28
Paulus Impa Intap Isiꞌ Malta
1 Gubuꞌ aga fayaba sib bini mingꞌa intap igi da aga sruꞌ gin ibi aga mpa intap isiꞌ faringꞌa Malta gin. 2 Garam Malta igi inang uwayant ngarubini angu i agai. Gamiꞌ imui da nam irangarang; ibinigi da ribarangan yarungꞌ dzaf da yis yaring i agai da iyu aga ifan da aga maf riningꞌ i dzaf igi. 3 Paulus yufum gai maringꞌ faingꞌ i tanginda yaba dzaf, da gubuꞌ aranga tanginda yaba dzaf da mur ragiyab manga mpada gai igi wasaꞌ irabub i dzaf sasus igi da iwaꞌ da igara arangan bangin da idubraꞌ ifa gin. 4 Gubuꞌ garam gamp igi tsanganda mur igi dubraꞌa i arangan bangin da ini nan da ruan ibiani, “Garam aruani mani arangan garam isa garam funub. Arangan anungꞌ imamp i uruts u, da bitsintaꞌ aruani da agi anutu gangꞌ aru nangan da rima nam maisan mungaꞌ gan ugu anungꞌ ini arangan rungꞌ mpadan u.” 5 Da bitsintaꞌ Paulus iratsi bangin da mur igi iruaꞌ iruꞌ dzaf da nifu saꞌ gan anungꞌ iwaya arangan u. 6 Da ampan igi rungꞌ irarab arangan i rinin fupan ma arangan ruaꞌa ruꞌan da mampan, da bitsintaꞌ ifangꞌ gin gubuꞌ maran guntiꞌ da anungꞌ itsanga nam mangan waꞌa i arangan u. Ibinigi da tuasarangan itip iyu uwayant mangan da ini ibiani, “Arangan anutu mangan igi.”
7 Garam gudzun mpada tayangꞌ intap Malta igi binganggan Publius intapan imingꞌ uts da mumai igi. Arangan iyu agai ifa gan ungaran da impa tayangꞌ agai bini angu isangꞌ gubuꞌ iruꞌ da bits. 8 Publius igi ramanggan rinin isasus da ragin irunt da igingꞌ rinin. Da Paulus yatangꞌ ifa ungar i tsanganda arangan, da iyugin da itsara bangin iyab i arangan da inang arangan iwaꞌ bini. 9 Gubuꞌ nam arigi waꞌa sib da rib gingꞌa rinin santan mpada intap isiꞌ igi iba da Paulus, da Anutu inang ribarangan iwaꞌ bini i Paulus banginggan. 10 Ribarangan itsarif agai i sanab mara maran, da gubuꞌ aga tipa ruangꞌ i tanginda ribarangan rai da yaba i madzung, da tuasarangan irim nam santan aga sauda runggangꞌ gin da agai.
Paulus Ifawaꞌ Rom
11 Aga mpai ukam iruꞌ da bits imingꞌ igi sib da aga yab i madzung mangan mpadan nigi da gubuꞌ nam rangarang ugu. Madzung igi iba imingꞌ gamp Aleksandria, da anutu Sus narun rusan marub bampungꞌ maraganunggan imingꞌ madzung igi munggan. 12 Da aga fawaꞌ gamp Sirakyus da aga mpai igi gubuꞌ iruꞌ da bits. 13 Da aga tangin gamp Sirakyus rai da aga fawaꞌ gamp Regium. Pisa maiꞌ da amas fiꞌ yuriꞌ da aga tangin Regium rai da maiꞌ mangan da aga fawaꞌ gamp Puteoli. 14 Mingꞌa nigi da aga waꞌ da rib muarutsan faingꞌ da ribarangan ini aga ruta mpada nigi. Da aga rut ribarangan impai gubuꞌ 7 imingꞌ igi sib da aga tangin ribarangan rai da aga yung ifa gamp tsiraꞌ Rom. 15 Rib muarutsan mpada Rom igi iringantin ibi aga yung sanab iba, da tuasarangan iyung iba da iwaꞌ da agai imingꞌ gamp faringꞌa bida Apius Mumai Gan Rantsa Nam Gin da gamp faringꞌa bida Ungar Ampi Gingꞌa Gin Iruꞌ da Bits*iwaꞌ da agai imingꞌ gamp faringꞌa bida Apius Mumai Gan Rantsa Nam Gin da gamp faringꞌa bida Ungar Ampi Gingꞌa Gin Iruꞌ da Bits — Gamp faringꞌa bida Apius Mumai Gan Rantsa Nam Gin imingꞌ ibi 64 kilomita i gamp Rom, da rib muarutsan igi fain ifawaꞌ igi. Da gamp faringꞌa bida Ungar Ampi Gingꞌa Gin Iruꞌ da Bits imingꞌ ibi 49 kilomita i gamp Rom, da rib muarutsan igi fain ifawaꞌ igi.. Gubuꞌ Paulus tsanganda ribigi da arangan irim dangki da Anutu da rinin yaba. 16 Gubuꞌ aga atangꞌa Rom, da gabman ini nifun i Paulus runtaꞌ mpada ungar mangan da garam singaari mangan muntida tayangꞌ arangan.
Paulus Ifis i Nan Imingꞌ Rom
17 Gubuꞌ iruꞌ da bits fada sib da Paulus inuꞌ garam Yuda gudzun rusan mpada Rom igi impruꞌ. Gubuꞌ ribarangan ba mpruꞌa ruan sib, da Paulus ini da ribarangan ibiani, “Raingꞌ ruas, dzi anungꞌ inang asub mangan i rasuda agi ribangꞌ ma wayada agi tafangꞌ rusangꞌ sanaban u. Da bitsintaꞌ, itangin dzi i karabus imingꞌ Yerusalem da irim dzi ifa garam Rom banginggan. 18 Da dzi munti i rib Rom nanggan rarudan da ribarangan itsangan ibi asub mangan wamingꞌ i dzi isangꞌ i ribarangan isa dzi funub u, ibinigi da ini tanginda dzi fadan. 19 Da bitsintaꞌ rib Yuda imunti sib i nan igi. Ibinigi da sanab mangan ruwamingꞌ i dzi, da dzi ni Kaisar runggan raruda dzi. Da bitsintaꞌ, dzi marangꞌ anungꞌ ifur i dzura nan da ampanggangꞌ mingꞌa garam manga maranggan u. 20 I wain arigi angu da dzi nuꞌ agam iba i dzi tsanganda agam da nida nan da agam. Dzi muaruts Arangan aru agi garam Israil santan rima marangꞌ gin ugu, i wain arigi angu da tsen idzur dzi ani.”
21 Da ribigi ini ibiani, “Aga anungꞌ iyu papiar mangan imingꞌ intap Yudia iyab i agu. Da rib Yuda aru badan ani mangan anungꞌ ifis i nan da agai da ini nan maisan iyab i agu u. 22 Da bitsintaꞌ aga ni ringanta i u uwayantam, i aga sruꞌ gin i ampan mingꞌa gamp gamp aga santan ini nan intiꞌ i utup faꞌ aru waꞌa wasaꞌ i agi igi.”
23 Ibinigi da ribarangan itaga gubuꞌ mangan da ribarangan ampi bingan iwaꞌ da Paulus iyus miamun ugu imingꞌ ungar aranga mpada gin igi. Mingꞌa tataꞌ da fasangꞌa idziang da arangan ifis i nan da iragi nan wasi i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman. Da mingꞌa Moses nanggan faidagin da profet ruas papiaran akaran, da arangan yintsaꞌ i raꞌa ribigi wangun i muarutsa bida Yisu igi Kristus, Garam Anutu Ragadan ugu. 24 Da ribigi faingꞌ imuaruts nan Paulus nidan igi. Da bitsintaꞌ faingꞌ anungꞌ imuaruts u. 25 Ribarangan yis ruan i nan wasaꞌ i runggan da idzarang da gubuꞌ Paulus nida nanggan bampan da ribarangan bida ani, “Marapayam Mararam ini nan nidzun bingan da agam tafam rusam imingꞌ profet Aisaia nifunggan ibiani:
26 ‘Wafan da garam utup aruani, da wani da ribarangan nabiani,
“Agam bungꞌ aringant i nan maiꞌ maiꞌ, da bitsintaꞌ agam wasangꞌ i sruꞌa i wainggan u.
Agam bungꞌ atsanga nam maiꞌ maiꞌ, da bitsintaꞌ agam wasangꞌ i tsanganda nam ratar u.”
27 Garam utup aruani wangun ibabampaf sib, da ringan ibugin i ringanta i nan, da igampam maran sib,
i ribarangan maran anungꞌ tsanganda nam ratar, da ringan anungꞌ ringanta i nan, da anungꞌ sruꞌa i wainggan i gan wangunggan,
da parima i ruan badan da dzi, da dzi nanga ribarangan waꞌa bini u.’Ais 6:9-10; Mt 13:14
28 “Ibinigi da dzi ni agam sruꞌa gin bida ani, Anutu itangin nanggan rima garam sib da tipa uda sinungꞌ nam maisan ugu ifan da garam utup faingꞌ da bungꞌ aringantin.” 29 †Mingꞌa papiar ratar fain da nan bida ani imingꞌ ampap 29 ani: Paulus nida nan igi sib, da rib Yuda igi itangin arangan rai da ifan, da yudzungꞌ i nan da ruan da isu ufuai.
30 Paulus inang da isub moni i mpada garam manga ungaran da impa gin isangꞌ udzuf iruꞌrun. Da inang da yis yaring i rib santan aru bada i tsanganda arangan. 31 Arangan inang da ifis i nan i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman da yutus garam i Nifutsarif Yisus Kristus nanggan. Arangan anungꞌ irat i fisa i nan igi u, da garam mangan anungꞌ imunti sib i arangan u.

*28:15: iwaꞌ da agai imingꞌ gamp faringꞌa bida Apius Mumai Gan Rantsa Nam Gin da gamp faringꞌa bida Ungar Ampi Gingꞌa Gin Iruꞌ da Bits — Gamp faringꞌa bida Apius Mumai Gan Rantsa Nam Gin imingꞌ ibi 64 kilomita i gamp Rom, da rib muarutsan igi fain ifawaꞌ igi. Da gamp faringꞌa bida Ungar Ampi Gingꞌa Gin Iruꞌ da Bits imingꞌ ibi 49 kilomita i gamp Rom, da rib muarutsan igi fain ifawaꞌ igi.

28:27: Ais 6:9-10; Mt 13:14

†28:29: Mingꞌa papiar ratar fain da nan bida ani imingꞌ ampap 29 ani: Paulus nida nan igi sib, da rib Yuda igi itangin arangan rai da ifan, da yudzungꞌ i nan da ruan da isu ufuai.