13
Barinaba na Sauli nibatoózwa omu milimo
1 Omu kelezia ya Antiokia bakaba bali ababáasi na abeégesa. Omuli abo akaba ali Barinaba, Simeoni alikwéetwa Nigeri,* Lukio kuluga Kurene, Sauli, na Manaeni óogwo akalelelwa hamo no omukáma Herode. 2 Obuchilo baabeele nibamulámya Omukáma no kuzila echisiibo, Omwooyo Mutakatíifu yaábagaambila, “Muuntoóleze Barinaba na Sauli aha bwe emilimo éezo naábeetela.” 3 Ha bwéecho, kábaamazile echisiibo† no kumusaba Múungu, baabateeláho emikono yáabo hali Barinaba na Sauli, baábasiíndika bazeénde.
Barinaba na Sauli niboólekeelela omu iziinga lya Kipro
4 Barinaba na Sauli baágolomoka kuhika ha chaambo cha Selukia, habwo kuba bakaba baasiindikilwe no Omwooyo Mutakatíifu. Kuluga okwo baáyaambuka, baábuga‡ ni itaanga kuzeenda Kipro. 5 Kábaahikile okwo omu iziinga, baázeenda, baáhika omu chaalo chilikwéetwa Salami, okwo baábaanza kwoólekeelela abaantu echigaambo cha Múungu omu masomelo ga Abayahudi.§ Bakaba bali hamo na Yohana Mariko, weényini akaba ali omuhweezi wáabo.
6 Kábaabeele baáyeéliile omu iziinga lyóona lya Kipro, niho baáhika Pafo. Aho baábugana no Omuyahudi oómo omulozi, omubáasi we ebisuba, izíina lyoómwe Bar‑Yeézu.* 7 Ogu akaba ali hamo no omwaanaángwa Serugio Paulo, ayaabeele ayina obwéenze. Omukúlu ogwo yaáyéta Barinaba na Sauli bamwiízeho, akaba naayeénda ahuliilize echigaambo cha Múungu kuluga hali boónyini. 8 Náho, Bar‑Yeézu, omulozi (izíina lyoómwe omu Chiyunani ni Elima) akaba naagaámba amagaambo go kwáanga empola za Barinaba na Sauli, kunu naaleengesa kumusunika omwaanaángwa wi iziinga elyo ataákumwiikiliza Yeézu.
9 Niho Sauli, óogwo káandi akaba ayétwa Paulo,† káyaabeele yeézwiile obuhicha bwo Omwooyo Mutakatíifu, yaámutukuliza améeso Elima omulozi, naamugaámbila, 10 “Íiwe mwáana wi Isitáani! Íiwe oli omubisa wa byóona ebili bizima omu méeso ga Múungu! Oyizwiile obucheluke bwoónka, óoba noobeéha abáandi! Noozeendelela kuhabisa amagaambo ga mazima go Omukáma kuba ebisuba! 11 Óobu, huliiliza! Omukáma yaágolola omukóno gwoómwe kukuchwaáziika, noóba omuhume, obutahicha kuhwéeza omusana gwi izóoba ha mwáanya.” Ahonyini, oluhwe lwaámuchíinga aha méeso, náwe yaaba omu nsiimbaazi atéena kuhwéeza. Yaábaanza kutuuyana no kuloondela omuuntu óogwo alaámukwáata omukóno abone kumweébeembelela. 12 Omwaanaángwa ogwo káyaabweene ihano elyo, yaámwiikiliza Omukáma habwo kuba yaásobiilwe bwooli habwe ebyeégeso byo Omukáma éebyo akahulila.
Barinaba na Paulo omu muzihwa gwa Antiokia Pisidia
13 Paulo na bazeenzíbe baalugáho aho Pafo. Baábuga baázeenda baágoba Perga omu chaalo cha Paamfilia. Yohana Mariko yaábaleka aho, yaásuba Yeruzaléemu. 14 Mala Paulo na Barinaba baalugáho Perga, baázeendelela no oluzeendo, baágoba Antiokia omu nsi ya Pisidia. Echilo che Endaálikizo,‡ baátaaha omu isomelo lya Abayahudi, beékala. 15 Obuchilo baámazile kusoma kuluga omu bilagilo bya Musa no omu bitabu bya ababáasi, abeémeelelezi bi isomelo elyo baásiindika omuuntu hali Paulo na Barinaba kubagaambila, “Abaiziraeli bazeenzi béetu, kamulaaba mwiina echigaambo cho kubagaambila abaantu kubagumya omuganya, muchigaámbe.”
16 Aho Paulo, yeemucha omukóno nka nikwo bamuhuuliílize, yaágaamba, “Íimwe abakwaáta ba Iziraeli, neemwe Abanyamahaánga áabo mulikulamya Múungu, muumpuliilize! 17 Múungu wa abaantu ba Iziraeli niwe akatooza besiichwe enkúlu. Omu mwáanya óogwo baabeele nibatuúla omu nsi ya Miísiri, akabakola kuba olugaanda luháango bwooli. Káyaabaliile yaábeebeembelela, omu kubasohoza omuli Miísiri ha buhicha bwoómwe bwo kusobeza, 18 yaábegumisiliza aha mwáanya gwe emyáaka makúmi aána omu nsi yo obwoóma. 19 Káandi, yaásiingaalicha endími musaanzu omu nsi ya Kanáani, yaábaha baguúku béetu éensi éezo kuba obuhuunguzi bwáabo. 20 Ago góona gakakolwa omu mwáanya gwe emyáaka magana aána na makúmi ataanu zíti.
“Káyaabaliile, Múungu yaábaha baguúku béetu abalamuzi be ebilagilo kubeébeembelela, kuhicha obuchilo bwo omubáasi Samweeli. 21 Niho baásabile nka nikwo babe no omukáma. Múungu yaábaha Sauli, mutábani wa Kishi, wo lugaanda lwa Benyaámini, náwe yaaba omukáma wáabo ha myáaka makúmi aána. 22 Obuchilo Múungu yaamwiihileho Sauli, yaámwiimeeleza Daudi kuba omukáma wáabo. Múungu akagaamba okwaátula buzima habwa Daudi, ‘Naámubona Daudi mutábani wa Yese, kuba omuuntu óogwo alikuunsemelela aha muganya, káandi niwe alaakola okweenda kwaanze kwóona.’
23 “Kuluga ha luzaalólwe Daudi, Múungu yaábaleétela Abaiziraeli Omuchuúnguzi Yeézu, nka nikwo yaamweésagiize. 24 Obuchilo Yeézu acháali atakabaandize emilimo yoómwe, Yohana akabasoomboolela Abaiziraeli bóona nkokwo nibeendelwa batamwe ebiheno byáabo no kumuhiindukila Múungu, no okubatizibwa. 25 Obuchilo Yohana káyaabeele naamaliíliza emilimo yoómwe, akaba naagaámba, ‘Nimuzila íinye ndi oóha? Íinye tíwe ogwo weényini óogwo mulikuteékuza kuba niwe íinye! Muhuliilíze! Óogwo alikwíiza ha bwaánze, íinye tiinkwiílwe no óobu kukomoolola enkóba za amakuúbaasi goómwe.’§”
26 Paulo yaázeendelela kugaamba, “Badugu béetu, íimwe enzaalwa za Ibrahímu neemwe Abanyamahaánga áabo mulikumukoondookela Múungu, ha bwéetu empola ezo zo kuchuúnguka zisiindikilwe! 27 Kuba abaantu ba Yeruzaléemu na abakúlu báabo tibalamanyile nka nikwo Yeézu niwe Omuchuúnguzi, baámukola weényini achwaaziikwe. Aha kumukolela bátyo, bakahikiíliza amagaambo áago agaándikilwe habwa weényini omu bitabu bya ababáasi, na nigo áago baba nibagasoma buli chilo che Endaálikizo. 28 Noobwo tibalabweene ne ensoonga yoóna yóona ya amazima yo kumulégelela ayitwe, baámusaba Pilato alagize kwíitwa. 29 Obuchilo kábaamazile góona áago agaándikilwe habwa Yeézu, baámuhanaantula kuluga aha musalaba, baámuta omu mbi ye enyaanga. 30 Náho Múungu yaámuzóola kuluga omu bafwiile. 31 Náwe Yeézu, aha bilo bíinzi, yaábeesuululukiza abaantu abo abaakulaatileene náze kuluga Galiláaya kuhika Yeruzaléemu. Óobu, abo nibo baalubona boómwe ha baantu béetu.
32 “Íichwe nituboolekeelela Empola Nzima nka nikwo, ago gi Múungu yaábalagiile besiichwe enkúlu 33 yaágahikiiliza ahali íichwe, abáana báabo omu kumuzoola Yeézu. Nka nikwo chayaandikilwe omu Nzina ya kábili,
‘Íiwe níiwe Mutábani waanze,
leélo íinye naaba Iíso.’+
34 “Káandi, Múungu akamuzoola Yeézu kuluga omu bafwiile kuba ataákuzuunda káandi. Habwe ebyo, Múungu akagaamba aáti,
‘Niimbáha emigisa emitakatíifu za amazima
éezo nkamweésagiza Daudi.’+
35 “Bityo, echigaambo éecho chaandikilwe ahaantu aháandi,
‘Tokumuleka Omutakatíifu waawe abone kuzuunda.’+”
36 Paulo yaázeendelela kugaamba, “Obuchilo Daudi akahikiiliza góona áago Múungu yaámweendiize akole aha nzaalwa zo obuchilo bwoómwe, yaáfwa, yaáziikwa héehi na beeseénkulu, omubili gwoómwe gwaábona kuzuunda. 37 Náho ogwo, óogwo Múungu akamuzoola, weényini talabweene kuzuunda.
38 “Ha bwéecho bazeenzi béetu, niinyeénda musoomboókelwe nka nikwo, aha kulabila ahali Yeézu heena okuganyilwa kwe ebiheno. 39 Kulabila hali weényini weénka, buli muuntu óogwo alikumwiíkiliza naabalwa kuba omugololoke omu méeso ga Múungu, echigaambo éecho echitakwiikilizana hali íimwe aha kukuláatila ebilagilo bya Musa. 40 Ha bwéecho mweémanye kuzima kuba mutaákwiiza mukakwáatwa na amagaambo áago agaándikilwe omu bitabu bya ababáasi,
41 ‘Íimwe abi igayo, muleebe!
Musobelwe no okusiingaalika,
habwo kuba omu bilo byáanyu niinkola echigaambo éecho timwaákuchiikiliza,
nóobwo omuuntu yaakubasoomboólela echo chigaambo.’+”
42 Obuchilo Paulo na Barinaba bakaba nibasohola omu nzu yi isomelo lya Abayahudi, abaantu baábasaba basube aha chilo che Endaálikizo elikwiiza, babone kuzeendelela kugaamba habwa amagaambo ago. 43 Obuchilo omukobo ogwo gwi isomelo kagwaahwéele, Abayahudi beenzi, hamo na Abanyamahaánga agáandi áabo abakeekiliza edíini ye Echiyahudi, bakabakulaatila Paulo na Barinaba. Bakaba nibahóoya hamo na abo beekiliza no kubagumya omuganya bazeendelele kulama omu mbabazi za Múungu.
44 Echilo che Endaálikizo éezo eyakulaatíileho, lúundi buli muuntu kuluga omu iboma éelyo bakakóba kuhuliiliza echigaambo habwo Omukáma. 45 Nábo Abayahudi kábaabweene embága mpaango za abaantu, baaba ni ichubi bwooli. Niho baábaanza kumuhakanisa Paulo no kumuzuma habwe ebigaambo éebyo alikugaamba. 46 No óobu bityo, Paulo na Barinaba baábasúbiza Abayahudi abo aha kugima omu kugaamba, “Tukeendelwa twoolekeelele echigaambo cha Múungu kubaanza hali íimwe. Náho, habwo kuba mwaálamula kuchaanga, no kweébona timugasize obulame bwo obucha no obuchiile, muléebe! Nitubaleka, tuzeénde kwoólekeelela Abanyamahaánga. 47 Kuba nibyo Omukáma atulagíile aáti,
‘Naákutaho oóbe omwaanga aha Banyamahaánga,
oóbe Omuchuúnguzi wa abaantu omu nsi yóona.’+”
48 Abo Abanyamahaánga, kábaahuliile echigaambo echo, baánulilwa, baaba nibachikuza echigaambo habwo Omukáma. Nábo bóona áabo bakaba baatóoziíbwe kuba no obulami obutahwaho, baámwiíkiliza Yeézu.
49 Bityo echigaambo habwo Omukáma chiba chaásaambaala buli hóona omu chaalo echo. 50 Náho Abayahudi bakabasunika abakázi bi isima áabo bakamulámya Múungu,* na abakwaáta abakúlu bo omu iboma elyo. Abo baábeebeembelela abaantu kubaágalaza Paulo na Barinaba, nikwo baábabiinga kuluga omu chaalo cháabo. 51 Bityo Paulo na Barinaba baákuunkumula enkuungu kuluga amagulu gáabo† ha kubáanga, baázeenda Ikonio. 52 Nábo abaheémba ba Yeézu okwo bakaba beézwiile amanulilwa bwooli, nibazeendelela omu kwiízula obuhicha bwo Omwooyo Mutakatíifu.
* 13:1 Nigeri: Ensoonga yaáho, omuuntu alikwiílagula. † 13:3 Echisiibo: Ensoonga, kuleka kulya habwe ensoonga yo kuzila omwáanya muzima bwooli ha kusaba (kuhooya) no kumukúza Múungu. ‡ 13:4 Baábuga: Ensoonga, baábuga no obwáato buháango bwooli bwi itaanga nki Ikalua. § 13:5 Omu masomelo ga Abayahudi: Izíina eliindi lye éenzu éezo omu Chiswaahili na, amasinagogi. * 13:6 Bar‑Yeézu: Ensoonga yaácho omu lulími lwe Echiyahudi no, Omwaana wa Yoshua. Eyaandikilwe omu Chiyunani, Omwaana wa Yeézu. Obuchilo óobwo Yeézu likaba lili izíina kwoónka ha Abayahudi. † 13:9 Sauli, óogwo káandi akaba ayétwa Paulo: Ensoonga, Sauli ni izíina lye Echihebrania, ne éelyo lya Paulo likaba lili lye Echirúumi. ‡ 13:14 Endaálikizo: Habwo obusoomboozi bwooli osome Obusoomboozi habwa Amagaambo Agagumile. § 13:25 Kukomoolola enkóba za amakuúbaasi goómwe: Ensoonga, obuchilo óobwo, omuzenyi alikutaaha omu nzu, omuhálila akamukomoololela amakuúbaasi goómwe, emilimo éezo ekaba eli yo omuhálila wa ahaansi bwooli. + 13:33 Osome Enzina 2:7. + 13:34 Osome Isaya 55:3. + 13:35 Osome Enzina 16:10. + 13:41 Osome Habakuki 1:5. + 13:47 Osome Isaya 49:6. * 13:50 Abakázi bi isima áabo bakamulámya Múungu: Beenzi beekiliza nka nikwo abakázi aba bakaba Abanyamahaánga abaakulaatiile edíini ye Echiyahudi. † 13:51 Baákuunkumula enkuungu kuluga amagulu gáabo: Omu buchilo óobwo ekaba eli obuteéka bwa Abayahudi kugaya no okubaanga abaantu omu kukuunkumula amagulu gáabo.