4
Ŋayi Djesuyu Ḻakaŋaya Nhanŋu Samaria-puywu Dhaykawu Dhäwu Gapu-Walŋamiwuy
1-3 Yo. Dhaŋaŋnha yolŋuya wayaya nhanŋu Djesuwu malthunmina. Ga nhanŋu guyurr'miŋuyu waya dämbu-ḻupmaŋaya ŋunhina wayana yolŋuna. Yurru Djesuyuya yaka dämbu-ḻupmaŋaya yolŋuna wayana, yana nhanukaya guyurr'miŋuyu waya dämbu-ḻupmaŋayana wayana. Ga waya ŋunhi Rom-djäkamiyu waya yäku Pharisee-yu waya ŋäkuya ŋunhi dhaŋaŋnha yolŋu waya malthunmina nhanŋu Djesuwu, ga ŋunhi miṯtji Djesuwuya dhaŋaŋnha wirrkina dhika yolŋu waya djuḻkmaŋayana nhanŋuya miṯtji John-guya. Ga ŋayi Djesuyu ŋäkuya dhäwu ŋunhi nhaltjana waya Pharisee-yu waya ḻakanhamina ŋanya Djesuna. Bala ŋayi gunha'yunana wäŋa Judea bala marrtjina ŋayi gurrana wäŋayi yäkuyi Galilee-yi.
4 Ga marrtjinaya waya Djesu ga nhanŋu guyurr'miŋu ŋulaku wäŋaku yäku Samaria.
5-8 Marrtjina waya weyin'nha, ga mulkana waya gapu-maŋutji wäŋa. Ga ŋunhiyi gapu-maŋutji ŋunhi baman' wayaŋgaya ŋaḻapaḻyu yolŋuyu yäkuyu Jacob-thu ŋayi yaw'yuna ŋärŋga bathala gapuwu. Ga ŋunhiyi ŋärŋga gapuwu gurrana dhärrana galki ŋunhi wäŋa ŋunhi ŋayi Jacob-thu wekaŋaya nhanŋu gäthu'miŋuwu Joseph-ku. Ga wangany town yäku Sikar gurrana dhärrana galki ŋunhiyi maŋutji-gapuŋu. Bala Djesuwu guyurr'miŋu waya marrtjina bala Sikar-yi town-dhi märranhawu ŋathawu. Yurru Djesuya djawaryunana, bala ŋayi nhinanana galki ŋunhiyi maŋutji-gapuŋu, ga galkuna ŋayi wayaŋgu ŋunhaya.
Ga waluyu ḻäy-bilyunayu ŋunhi ŋayi gurra nhina Djesu ŋunhaya gapumiŋu. Bala ŋayi Djesuyu nhäŋaya dhäykana wäŋawuy Samaria-wuy. Ŋayi ŋunhi dhäyka marrtji gapuwu.
Ŋayi Djesu waŋa nhanŋu bitjan, “Wäy, dhäyka. Ga', gapu ŋarraku wekaŋu.”
9 Yurru ŋayiya ŋunhi dhäykaya waŋa nhanukaya bitjana, “Wäy! Nhäku warray nhe ŋarranaya ŋäŋ'thuna gapuwu? Be nheya Jews-ku bäpurru, ga ŋarraya dhuwaya Samaria-wuy,” bitjana. Ḻiŋgu waya ŋunhi Jews-thuya yolŋu waya Samaria-wuynha yolŋuna wayana ḻakaŋaya yätj warray. Ga waya ŋuli Jews-thu yolŋu waya bäyŋu ḻukana wayaŋgaya rupa'yu Samaria-puyŋu waya. Ga yaka waya ŋuli Jews ga Samaria-puyŋu miṯtji-manapnminya.
10 Ga Djesu waŋana nhanukaya bitjaya, “Ŋarraya ŋäŋ'thuna nhuna gapuwu wurkthunawu. Yurru yuwalktja, nhe beni ŋarrana ŋäŋ'thuna gapuwu. Nheya dhuŋa yol ŋarra dhuwaya. Ga bulu nhe dhuŋa nhä manymak God-thu yurru wekama nhuŋu. Nhe yurru ŋäŋ'thun ŋarrana, ŋarra yurru wekama nhuŋu gapu-walŋamiya.”
11 Ga ŋayi dhäykaya waŋana nhanukaya bitjaya, “Wäy ḏarramu, dhuwaya maŋutji-gapuya dhulmuna, ga bäyŋu nhuŋu rupa'ya ḏiṯthunawuyya. Nhaltjana nhe yurru ḏiṯthun gapu walŋamiya?
12 Jacob, ŋilimuŋgu ŋaḻapaḻ yolŋu, ŋunhi ŋayi nhinana baman' dhiya, ŋayi yaw'yuna dhuwaya maŋutji-gapu nhanŋuway ga nhanukalaŋuwu djamarrkuḻi'wu ga bulu nhanŋu wäyingu mala. Waya gurrana ḻukana dhuwaya gapu. Nhä nheya... gaḏamannha djuḻkmamana gurra Jacob-na?”
13 Bala Djesu waŋana dhäykawaya bitjaya, “Yolthu yurru wurkthun dhuwaya gapu dhiyakuy maŋutji-gapuwuy, bulu ŋayi yurru ŋanhdharkthi.
14 Yurru ŋula yol yolŋu yurru wurkthun gapu ŋunhi ŋarra nhanŋu yurru wekama, ŋayi yurru bäyŋuna bulu ŋanhdharkthi. Ŋunhiya gapu yurru dhaŋaŋdhina nhanukaya ŋayaŋuŋuna, bitjan maŋutji-gapu. Ga ŋayi yurru nhina walŋamiŋuna romŋu God-kayana gupa-ḏaḻnha.”
15 Ŋayi dhäyka waŋana bitjaya, “Wäy, ḏarramu, wekaŋu ŋarraku dhuwaya gapu. Ŋarra yaka djäl ŋarra yurru ŋanhdharkthi. Ŋarra yaka djäl ŋarra yurru bitjan bili marrtji lili gapuwu ḏiṯthunawu.”
16 Ga Djesuya waŋa bitjana, “Wäy, marrtji ga garr'yu nhuŋu dhuway'miŋuna, ga gäŋu ŋanya lili.”
17 Ŋayi dhäykaya waŋa bitjana, “Bäyŋu ŋarraku dhuway'miŋu.”
Ŋayi Djesuya waŋana bitjayana nhanukaya, “Ŋe… yuwalk. Bäyŋuna nhuŋu dhuway'miŋu dhiyaŋu wala.
18 Nhe gurrana nhinana ŋäthiyi 5-kaya dhuway'miŋuwaya, ga dhuwaya nhuŋu ḏarramu maŋutjimiŋuna. Yaka nhe märrit nhanukaya. Ŋe… yuwalktja, bäyŋu nhuŋu dhuway'miŋu.”
19 Ŋayi dhäyka waŋana bitjaya, “Ḏarramu, nhe warrpam'nha marŋgi ŋarrakalaŋuwuy. Ŋarra gurra guyaŋi ŋunhi nheya ḏarramu bilinya bitjan God-ku djawarrkmi yolŋu.
20 Buku-djulŋi ḻakaŋu ŋarraku, yol yuwalktja, nhuma Jew bäpurru wo ŋanapu Samaria-wuy bäpurru? Ŋarrakuya bäpurru yolŋu waya gurrana wokthuna nhanŋu God-ku dhipuŋu bukuŋu. Yurru nhumaya Jew-yu bäpurru gurra ḻakama ŋanapu yurru marrtji bala Jerusalem-dhi wokthunawu God-ku. Nhä yuwalktja dhäwu?”
21 Djesu waŋana dhäykawaya bitjaya, “Märr-yuwalkthi ŋarraku. Galki yurru yuṯaya rom maḻŋ'thuna. Walu gurra buna ŋunhi bäyŋuna nhuma yurru wokthun God-ku Bäpawu dhiya bukuŋu wo ŋunhaya Jerusalemdja bulu. Nhuma yurru wokthun God-ku Bäpawu birrka'miŋuna wäŋaŋu.
22 Manymak. Nhuma yolŋu mala Samaria-wuy yol mala ŋuli wokthun God-ku, yurru dhuŋa warray nhuma nhanŋu yuwalktja. Ŋanapu Jews-tja yolŋu mala ŋuli wokthun God-ku, ga ŋanapu wirrki marŋgi nhanŋu God-ku. Ga ŋayi God-thu ḻakaŋaya ŋunhi ŋayi yurru djuy'yun ŋanya Jew-nha yolŋuna walŋakunhawu bukmakku.
23 Ŋe, walu gurra buna ŋunhi God-ku yolŋu waya yurru wokthun nhanŋu yuwalk yana. Ga dhuwanna ŋunhi waluya dhiyaŋuna wala. Waya yurru marŋgithina yuwalkŋuwuna dhäwu'wu God-kalaŋuwuynha, ga waya yurru wokthun nhanŋu God-ku wayaŋgaya ŋayaŋuyu. Ga bilinyawu wayaŋgu yolŋuwu ŋayi gurra Bäpa God-dja ḻarruma, ŋunhi yurru wokthuna nhanŋu waya.
24 Manymak. God-tja dhuwaya birrimbirr warray, walŋa warray. Ga ŋula yol yolŋu yurru wirrki wokthun nhanŋu, ŋayi yurru marŋgithi yuwalkku dhäwu'wu God-kalaŋuwu, ga wokthun nhanŋu ŋayi yurru nhanukaya ŋayaŋuyu.”
25 Bala ŋayi dhäykaya waŋana Djesuwaya bitjaya, “Bili ŋarra marŋgi ŋunhi ŋayi ḏarramu gurra marrtji lili. Ŋunhiya ḏarramu ŋunhi ŋayi Mel-ḻakanhawuy God-kuŋu. Ga ŋayi ŋunhi ḏarramuya yäku Messiah, wo Christ. Ŋunhi ŋayiya yurru buna, ŋayi yurru ḻakamana ŋilimuŋgu bukmaknha dhäwu.”
26 Djesu waŋana dhäykawaya bitjaya, “Ŋarra dhuwaya ḏarramu ŋunhi. Yo, dhuwanna ŋarraya, nhe gurra waŋana ŋarrakaya.”
Djesuwu Guyurr'miŋu Waya Roŋiyina
27 Ga baḏak maṉḏa gurra waŋanhami, Djesu ga ŋunhiyi dhäyka wäŋa-Samaria-wuy. Bala nhanŋu Djesuwu guyurr'miŋu waya roŋiyi beŋu town-ŋu. Bala waya nhäma Djesuna ga dhäykana. Bala waya ṉirr'yuna ŋunhi ŋayi Djesu gurra waŋa dhäykawaya. Yurru waya guyurr'miŋu waya dhärukmiriwnha dhärra.
Waya djälthi dhä-wirrka'yunawu maṉḏaku, yurru bäyŋu. Bäyŋu waya dhä-wirrka'yun ŋunhina dhäykana bitjan gam', “Nhäku nhe djälya?” bitjan. Ga bäyŋu waya dhä-wirrka'yun ŋanya Djesuna bitjan, “Nhäku nhe waŋana dhäykawaya?” Waya ŋunhi guyurr'miŋu waya mukthuna yana.
28 Bala ŋayi ŋuriŋi dhäykayu gunha'yuna rupa'ya nhanŋuway gapuwuyya, ga dhunupana yana ŋayi roŋiyina bala ŋunhiyi town-dhina yäku Sikar-yina. Ga ŋunhi ŋayi buna ŋunhaya wäŋaŋu, bala ŋayi marrtjina yana ḻakamana yolŋuwuna wayaŋgu dhäwu'ya bitjaya,
29 “Wäy waya! Go! Go marrtji waya nhäŋu dhuwaya yolŋuna. Dhuwaya ŋayi gurrana ḻakaŋaya dhäwu warrpam'thunana dhunupana ŋarrakaya, ŋunhi nhä ŋarra yätj djäma. Mak dhuwayina ŋayi ŋunhi yolŋuya Mel-ḻakanhawuy God-kuŋuya. Go! Marrtji waya, ga nhäŋu ŋanya!”
30 Ga dhunupana waya yolŋuyu waya gunha'yunana ŋunhi wäŋa, bala marrtjina nhanukaya Djesuwayana.
31 Ga ŋunhaya galki gapu-maŋutjiŋu, waya ŋunhi guyurr'miŋuyu waya waŋana ŋanya Djesuna bitjaya gam', “Wäy Marŋgikunhami, ŋay', Marrkapmi, ŋathaya dhuwanna ḻukina.”
32 Bala ŋayi Djesuya waŋana bitjayana, “Ŋarrakuya ŋatha ŋunhi nhuma yakana marŋgi.”
33 Bala waya ŋunhi guyurr'miŋuya waya nhanŋu waŋanhami bitjana, “Mak ŋanya ŋula yolthu yolŋuyu ŋathaya wekaŋaya?”
34 Ga ŋayiya Djesuya waŋana wayaŋgu bitjaya, “Bäyŋu ŋarraku ŋula yolthu yolŋuyu wekaŋaya ŋatha. Ŋarrakuya ŋatha dhuwanna gam': Ŋarra ŋuli djäma nhaltjan ŋuli Bäpa'miŋuyu ŋarrakaya ḻakama ŋarraku. Dhuwaya djäma bitjan ŋathana ŋarraku. Ŋarraku Bäpa'miŋuyu ŋarrana djuy'yuna lili märr ŋarra yurru djäma nhanŋu dhawar'mamanana.
35 Ŋäku waya! Ŋarra nhumaŋgu yurru ḻakama mayali'mi dhäwu ŋathawuy. Nhuma ŋuli gurrunhan ŋunhiyi muḻkurr ŋatha munatha'yi. Bala nhuma ŋuli galkun 4 ŋaḻindi, bala ŋayiya ŋuli ŋathaya ŋuthana, bala nhumaya ŋuli marrtji bala gulkthuna ŋathaya. Bilinya ŋayi romdja ŋathawuyya. Yurru ŋarraya ḻakama gurra nhumaŋgu bitjana gam': Nhäŋuna dhuwaya yolŋuna wayana marrtjina gurra lili withiyana ŋilimuna. Dhaŋaŋ yolŋuya waya gomurr-ŋamathi gurra dhiyaŋu wala waya yurru ŋäma dhuwaya manymak dhäwu ga rrambaŋikunhamina waya yurru God-ku gurruṯumi waya. Ga ŋunhi djäma nhumaŋgu galkun gurra dhiyaŋu wala, ga nhuma yurru gunga'yun wayana. Yakana galkuya.
36 Birrka'yu waya ŋathawuy. Ŋunhi djämamiyu waya ŋuli gurrunhan muḻkurr ŋatha. Ga yalalaŋumi, wiripu djämami waya ŋuli ŋätthuna ŋunhiyi ŋatha balwurya. Bala ŋayi ŋuriŋi bungawayyu ŋuli rrupiya wekama bukmakku djämamiwu wayaŋgu. Dhuwaya mayali' milkuma gurra nhanŋu God Bäpawu djämamina wayana. Waya djämami waya ŋuli wiripu-gulku'ya dhäwu' ḻakama God-kalaŋuwuy, ga wiripuya djämamiyu waya yurru gunga'yun wayana märr waya yurru dharaŋan God-ku dhäwu'. God-thuya wayana yurru märrama ga rrambaŋikumana ga God-kuna yana djamarrkuḻi. Ga waya yurru nhinana nhanukaya bitjana bili. Bukmak God-ku djämami waya yurru wirrkina goŋmiyi ŋunhi waya ŋuli nhäma yolŋuna wayana nhanukaya God-kaya.
37 Yolŋuyu waya ŋuli ḻakama bitjana, ‘Waŋgany djämamiyu ŋuli gurrunhan muḻkurr ŋatha munatha'yi, ga wiripuyuya djämamiyu ŋuli ŋätthuna ŋunhiyi ŋatha.’ Ŋe, yuwalk ŋunhiya.
38 Yo, ga bilinya. Ŋunhi wiripu-gulku God-ku djämami waya ŋuli dhäwu ḻakama God-kalaŋuwuy. Ga dhiyaŋu wala, ŋarra gurra djuy'yuna nhumana guŋgayunawu yolŋuwu wayaŋgu, märr waya yurru rrambaŋithina God-kuna djamarrkuḻi'.”
Dhaŋaŋ Yolŋu Waya Samaria-wuy Märr-yuwalkthina Djesuwu
39 Ŋunhaya town-ŋu, waya yolŋuyu waya ŋäkuya ŋunhina dhäykana. Ŋayi bitjaya ḻakaŋaya, “Ŋayi Djesuyu ḻakaŋaya ŋarraku warrpam' nhä malany yätj ŋarra djäma,” bitjaya. Ga dhaŋaŋ yolŋu waya märr-yuwalkthina Djesuwu.
40 Ga waya marrtjina town-ŋu nhänharawu Djesuwu. Bala waya waŋana ŋanya bitjaya, “Nhini ŋanapuŋgaya gurriri.” Ga ŋayi Djesu nhinana wayaŋgaya märrma' walu.
41 Bala ŋayi Djesuyu dhäwu nhanukalaŋuwuy ḻakaŋaya wayaŋgu. Bala waya dhaŋaŋdhuna ŋanya märr-yuwalkthinaya.
42 Ga waya waŋana dhäykana bitjaya, “Ḻinguna ŋanapu ŋäkuya nhanukalaŋuwuy Djesuwalaŋuwuy dhäwu'ya ŋunhi nhe ḻakaŋaya. Ga ŋanapuya märr-yuwalkthinana nhuŋu. Yurru dhiyaŋu wala ŋayipi ŋanapuŋgu Djesuyu ḻakaŋaya, ga ŋanapu marŋgi ŋunhi ŋayipina yana djuy'yunaya God-kuŋu. Ga ŋayina yurru walŋakumaya bukmaknha yolŋuna wayana birrka'miŋuna.”
43 Ga dhurrwaraŋu beŋuya, ŋunhi ŋayi Djesu nhinana wayaŋgaya yolŋuwaya wayaŋgaya, bala ŋayi ga nhanŋu guyurr'miŋuwaya marrtjina Galilee-yina wäŋayi.
Djesuyu Ḏukmaŋaya Buŋgawawu Gäthu'miŋuna
44-45 Djesu gurarrthina ŋunhaya Galilee wäŋaŋu.
Manymak. Djesu ga nhanŋu guyurr'miŋu waya gulyuna dhäwu' ḻakaŋanhaŋu ŋunhaya Samariaya, bala waya marrtji dhukarrkuna bala Galilee-yi. Ga ŋayi Djesu waŋa nhanukaya guyurr'miŋuwaya wayaŋgaya bitjan, “Ŋunhi God-thu yurru djarr'yun djawarrkmina yolŋuna ḻakanhawu nhanukalaŋuwu dhäwu'wu, ga nhanŋu gurruṯumi waya yurru ŋuyulkthina nhanŋu,” bitjana ŋayi Djesuyu ḻakaŋaya.
Ga ŋuriŋi waluyu Ḻäy-djuḻkthunamiyu Romdhu, waya ŋunhi Galilee-wuy yolŋu waya nhina gurra Jerusalem, ga waya nhäŋaya ŋanya Djesuna. Ŋayi gurrana djäma ṉirr'yunami rom. Ga waya wirrki goŋmiyi nhanŋu ŋunhi ŋayi marrtji Galilee-yi wäŋayi.
46 Ga ŋayi Djesu ga nhanŋu guyurr'miŋu waya marrtji bala wäŋayi town-dhi yäku Cana yurru Galilee wäŋaŋu. Ga ŋuriŋi waluyu ŋathiyi, ŋunhaya ŋayi Djesuyu bilmaŋaya gapu bala borum wiyika'yi.
Ga waŋgany ḏarramu wäŋawuy Galilee-wuy gurrana nhinana town-ŋu yäku Capernium. Ga ŋunhiyi ḏarramu gurrana nhinana buŋgawa gapman djämami. Ga nhanŋu gäthu'miŋu wirrkina rerrikthuna.
47 Bala dhiyaŋu ḏarramuyu ŋäma ŋunhi ŋayi Djesu gurra marrtji wäŋuŋu Judea-ŋu ga bala wäŋayi Galilee-yi. Bala ŋayi buna Djesuwu ga waŋa ŋanya bitjana, “Go! Marrtji! Gäthu'miŋuna ŋarraku manymakkuŋu. Bili ŋayi ŋunhiyi yothu ḏarramu wirrkina rerrikthuna galki ŋayi yurru rakunydhina.”
48 Ga ŋayi Djesuya waŋa nhanukaya bitjana, “Ŋunhi ŋarra yurru dhäruk yana waŋa nhokaya ga bukmakkaya, ga nhumaya yurru bäyŋuna ŋarrana märr-yuwalkthi. Nhäku warray? Yurru ŋunhi nhuma ŋuli nhäma ṉirr'yunami rom ŋarraku, nhuma ŋuli märr-yuwalkthina ŋarrana.”
49 Ŋayi ḏarramuya waŋa bitjana, “Wäy ḏarramu, marrtji ŋarrakaya waŋayi wadutjtja. Ŋayi yurru gäthu'miŋuya ŋarraku rakunydhina.”
50 Ga ŋayi Djesu waŋa nhanukaya bitjan, “Marrtji nhe yurru wäŋayi ga nhuŋu gäthu'miŋuya yurru latju'yina.”
Ŋayi ŋunhi ḏarramuya märr-yuwalkthinana Djesuwu dhäruk, bala ŋayi marrtjina wäŋayina.
51 Ga galki ŋayi mulkana nhanŋu wäŋaya, nhanŋu djämami waya bunana nhanŋu bala ḻakama bitjana, “Nhuŋu gäthu'miŋuya ḻiŋguna latju'na.”
52 Bala ŋayi ŋuriŋi ḏarramuyu waŋana nhanŋu djämamina wayana bitjana, “Nhätha ŋayi ŋarraku gäthu'miŋuya latju'yi?”
Ga waya waŋa bitjana, “Ŋunhi rerriya nhanŋu winya'yuna yäwungu ḻäy-bilyunayu milmitjpa.”
53 Ga ŋayi ḏarramuya dharaŋana nhätha ŋayi ŋunhi gäthu'miŋu nhanŋu latju'yi bilinyami bili waluyu ŋunhi ŋayi Djesu waŋa bitjan, “Nhuŋu gäthu'miŋuya yurru latju'yina.”
Ga dhunupana, ŋayi ŋunhi ḏarramu ga nhanŋu gurruṯumi waya märr-yuwalkthi Djesuwu wirrkina dhika.
54 Ma'. Ga bilinya ŋunhi dhäwu'ya, ŋunhi ŋayi Djesuyu ḏukmaŋaya ŋanya ŋunhi buŋgawawu gäthu'miŋuna. Ga dhuwaydja ŋunhi märrma'mina ŋayi djäma ṉirr'yunami rom dhiya Galilee wäŋaŋu ŋunhi ŋayi roŋiyi beŋuna Judea-ŋuna.