13
Djesuy ŋäthilimirriyaŋala ḻakaraŋala mari ŋurukiyi Dhuyuwa Buṉbuwa
(Matthew 24:1-2; Luke 21:5-6)
1 Bala Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu marrtjina dhawa-dhawaṯthurruna beŋuru ŋunhi Godkalaŋaŋuru Dhuyuŋuru Buṉbuŋuru. Bala waŋganydja yolŋu waŋana bitjarra, “Way Marŋgikunhamirri, nhäŋu ŋathili dhuwala, ḻatju dhuwala buṉbu, Nhäna dhuwala guṉḏanydja malanha yindimirri mirithirri, muka?”
2 Ga Djesunydja waŋana bitjarrana, “Dhuwala nhuma ga nhäma ḻatju buṉbu, dhuwalanydja dhu bakthurru. Ga bäyŋuna dhu bulunydja dhiyala dhärri. Bala ḻukunydja mala dhu ŋoylilina galkirri.”
Djesuy gana ḻakaraŋala nhalayaku dhu boŋguŋu walu dhä-dhawarꞌyurru
(Matthew 24:3-14; Luke 21:7-19)
3 Bala walala ŋunhi Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu marrtjinana balana bukulilina yäkulili Oliveslili ŋunhi maṉḏa gana nhänhamina Godku Dhuyu Buṉbu, ga ŋunhilidhi walala gana ŋunhi nhinananydja. Bala walala guwatjmara ŋanya Djesunha Petery, Jamesthu, Johndhu, ga Andrewy bala dhä-birrkaꞌyurrunana, 4 “Marrkapmirri, ŋathili napurruŋgu ḻakaraŋu dhunupayaŋu, nhä nhe gana ḻakaraŋala. Nhätha dhu yolŋuy dhuwala buṉbunha bakmara, ga nhaliynha napurru dhu boŋguŋu ŋunhi marŋgithinydja?”, bitjarra.
5 Ga ŋayi Djesu waŋana, “Djäga walala marrtji, marr ga dhu yaka nhumalanha yolŋuy mayaliꞌ-bilkthun. 6 Dharrwa yolŋunydja mala dhu boŋguŋu yäkukala ŋarrakala buni ga biyaku ḻakaranhamirri, ‘Ŋarranydja dhuwala Maŋutji-dhunupayanhawuy yolŋu,’ ga dharrwanhana yolŋunha walala dhu gi ŋunhi boŋguŋu mayaliꞌ-bilkthurru. 7 Ga maripuynydja nhuma dhu boŋguŋu ganydjarrnydja ŋäku. Ga dharrwa yolŋu mala dhu boŋguŋu buni bala dhäwu-gänhamirrina wiripuŋuwuynha maripuy. Yurru nhumanydja dhu yaka ŋoy-gärri ŋurukiyi mala dhäwuwa, ŋan? Maripuynydja nhuma dhu gi dhäwu nhakuna ŋäku yana, galkilili ga barrkulili, yurru ŋunhiyinydja bäyŋu yana dhawarꞌyunamirri walu. 8 Ga Waŋgany bäpurru yurru mari buni wiripuŋuwa bäpurruwa. Ga waŋganybuy ŋurruḏawalaŋupuy wäŋapuy mari buni wiripuŋulili wäŋalili. Bala dhu ŋunhi wäŋanydja dhuwala marrmarryurruna, biṉḏa-barrꞌparryurruna. Ga ŋathanydja dhu dhawarꞌyurruna bawalamirriy waluy, ga yolŋunydja dhu mirithina djaṉŋarrdhi. Ga biyaku ŋayi dhu ŋunhi boŋguŋunydja maḻŋꞌthurru gam: Nhakuna ŋuli miyalkthu ŋurru-djirrꞌyunna ŋämaꞌŋamana rerri yothupuy dhawal-guyaŋanhawuy.
9 Djägana walala nhumalaŋguwuy nhuma, marr ga nhumala dhu ga girri'ŋamathirrina nhinana. Yolŋunydja mala nhumalaŋgu dhu ŋurru-bilꞌpilyurru bili nhuma ŋuli ga ŋunhi ŋarraku malthun. Ga ŋayathulu nhumalanha walala dhu gi bartjunmaraŋuna nhumalanha ŋunhala buṉbuŋura. Ga dhärranhamaraŋu nhumalanha walala dhu bura yana gumurrlili buŋgawawala ga Governmentkala yolŋuwala malaŋulili, ga balanyamirriynha nhe boŋguŋu gi ŋarranhanydja ḻakaraŋu yolŋuwala mala. 10 Yo ŋurruŋunydja dhu gi dhuwala bukmakthu bäpurruy dhäwu ŋathili ŋamakurru ŋäku. 11 Yo, yolŋuynydja walala dhu nhumalanha boŋguŋu ḏapmaraŋuna bala gäŋuna dhä-birrkaꞌyunarawana, yurru nhumanydja dhu yakana warguyurru nhalayaku nhuma dhu waŋi. Ŋayina dhu ŋunhi Dhuyu-Birrimbirryu nhumalanha dhäruk-gurrupulu waŋanharawa.✡13:9-11:Matthew 10:17-20; Luke 12:11-12
12 Ga wäwaꞌmanydji dhu bunhamirri rakunygunhamirri yana. Ga biyaku bili dhu bäpaꞌmirriŋuy buŋu nhanŋu djamarrkuḻiꞌnha. Ga djamarrkuḻiꞌ dhu boŋguŋu ŋapa-bilyurru ŋäṉḏiꞌmirriŋuwa ga bäpaꞌmirriŋuwa, yolŋunhana maṉḏaŋgu ŋuriŋi dhu goŋ-gurrupulu dhiŋganarawa. 13 Ga dharrwana yolŋunydja mala dhu nhumalaŋgu maḏakarritjthi, bili nhuma ŋuli ga malthun ŋarraku. Ga ŋunhi nhe dhu gi ḏäl yana dhärri ga yaka djawaryurru, ŋayinydja dhu Godthu nhuna walŋakuŋuna.”✡13:13:Matthew 10:22
Yätjkurrunydja dhu maḻŋꞌthurru Godkala Dhuyuŋura Buṉbuŋura
(Matthew 24:15-28; Luke 21:20-24)
14 Ga baḏak ŋayi gana ŋunhi Djesunydja waŋana bitjarra, “Dhikayi yätjkurru yana mirithirri dhu boŋguŋu maḻŋꞌthurru. Ga dhärrinydja ŋayi dhu gi Godkala Dhuyuŋura Buṉbuŋura ŋunhalana Jerusalem, ga dhärrana wanhami ŋunhidhi wäŋa yätjkurrukumana, bili nhakuna Godkalanydja nyinyaŋ'thunamirri. Ŋuli nhe gana nhäŋala dhuwala dhäwu, bala gi birrka'yurri ŋanya dharaŋulu.” Ga baḏak yana Djesu nhakuna gana waŋana, “Ŋunhi nhuma dhu balanyawuynydja nhäŋu, ŋunhinydja walu dhä-dhawarꞌyunamirrina. Ga ŋunhi nhuma Judeapuynydja mala yolŋu ŋunhi nhuma dhu nhäŋu balanyapuynydja, rurꞌyurru bala waṉḏina yana ŋunha bukumirrililina wäŋalili.✡13:14:Daniel 9:27; 11:31; 12:11 15 Ga ŋunhi nhe ga marrtji-marrtji nhokiyingala wäŋaŋura warraŋulkurru, yakana waṉḏi ga gulŋiyi djinagaꞌlili ŋula nhaku märranharawa. 16 Ga ŋunha nhe ga ḏiltjiŋura nhina, yakana waṉḏi nhokala wäŋalili girriꞌwa, bondina bala waṉḏi.✡13:15-16:Luke 17:31 17 Ga gumurr-ḏäl ŋunhi ŋurukiyi miyalkku yothumirriwa ga yothu yalŋgimirriwa malaŋuwa balanyamirriynydja waluy.
18 Bukumirriyaŋu Godkala, marr ga dhu ŋunhi gumurr-ḏälnydja rom maḻŋꞌthurru balanyamirrinydja waluy, ŋunhiyinydja ŋayi gumurr-yalŋgina waṉḏinharawa ŋurukiyi nhakuna yolŋuwa. 19 Bili dhuwaliynydja ŋunhi mari dhu boŋguŋu maḻŋ'thurruna yindina yana mirithirrina ŋunhi ŋayi bäyŋu balanyayi ŋäthili maḻŋthunana ŋuruŋu bala waluy ŋunhi God-thu ŋurru-djirr'yurruna ŋamaŋamayurruna dhuwala wäŋanha munathanha, yäna bili dhuwalana, ga dhäŋuru beŋuruyi bala ŋayi dhu ŋunhi yakana bulunydja balanyayi mari maḻŋ'thuna.✡13:19:Daniel 12:1; Revelation 7:14 20 Ga ŋunhi ŋayi dhu Godthu bäyŋu nhakuna mari gulmaraŋu, yolŋunydja mala dhu warrpamꞌnha yana dhiŋguŋu. Yurru Godthu nhakuna bilina nhanŋuwuynydja yolŋunha malaŋunha gänaꞌmaraŋalana, ga bäyŋu ŋayi dhu nhäŋu walalanha rakunylili bala gurririkuŋuna, marr ga walala dhu walŋathi.
21 Ga ŋunhi boŋguŋu yolŋu biyaku waŋi, ‘Dhuwalana napurru bilina maḻŋꞌmaraŋalana ŋunhi Maŋutji-dhunupayanhawuy yolŋunha, dhuwalina ŋayi.’ Nhumanydja yaka yana märr-yuwalkthi. Ga ŋunhi walala dhu biyaku waŋi, ‘Ŋunhana bala ŋayi, ya ŋunha,’ yaka yana märr-yuwalkthi.” 22 Dharrway yolŋuy boŋguŋu gi ḻakaraŋu biyaku, “Ŋarra dhuwala Godkuŋu Maŋutji-dhunupayanhawuy yolŋu.” Ga wiripunydja dhu biyaku waŋi. “Ŋarra dhuwala djawarrkmirri yolŋu,” yurru walala dhu gi ŋunhi nhumalanha mayaliꞌ-gäŋu. Ga ŋayaŋu-ganyimꞌthunamirri walala dhu gi ŋunhi rom mala djäma. Ga biyaku walala dhu gi guyaŋi, ‘Go, limurru bawa-gurrupan dhuwala Godku mala-djarrꞌyunaŋu yolŋunha malaŋunha.’ Yurru gulkuruna walala dhu gi ŋunhi boŋguŋunydja nhakuna djäma. 23 Gatjuy Djägana walala nhumalaŋguwuy nhuma! Dhuwalanydja ŋarra ga ḻakaramana nhumalaŋgu, marr ga dhu ŋunhiyinydja walu buni, nhumanydja dhu ga girriꞌ-ŋamathirrina nhini ŋunhilidhi.”
Ŋunhiyi Yuwalknha Galꞌŋu Yolŋu dhu roŋiyi räli munathaꞌlili
(Matthew 24:29-31; Luke 21:25-28)
24 Ga bulunydja ŋayi Djesuy bitjarrana ḻakaraŋala gamꞌ, “Ga dhäŋuru ŋunhi yindiŋuru mariŋuru,
‘walunydja dhu munhaꞌyurru
ga ŋaḻindinydja dhu bäyŋuna bulunydja baḏayalaꞌmirriyi.✡13:24:Isaiah 13:10; Ezekiel 32:7; Joel 2:10,31; 3:15; Revelation 6:12
25 Ga ganyunydja mala dhu marrtji boŋguŋu burrulꞌyurruna djiwarrꞌŋuru
ga nhä malanha ganydjarr ŋula nhaku djulpanku malaŋuwa ŋunhi djiwarrꞌŋura dhu ḻarryurruna marrtji,
dhawaṯmaraŋuna walalanha dhu ŋunhi wäŋaŋuru mala walalaŋgala.’✡13:25:Isaiah 34:4; Joel 2:10; Revelation 6:13
26 Ga beŋurudhinydja yolŋuy malaŋuy dhu nhäŋuna ŋarranha ŋunhi Yuwalknha Galꞌŋu Yolŋunha. Yarrgupthurru ŋarra dhu djiwarrꞌŋuru räli gäpaḻaḻyu. Ga bukumakthu yolŋuy dhu nhäŋuna ŋarranha djeŋarraꞌmirri ga ganydjarrmirri.✡13:26:Daniel 7:13; Revelation 1:7 27 Bala ŋarra dhu djuyꞌyurruna yolŋunha malaŋunha djiwarrꞌŋuru Godku dhäwumirrinha mala, walala dhu boŋguŋu ḻuŋꞌthurru ŋarrakuŋu mala-djarrꞌyunawuynydja yolŋunha malaŋunha dhuwala buku-ḻiwꞌmarama marrtji nhina, beŋuru dhimurruŋuru ga ŋurrkama bärraꞌlili ga dhipuŋuru bala ḻuŋgurrmaŋuru ga yäna bili ga dhalathaŋlili wapthun.”
Gumurr-ḏälyu waluy ga maŋutji-ḻakarama Djesuwa roŋiyinyarawa
(Matthew 24:32-35; Luke 21:29-33)
28 Ga baḏak yana ŋayi gana ŋunhi Djesunydja waŋana bitjarra, “Ŋunhi nhuma ŋuli nhäma marwat dharpanha galaḏarꞌyunawuy nhumanydja ŋuli marŋgithirrina ŋunhi dharratharramirrinydja walu galkina. 29 Yo, ŋunhi nhuma dhu balanyawuynydja nhäma, ŋunhiyinydja ŋunhi gumurr-ḏälyu romdhu ga maŋutji-ḻakaramana ŋarraku walu marrtji gilitjirrina. 30 Dhuwalanydja ŋarra dhu dhunupa yana nhumalaŋgu ḻakarama! Dhipuŋuru ŋurrukŋuru, dhuwali nhuma boŋguŋu gi walŋa yana nhini, ga nhäŋu yana nhuma dhu boŋguŋu balanya gumurr-ḏäl rom maḻŋꞌthunawuy. 31 Yo, nhä mala bukmak dhu boŋguŋu dhawarꞌyurru. Ŋunha djiwarrꞌ ga dhuwala munathaꞌ, dhawarꞌyurru dhu boŋguŋu. Yurru dhäruktja ŋarraku dhu bäyŋu dhawarꞌyurru, ŋunhiyinydja dhu gi dhärrana yana weyinŋumirrina, dhawarꞌyunamiriwnha.”
Bäyŋu dhuwala yolŋu marŋgi nhanŋu gumurr-roŋiyinyarawa waluwa
(Matthew 24:36-44)
32 Ga bulunydja ŋayi Djesu waŋana bitjarra, “Bäyŋu dhuwala ŋula waŋgany yolŋu marŋgi ŋarraku waluwa roŋiyinyarawa. Ŋunha Godku dhäwumirri mala djiwarrꞌpuy bäyŋu marŋgi. Ga ŋarrapi dhuwala bäyŋu yana marŋgi. Ŋayipi yana dhuwala Bäpaꞌmirriŋu ŋarraku marŋginydja, ga bilina.✡13:32:Matthew 24:36 33 Gatjuy, gaḏamandhi walala ŋorrinydja, bili nhumanydja bäyŋu marŋgi ŋurukiyinydja nhakuna waluwa.
34 Dhuwala ŋarra dhu dhäwu nhumalaŋgu ḻakarama mayaliꞌmirri: Waŋganydhu waluy wäŋa-wataŋuy yolŋuy gunharrayurruna nhanŋuwuy ŋayi wäŋa bala marrtjinana barrkulili wäŋalili. Ga waŋananydja ŋayi djämamirriwala malaŋuwala, walala dhu ga djäma, ga djäga nhanukalaŋawa nhaku malaŋuwa manymakkuma yana. Ga waŋana ŋayi dhurrwara-djägamirrinha walalanha walala dhu gi dhukarr-nhäma yana, ga gumurr-roŋiyi ŋayi dhu.✡13:34:Luke 12:36-38 35 Ga bäyŋu walala ŋunhi nhakuna marŋgi nhaliy waluy ŋayi dhu gumurr-roŋiyi. Maku ŋayi dhu walu gulŋiyinyaray buni nhä maku gandarryu munhay, nhä maku munhagumirri. Yow, walala, nhumanydja dhuwala balanyana nhakuna ŋunhi djämamirri yolŋu mala, ga bäyŋu nhuma dhuwala marŋgi nhätha ŋarra dhu roŋiyi räḻi. Gatjuyꞌ, nhumanydja marrtji girriꞌ-ŋamathina.
36 Dhukarr-nhäŋu walala nhininydja, nhakuna ŋunhi yolŋu dhurrwara-djägamirri ŋuli ga nhina yana dhukarr-nhäma, marr ga ŋayi dhu bäyŋuna nhuna maḻŋꞌmaramanydja wawulili.
37 Dhuwala ŋarra dhu waŋa nhumalanha, bukumaknha yolŋunha malaŋunha, ‘Gatjuy djägana walala manymakkuna, dhukarr nhänharay.’ ”
✡13:11 13:9-11:Matthew 10:17-20; Luke 12:11-12
✡13:13 13:13:Matthew 10:22
✡13:14 13:14:Daniel 9:27; 11:31; 12:11
✡13:16 13:15-16:Luke 17:31
✡13:19 13:19:Daniel 12:1; Revelation 7:14
✡13:24 13:24:Isaiah 13:10; Ezekiel 32:7; Joel 2:10,31; 3:15; Revelation 6:12
✡13:25 13:25:Isaiah 34:4; Joel 2:10; Revelation 6:13
✡13:26 13:26:Daniel 7:13; Revelation 1:7
✡13:32 13:32:Matthew 24:36
✡13:34 13:34:Luke 12:36-38