Ameégeso ga Yeézu omu ibaanga
5
Ebyeégeso byo omugisa ne ebyo olwaágalalo
(Luka 6:20-23)
1 Léeba, obuchilo Yeézu akabona embága ya abaantu, yaáhanama omu ibaanga, yeékala. Niho abaheémba boómwe baamwiililaho. 2 Náwe yaábaanza kubeégesa aáti,
3 “Beena omugisa bóona abo abali abahabi omu mwooyo,
habwo kuba obukáma bwo omu igulu no obwáabo.
4 Béena omugisa áabo beena entíimba,
habwo kuba Múungu alyaábasemeleza.
5 Béena omugisa áabo bali abafula,
habwo kuba Múungu naabaha obuhuunguzi bwe éensi yóona.+
6 Béena omugisa áabo abeena enzala ni iliho lyo kukola amazima áago Múungu alikweenda,
habwo kuba Múungu alyaábahaagisa.
7 Béena omugisa abalikuganyila abáandi,
habwo kuba nábo Múungu alaábaganyila.
8 Beena omugisa abeena omuganya gulikwéela,
habwo kuba balaámubona Múungu.
9 Béena omugisa abakwaátanisi ba abaantu,
habwo kuba balaáyétwa abáana ba Múungu.
10 Béena omugisa abalikwaágalazibwa habwo kukola amazima áago alikweenda Múungu,
habwo kuba obukáma bwo omu igulu no obwáabo.
11 “Íimwe mwiina omugisa obuchilo abaantu nibabazuma, no kubaágalaza no kubagaamba buli chigaambo cho obuzilwa omu kubabeéheleza habwo kuunkulaatila íinye. 12 Mwiizuke nka nikwo bityo nikwo óokwo abaantu bakaba nibabaagalaza ababáasi áabo bakaba baliho kala. Mube nimunulilwa no kusaánduuka bwooli, habwo kuba Múungu ababiikiile empeéla mpáango omu igulu.”
Abaheémba ba Yeézu ni nko omwóonyo no omwaanga
(Mariko 9:50; Luka 14:34-35)
13 “Íimwe ni nko omwóonyo gwe éensi. Omwóonyo ogwiina omuta, náho kigulaaba gwaábiíhile, bita niguhicha kubona omuta gwaáyo káandi? Tigukuhicha kuluungiswa káandi hali choóna chóona, ha bwéecho niguséeswa ahéelu no kulibatilwa na abaantu.
14 “Íimwe muli nko omwaanga gwe éensi. Iboma elyoombekilwe ahi ibaanga, tiliiseleka. 15 Káandi, abaantu tibakwaacha olumuli no kulisweekelela omu chitukulu. Náho nibaluta aha kakóondo lubone kumulikila bóona áabo abali omu nzu. 16 Bityo nyini neemwe, omwaanga gwáanyu nigweendelwa gumulikile abaantu, babone kubona ebikolwa byáanyu ebizima, niho bamusiíngize Isíimwe óogwo ali omu igulu.”
Ameégeso ge ebilagilo bya Musa
17 “Mutazila nka nikwo neeza mbone kusúucha ebilagilo bya Musa,* nali áago gakagaambwa na ababáasi. Tiindeézile mbone kubisúucha, náho mbone kuhikiiliza amazima gaábyo. 18 Mazima butúnu niimbagaambila nka nikwo, kuhicha obuchilo óobwo igulu ne éensi bilihwaho, tihaliho echigaambo nali akanyuguta kache ke ebilagilo akalibuza echilali. Ebilagilo ebyo tibililugaho kulemwa byóona bihike. 19 Omuuntu weéna wéena óogwo alikoongookela echilagilo chimo nóobu chilaaba chiche cha hali ebi no kweégesa abáandi bakole bátyo, ogwo alyáaba muche muno omu bukáma bwo omu igulu. Náho weéna wéena óogwo alibikwaáta no kubyoólekeelela abáandi nábo bakole bátyo, ogwo alyáaba mukúlu omu bukáma bwo omu igulu. 20 Mbwéenu, niimbagaambila nka nikwo, obugololoke bwáanyu kábulaaba butasaagile obwa Abafarisayo no obwa abeégesa be ebilagilo, no obuche bwa káti timulitaahamo omu bukáma bwo omu igulu.”
Ameégeso habwe ebiníga
(Luka 12:57-59)
21 “Mwaáhuliize echilagilo éecho baagaambíilwe abaantu ba kala báti, ‘Otaliita!+ Káandi, omuuntu weéna wéena óogwo alikwiita muzeenzíwe, ni lwaampaka achwaaziikilwe.’+ 22 Náho íinye niimbagaambila nka nikwo, omuuntu weéna wéena óogwo anigahalila muzeenzíwe, ni lwaampaka ayagalale. Káandi, weéna wéena óogwo alikuzuma muzeenzíwe, náwe ni lwaampaka ayagalazwe omu Itégekelo. Káandi, weéna wéena óogwo alikugaambila muzeenzíwe nka nikwo no omusilu, ni lwaampaka kunagwa omu lyoongoola lyo omulilo gwa kuzimu.†
23 “Ha bwéecho, koólikuba noosohoza echigabo ahi itaámbilo, mále okeezuka nka nikwo ohabeene na muzeenzi waawe, 24 síga echigabo chaawe aho ahi itaámbilo, obaánze ozeénde kuloonda obuhóolo hali mweene wáanyu. Niho osube kwiiza kusohoza echigabo chaawe.
25 “Káandi, kábilaaba omuuntu yaákutwáala aha mulamuzi, oloónde obuhóolo náze bwaangu obuchilo muchili omu muháanda. Koólaaba otakozile oótyo, naakuhicha aha mulamuzi, omulamuzi náwe naakunaga omu ngalo zo omusilikale, náwe naabona kukúta omu ibóhelo. 26 Mazima butúnu niinkugaambila nka nikwo, nakáti tokuluga omwo kuhicha omazile kuliha ne eséenti yo omuhélo, obutasigaza ibáanza!”
Ameégeso habwo obusaambani
27 “Mwaáhuliize echilagilo éecho abaantu baagaambíilwe báti, ‘Otaákusaambana!’+ 28 Náho íinye niimbagaambila nka nikwo, omuuntu weéna wéena óogwo aleeba omukázi aha kumulígila, yaámazile kusaambana náze omu muganya gwoómwe. 29 Mbwéenu, kabyaakuba elíiso lyaawe lyo obúlyo lyaákuleételela okole ebiheno, olikúulemo no kulinaga hala. Ni kuzima kubuza oluziingo lwaawe lúmo, kuchila omubili gwaawe gwóona kuza kusikizwa omu kunagwa omu lyoongoola lyo omulilo gwa kuzimu. 30 Káandi, kábilaaba omukóno gwaawe gwo obúlyo nigukuleetelela kuhena, ogunogole no kugunaga hala. Ni kuzima kubuza oluziingo lúmo óobu, kuchila omubili gwaawe gwóona kusiingaalichwa omu lyoongoola lyo omulilo gwa kuzimu.”
Ameégeso habwo kwáanga omukázi
(Matayo 19:9; Mariko 10:11-12; Luka 16:18)
31 “Mwaáhuliize echilagilo éecho abaantu baagaambíilwe báti, ‘Kati muuntu óogwo alikumuleka mukazíwe, amuhe olwaandiko lwo kwaángana.’+ 32 Náho íinye niimbagaambila nka nikwo, buli muuntu alikumuleka mukazíwe, butali bwo obusaambani, naamuleetelela mukázi woómwe kusaambana. Káandi, weéna wéena óogwo alikuumpula omukázi ayaalekéene ne eéba, náwe naába asaambeene náze.”
Ameégeso habwo kulahila
33 “Mwaáhuliize echilagilo éecho abaantu ba kala baagaambíilwe báti, ‘Olekelage kulahila ebisuba, náho ohikiílize Omukáma Múungu omulahi óogwo waálahiile.’+ 34 Náho íinye niimbagaambila nka nikwo, otalilahila butúnu no óobu ahi igulu, habwo kuba nicho echitébe cho obutégeki cha Múungu. 35 Nali otaákulahilila habwe éensi ezi, habwo kuba niho Múungu aáta amagulu goómwe. Nali otaákulahila habwe echikaali cha Yeruzaléemu, habwo kuba echo nicho echikaali cha Múungu, Omukáma mukúlu. 36 Nali otaákulahila habwo omútwe gwaawe, habwo kuba tiwaákuhicha kuhiindula no óobu akasoke kámo kabe akalikwéela nali akalikwiílagula. 37 Náho kamulikuba nimumanyisa mútyo ha kwiikilizana, mugaámbega muti, ‘Éego,’ na kábilaaba nimumanyisa timukwiikilizana, mugaámbega muti, ‘Mmahi.’ Kuba amagaambo agasaaga aho nigaluga ahali elyo Izilwa, Isitáani.”
Ameégeso habwo kweéhoola
(Luka 6:29-30)
38 “Mwaáhuliize echilagilo éecho abaantu bakagaambilwa báti, ‘Elíiso aha líiso, ne elíino aha líino.’+ 39 Náho íinye niimbagaambila nka nikwo, mutaákusiingaangana no omuuntu omuzilwa. Náho kábilaaba omuuntu yaákuteela ahi itama lyo obúlyo, muhiindulile ne lyo obumoso. 40 Káandi, kábilaaba omuuntu akulegeeliile abone kutwáala enkaanzu yaawe, mulekele atwaále ne ebebo yaawe.+ 41 Káandi, kábilaaba omuuntu naakuzemeleza oluzeendo lwo kuteelaho eénta echihuumbi chimo, íiwe guma ozeénde náze oluzeendo lwe entáambo ebihuumbi bibili. 42 Káandi, kaálaaba omuuntu akusabile echiintu, omuhe. Na kaálaaba ayizile kukwoóhoza, otamuleebayo kuche.”
Ameégeso habwo okweenda ababisa
(Luka 6:27-28, 32-36)
43 “Mwaáhuliize echilagilo éecho abaantu baagaambíilwe báti, ‘Omweénde muzeenzi waawe,’+ na abaantu bakeégeswa báti, ‘Omunobe omubisa waawe.’ 44 Náho íinye niimbagaambila nka nikwo, mubeénde ababisa báanyu, na mube nimubasabila bóona áabo abalikubaágalaza. 45 Mbwéenu, kámulikola mútyo, nimuba abáana be Isíimwe óogwo ali omu igulu. Weényini niwe abaakiza izóoba abaantu abazima na abaantu abaheni. Káandi, abeetilila enzula abaantu abagololoke hamo na abazilwa. 46 Mbwéenu sii, kábilaaba nimweénda abo boónka abalikubéenda, mulyaábona empeéla chi? Manya, abahaámbya‡ nábo nikwo bazila beenda abo abalikubéenda boónka. 47 Káandi, keélaaba nimwaangalucha badugu báanyu boónka, nimuba mwaákola chikolwa chi cho kusaaga abáandi? No óobu abo baantu abali Abanyamahaánga,§ mubabona batabizila ebilikususa nke ebyo? 48 Mbwéenu, mube abo obúlyo, nko óokwo Isíichwe óogwo ali omu igulu aba owa akalyo.”
+ 5:5 Osome Enzina 37:11. * 5:17 Musa: Habwo obusoomboozi bwooli osome Obusoomboozi habwa Amagaambo Agagumile. + 5:21 Osome Okuluga 20:13. + 5:21 Osome Okwiizukwa kwe Ebilagilo 17:8-9. † 5:22 Kuzimu: Habwo obusoomboozi bwooli osome Obusoomboozi habwa Amagaambo Agagumile. + 5:27 Osome Okuluga 20:14. + 5:31 Osome Okwiizukwa kwe Ebilagilo 24:1. + 5:33 Osome Amagaambo ga Abaláawi 19:12; Okubala 30:2; Okwiizukwa kwe Ebilagilo 23:21. + 5:38 Osome Okuluga 21:24; Amagaambo ga Abaláawi 24:20; Okwiizukwa kwe Ebilagilo 19:21. + 5:40 Osome Okuluga 22:26-27; Okwiizukwa kwe Ebilagilo 24:12-13. + 5:43 Osome Amagaambo ga Abaláawi 19:18. ‡ 5:46 Abahaámbya: Habwo obusoomboozi bwooli osome Obusoomboozi habwa Amagaambo Agagumile. § 5:47 Abanyamahaánga: Ensoonga, abatakumumanya Múungu.