11
Djesu bunana Jerusalem
(Matthew 21:1-11; Luke 19:28-40; John 12:12-19)
1 Yo, Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu marrtjina waṉḏina bala. Ga ŋunhi walala marrtjina Jerusalemlilinydja ga ŋunhi walala marrtjina bukuy ŋayathaŋala märrmaꞌ wäŋa yäku Bethphage ga Bethany ŋunhalana bukuŋurana yäkuŋura Olives.*11:1: Ga yäkunydja ŋayi ŋunhi bukunydja ‘Olives’, bili gana dharrwa mirithirri Olives mala dhakal ŋuthara ŋunhilidhi bukuŋura bala walala ŋuli ganha wiyikaꞌna birrirriyuna dhakalŋuru. Ga beŋurudhi bukuŋuru ga bala Jerusalemlili galkina. 2 Bala Djesuy waŋana märrmaꞌnha malthunamirrinha maṉḏanha bitjarra, “Gatjuy marrtjina maṉḏa. Ga ŋunhi nhuma dhu ŋunhilidhi wäŋaŋura buna, ga maḻŋꞌmarama nhuma dhu warrakanꞌnha yäku donkey dhärra dhu ga garrpiꞌyunawuy dharpaŋura. Yurru ŋunhi donkeynha maṉḏa dhu gämana, yaka ŋula yolŋu ŋayi ŋäthili nhinanha nhanukala. Ga yupmarama nhuma dhu rakiꞌ, bala gämana rälina ŋarrakalana. 3 Ga ŋuli dhu yolŋuy nhumalanha dhä-birrkaꞌyun, ‘Nhaku nhuma ga dhuwali donkeynha yupmarama?’ bitjandja, nhumanydja dhu bitjan waŋa, ‘Garray ŋunha dhiyaku djälthina, ga yalala ŋayi dhu ruŋanmarama nhuŋu.’ ”
4 Ga ŋunhi maṉḏa marrtjinanydja bala nhäŋalana ŋunhi donkeynha, yurru yothu, dhärrana gana garrpiꞌyunawuy gumurrŋura wäŋaŋura. 5 Bala ŋunhi yolŋuy malaŋuy dhä-birrkaꞌyurruna maṉḏanha bitjarrana, “Way! Nhaku nhuma ga dhuwali donkey yupmarama?”
6 Ga maṉḏanydja waŋana, “Garray dhuwala dhiyaku djälthina, ga yalala ŋayi dhu roŋanmarama.” Bala walala nhakuna dhayuŋalana. 7 Bala maṉḏa gäŋalana ŋunhi donkeynha Djesuwalana. Ga ŋunhalanydja walala marrtjina dhurrꞌthurryunawuy mala walalaŋguwuy walala ŋalꞌmaraŋalna donkeylilina ḏiltjilili, bala ŋayi Djesunydja ŋalꞌyurrunana nhanukala ḏiltjililina bala marrtjinana Jerusalemlilina.
8 Ga dharrwaynha marrtjina ŋunhi yolŋuynydja malaŋuy rulwaŋdhurruna dhurrꞌthurryunawuy walalaŋguwuy walala dhukarrlili. Ga wiripuwurruy yolŋuy malaŋuy marrtjina gulk-gulkmaraŋala marwat guḻwirri, ŋunhi marrtjina dhärraꞌtharra dhukarrkurru. Bala walala marrtjina dhukarrlilina rulwaŋdhurruna marr ga dhu ga ŋunhi donkey gayanhꞌthakurru marrtji.†11:8 Rom walalaŋgu gana ŋorrana walala dhu bitjan goŋmirriwa yolŋuwa gumurr-ŋamathirri. Ga wiripu yolŋu mala gana marrtjina gumurrkurru, ga wiripuwurru mala dhuḏikurru gana marrtjina. 9 Ga bitjarra walala marrtjina ŋunhi yatjunminanydja,
“Yo yo-o-oy! Hosanna! God marrkapmirri, dhuwala ŋanapurru ŋuli ga wokthun yana nhuŋu!
Dhuwalana ŋayi ga marrtji Godkala yäkukurru.
Ŋayi ŋunhi Godthu ŋanya yänguŋala, ga dhuwana ŋayi rälina marrtjina.✡11:9:Psalms 118:26
10 Yo, Napurru ga dhiyaku galkurruna, ŋunhi Rom dhu buna boŋguŋu, ŋunhi nhanukala, limalaŋgu bäpawa baman'puy King Davidkala, napurrunydja ŋunha Romnha ŋanya gana märr-ŋamathirri ga ŋunha napurrunydja gana märr-ŋal'yurruna.
God, ŋunha djiwarrꞌŋura nhenydja dhuwala yindi!”
11 Ga ŋunhi walala Djesu ga malthunamirri mala nhakuna bunana ŋunhala Godkala Buṉbuŋura bala ŋayi marrtjina nhäŋa-nhäŋalana ḻiwꞌmaraŋalana, bukmak yana ŋunhi mungurr malanha ŋunhilidhi ḻoluŋura, ŋunhi marrtjina dhärrana ḻiwꞌmaraŋala. Bala walunydja ŋunhi gulŋiyinana, bala ŋayi Djesuy gunharrayurruna ŋunhidhi buṉbu bala roŋiyinana marrtjina balana Bethanylilina, walala nhanŋu 12 malthunamirri mala.
Djesuy waŋana dharpanha ḏälyu dhärukthu
(Matthew 21:18-19)
12 Ga wiripuŋuynha waluy djaḏawꞌyunamirriy Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu marrtjina beŋuru Bethanyŋuru balana Jerusalemlilina. Ga gandarrŋura bala Djesu djaṉŋarrthinana. 13 Bala ŋayi nhäŋalana dharpa dhärrana gana galiꞌŋura dhukarrŋura. Ŋunhiyinydja dharpa balanya nhakuna muthirꞌ. Ga marrtjina ŋayi galkithina dhakalku maḻŋꞌmaranharawa yurru bäyŋuna. Yo, marwattja dharrwa gana gorruŋala yurru dhakalnydja bäyŋu, bili bäyŋu nhakuna walunydja borumthinyarawa. 14 Bala ŋayi Djesuy ḏälyu dhärukthu waŋana ŋurukiyi dharpawa bitjarrana, “Bäyŋuna dhu yolŋuy bulunydja nhokuŋu dhakal ḻuki!” bitjarra.
Ga walalanydja ŋunhi malthunamirriy malaŋuy nhanukala ŋäkulana ŋanya balanyalili waŋanhalili.
Djesuy ḏarrtjalkkuŋala Godku Buṉbu Dhuyu
(Matthew 21:12-17; Luke 19:45-48; John 2:13-22)
15 Bala Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu marrtjina wäŋgaŋalana balana Jerusalemlilina. Ga bulunydja ŋayi marrtjina balana nhakuna Godkalana Dhuyulili Buṉbulili. Ga ŋunhilidhi djinaga ḻoḻuŋura, yolŋuy malaŋuy marrtjina warrakan malanha wuŋuḻiꞌyurruna. Ga wiripu walala gana bilmaranhamina ŋunhilidhi rrupiya. Ga wiripuŋuy yolŋuy malaŋuy walala gana rrupiya malanha buku-djulkmaranhamina ŋunhi walala gana wiripunydja goŋ-djuḻuḻꞌꞌyurruna, manaŋina manapara. Bala ŋayi Djesuy walalanha bukmaknha yana dhawaṯmaraŋala beŋurudhi mungurrŋuru, djalkthurruna ŋayi marrtjina walalaŋgu balaꞌpala, rrupiya manapara ga nhinanhawuy mala walalaŋgu.‡11:15: Ga bitjarra walalanydja gana buku-djuḻkmaraŋala rrupiyanydja. Dhuwali nhumanydja ŋanꞌ Rome rrupiya märraŋala, ga rälina gurrupara Jewwa rrupiya bitjarra, marr ga walala dhu ŋuruŋudhi wuŋuḻiꞌyun ŋunha buŋgawanha mala ŋunhi Godkalaŋaŋuru Dharrpalgu Buṉbuwa. Yurru walala gana ŋunhi ŋunhiliyi Godkala Dharrpalŋura Buṉbuŋura nhakuna djäma. 16 Ga gulmaraŋala ŋayi gana yolŋunha mala girriꞌŋuru gänhaŋuru, ŋunhi walala gana ŋunhatjarradhi djinagaꞌwurru ḻäy-djulkmarama dhuyukurru marrtji. 17 Bala ŋayi Djesuy gana walalanha marŋgikuŋalana bukmaknhana yana bitjarra, “Bamanꞌ ŋäthili ŋayi God waŋana nhanukala djawarrkmirriwala yolŋuwala ŋayi dhu wukirri dhäruk djorraꞌlili bitjarra, ‘Godku Buṉbu dhu ga dhärra bukmakku bäpurruwa yolŋuwa buku-ŋalꞌyunarawa.’ Ga nhumanydja ga djambi dhuwali Buṉbunha, yanapi dhuwali ḻuŋꞌthunamirriwa manaŋamirriwa buṉbu.”✡11:17:Isaiah 56:7; Jeremiah 7:11
18 Ga ŋunhi ŋurruḏawalaŋuy ga rom-marŋgikunhamirriy walala ŋäkula ŋanya Djesunha ŋunhi nhä ŋayi waŋana, bala walala mirithina ŋayaŋu-yätjinana. Bala walala marrtjina waŋanhaminana ḻarruŋala manapara dhukarrku nhaltjan walala dhu buma Djesunha dhiŋganhamarama murrkaykuma, yurru walala gana barrarina nhanŋu bili bukmak yolŋu mala gana mirithina märr-maŋmaŋdhurruna nhanŋuwuy marŋgikunharawa, bala ŋayi Djesu ŋunha yolŋu malaŋanha gana walalanha marŋgikuŋalana.
19 Ga ŋunhi walu nhakuna gulŋiyina bala walala marrtjinana Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu beŋuru Jerusalemŋuru balana Bethanylilina.
Ŋäŋꞌthurruna Godnha märr-yuwalkthinyamirriy ŋayaŋuy
(Matthew 21:20-22)
20-21 Ga djaḏawꞌyunamirriy waluy ŋayi Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu roŋiyinana balana Jerusalemlilina. Ga gandarrŋura walala djulkmaraŋala ŋunhiyi dharpa ŋunhi ŋayi Djesu gana waŋana nhakuna ḏälyu dhärukthu. Ga walalanydja ŋunhi ganyimꞌthurruna, bili walala nhäŋala dharpa räwaknha gana dhärrana, dhiŋganhawuy, beŋuru bili marwatŋuru ga baṯ-ŋayathaŋala ŋunha gurrkurr. Bala ŋayi Petery dhäruknha guyaŋana Djesunha ŋunhi nhaltjarra ŋayi gana waŋana ŋurukiyi dharpawa. Bala Peternydja waŋana bitjarrana, “Marŋgikunhamirri, dhuwalina ŋunhi dharpanydja räwaknha ga dhärra, dhiŋganhawuynha, ŋunhi nhe ḏälyu dhärukthu waŋa!”
22 Ga ŋayi Djesu bitjarra waŋana, “Nhuma dhu Godnha märr-yuwalkthirri. 23 Ga ŋuli nhuma dhu yuwalkkuma märr-yuwalkthirri warrpamꞌthu yana ŋayaŋuy, ga yaka nhakuna märr-djuḻkthun, nhumanydja dhu waŋa dhuwala buku wäŋa ŋayi dhu rurꞌyun bala gapulili moṉuklilina ḻupthun. Ŋayinydja dhu Godthu giṯmaramana yana ŋunhiyinydja buku.✡11:23:Matthew 17:20; 1 Corinthians 13:2
24 Yo, yaka walala moŋunydja. Ŋunhi nhuma dhu yuwalkkuma yana märr-yuwalkthirri, nhenydja ŋäŋꞌthurru ŋanya bawalamirriwa, ga ŋayinydja dhu gurrupan yana nhuŋu. 25-26 Ga ŋunhi nhe dhu bukumirriyama, ŋurruŋunydja ŋathili guyaŋi: Ŋuli nhuna yolŋuy nhakuna ŋayaŋu-miḏikuŋala, marrtji ŋathili ga buni nhanŋu ga bäy-ḻakaraŋuna, yakana guyaŋi nhe dhu marrtji nhanŋu marimirri. Ga ŋuli nhe dhu bitjandja djäma, ŋayinydja dhu Godthu bäy-ḻakaramana nhuŋunydja nhä malanha yätjkurru ŋunhi nhe gana djäma. Nhenydja walalaŋgu ŋathili bäy-ḻakaraŋu, ga yorruna bukumirriyaŋu Godkalanydja.”✡11:25-26:Matthew 6:14-15
Ḏilkurruwurruy gana dhä-birrkaꞌyurruna Djesunha
(Matthew 21:23-27; Luke 20:1-8)
27 Ga ŋunhi walala bunana Jerusalemdja bala dhunupana walala gulŋiyinana baladhi ḻoḻulili ŋunhi gana dhärrana Godku Dharrpal Buṉbu. Ga walalanydja ŋurruḏawalaŋu mala ga Jewwa ŋurru-warryunamirri mala ga rom-marŋgikunhamirri mala bunana nhanŋu, 28 bala walala gana dhä-birrkaꞌyurrunana Djesunha, “Go, ḻakaraŋu dhunupa napurruŋgu, yolthu nhuna waŋana dhiyaku buṉbuwa ḏarrtjalkkunharawa? Yolthu nhuna waṉa-nhirrpara?”
29 Yurru ŋayi Djesunydja marŋgithina ŋayaŋuwa walalaŋgu. Bala ŋayi bitjarrana buku-bakꞌmaraŋala, “Ŋarra ŋathili nhumalanha dhu ŋäŋꞌthun. Nhuma ŋathili ŋarraku ḻakaraŋu, ga yorruna ŋarra dhu nhumalaŋgunydja ḻakarama. 30 Marŋgi nhuma Johngu, ŋunhi Buku-ḻupmaranhamirri yolŋu? Yolthu ŋanya ŋunhi waṉa-nhirrpara yolŋuwa walalaŋgu buku-ḻupmaranharawa? Godthu, wo yolŋuy?”
31 Bala walala gana bitjarrana waŋanhamina, “Way, nhaltjan limurru dhu buku-bakmarama nhanŋu? Ŋunhi limurru dhu bitjan waŋa, ‘Godthu ŋanya ŋunhi waṉa-nhirrpara’ bitjarra, ga ŋayi dhu Djesu bitjan waŋa, ‘Ga nhaku nhuma ŋunhi nhanŋu Johngu bäyŋu nhakuna märr-yuwalkthinya dhärukku?’ 32 Ga ŋunhi limurru dhu bitjandja waŋa, ‘Yolŋuy malaŋuy ŋanya ŋunhi waŋana ŋurukiyi djämawa,’ bitjandja, walalanydja dhu yolŋu mala maḏakarritjthirrina, bili walala marŋgi ŋunhi dhuwala Johndja Godku djawarrkmirri yolŋu.”
33 Bala walala bitjarrana buku-bakmaraŋala, “Bäyŋu napurru dhuwala marŋgi!”
Ga yorruna ŋayi Djesu walalaŋgu buku-bakmaraŋala bitjarra, “Ŋarranydja dhu yakana nhumalaŋgu ḻakarama yolthu ŋarranha nhakuna waṉa-nhirrpara.”

*11:1 11:1: Ga yäkunydja ŋayi ŋunhi bukunydja ‘Olives’, bili gana dharrwa mirithirri Olives mala dhakal ŋuthara ŋunhilidhi bukuŋura bala walala ŋuli ganha wiyikaꞌna birrirriyuna dhakalŋuru. Ga beŋurudhi bukuŋuru ga bala Jerusalemlili galkina.

†11:8 11:8 Rom walalaŋgu gana ŋorrana walala dhu bitjan goŋmirriwa yolŋuwa gumurr-ŋamathirri.

✡11:9 11:9:Psalms 118:26

‡11:15 11:15: Ga bitjarra walalanydja gana buku-djuḻkmaraŋala rrupiyanydja. Dhuwali nhumanydja ŋanꞌ Rome rrupiya märraŋala, ga rälina gurrupara Jewwa rrupiya bitjarra, marr ga walala dhu ŋuruŋudhi wuŋuḻiꞌyun ŋunha buŋgawanha mala ŋunhi Godkalaŋaŋuru Dharrpalgu Buṉbuwa. Yurru walala gana ŋunhi ŋunhiliyi Godkala Dharrpalŋura Buṉbuŋura nhakuna djäma.

✡11:17 11:17:Isaiah 56:7; Jeremiah 7:11

✡11:23 11:23:Matthew 17:20; 1 Corinthians 13:2

✡11:25-26 11:25-26:Matthew 6:14-15