3
Djesuy ḏukmaraŋala goŋ-dhoṯnha yolŋunha Nhinanhamirriy Waluy
(Matthew 12:9-14; Luke 6:6-11)
1 Ga beŋurudhi ŋayi Djesu roŋiyina bala Jewwala bukumirriyanhalili buṉbulili Ga ŋunhili ŋayi maḻŋꞌmaraŋala yolŋunha goŋ-dhoṯnha. 2 Ga ŋunhili gana Pharisees mala dhärra-dhärrana ga dharr-bitjarra walala ŋanya gana nhäŋala Djesunha wanha balaŋu ŋayi dhu ḏukmarama yolŋunha Nhinanhamirriy Waluy marr ga walala dhu ŋanya rom nyamirꞌyun Djesunha malŋ'marama.
3 Bala ŋayi Djesu wäthurruna ŋurukiyi goŋ-dhoṯku yolŋuwa bitjarra, “Go marrtji räli, dhiyala dhärri gumurrŋura, marr ga bukmakthu yurru nhäma.”
4 Bala ŋayi Djesu waŋana ŋurukiwurruŋgu Phariseesku mala bitjarrana, “Nhaltjan ga limurruŋgu romdja waŋa dhiyaku ŋunhi Nhinanhamirriwa Waluwa? Nhä muka dhuwala dhunupanydja limurru dhu ŋamakurrunydja djäma yolŋuwa balanyamirriy waluy, wo limurru dhu ga yätjkurruna djäma? Nhaltjan ŋarra dhu yolŋunha walŋakuma, wo bumana murrkayꞌkumana, muka?” Ga walalanydja Phariseestja mala bäyŋuna nhakuna buku-bakmaranha nhanŋu.
5 Bala Djesuynydja gana nhäŋalana yolŋunha mala, ga mirithina ŋayi walalaŋgu ŋunhi maḏakarritjthina ga warguyurruna manapara bili walala ŋunhi ŋayaŋu-ḏälmirri. Ŋunhi walala gana romgu yana nhakuna mirithina malthurruna. Bala ŋayi Djesu waŋana ŋurukiyi goŋ-dhoṯku bitjarrana, “Maꞌ goŋ-djarryurruna!” Bala ŋayi ŋunhi yolŋu goŋ djarryurruna bala manymakthinana dhunupayinana yana. 6 Bala Phariseestja mala marrtjina ḻatjuwarrꞌyurrunana, ga ŋunhalana bala walala ḻuŋꞌmarahamina wiripuwurru yolŋuꞌyulŋu mala, King Herodku ŋaḻapaḻmirri ŋurru-warryunamirri mala. Ga ŋunhilidhina walala gana waŋanhaminanydja bunharawa nhanŋu Djesuwanydja.
Djesuy ḏukmaraŋala dharrwa yolŋunha mala
7-8 Waŋganydhunydja waluy Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu marrtjina bala yindilili guḻunꞌlili Galileelilina. Ga dharrwa yolŋu mala malthurruna nhanŋu bili walala ŋäkula ŋunhi nhä ŋayi gana Djesuy nhakuna djäma. Ga yolŋu mala ŋunhi marrtjina baladhi Galileeŋuru makarrŋuru ga Judeaŋuru makarrŋuru ga Idumeaŋuru makarrŋuru. Ga wiripunydja ŋunhi yolŋu mala marrtjina beŋuru wäŋaŋuru Jerusalemŋuru ga Sidonŋuru ga Tyreŋuru. Ga dharrwa wiripu yolŋu mala marrtjina beŋuru Jordanŋuru yurru galki dhimurruŋuruna. Ga bukmak gana ḏuk-ḏukmirriyina walala dhu walalawuy yana nhäma ŋanya Djesunha.
9-10 Ga dharrwanha ŋayi gana Djesuy ḏukmaraŋala, ga dharrwa yolŋu mala gana ḏuk-ḏukmirriyina walala dhu ŋanya ŋayathama, marr ga walala dhu ŋamathirri. Bala yolŋunydja mala marrtjina galkithinana, ḏur-ḏuryunmina marrtjina ŋunha galkikurruna nhanukalaŋawurruna. Bala ŋayi Djesu waŋanana nhanukalaŋawa malthunamirriwala bitjarrana, “Marthaŋay walala ŋarraku mänŋu, bili bäyŋuna ŋarraku dhuwala dhaḻakarrnydja. Ŋunha yolŋuy malaŋuy ŋarranha marrtji djorkumana, ŋarra dhu marthaŋaylilina ŋalꞌyun.”✡3:9-10:Mark 4:1; Luke 5:1-3 11 Ga wiripu birrimbirr yätjmirri yolŋu mala baladhi marrtjina. Ga ŋunhi walala nhäŋala ŋuriŋuwurruy Djesunha, bala birrimbirryu mala gana djalkthurruna ŋunhiyi yolŋunha mala munathalili yatjurrunana gana bitjarra, “Nhe dhuwala Godku Gäthuꞌmirriŋu.”
12 Yurru ŋayi walalanha dhurrwara mukmaraŋala, “Yakana nhuma dhu dhuwala yolŋuwalanydja walalaŋgala ḻakarama, yol Ŋarra dhuwala!”
Djesuy mala-djarrꞌyurruna 12-nha malthunamirrinha mala
(Matthew 10:1-4; Luke 6:12-16)
13 Bala ŋayi Djesu marrtjina ŋalꞌyurruna bukulili ga wäthurruna ḻurrkunꞌku yana ḏirramuwa mala ŋunhi walalaŋgu ŋayaŋu nhakuna dhä-manapan nhanukala Djesuwala. 14 Ga mala-djarrꞌyurrunanydja ŋayi ŋunhi 12-nha yana bala nhanŋu walala gana malthurrunana yana bitjarra bili, ŋunhi djuyꞌyunamirri mala nhanŋu Ga marrtjinydja walala gana bawalamirrilili wäŋalili dhäwuwa ḻakaranharawa Godkalaŋawuynha yolŋuwala malaŋuwala. 15 Ga gurrupara ŋayi walalanha ganydjarr, marr ga walala dhu ga yätjkurrunha birrimbirrnha mala dhawaṯmarama yolŋuwalaŋaŋuru.
16-19 Ga dhuwala mala ŋunhi yolŋunydja gamꞌ
Simon (ŋunhi Djesuy ŋanya yäku nhirrpara Peter)
ga James
ga John, dhuwala maṉḏa Zebedeewa gäthuꞌthumirriŋu maṉḏanha. (Ga Djesuy maṉḏanha wiripu yäku gurrupara, ‘Boanerges’ mayaliꞌ ‘Murryuꞌmurryunamirri.’)
ga Andrew
ga Philip
ga Bartholomew
ga Matthew
ga Thomas
ga James (Alphaeusku gäthuꞌmirriŋu)
ga Thaddaeus
ga Simon, (ŋunhi ŋayi gana malthurruna Zealot malaŋuwa)*3:16-19 b: Dhuwala Zealot yolŋu mala gana gänaŋꞌthunmina bala Rome ŋuru Governmentŋuru romŋuru mala.
ga Judas Iscariot (ŋayina ŋunhi yolŋu dhuwala mulkuruyina Djesuwa.)
Rom-marŋgikunhamirriy mala nyamirꞌyurruna Djesunha
(Matthew 12:22-32; Luke 11:14-23; 12:10)
20 Yo, Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu yarrku-yarrkupthurruna beŋuru bukuŋuru. Marrtjinanydja walala bala gulŋiyinana balaꞌlilina. Ga bitjarra bili yolŋunydja mala ḻuŋꞌthurruna dharrwa mirithirri, ga bäyŋudhinana walalaŋgu ŋunhi walunydja ŋathawa ḻukanharawa Djesuwa ga malthunamirriwa nhanukalaŋawa. 21 Ga ŋunhi Djesuku gurruṯmirri mala nhanŋu walala gana ŋäkula nhä mala ŋayi djäma, bala walala waŋanhminana bitjarra. “Go ŋunha Djesu marrtji babaꞌyunna djämay malaŋuy!” bitjarra Bala gurruṯmirri mala nhanŋu marrtjina marr ga walala dhu gaḏayman ŋanya wäŋalilina. Walala dhu ga walalawuynha nhanŋu nhakuna djäga.
22 Manymak, ga rom-marŋgikunhamirri mala bunana beŋuru Jerusalemŋuru ga bitjarra bili walala Djesunha nhäŋala, bala bitjarrana walala waŋana, “Way, walala, yaka nhuma dhu ga malthun, bili ganydjarrnydja ŋayi ŋuli ga dhuwali märrama Satanguŋu ŋunhi ŋayi buŋgawa dhiyaku yätjkurruwa birrimbirrgu malaŋuwa, ga wiripu ŋayi yäku Beelzebulnha. Ga balanyaraynha ŋayi ŋuli ga dhuwali yätjkurrunydja birrimbirr malaŋunha dhawaṯmarama.”✡3:22:Matthew 9:34; 10:25
23 Ga ŋayi Djesu marŋgithina ŋunhi nhaltjarra walala gana waŋana, bala ŋayi wäthurrunana walalaŋgu. “Go räli walala marrtji ga buthuru-bitjurru ŋarraku,” bitjarra. Bala ŋayi walalaŋgu dhäwuna ḻakaraŋala marr ga dhu buḻarryunna. Ga bitjarra ŋayi waŋana gamꞌ, “Nhaltjanna ŋayi ŋuli ŋunhi Satandhu buma Satannha yana? Dhuwala mayaliꞌmiriwnha rom. 24 Ga ŋäku walala! Ŋunhi dhu ga yolŋu mala bunhamirri waŋganybuynydja wäŋapuy, walalanydja dhu ganydjarrmiriwyirrina bala malanydja dhu dhawarꞌyunna. 25 Ga ŋunhi dhu waŋgany bäpurru yolŋu mala bitjandhi bili bunhamirri, bala gurruṯumirrinydja mala dhu barrkuwatjthirrina, bala dhawarꞌyunna. 26 Ga balanya bili, ŋunhi dhu ga Satandhu buma nhanŋuwuy ŋayi malanha, bala bukmaknha dhu ŋunhi ganydjarrmiriwyirrina bala bäyŋuyirrina, dhawarꞌyuna dhu!
27 Ga ŋäkuna walala dhuwala mayaliꞌmirri dhäwu ŋarra dhu ḻakarama: Waŋgany yolŋu djälthina ŋayi dhu girriꞌ manaŋirri beŋuru ḏälwala yolŋuwala. Ga ŋurruŋunydja ŋathili ŋayi garrpira ŋunhidhi ḏälnha yolŋunha, ga yorruna ŋayi girrinyꞌtja mala nhanŋu wapmaraŋala.
28 Dhuwala wiripu yuwalk yana dhäruk ŋarra dhu ḻakarama: Ŋuli nhe dhu yätjkurrukuma waŋa nhanŋu Godku, maku ŋayi dhu Godthu nhuŋu bäy-ḻakarama. 29 Ga ŋuli dhu nhe yätjkurrukuma waŋa nhanŋu Dhuyu-Birrimbirrgu, ŋayinydja dhu Godthu bäyŋuna nhuŋu bäy-ḻakarama, ga yäna bili ga wäŋa dhu boŋguŋu dhuwala dhawarꞌyurru!”✡3:29:Luke 12:10
30 Ga bitjarrana ŋayi ŋunhi Djesunydja waŋana bili walala nhanŋu ŋunhi bitjan waŋa, “Dhuwala yolŋu yätjkurrumirri birrimbirrmirri.”
Yolŋu mala gana malthurruna Godku
(Matthew 12:46-50; Luke 8:19-21)
(Matthew 12:46-50; Luke 8:19-21)
31 Ga beŋurudhi Djesuwa ŋäṉḏiꞌmirriŋu ga wäwaꞌmirriŋu mala nhanŋu gana ḻarruŋala. Bala walala gana dhärra-dharranana warraŋul ŋunhilidhi buṉbuŋura ŋunhi wanhami ŋayi gana marŋgikuŋala yolŋunha malaŋunha. Ga yänguŋala walala yolŋunha gaḏaymanarawa nhanŋu Djesuwa. 32 Ga balanyamirriynydja ŋayi Djesuynydja gana marŋgikuŋala yolŋunha mala. Bala ŋunhi yolŋunydja marrtjina, bala bitjarrana waŋana, “Dhuwala ŋäṉḏiꞌmirriŋu nhuŋu ga wäwaꞌmirriŋu mala ga ḻarruma nhuŋu,” bitjarra.
33 Bala ŋayi Djesu bitjarrana waŋana, “Yol mala dhika ŋarraku gurruṯumirrinydja?”
34 Bala ŋayi marrtjina nhäŋalana ḻiwꞌmaraŋalana ŋunhiyi yolŋunha mala ŋunhi marrtjina nhinaꞌnhinana. Bala ŋayi bitjarrana waŋana, “Dhuwala mala ŋarraku ŋäṉḏiꞌmirriŋu ga wäwaꞌmirriŋu mala. 35 Ŋunhi yolŋu ŋayaŋu-malthunamirri Godku ŋayaŋuwa, ŋunhiyina ŋarraku galkipuynydja gurruṯumirri.”

✡3:9-10 3:9-10:Mark 4:1; Luke 5:1-3

*3:16-19 3:16-19 b: Dhuwala Zealot yolŋu mala gana gänaŋꞌthunmina bala Rome ŋuru Governmentŋuru romŋuru mala.

✡3:22 3:22:Matthew 9:34; 10:25

✡3:29 3:29:Luke 12:10