16}{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang ma Gubin ma Rayag Rok e be ga’ar, “Bay i dololoy’ e girdi’ ma yad be yor ko amith u lan e yu pa’ i kanawo’ u lan binaw. Girdi’ ni be woldug e bay ni piningrad ni ngarbad ngar dololoy’ niged e yam’ ni ngar cheggad ngak e pi’in ni yima pi’ puluwrad ngar dololoy’ niged e yam’.”

\VS{17}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Bay un yor u fithik’ urngin yang e milay’ ni
{\ADD{grape}}, ya bay gub ni ngug gechig nagmed.”


\par }{\PP \VS{18}Kar mu gafgow gad e pi’in gimed ba’adag ni nge taw fare rran rok
{\ND{SOMOL}}! Mang e bfel’ ko re rran nem ngomed? Ya reb e rran nib rumug u pulwonmed, ma gathi tamilang.

\VS{19}Ra yan i par ni bod be’ ni mil rok ba layon me mada’ nag ba
{\ADD{bear}}! Ara bod be’ ni yib nga tabinaw rok me gif nga pa’ nga downgin e rungrung me k’ad ba porchoyog pa’!

\VS{20}Re rran nem rok
{\ND{SOMOL}} e ra fek e lumor i yib, ma gathi tamilang; ra yan i par ni reb e rran nib lumolang, ni dariy e tamilang.


\par }{\PP \VS{21}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Gu be fanenikay e pi madnom ko taliw romed; dabkiyag ni nggu kadan’ug riy.

\VS{22}Nap’an ni gimed ra fek i yib ngog e maligach ni gamanman ni mo’oruf nge
{\ADD{grain}}, ma dabi fel’ u wun’ug. Ma dabi fel’ u wun’ug e pi gamanman romed ni kam durwi’iyed ke sugsug ni ngam pi’ed ni maligach ngog.

\VS{23}Mu taleged e pi tang nike mada’ lungmed riy ngalang; ya da gu adag ni nggu motoyil nga lingan e
{\ADD{harp}} romed.

\VS{24}Ngam guyed rogon e tin nib yal’uw nge tin nib mat’aw ngi i yan ni bod ba lul’ nder m’ay e ran riy.


\par }{\PP \VS{25}“Gimed e girdi’ nu Israel, da gu tay chiylen ngomed ni ngu’um pi’ed e maligach ni gamanman nge ku boch ban’en ngog u nap’an fa aningeg i ragag e duw ni fa’an u gu pow’iymed u daken e ted.

\VS{26}Me’ere chiney, bochan ni gimed be tay fan fapi ya’an Sakkuth ni ir e pilung ko got romed, nge Kaiwan ni ir e got romed ko pi t’uf, ere mfeked e pi fon romed nem ni gimed e mu ngongliyed

\VS{27}nge un ngomed u nap’an ni gu ra fekmed ni kalbus nga wuru’ e nam nga ba’nem yu Damaskus.” Ara’ rogon ni be yog
{\ND{SOMOL}}, ni fithingan e Got ni Gubin ma Rayag Rok.




\par }\Chap{6}{\SH Ba riya’ ni yib ngak piyu Israel
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kar mu gafgow gad e pi’in ni gimed be par u Zion nib mom urngin ban’en ngomed ndariy ban’en ni be magafan’med ngay, nge gimed e pi’in ni kam pired u Samaria ni gimed be finey ndariy ban’en nra buch romed, ni gimed e pi tagagiyeg ni gilbugwan ko fare nam nu Israel nib ga’, gimed e pi’in ma yib e girdi’ ngomed ni ngam ayuweged!

\VS{2}Marod ngam yaliyed e binaw nu Kalneh. Mi gimed yan u rom ko fare binaw ni ba ga’ nu Hamath, mi gimed yan u rom nga p’ening ko fare binaw rok e piyu Filistia ni er yu Gath. Gur kabfel’ fapi binaw ko nam nu Judah ngu Israel? Gur ba ga’ taferad nga tafenmed?

\VS{3}Gimed be guy rogon ni ngam mal’af niged fare rran ni bay yib e gafgow ngomed, machane ngongol ni gimed be tay e be chugur nag e re rran nem.

\VS{4}Ri bay mu gafgow gad e pi’in ni gimed be k’iyagmed nga daken yungi
{\ADD{couch}} ni fefalel’, gimed be li’ pifak e garbaw nge saf ngu’um mur gad.

\VS{5}Gimed ba’adag ni ngu’um tunguyed e tang, mi gimed chubeg e
{\ADD{harp}}, ni bod ni i rin’ David.

\VS{6}Gimed be unum e wayin ni yu dabiy, ma gimed be thiy ko tin th’abi fel’ e florida, machane da mur yor niged e mogothgoth nike tay yu Israel.

\VS{7}Ere gimed e som’on ni bay ni fekmed nga reb e nam ngam kalbus gad. Pi madnom nge pi mur ni gimed be tay e bayi m’ay.


\par }{\PP \VS{8}I
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang ma Gubin ma Rayag Rok e ke micheg e re thin ney nib ginaeng ni ga’ar: “Kug fanenikay e ufanthin ko girdi’ nu Israel; kug dabuy e pi naun rorad ni fafelel’ ma gagang. Bay gu pi’ fare binaw ni tochuch u taferad nge urngin ban’en ni ba’ riy nga pa’ e to’ogor rorad.”


\par }{\PP \VS{9}Fa’anra ragag e pumo’on ni magach u reb tabnaw, ma bay ramad’.

\VS{10}Be’ rok fare yam’ ni ireram e cha’ ni ga’ ko fare magawon e ir e nge fek downgin fare pumo’on nga wean. Ma ir e ra pining e en kabay u naun ni nge ga’ar, “Kabay be’ ni gimew u wur?”

\par }{\PP Ma ra fulweg facha’ ni ga’ar, “Dariy!”

\par }{\PP Ma aram e facha’ ni girdi’en fare yam’ e nge ga’ar, “Mu th’ab gulngam! Thingar da kol ayuw gad ni dab doged fithingan
{\ND{SOMOL}}.”


\par }{\PP \VS{11}Nap’an nra non
{\ND{SOMOL}} ma pi naun nib ga’ nge tin ba’achig e bay ni bilig nge yochyang u but’.

\VS{12}Gur ma titimo’og e os u daken e war? Gur bay be’ nma gi’ e garbaw rok e day? Machane kam pingeged e tin nib yal’uw ke ngal’ ni yub, ma kam pingeged e tin nib mat’aw ko kireb.

\VS{13}Gimed ba uf ko fare binaw nu Lodebar\FTNT{*}{{\FR 6:13 }{\FK{LODEBAR:
}}{\FT{Re thin ney ni Hebrew e gowa fare bugithin ni “dariy.”}}} ni kam koled. Be lungumed, “Gu koled yu Karnaim\FTNT{†}{{\FR 6:13 }{\FK{KARNAIM:
}}{\FT{Fithingan e chi binaw ney e fan e “pi gagey,” ni ba pow u gelngiy.}}} ya gamad ba gel.


\par }{\PP \VS{14}I
{\ND{SOMOL}} ni Got ni Gubin ma Rayag Rok e be ga’ar, “Girdi’ nu Israel, aram e nggu l’oeg e salthaw u reb e nam ngar pired ko nam romed. Ni ra gafgow nagmed ni tabab u Hamath Pass ko lel’och nge mada’ ko fachipa’ i lul’ nu Arabah u lan e yimuch.”




\par }\Chap{7}{\SH Amos nni piliyeg e changar rok nge guy e asmen’ing
\par }
{\PP \VerseOne{1}I
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e piliyeg e changar rog ngug guy e pin’en ni ba’aray: gguy
{\ND{SOMOL}} ni sunumeg baran’ i asmen’ing nga tomuren ni ka fin nth’ab e pan ni gan e gamanman, ni aram fa birok fa en ni pilung e f’oth, ma aram e ke tabab e pan ni nge tugul bayay.

\VS{2}Mu gguy e pi asmen’ing nem nra longuyed urngin ban’en nib galunglung ni bay u daken e nam nge m’ay, me lungug, “{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang, mu n’ag fan rok e girdi’ rom! Uw rogon ni ngar pired ni dab ram’ad? Ya ri yad ba’achig ma yad ba me’waer.”


\par }{\PP \VS{3}Me piliyeg
{\ND{SOMOL}} laniyan’ me ga’ar, “N’en ni kam guy e dabki yodorom.”


\par }{\SH Amos nni piliyeg e changar rok nge guy e nifiy
\par }
{\PP \VS{4}I
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e piliyeg e changar rog. Mu gguy
{\ND{SOMOL}} ni be fal’eg rogon ni nge gechignag e girdi’ rok ko nifiy. Me urfiy fare nifiy fa gi day ni ba ga’ ni bay u tan e but’ nge m’ay, me tabab e re nifiy nem ni nge urfiy e nam.

\VS{5}Me lungug, “{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang, wenig ngom, mu taleg! Uw rogon me par e girdi’ rom ndab ram’ad? Ya ri yad ba’achig ma yad ba me’waer’!”


\par }{\PP \VS{6}Me thiliyeg
{\ND{SOMOL}} laniyan’ bayay me ga’ar, “Ku er rogon e biney ni dabki yodorom.”


\par }{\SH Amos nni piliyeg e changar rok nge guy ba yil’ i gaf ni fol
\par }
{\PP \VS{7}I
{\ND{SOMOL}} e ki piliyeg e changar rog. Mu gguy
{\ND{SOMOL}} nib sak’iy nga to’oben bangi rungrung nni ubung nib yil’ i gaf ni ba’ ban’en u taban nib tomal e ni gad ngay nge yag ni un ubung i yan ngalang nib k’iy, ma bay reb e pi fol nem u pa’.

\VS{8}Me fith ngog ni ga’ar, “Amos, mang e ga be guy?”

\par }{\PP Me lungug, “Ba fol nib yil’ i gaf ni ba’ ban’en u taban nib tomal.”

\par }{\PP Me ga’ar, “Mu sap, gu be maruwel ngay ni nge dag rogon gelngin e kireb nike tay e girdi’ rog, ya yad bod bangi rungrung nde k’iy. Dab kug thiliyeg lanin’ug bayay ni nge dab kug gechig nagrad.

\VS{9}Yungi n’en ni be meybil e pi’in ni owchen Isak riy e bay ni kirebnag. Ma yungi n’en nib thothup ni bay u Israel e bay ni kirebnag. Bay gu museg e tabnaw rok Jeroboam ni Pilung ko gagiyeg.”


\par }{\SH Amos nge Amaziah
\par }
{\PP \VS{10}I Amaziah ni ir e prist nu Bethel e yan i ga’ar ngak Jeroboam ni ir e pilung nu Israel, “Fa’anem i Amos e be makath nigem ngak e girdi’ nu Israel. Welthin ni be tay e nge kirebnag e re nam ney.

\VS{11}Be ga’ar Amos, ‘Jeroboam e bay yim’ u fithik’ e mael, ma girdi’ nu Israel e bay ni fekrad nga wuru’ e nam rorad ni kalbus.’ ”


\par }{\PP \VS{12}Me ga’ar Amaziah ngak Amos, “Profet ngam mus u wur! Mu sul ko nam nu Judah ngu’um machib u rom ma yad be pi’ puluwom riy.

\VS{13}Ngam tal ndab ku um yi’iy u roy u Bethel. Ya irera’ e gin ma meybil e en ni pilung riy, ni tempel ko nam.”


\par }{\PP \VS{14}Me fulweg Amos ni ga’ar, “Gathi gag e mitin be’er e profet nma yi’iy ni ngan pi’ puluwon. Gu ma gafaliy e gamanman ma gu ma ayuweg yungi woldug ni gek’iy ni
{\ADD{fig}}.

\VS{15}Me fekeg
{\ND{SOMOL}} ko maruwel rog ni tagafal saf me yog ngog ni nggu wan ngu’ug weliy e thin rok ngak piyu Israel ni yad girdi’en.

\VS{16}Ere mu telim ko tin keyog
{\ND{SOMOL}}. Kam weliy ngog ni nggu tal ndab kug yi’iy, ma dab kug machib nib togopluw ngak e girdi’ nu Israel.

\VS{17}Amaziah, bochan e re bugithin nir ni kamog, me ere be ga’ar
{\ND{SOMOL}} ngom, ‘Le’engim e bay i pi’ ir nchuway’ u lan binaw, ma pifakam e bay nli’rad u fithik’ e mael. Ma binaw rom e bay ni th’eth’ab u but’ nga ni pi’ ngak yugu boch e girdi’, me gur e bay mum’ u daken e nam rok e pi’in ndar nanged Got. Ma girdi’ nu Israel e rib mich ni bay nchuwegrad ko nam rorad ngan kalbus nagrad.’ ”




\par }\Chap{8}{\SH Amos nni piliyeg e changar rok nge guy ba dug i wom’ngin e gek’iy
\par }
{\PP \VerseOne{1}I
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e ki piliyeg e changar rog bayay. Ngguy ba dug i wom’ngin e gek’iy.

\VS{2}Me ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Amos, mang e ga be guy?”

\par }{\PP Mug ga’ar, “Ba dug i wom’ngin e gek’iy.”

\par }{\PP Me ga’ar
{\ND{SOMOL}} ngog, “Ke anog e tomur ni nge mus e girdi’ rog ni Israel. Dab kug thiliyeg lanin’ug bayay ni nge dab kug gechig nagrad.

\VS{3}Chirofen nem e pi tang ni yima yin’ u tafen e pi pilung e bayi piliyeg nge ngal’ ni dololoy’. Bayi sug e girdi’ nike yim’ u gubin yang. Bay u ni garpayrad nga wean ni dariy e numon.”


\par }{\SH Gechig ntay ngak piyu Israel
\par }
{\PP \VS{4}Mu telmed ko pi thin ni ba’aray, gimed e pi’in ni gimed be yot’ nga but’ e pi’in be gafgow ma gimed be guy rogon ni ngam thanged e pogofan rok e pi’in ni gafgow ko nam.

\VS{5}Ma gimed be ga’ar u wun’med, “Manga yigi papey nge m’ay e pi rran nib thothup ney nge yag nda pi’ed e
{\ADD{grain}} rodad ni chuway’. Mingiyal’ e ra mus e
{\ADD{Sabbath}} nge yag nda tababgad bayay ko market? Ma gadad pi’ nchuway’ nib tolang puluwon, ma gadad maruwel ko thabthabel ni kan dalibnag ngu’ud sasalapgad ko pi’in nge chuway’.

\VS{6}Rayag ni ngad marketgad ko
{\ADD{wheat}} ni de fel’ ma ba tolang puluwon. Bay da sap niged be’ nib gafgow ni dabiyag ni nge thang e malfith rok, ni mus nga puluwon ba sus ma dabyag ni nge pi’ puluwon, ngad chuw’iyed nge mang ba sib.”


\par }{\PP \VS{7}I
{\ND{SOMOL}} ni Got rok piyu Israel e ke micheg nike ga’ar, “Ri dab gu pag talin e pi ngongol rorad nib kireb.

\VS{8}Ere bayi durru’ e fayleng’, ma urngin e girdi’ ni bay u daken e re nam ney e bayi kireban’rad. Re nam ney ni polo’ e bayi rur; bayi puw ngalang me sul nga but’ ni bod e lul’ ni Nile.

\VS{9}Rofen nem e bay gu gagiyegnag nge ling e yal’ ni misiw’, me nep’ ni kab rran u fayleng. I Gag
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e kugog e pi thin ney.

\VS{10}Bay gu pingeg e pi madnom romed nge ngal’ ni tayam’, mu gu pingeg e tang ni gimed ma yin’ u fithik’ e felfelan’ nge ngal’ ni meyor nge gafgowan’. Bay gu gagiyeg nagmed ngam puyed lolugmed u daken e lo’ mi gimed yin’ e mad ni tutuw. Bay mboded e gallibthir ni yow be mowaw nag fakrow ni kari ma’agrag rorow. Rofen nem ni polo’ e ra par nib mo’oy.


\par }{\PP \VS{11}“Bay ba ngiyal’ ni be yib ni bay gu pi’ e uyongol nge yib nga daken e re nam ney. Bay yib e bilig ngak e girdi’, machane gathi fan ko ggan; ma bay yib e belel ngorad, machane gathi fan ko ran. Bay ram’ad ko bilig miyad balel nag bbugithin ni nge yib rok
{\ND{SOMOL}}. I Gag
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e kugog e pi thin ney.

\VS{12}Girdi’ e bay ra deraw gad u bang e day nga bang miyad cheal riy ko lel’och i yan ko ngek. Bay ur gayed u gubin yang bbugithin nike yib rok
{\ND{SOMOL}}, machane dab ra pir’eged.

\VS{13}Re rran nem e pi’in rugod nge pi’in pagel e bay ra awgad nga but’ ni balel.

\VS{14}Ma pi’in nra mow gad nga fithingan fapi liyos nu Samaria, nma lungurad, ‘U fithingan fare got nu Dan’ ara ‘Fithingan fare got nu Beersheba’ — e pi girdi’ nem e yad ra aw nga but’ ma dab kur suwongad bayay.”




\par }\Chap{9}{\SH Pufthin rok
{\ND{SOMOL}}
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gguy Somol nib sak’iy u to’oben fare altar. Me non ni ga’ar, “Mu pirdi’iy p’ebugul e pi duga’ ko Tempel nge rur e def riy ni ga’ngin. Mbuthug nge mul nga daken lolugen e girdi’ ni bay u tanggin. Ma tin bayi magey e girdi’ e bay gu li’rad u fithik’ e mael ngarm’ad. Dariy be’ nra thay; ma dariy ta’abe’ nra mil.

\VS{2}Ni mus ni fa’an yad ra ker kanawo’rad nga’ar ko fayleng ko yam’, ma gu ra kolrad. Mus ni yad ra mil nga tharmiy, ma gu ra girngiyrad nga but’.

\VS{3}Ma yad ra mith u daken p’ebugul e burey ni Karmel, ma gu ra gayrad nggu kolrad. Ma yad ra mith rog nga t’ay e regur, ma gu ra yog ko kokow nu maday nge k’adrad.

\VS{4}Ma fa’anra kolrad e pi to’ogor rorad, ma bay gog ngan thang e pogofan rorad. Kug turguy u wunug ni nggu thang owcharad, ma dab kug ayuwegrad.”


\par }{\Q \VS{5}I
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang ma Gubin ma Rayag Rok e math ko fayleng,

\par }{\QB me durru’;

\par }{\QB ma urngin e girdi’ ni yad ma par u rom e yad ra yor.

\par }{\Q Ma fayleng ni polo’ e ra i puw ngalang me mul nga but’ ni bod e lul’ ni Nile.


\par }{\Q \VS{6}I
{\ND{SOMOL}} e toy tafen u lan e pi tharmiy,

\par }{\QB me pulpuluy lane lang nga daken e fayleng.

\par }{\Q I pining e ran nifan ko regur

\par }{\QB me pu’og nga daken e fayleng.

\par }{\Q I
{\ND{SOMOL}} fithingan!


\par }{\PP \VS{7}I
{\ND{SOMOL}} e be ga’ar, “Gimed piyu Israel e ta’reb rogomed piyu Ethiopia u wun’ug. I gag e gu fek e piyu Filistia u Crete ngaray, ma piyu Syria e gu fekrad u Kir ngaray, ni bod rogon ni gu fekmed u Egypt ngaray.

\VS{8}I gag
{\ND{SOMOL}} ni Th’abi Tolang e ku gup’ owcheg ngak girdi’en e nam nu Israel ni yad be denen, bay gu thirifrad u daken e fayleng. Machane dab gu thirif urngin e pi’in owchen Jakob.


\par }{\PP \VS{9}“Bay gu non me rur e girdi’ nu Israel ni bod e
{\ADD{grain}} ni yima rurug u lan ban’en ni bay mugut’fen. Bay gu rurugrad u fithik’ e pi nam nge chuw urngin e pi’in dariy ban’en ni yad bfel’ ngay.

\VS{10}Ma pi tadenen ni bay u fithik’ e tirog e girdi’ e bay nli’rad u fithik’ e mael ngarm’ad, ni urngin e pi’in ni be lungrad, ‘I Got e dabi pag e riya’ nge chugur nga to’obdad.’ ”


\par }{\SH Piyu Israel ni bay ni fulwegrad nga rogorad
\par }
{\PP \VS{11}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Girdi’en e tabinaw rok David ni yad be par ni bod ba naun nike puth e bay gu fulwegrad nga rogorad e rofen nem. Bay gu fal’eg rogon e rungrung riy, mu gu fulweg nga rogon. Bay gu toy bayay nge yan i par ni bod kakrom.

\VS{12}Ma aram e bayi fek piyu Israel e gini magey ko nam nu Edom nge urngin e pi nam ni immoy ba ngiyal’ ni gag e bmil suwon ngog.” Ara’ rogon ni be yog
{\ND{SOMOL}}, ni ir e bayi gagiyegnag nge yodorom.


\par }{\Q \VS{13}Be ga’ar
{\ND{SOMOL}}, “Bay reb e rran ni bay taw ngay

\par }{\QB ni bayi ilal e
{\ADD{grain}} nib papey boch nga payngin ni yi be t’ar wom’ngin,

\par }{\QB ma
{\ADD{grape}} e ra tugul nib papey boch nga payngin ni yibe ngongliy e wayin riy.

\par }{\Q Pi burey e bay i lul’ e wayin ni bfel’ lamen riy,

\par }{\QB me tharey e yochi burey.


\par }{\Q \VS{14}Bay gu fulweg e girdi’ rog ko nam rorad.

\par }{\QB Ma bay ra ngongliyed rogon lan e pi binaw rorad ni kan kirebnag miyad par riy;

\par }{\QB bay ra yunged yungi milay’ ni
{\ADD{grape}} ngu’ur unumed e wayin riy;

\par }{\QB bay ra yunged yung i woldug ngu’ur ked wom’ngin e tin yad be yung.


\par }{\Q \VS{15}Bay gu yung e girdi’ rog nga daken e re nam ni kug pi’ ngorad,

\par }{\QB ma dab kun pugrad ngalang bayay.”

\par }{\Q I
{\ND{SOMOL}} ni Got romed e keyog e pi thin ney.


\par }