\NormalFont\ShortTitle{LAMENTATIONS}

{\MT LAMENTATIONS

\par }{\IS Murung’agen e Re Ke Babyor Ney

\par }{\IP {\BK{Babyor ni Lamentations}} e lal i tang, ara daloloy’, ni tangin e kireban’ niy be yornag e binaw nu Jerusalem nike waer ko mael ko duw ni 586 u m’on ndawori yib Kristus, nni kirebnag re binaw nem min fek e girdi’ riy nga Babylonia ni yad ba kalbus. Yug aram rogon nib ga’ ni murung’agen e gafgowan’ e bay ko re babyor ney, machane ku bay e thin riy ni be yog ni nge pagan’uy ngak Got me l’agan’uy ngak ko tin bayib e rran nga m’on. Girdi’ nu Israel e ma yon’ e pi tang ney ni yuduw u lan in e rran ni yad ma pag e abich mar pired nike kireban’rad ni yad be leamnag re gafgow nem nike tay yu Jerusalem ko duw ni 586 u m’on ndawori yib Kristus.

\par }{\IS Gathon e Re Ke Babyor Ney

\par }{\IO Kireban’ rok yu Jerusalem 1:1–22

\par }{\IO Gechig ni aw nga Jerusalem 2:1–22

\par }{\IO Gechig, kalngan’ nge l’agan’ 3:1–66

\par }{\IO Tomuren ni waer yu Jerusalem 4:1–22

\par }{\IO Meybil nag e wurengan’ 5:1–22



\par }\ChapOne{1}{\SH Kireban’ rok yu Jerusalem
\par }
{\Q \VerseOne{1}Yu Jerusalem nike par ni go’ ir, ya immoy bangiyal’ nib sug ko girdi’!

\par }{\QB Immoy ni ir e ba sorok u fayleng, ma chiney e ke bod be’ ni bpin nike yim’ figirngin;

\par }{\QB Re nam nib pilung u fithik’ e pi nam e ke mang ba sib.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}N’umngin e nep’ ni i yor; ngi i ser e lu’ u owchen nga but’.

\par }{\QB Dariy bagyad e pi’in ni ur fagergad ni magey ni nge fal’eg lanyan’.

\par }{\QB Pi’in yad e yad e karyag niged, go’ kar togopluwgad ngak e chiney.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Girdi’ nu Judah e yad bogi sib ni dakriy gelingrad, kan chuwegrad u taferad.

\par }{\QB Yad be par u lan yug boch e nam, ni dariy bang riy ni yad ra yog ni taferad —

\par }{\QB Ke longbiyrad e pi to’ogor rorad, ni dariy kanawo’en miyad thay.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Dakriy be’ ni mayib nga Tempel e chiney ko meybil ko pi rran nib thothup.

\par }{\QB Pi’in rrugod ni ur tanggad u rom e yad be gafgow, ma fapi prist e kemus ni go’ moen e yad be tay.

\par }{\QB Ke par langan e pi garog ni dariy be’ riy, ma yu Zion e ke mochuch ko amith.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Pi to’ogor rok e ke gel ngak; kar michgiyed nga gelingrad.

\par }{\QB I
{\ND{SOMOL}} e ke gagiyegnag ke gafgow ni fan urngin e denen rok nib pire’;

\par }{\QB Pifak e ka ni kolrad ka ni fekrad ngabang.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Fla’ab rok yu Jerusalem e ban’en nike thumur.

\par }{\QB Pi’in yad ma gafaliy e kar boded e gamanman ni
{\ADD{deer}} nike m’ay gelngin ni bilig,

\par }{\QB Nike chugur ni nge m’ay gelngirad ni bod ni yad be mil ko pi tamkol gamanman ni be lol’oegrad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ke par ni go’ ir nike mogothgoth e chiney, yu Jerusalem e be sul ngi i leamnag e fla’ab rok kakrom;

\par }{\QB Nap’an ni aw nga pa’ e pi to’ogor rok, ma dariy be’ ni ayweg.

\par }{\QB Pi’in kar gelgad ngak e yad be minmin ngak ko waer nike tay.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Bugwan ni bfel’ e ke chuw rok; dakriy e upong u daken ke thiyer.

\par }{\QB Be gel’gel’ nike mithag owchen ko tamra’.

\par }{\QB Yu Jerusalem e ke alitnag ir ko denen rok nib tinowey.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Feni alit e ba mom ni yira guy, machane de dag nike magfan’ ko mang e ke buch rok.

\par }{\QB Ir nike thay e rib gafgow; dariy be’ nra fal’eg lanyan’.

\par }{\QB I gel e pi to’ogor rok me yor ngak
{\ND{SOMOL}} ni ngan runguy.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Pi to’ogor e kar iringed urngin e machaf rok.

\par }{\QB Ni guyrad nranod ngalan e Tempel,

\par }{\QB Ni gin ni yog
{\ND{SOMOL}} ndabi yan e
{\ADD{Gentile}} ngay.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Girdi’ rok e yad be gel’gel’ ma yad be changarnag ban’en ni ngar ked;

\par }{\QB Yad be thilyeg e machaf rorad ko ggan ni nge yag nra pired ni dab ra m’ad.

\par }{\QB Fare binaw e tolul ngalang, ni ga’ar, “{\ND{SOMOL}}, mu changar ngog, ngam guyeg u fithik’ e bilig t’ay e gafgow ni gu be tay.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Be yor ngak gubin e pi’in yad be yan u to’oben, “Musap ngog,

\par }{\QB Dariy be’ ni ka’eta’ ba amith ni bod e birog e amith,

\par }{\QB Nib amith ni
{\ND{SOMOL}} e kefek nga dakenag ko fa ngiyal’ nike damumuw.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}“Ke pi’ ba nifiy u lang, nib nifiy ni be yik u fithk’ag.

\par }{\QB I ngongliy ba wup rog nge thikiyeg nga but’.

\par }{\QB Ma aram me pageg nge digeyeg u fithik’ e amith ni der tal.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Ke fek babyoren urngin e denen rog ke m’ag nga ta’bang;

\par }{\QB Ke the’ nga bilel’ugnag, ni tomalngin e rib tomal nike m’aynag gelngig.

\par }{\QB I Somol e ke pi’eg nga pa’ e pi to’ogor rog, ni dariy gelngig u pulowrad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“I Somol e ke minmin ko urngin e salthaw rog ni yad ba chacheag;

\par }{\QB Ma ke pi’ barba’ i salthaw ni ngar li’ed e pumo’on ni bfel’ yangren rog.

\par }{\QB Ke pirdi’iy e girdi’ rog ni bod e
{\ADD{grape}} ni yima udiy ni ngan fek l’ogwen.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}“Aramfan ni lan owcheg e kesug ko lu’ ni be map’.

\par }{\QB Dariy be’ nrayag ni fal’eg lanin’ug; fa i pi’ e athamgil ngog.

\par }{\QB An to’ogor e ke gel ngog; ma pi girdi’ rog e dakriy ban’en ni magey rorad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}“Gu k’iyeg pa’ag, ma dariy be’ nra aywegeg.

\par }{\QB Ke pining
{\ND{SOMOL}} e pi to’ogor ni ngar togopluwgad ngog u gubin yang;

\par }{\QB Pangirad ngog e bod ni gag e dow nib alit.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}“Machane
{\ND{SOMOL}} e ir e bmat’aw, ya gag e da ug fol rok.

\par }{\QB Mmotoyil gad ngog, gimed e girdi’ u gubin yang; mu guyed gag u fithik’ e amith rog.

\par }{\QB Pi’in pagel nge rugod rog e kan fek’rad nga bang ni yad ba kalbus.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}“Gu pining e pi’in gamad nga bang, miyad siyeg ni ngar ayuwegedgag.

\par }{\QB Pi prist nge pi tayugang’ e karm’ad u lan e kanawo’ u lan binaw,

\par }{\QB Ko ngiyal’ ni yad be changarnag e ggan ni nge yag nra pired ni yad bfos.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“{\ND{SOMOL}}, mu changar nga ga’ngin e gafgow rog, nge lanin’ug ni kari gafgow!

\par }{\QB Kari gafgow lanin’ug ni fan ko pi denen rog.

\par }{\QB Yi be thang e fan u lan e pi kanawo’; ma ku aritay lan e naun, pi naun ma bay e yam’ riy.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}“Ngam motoyil ko gel’gel’ rog; dariy be’ nra fal’eg lanin’ug.

\par }{\QB Pi to’ogor rog e kar felan’gad ni kam fek e riya’ nga dakenag.

\par }{\QB Mu fek fare rran i yib ni mmicheg; mu gafgownag e pi to’ogor rog ngar gafgowgad ni bod gag.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“Mog e kireb ngorad ni bochan urngin e buchan’ rorad;

\par }{\QB Mu gechig nagrad ni bod nim gechig nageg ni fan ko denen rog.

\par }{\QB Gu be gel’gel’ u fithik’ e bilig t’ay e gafgow rog, ke gafgow lanin’ug.




\par }\Chap{2}{\SH Gechig ku Somol nga Jerusalem
\par }
{\Q \VerseOne{1}Gelngin e damumuw rok Somol me upnguy yu Zion ko lumor.

\par }{\QB Feni gamog ni yib u tharmiy e ke pig ke kireb.

\par }{\QB Rofen ni damumuw e mus ko Tempel rok me n’ag.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}I Somol e gathay gubin e yochi binaw u Judah ni de runguyrad

\par }{\QB Me buthug nga but’ e yungin kan yororiy nib gel ni fan ko mael u lan fare binaw.

\par }{\QB Me m’aynag fan nge thiyernag e binem e lung nge pi tagagiyeg riy.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}U fithik’ e damumuw rok me waernag gelngin yu Israel;

\par }{\QB I siyeg ni nge aywegmad u nap’an ni yib e to’ogor.

\par }{\QB I aw ngomad ni bod rogon e nifiy nma kirebnag gubin ban’en.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}I pulweg gan e gating rok ngomad ni bod ba to’ogor;

\par }{\QB Me li’ gubin e pi’in ni gamad ma uf uf ngorad ma gamad ma felan’ ngorad.

\par }{\QB Gu thamiyed gawealngin nifiyan e damumuw rok u roy u Jerusalem.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}I Somol e bod ba to’ogor, ni kirebnag yu Israel;

\par }{\QB Ni digey e yungin kan yororiy ni fan ko mael nge tafen e pilung nge mogothgoth.

\par }{\QB Ma gafgowan’ ni fek nga daken e girdi’ nu Judah e de tal.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Tempel ni gin ug meybilgad ngak riy e pirdi’iy nge yochyang u but’;

\par }{\QB Me taleg e pi rran ni thothup nge
{\ADD{Sabbath}}.

\par }{\QB Pilung nge prist e ta’reb rogon nra thamiyew gelngin e damumuw rok.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}I Somol e n’ag e altar nge Tempel rok nib thothup;

\par }{\QB Me pag e to’ogor nge buthug e rungrung riy.

\par }{\QB Miyad tolulnag e gel ni kar ted ko gin’en ni ud meybilgad riy u fithik’ e felfelan’.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}I
{\ND{SOMOL}} e turguy ni fare yoror nu Zion e thangri aw nga but’;

\par }{\QB I pag e fol nga daken ni nga ri mich ni nge mogothgoth nib polo’.

\par }{\QB Pi wulyang nge rungrung riy e chiney e go’ bay u but’ nike mogothgoth.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Pi garog riy e ke mathrow nga chabungen e tin ke puth, ma pi dubchey ko garog e ke m’ingm’ing ke yochyang.

\par }{\QB Fare pilung nge pi tolang rok e kan fekrad ni kalbus ngabang.

\par }{\QB Fare Motochiyel e daknir machibnag, nge pi profet ni dakir pilyeg
{\ND{SOMOL}} e changar rorad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Pi pumo’on ni pilibthir nu Jerusalem e kar pired nga but’ nike math gulungrad,

\par }{\QB Ni go’ fiyath daken lolugrad ma mad u dakenrad e tutuw.

\par }{\QB Ma pi’in rugod e kar’aned lolugrad nga daken e but’.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ke thow owcheg ko meyor; ni kari kireb lanin’ug.

\par }{\QB Kethay parwog ko meyor ni bochan e gafgow ko girdi’ rog.

\par }{\QB Bitir nge madway e yad be paraw nike ma’ gelingrad u lan e yupa’ i kanawo’ u lan fare binaw.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ma yad be yor nag e mak’iy nge blel ko pi chitiningirad;

\par }{\QB Yad be thig nike m’ay gelingrad u lan e yupa’ i kanawo’ ni gowa kar maad’adgad,

\par }{\QB Ma yad be yim’ nib sasag’al u pa’ e pi chitiningirad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ah Jerusalem, gur nri gab t’uf, mang e ku rayag ni nggog?

\par }{\QB Urogon ni nggu faleg’ lanin’um? Dariy be’ ni ka’ayib ba gafgow ngak ni bod e biney.

\par }{\QB Ya gafgow rom e ba to’ar ni bod lan e regur; ke math e liyab ngom.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Pi profet rom e go’ thin ni malfith e yad be yog ngom;

\par }{\QB Yad be ban nigem ko machib ni yad be tay ni dariy e ngiyal’ ni ngam guy e kireb rom.

\par }{\QB Yad be gagiyeg nigem ngam leamnag nde t’uf ni ngam pi’ ker’um ko denen rom.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Girdi’ ni yad be yan u to’bem e yad be changar ngom nga but’;

\par }{\QB Ni yad be chichingeg lolugrad miyad be minmin ko mogothgoth ni keta’ yu Jerusalem:

\par }{\QB “Irera’ fare binaw ni bfel’usun, ma uf uf rok e fayleng?”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Urngin e to’ogor ma yad be moning nagem yad be changar ngom u fithik’ e fananikan.

\par }{\QB Ni yad be thilpiriy l’ugunrad ma yad be kirebnag owcharad ma yad be ga’ar, “Kad thirifed u but’!

\par }{\QB Irera’ fare rran ni ku’ud son niged!”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}I
{\ND{SOMOL}} e ke rin’ n’en ni yog nra rin’:

\par }{\QB Ke gechig nagdad ndaki wurngan’, ni bod ni yog ngodad kakrom.

\par }{\QB Ke pag e pi to’ogor ke gel ngodad, ni kar uf uf gad ko waer ni kadted.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Jerusalem, mu pag e pi rungrung rom ngar yorgad ngalang ngak
{\ND{SOMOL}}!

\par }{\QB Mu pag lu’am nge map ni bod e lul’ ni be yan e ran riy ni nnep’ nge rran.

\par }{\QB Nge aw parwom ko meyor nge gafgow ni ga be tay.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Numngin e nep’ ni ngu’um od bayay nge bayay ngu’um yor ngalang ngak Somol;

\par }{\QB Ni ga be pu’og lanin’um nga but’ ma ga be wenig ngak ni nge wurngan’ nga daken pifakam —

\par }{\QB Pi bitir ni be li’ e mak’iy u gubin e pi tam’ing ko kanawo’!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}{\ND{SOMOL}} mu changar! Mangfan ni ga be gechig nagmad ni arayrogon?

\par }{\QB Pi’in ni ppin e yad be longuy pi fakrad nrib t’uf rorad!

\par }{\QB Prist nge profet e yi be thang e pogogan rorad u lan e Tempel!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Fel’ yangren nge pilbithir e go’ yad ba aw’ u lan e kanawo’ ni karmad’.

\par }{\QB Pumo’on nge ppin ni bfel’ yangeren, e karm’ad ko saydon rok e pi to’ogor.

\par }{\QB Mu thang e pogofan rorad nide wurngan’um ni gelngin e damumuw rom e rofen nem.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mu pining e to’ogor rog nga ba madnom ko k’ar marus u to’obeg i yan,

\par }{\QB Ma dariy be’ nrayag ni nge thay nge mil u fithik’ e damumuw rom e rofen nem.

\par }{\QB Kar thanged e pogofan rok pifakag, ni ug chugliyrad ni yad ba t’uf rog.




\par }\Chap{3}{\SH Gechig, kalngan’, nge l’agan’
\par }
{\Q \VerseOne{1}I gag e cha’ ni gumnang e gechig nma pi’ Got.


\par }{\QB \VS{2}I pi’eg nga’ar i yan nga to’ar nga fithik’ e lumor


\par }{\QB \VS{3}Me toyeg i toyeg ko dumow ndariy bochi marunguy rok.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Me pageg ni kug maad’ad ma ke t’et’ar yileg.


\par }{\QB \VS{5}I ning e mab ngog nggu par u kalbus u fithik’ e gafgow nge amith.


\par }{\QB \VS{6}I gelfen ngog ni nggu par u fithik’ i talumoren e yam’.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ke michgiyeg ko chen; I gag ba kalbus ni dariy liben mug thay.


\par }{\QB \VS{8}Gu yor nag e ayuw ngalang, me siyeg Got ni nge motoyil;


\par }{\QB \VS{9}U gu wan ni gu be thigthig ma yungi rungrung ni malang e be ning e wo’ ngog u gubin yang ni gu ra cheal ngay.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}I son nageg ni bod ba gamanman ni
{\ADD{bear}}; me og ngog ni bod ba layon.


\par }{\QB \VS{11}I tulfeg nga wuru’ e kanawo’, nge popofeg ni yoch yang, me pageg nge yan.


\par }{\QB \VS{12}I girengiy e gat’ing rok me paluweg ngog e pi gan e gat’ing rok.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}I pag e pi gan e gat’ing rok nge aw ngog nge rich nga’ar.


\par }{\QB \VS{14}I minmin e girdi’ nga ya’ag ni polo’ e rran; ni kug mang ba makak’ar ngorad ni yad gubin.


\par }{\QB \VS{15}Ggan nge garbad rog ni pi’ ngog e bilig t’ay e gafgow.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}I gichgichiy owcheg u fithik’ e but’ nge m’ing nguweleg u daken e malang.


\par }{\QB \VS{17}Gu pagtalin rogoy ni yima par ndariy e m’ar nge rogoy ni yib gapas nge uw rogon ma yi ba felfelan’.


\par }{\QB \VS{18}Daki n’uw nap’an ni nggu par ni gubfos; ya l’agan’ rog ngak
{\ND{SOMOL}} e dakriy.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Lanin’ug ko amith rog, nge gag ni dakriy e tabnaw rog, e ba yub nib mo’oy.


\par }{\QB \VS{20}U gu par ni yiggu be leamnag, mi ri parde’ lanin’ug.


\par }{\QB \VS{21}I sul e l’angan’ ngog nap’an ni gu leamnag e ren’en ni ba’aray:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Fare t’ufeg rok
{\ND{SOMOL}} ni dabi m’ay nge marunguy rok e ku be ul ul i yan,


\par }{\QB \VS{23}Nib k’akling ni bod e kadbul, nib mich ni bod e yal’ nra for ngalang.


\par }{\QB \VS{24}I
{\ND{SOMOL}} e kemus ni ir e urngin ban’en ngog, are ir e kug tay e pagan’ rog nga daken.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}I
{\ND{SOMOL}} e ba gol ko pi’in ni karted e pagan’ rorad nga daken,


\par }{\QB \VS{26}Ere rib fel’ ngodad ni ngu’ud son gad u fithik’ e gumaen’, ni ngad son niged ni nge mat’aw nagdad ngak.


\par }{\QB \VS{27}Rib th’abi fel’ ni ngad filed e re guma’ ney ni kagdad ppagel.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Nap’an ni gadad ra gafgow, ma thingar da pired nga but’ u bang ni go’ gadad nib math gulngudad u fithik’ e gumaen’;


\par }{\QB \VS{29}Thingar da siro’gad ni kadm’ing gad, ya kuramoy ban’en nra lagan’dad ngay.


\par }{\QB \VS{30}Yug aram rogon e parde’ nge thin nib wupwup, ma thingarda feked ni gubin.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}I Somol e rib marunguy ma dabi n’ag dad ni manemus.


\par }{\QB \VS{32}Yug bay i feke kireban’ i yib ngodad, machane t’ufeg rok ngodad e rib mich ma ba gel.


\par }{\QB \VS{33}Dar ma felfelan’ ngay ni nge k’aring e gafgow ara amith ngodad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}I Somol e manang e ngiyal’ nike parde’ lanin’dad u kalbus;


\par }{\QB \VS{35}Ma manang e ngiyal’ ni kan siyeg rodad mat’awdad ni pi’ ngodad;


\par }{\QB \VS{36}Nap’an ni yira chefeg ni daki yal’uw e tin nib mat’aw ni ngan rin’ u kort ma manang.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{37}Tiriggil rok Somol e gubin ngiyal’ nma yan ni bfel’ rogon ni dabiyag i thilyeg.


\par }{\QB \VS{38}Fel’ fa kireb e ta’reb rogon, nma m’ug fe buch ni ir e keyog.


\par }{\QB \VS{39}Mangfan nap’an ni yira gechig nagdad ni bochan e denen rodad ma gadad gun’gun’?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{40}Ngad fal’egned i yaliy e pi kanawo’ rodad ma gadad sul ngak
{\ND{SOMOL}}.


\par }{\QB \VS{41}Ngad binged lanin’dad ngak Got nu tharmiy ma gadad meybil, ni ngad ga’ar gad,


\par }{\QB \VS{42}“Kug denen gad ma kug togopluwgad, me gur
{\ND{SOMOL}}, e dawor mu n’ag fan romad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{43}“Kam tulufmad kam thang e pogofan romad; wurengan’ rom e ke mith nga fon e dumumuw rom,


\par }{\QB \VS{44}Nga fon bang i manilang ko dumumuw ni kay gi dubu’ag ni dabiyag ni nge bugor e meybil romad nga barba’.


\par }{\QB \VS{45}Kam taymad ni bod ba modo’ ko fayleng.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{46}“Urngin e pi to’ogor romad ma yad be yog e thin nib mkunkun ngomad ma yad be moning nagmad.


\par }{\QB \VS{47}Kug warod u fithik’ e riya’ nge bilig tay e gafgow; ma gamad be par u thatharan e riya’ nge marus.


\par }{\QB \VS{48}Be map’ ni lul’ e lu’ nu owcheg ko gafgow rok e girdi’ rog.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{49}“Lu’ag e bayi map’ ni bod e lul’ ni dabi tal


\par }{\QB \VS{50}Nge taw ko ngiyal’ nike sap
{\ND{SOMOL}} u tharmiy nga but’ ke guy dad.


\par }{\QB \VS{51}I yor lanin’ug u nap’an nug gguy e n’en ni kan rin’ ngak e ppin ko fare binaw.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{52}“Kug ma’achthal ni bod ba arche’ u pa’ e pi to’ogor ni dariy tapgin ni ngar fananikayed gag.


\par }{\QB \VS{53}Ra thuryed gag ngalan ba low ni ku gubfos miyad ning ngab malang.


\par }{\QB \VS{54}I chugur ni nge chap e ran u dakenag, mu gu leamnag nike chugur e yam’.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{55}“Mug yor ngalang ngom,
{\ND{SOMOL}}, u rom u t’ay e low.


\par }{\QB \VS{56}Ma nap’an e gu wenig nag ngom ni ngam rung’ag e meyor rog, ma ga rung’ag.


\par }{\QB \VS{57}Ma ga fulweg lamag ngamog ngog ni dab kugrus.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{58}“Somol, gur e mub mu lageg, ma ga ayweg e pogofan rog.


\par }{\QB \VS{59}Mu fol ngog; ya gamnang e kireb ni kan rin’ nib togopluw ngog.


\par }{\QB \VS{60}Gamnang rogon e pi to’ogor rog ni yad be fananikayeg ma yad be makath nageg.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{61}“{\ND{SOMOL}}, kam rung’ag oren e morugthin ni karted ngog; me gur e gamnang urngin e makath rorad.


\par }{\QB \VS{62}Polo’ e rran ni yad be weliy murung’ageg ma yad be puruy’ nag e n’en ni ngar rin’ed ngog.


\par }{\QB \VS{63}Yug ra kadbul nge mada’ ko nep ma yad be gosgos nigeg.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{64}“{\ND{SOMOL}}, mu gechig nagrad ko tin karrin’ed.


\par }{\QB \VS{65}Mu kirebnag wa’athrad mag suguyrad ko buchbuchan’!


\par }{\QB \VS{66}Ngam tulufrad ngam thirifrad u daken e fayleng!”




\par }\Chap{4}{\SH Tomuren e waer ni tay yu Jerusalem
\par }
{\Q \VerseOne{1}Gol rodad ni immoy nib galgael e ke yim’ ram’en;

\par }{\QB fapi malang ko fare Tempel e ke wagagey u lan e yupa’ i kanawo’.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Pi fel’yangren nu Zion e ba t’uf rodad ni bod e gol,

\par }{\QB machane chiney e ngongol ni yibe rin’ ngorad e kar boded e th’ib ni but’.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mus ko chitiningin e
{\ADD{wolf}} ma matathuth nag pifak.

\par }{\QB machane girdi’ rog e kar boded e arche’ ni
{\ADD{ostrich}}, ni yad ba kan ngak pifakrad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Yad ma digey pifakrad ni kab madway nge math e pogofan rorad ko blig nge balel;

\par }{\QB pi’in bitir e yad be yor nag e ggan ma dariy be’ nra pi’ ngorad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Girdi’ ni i kay e ggan ni th’abi fel’ e be yim’ nriyul’ ko mak’iy u lan yu pa’ i kanawo;

\par }{\QB ma pi’in un chuguliyrad u fithik’ e fel’ rogon e yad be wurgiy tafen e dow, niyad be gay e n’en ni ngar ked.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Gechig nta’ ko girdi’ rog e ba almarin ko pi’in girdi’en yu Sodom,

\par }{\QB ni fare binaw ni gad Got pa’ ngay nge pil nib tomgin.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Pi tayugang’ romad e yad ba machalbog ko ayis

\par }{\QB ma yad ba wech ko milik; downgirad e ba famsow nib t’obt’ob nib gal ra’en.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Machane chiney e yad ba thig u lan e yupa’ i kanawo’ ni dab kun poyrad, ke lumoren e yam’ owcharad;

\par }{\QB bayach u dowrad e ke mlik’ ni gowa l’ud, nike bachbach ko yil rorad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Pi’in karm’ad u tan e mael e kabfel’ boch ko pi’in fin ram’ad,

\par }{\QB nib sasag’al ni li’rad e bilig, ya dariy e ggan ni aywegrad ngar pired ni yad bfos.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Riya’ ni yib ko girdi’ rog e girengiy e marus ni almirin i yib;

\par }{\QB pi matin nib t’uf pifakrad rorad e ra lithed pifakrad ngar longyed.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}{\ND{SOMOL}} e pu’og e damumuw rok nike mokun ketun gelngin;

\par }{\QB me yip’ e nifiy ngalan yu Zion ke urfiy nga but’.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Dariy be’ u bang, ni mus ngak e pi’in tagagiyeg ko pi nam nu bang,

\par }{\QB ni tun ngan’ nrayag ni thum’ reb e to’ogor ngalan e garog nu Jerusalem.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Machane me buch ni aram rogon, ni bochan e i denen e pi profet nge pi prist

\par }{\QB ni aram tapgin e yam’ ngak bokun e girdi’ ni dariy ban’en nra bucheged.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Pi tayugang’ e u ra deraw gad u lan e yupa’ i kanawo’ ni gowa kar ma’ew gad,

\par }{\QB ni kar thiy gad ko racha’ ni dakriy be’ nra ga’ran’ ni nge math ngorad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Me tolul e girdi’ nra ga’ar gad, “Mmuchuwgad riy! Gimed ba ta’ay! Dab mmath gad ngomad!”

\par }{\QB Ma aram miyad milethay u reb e nam nga reb, ni dariy be’ ni m’agan’ ngorad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}I
{\ND{SOMOL}} e dakrir uned u lanyan’; ir e ke werweregrad.

\par }{\QB Ke m’ayfan e pi prist nge pi tayugang’ rorad u wan’.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Gu changar gu changar niged e ayuw nge daki tael e changar romad made taw e ayuw.

\par }{\QB Kug pired ni gamad be son nag e ayuw u ba nam ni dariy rok ni nge pi’.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Gamad e mus ko yan u kanawo’ ma dabkiyag; ya to’ogor romad e yad be changar nagmad.

\par }{\QB Tiromad e rran e ke thumur; ke taw nga tol’mad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ra tulfed gamad nib pay ni bod e arche’ ni
{\ADD{eagle}} nike ngalol u lang nga but’.

\par }{\QB U ra gayed gamad u fithik’ e yochi burey; mug gin gad ma kan kolmad u daken e ted.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ra koled p’ebugul e yafos romad, fare pilung ni
{\ND{SOMOL}} e duwgiliy,

\par }{\QB ni aram e cha’ ni pagan’ romad ni ra lagmad u pa’ gubin e to’ogor.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Um minmin gad, gimed e girdi’ nu Edom ngu Uz; ma gimed be felfelan’ e chingiyal’ n’ey ni ku rayag.

\par }{\QB Ya ku be yib e biromed e riya’; gimed mabay kum thigthiggad ni dariy e mad u dakenmed ni kam tamra’gad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Zion e ke pi’ puluwon e denen rok; i
{\ND{SOMOL}} e dabki ta’mad ni kalbus u milekag nib n’uw nap’an.

\par }{\QB Machane gur Edom, e bayi gechig nigem
{\ND{SOMOL}}; nge pug ngalang ngonglem ni kireb.




\par }\Chap{5}{\SH Ba Meybil nifen e wurngan’
\par }
{\Q \VerseOne{1}{\ND{SOMOL}}, nge yib woran ngan’um e n’en nike buch romad.

\par }{\QB Mu changar ngomad ngam guy feni kem’ay famad kug thiyar gad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Binaw romad e bay u pa’ e milekag;

\par }{\QB girdi’ nu bang e be par ko pi tabnaw romad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Pi chitamangimad e ke thang e to’ogor e fan rorad,

\par }{\QB ke par e pi chitiningimad ni dakriy figirngirad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Thingar gu pi’ed puluwon e ran ni nggu unumed;

\par }{\QB ma thingar gu chuwi’iyed e l’ud ni nggu lum gad ngay.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Yibe maruwel ngomad nib gel ni bod e dongki ara kamel,

\par }{\QB nike aw parowmad, ma danir pi’ e toffan ngomad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}U gu ninged e ggan nga Egypt ngu Assyria,

\par }{\QB ni fan e nge dab gu m’ad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Pi chitamangimad kakrom e ra denen gad, ma yad e kar thumur gad,

\par }{\QB ma gamad e kug gafgow gad ni fan ko denen rorad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Pi sib e yad e chiney e yad be gagiyeg niged gamad,

\par }{\QB ma dariy be’ nra pithigmad u tan gelingrad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Pi tathang pogofan e yad be deraw u wuru’ e binaw;

\par }{\QB ngiyal’ ni gamad be gay ganmad e kug dow gad ko pogofan romad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mak’iy e ke k’aring e gowel nga dakenmad

\par }{\QB ke par downgimad nike bod feni gowel ba stof.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Pi le’engimad e kan kolrad u gelngiy u daken e burey ni Zion

\par }{\QB ngu lan e yochi binaw nu Judah e yibe kol pifakmad ni ppin riy.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Pi tayugang’ romad e kan fekrad kan uchliyrad;

\par }{\QB ma danir tayfan e pi pumo’on romad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Pagel ni fel’ yangren romad e yibe ma’angach ngorad ni ngu’ur bilged e
{\ADD{grain}} ni bod e pi sib;

\par }{\QB yochi sarpagel e yad be dol’dol’ u tan e lud’ ni yad be fek nib tomal.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Pi’in ke pumo’on e dakriy e ngiyal ni yad ma par nga but’ u langan e garog ko binaw,

\par }{\QB ma pagel ni felyangren e dakiryag e musik rorad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Felfelan’ e ke chuw u lan e yafos romad;

\par }{\QB buchbuchan’ e ke fek lon e pi churu’ romad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Dakriy ban’en ni magach ko gubin e tin u gu uf’uf gad ngay.

\par }{\QB Ku’ug denen gad, ere chiney e karug gafgowgad.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Kug m’ar gad nga lanin’mad

\par }{\QB nike mom’aw ni ngguyed ban’en u fithik’ i lu’mad,


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}ni bochan e burey ni Zion e kann’ag ke par ni go’ ir,

\par }{\QB pilis ni malboch e be gurul u fithik’ e tin ke mogothgoth.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Machane, gur
{\ND{SOMOL}} e pilung ni dariy n’umngin nap’an

\par }{\QB ma bay um gagiyeg nge taw ko tungun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mangfan ni ar fini n’uw nap’an ni kam fek owchem romad?

\par }{\QB Mog kagmad ra yib ngan’um bingyal’?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}{\ND{SOMOL}}! Mu fulwegmad ngom, mfulwegmad!

\par }{\QB Mu sulweg nga gil’ e fla’ab romad ni kakrom.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Fa ka mu n’agmad ni dariy n’umngin nap’an?

\par }{\QB Mog dariy folan e damumuw rom?


\par }