14
Ḏilkurruwurru gana waŋanhamina nhaltjan walala dhu Djesunha ŋayathama
(Matthew 26:1-5; Luke 22:1-2; John 11:45-53)
1-2 Yo, bala ŋunhi ŋurruḏawalaŋu mala ga rom-marŋgikunhamirri mala ḻuŋꞌmaranhamina bala walala gana waŋanhaminana nhaltjan walala dhu Djesunha nhakuna ŋayathama, yurru gayul, bili walala gana mirithina yana djälthina walala dhu dhiŋganhamaramana ŋanya, bala bitjarrana walala waŋanhaminanydja, “Way, galkun limurru, bili rom limurruŋgu ga dhuwala yindi nhakuna marrtji. Walala balaŋu yolŋu mala limurruŋgu maḏakarritjthi, bili walala nhakuna nhanŋu Djesuwa djäl mirithirri.”
Ga ŋunhi walala bitjarranydja waŋanhamina bili ŋunhi märrmaꞌna yana walunydja bala ŋunhiyinydja dhu rom ŋurruꞌdjirryunna ŋunhi Ḻäy-djuḻkmaranhamirri Walu ga wiripu rom yäku Bilkpilk Dämba. Ga ŋuruŋiyi waluy walala ŋuli guyaŋanha walalaŋguwuy walala ŋaḻapaḻmirrinha gurruṯumirrinha mala, ŋunhi walala gunharraꞌyurruna wäŋa yäku Egypt.✡14:1-2:Exodus 12:1-27
Miyalkthu rarryurruna buŋgan bäwꞌ Djesuwala
(Matthew 26:6-13; John 12:1-8)
3 Ga Djesu gana nhinana ŋunhala wäŋaŋura Bethany, ŋatha gana ḻukana Simongala wäŋaŋura. Ŋäthilinydja gana Simon nhinana rerrimirri, burrunhdhiyayꞌ ŋanya ŋuli ganha bunha. Yurru ŋayi ŋunhi bilina nhakuna manymaknha.
Ga yaka weyin miyalktja muka baladhi gulŋiyina goŋ buthuḻumirri, yurru guṉḏapuy ŋunhi djämapuy. Ga gäŋalanydja ŋayi gana buŋgan bäw, yurru buŋgandja ŋunhi mirithirri latju, rrupiya yindimirri. Ga ḻapmaraŋala ŋayi ŋunhi ḏämbu buthuḻu, bala rarryurrunana buŋgan bäw Djesuwalana ḏämbulili.
4 Ga yolŋuy malaŋuy ŋanya waŋana bitjarra, “Nhaku nhe dhuwala buŋgan bäw djalkthurruna? 5 Nhe balaŋu dhuwali sellingnha rrupiyawa yindiwa, ga rrupiyanydja balaŋu nhe ŋunhi gurrupanara ŋunha gurrupuruŋuwa yolŋuwa malaŋuwa.”
6 Bala ŋayi Djesu waŋana walalaŋgu bitjarrana, “Gunharrayurruna ŋanya walala. Yaka walala nhanŋu maḏakarritjthi. Dhuwala ŋayi manymak nhakuna djäma ŋarraku. 7 Ŋunhanydja ŋunhi gurrupuruŋu yolŋu mala dhu gi nhinina nhumalaŋgalana dhiyala biyaku bili, ga balanyamirriynydja nhuma dhu boŋguŋu walalanha guŋgaꞌyurruna marrtji. Yurru ŋarranydja dhu dhuwala nhumalaŋgala yaka weyin nhini, gurriri ŋarraku dhuwala walu.✡14:7:Deuteronomy 15:11 8 Dhuwala ŋarra dhu boŋguŋu dhiŋguŋuna bala walala dhu ŋarraku rumbalnydja märrkitjkuŋuna. Ga dhiyaŋu ŋunhi miyalkthu rarryurruna ŋarrakala dhuwala buŋgan bäw, ŋunhiyinydja ŋayi ŋäthilimirriyaŋala ŋarraku rumbalnha. Ga manymaknha dhuwali mirithiri ŋayi bitjarra djäma. 9 Ŋäku walala ŋarranha. Dhuwalanydja ŋarra nhumalaŋgu yuwalk yana ga ḻakarama. Ŋunhi boŋguŋu yolŋu mala dhu marrtji ḻakaranhamirrina dhuwala dhäwu buku-ḻiwꞌmaraŋuna, ga ŋäku yana walala dhu boŋguŋu dhuwalaŋuwuy miyalkkalaŋawuy dhäwu, ŋunhi nhä ŋayi ŋarraku djäma nhakuna manymak gäthura. Ga dharrwana dhu ŋunhi nhanŋu yolŋu mala nhakuna marŋgithi.”
Judasthu gana dhukarr ŋama-ŋamayurruna Djesuwa
(Matthew 26:14-16; Luke 22:3-6)
10 Ga dhäŋuru beŋuruyi ŋayi ŋunhi waŋganydja yolŋu yäku Judas Iscariottja beŋuru ŋurrukŋuru ŋunhi 12-ŋuru malthunamirriŋuru marrtjinana. Yo, bunana ŋayi ŋunhi ŋurruḏawalaŋuwa malaŋuwa, marr ga ŋayi dhu goŋ-gurrupan Djesunha. 11 Ga ŋunhi walala ŋuruŋuwurruydhi ḏilkurruwurruy nhakuna ŋäkulanydja bala walala ŋoy-ŋamathinana. Bala walala dhawuꞌ-nhirrparana ŋanya bitjarrana, “Ŋuli nhe dhu Djesunha goŋ-gurrupan napurruŋgala, ŋanapurrunydja dhu nhuna wuŋuḻiꞌyunna ŋunhiŋuwuydhi.” Bala ŋayi Judastja marrtjinana, bala gana dhukarrkuna ḻarruŋala nhaltjan ŋayi dhu Djesunha walalaŋgala gurrupan.
Djesuy ga malthunamirriy mala gana ḻukana ŋatha Ḻäy-Djuḻkmaranhamirriy waluy
(Matthew 26:17-25; Luke 22:7-14,21-23; John 13:21-30)
12 Ga bitjarra bili ŋuruŋu waluy ŋurru-djirrꞌyunamirriy waluy ŋunhi Jewwala Romŋura, walala ŋuli dämba ŋomana ŋuruku romgu yäkuwa Rurrkrurrkku Dämbawa, ga wutthuna walala ŋuli bembinha romgu yäkuwa Läy-djuḻkmaranhamirriwa Waluwa. Manymak, ga balanyamirriy bili yana waluy, walala ŋuli malthunamirriy malaŋuy waŋanha ŋanya Djesunha bitjana, “Wanhami wäŋaŋura napurru dhu ŋathanydja ŋunhi Ḻäy-djuḻkmaranhamirriwa ŋäthilimirriyama?”
13 Ga ŋayi Djesu waŋana nhanukalaŋawa malthunamirriwa maṉḏaŋgu bitjarra, “Gatjuy marrtjina maṉḏa balana Jerusalemlilina. Ga ŋunhi nhuma dhu bunanydja bala nhuma dhu nhämana ḏirramunha ŋayi dhu ga ḻambarryu gäma rupaꞌmirri gapu. Ga malthun nhuma dhu nhanŋu, ga ŋunhi ŋayi dhu gulŋiyirri balaꞌlili, malthun yana nhuma dhu nhanŋu. 14 Ga ŋunhala djinagaꞌ nhuma dhu bitjan waŋa buŋgawanha ŋurukiyi balaꞌwa, ga bitjanna nhuma dhu nhanŋu ḻakaramanydja gamꞌ, ‘Way, ŋunha Marŋgikunhamirriy ŋäŋꞌthurruna wanhami linyu dhu Ḻäy-djuḻkmaranhamirriwa ŋatha ŋamaꞌŋamayun, marr ga ŋanapurru dhu nhakuna ḻuka, ŋayipi ga malthunamirriy mala nhanukala?’ 15 Bala ŋayi dhu ŋuruŋiyi buŋgaway maŋutji-gurrupanna ŋunhana ŋunhi garrwarꞌnha balaꞌpala, bilina ga dhärrana, bäkiwa limurruŋgu, ga ŋunhalana nhuma dhu ŋunhi ŋathanydja limurruŋgu ŋamaꞌŋamayun.”
16 Bala dhunupana yana maṉḏa ŋunhi malthunamirrinydja marrtjinana. Ga ŋunhi maṉḏa Jerusalemdja bunana, ga maḻŋꞌmaraŋalanydja, ŋunhiyi bili yana nhaltjarra ŋayi gana Djesuy maṉḏaŋgala ḻakaraŋala. Ga ŋunhalanydja maṉḏa ŋunhi Ḻäy-djuḻkmaranhamirriwanydja ŋathana ŋamaꞌŋamayurrunana. Ga goŋ-dhawarꞌyurruna maṉḏa bala bunana Djesuwana.
17 Ga ŋunhi marrtjina walunydja gärrina bala Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu ŋunhi 12-tja marrtjinana baladhina wäŋalili. 18 Ga ŋunhi walala marrtjina ŋathanydja ḻukana, bala ŋayi Djesu waŋanana bitjarrana, “Yuwalk yana ŋarra dhu dhuwala nhumalaŋgu ḻakarama. Dhuwala gamꞌ dhiyala ŋurrukŋura ŋunhi limurru marrtji dhuwala ŋatha ḻuka rrambaŋi, waŋganydja yolŋu dhu ŋarraku mulkuruyirrina,” bitjarra.✡14:18:Psalms 41:10
19 Bala malthunamirrinydja mala nhanŋu galŋa-yätjinana ŋuruŋiyi dhärukthu nhanukala, bala walala dhä-birrkaꞌyurruna ŋanya bitjarrana, “Way, yolthu way ŋarra muka Marrkapmirri?” bitjarra.
20 Bala ŋayi Djesu bitjarrana waŋana, “Waŋganydhu dhipuŋuru ŋurrukŋuru ŋatha linyu ga rrambaŋi ḻupmarama rupaꞌlili, ŋunhidhina yolŋu dhu dhuwala mulkuruyirri. 21 Guyaŋina walala, ŋarranydja dhuwala Yuwalk Galꞌŋu Yolŋu dhu dhiŋguŋu ŋunhi Godkala Dhuyuŋura Djorraꞌŋura ga wukirripuy dhärra. Ga ŋurukiyi gumurr-gänhamirriwala yolŋuwala dhu yindi mirithi mari maḻŋꞌthurru. Ga manymaktja nhanŋu ŋayi balaŋu yaka dhawal-guyaŋanha.”
Djesuy mayaliꞌ ḻakaraŋala dämbapuy ga dhakal wiyikaꞌpuy
(Matthew 26:26-30; Luke 22:14-20; 1 Corinthians 11:23-25)
22 Ga baḏak walala marrtjina ŋunhi ŋathanydja ḻukana, bala ŋayi Djesuy dämba märraŋala bala buku-gurrparana Godkalana ŋurukiyi. Ga bakmaraŋala ŋayi, bala gurruparana marrtjina walalanha. Ga waŋana ŋayi bitjarra, “Dhuwalinydja ŋarraku rumbal. Maꞌ mänŋuna bala ḻukina.”
23 Ga bitjarradhi bili ŋayi märraŋala wiyikaꞌ rupaꞌmirri, ga buku-gurrpara ŋanya Godnha, bala ŋayi gurruparana ŋunhi wiyikaꞌtja malthunamirrinha ŋuḻkthunarawa. 24 Bala ŋayi bitjarrana waŋana, “Dhuwala dhakal wiyikaꞌ ŋarraku maŋguꞌ, ŋunhi dhu boŋguŋu waṉḏi bukmakku yolŋuwa walŋakunharawa. Ga ŋäthili ŋayi ŋunhi Godthu wäwunguŋala rom walŋakunharawa bukmakku yolŋuwa. Dhiyaŋu ŋarrakala maŋguyꞌ dhu romdja marrtjinhamaramana, maḻŋꞌthurru dhu yuwalkkuŋu. Maꞌ mänŋuna bala ŋuḻkthurruna.✡14:24:Exodus 24:8; Jeremiah 31:31-34
25 Ga dhuwalana gamꞌ, bäyŋuna ŋarra dhu bulunydja nhakuna wiyikaꞌ dhakal ŋuḻkthurru, ga bäy limurruŋgu dhu boŋguŋu nhini ŋunhala djiwarrꞌŋura Godkalana romŋurana.”
26 Ga dhäŋuru beŋurudhi bala walala ḻiyamarana manikaynha Godkalana. Bala walala marrtjinana balana bukulilina Oliveslilina.
Djesuy ḻakaraŋala ŋunhi Peter dhu dhumbalꞌyurru
(Matthew 26:31-35; Luke 22:31-34; John 13:36-38)
27 Ga ŋunhi walala marrtjina wäŋgaŋala bala, bala ŋayi Djesuy ḻakaraŋalana walalaŋgu bitjarrana, “Yalalanydja munhagu nhuma dhu dhuwalawurru mala ŋarraku waṉḏiꞌwaṉḏina, gunharraꞌyurruna ŋanyanhanydja. Yo, ŋäthili yana muka ŋunhi waŋganydhu yolŋuy gana dhäwu wukirri Dhuyulili Djorraꞌlili bitjarra gamꞌ,
‘Godthu dhu buŋuna dhiŋganhamaraŋuna ŋunhi warrakan-djägamirrinha,
bala nhanŋu dhu bembinydja mala ✡14:27:Zechariah 13:7 ḻatjuwarrꞌyurruna.’✡14:27:Zechariah 13:7
28 Ŋarranydja dhu dhiŋguŋuna. Yurru buludhi ŋarra dhu walŋathi ga ŋurruŋuna djuḻkthurru nhumalaŋgu, ŋunhalana ŋarra dhu gi nhumalaŋgu galkurru Galileena. Yo, ŋunhalana nhuma dhu ŋarranha nhäŋunydja.”✡14:28:Matthew 28:16
29 Ga ŋayi Peter waŋana bitjarra, “Ŋarranydja dhu nhuna bäyŋu gunharraꞌyurru, marrkapmirri, bäythi dhu ŋunhi dhuwalawurru mala ḻatjuwarrꞌyurru, yurru ŋarranydja yaka.”
30 Ga ŋayinydja Djesu waŋana bitjarra, “Ŋäku ŋarranha manymakkuŋu Peter. Dhiyaŋunydja bala munhagu, nhenydja dhu ŋarraku dhumbalꞌyuna yurru buku-ḻurrkunꞌmirri, ga yorruna ŋayi dhu warrakanꞌtja ŋunhi guḻawurrnydja ŋäthi märrmaꞌmirri.”
31 Ga Peter buku-bakmaraŋala waŋana bitjarra, “Bäyŋu ŋarra dhu nhuŋu dhumbalꞌyun, bäythi ŋarra dhu ŋunhi dhiŋguŋu!”
Ga wiripuwurrunydja malthunamirri mala ga bitjarradhi bili waŋana rrambaŋi yana dhäruk.
Djesuy gana bukumirriyaŋala ŋunhala Gethsemane
(Matthew 26:36-46; Luke 22:39-46)
32 Ga ŋunhi Djesu ga malthunamirri mala nhanŋu bunana ŋunhala wäŋaŋura yäkuŋura Gethsemane, bala ŋayi Djesu waŋanana, “Dhiyala nhuma galkurru, ŋarra dhu bukumirriyama Godkala,” bitjarra.
33-34 Bala ŋayi gaḏaymarana Peternha, Jamesnha, ga Johnnha, bala-bitjarrana walala marrtjina. Ga ŋunhi walala gana marrtjinanydja, bala ŋayi bitjarrana waŋana walalaŋgu, “Walala, ŋayaŋu ŋarraku dhuwala mirithina yana ŋonuŋdhina nhakuna ŋarra dhu dhuwala dhiŋgamana. Dhiyala walala galkurru, yurru gilipuma ŋorri,” bitjarra.
35-36 Ga marrtjina ŋayi märr ŋuli gaŋga, bala ŋurrkanhamina munathaꞌlilina bala bukumirriyaŋalana, “Bäpa, bäyŋu nhuŋu dhuwala gumurr-ḏälnydja ŋula nhaku malaŋuwa djämawa. Bäpaꞌ, djältja ŋarra dhuwala nhe dhu yarrkmarama dhuwala mari ŋarraku. Yurru ŋarrapinydja dhu dhuwala nhuŋuwuynha yana djälgu malthun, yakana ŋarrakuwuynydja ŋarra,” bitjarra ŋayi gana bukumirriyaŋalanydja.
37 Ga bunana ŋayi ŋunhili nhanukiyinkalawa malthunamirriwa ga maḻŋꞌmaraŋala walalanha ŋorranhalili. Ga dhirrꞌyurruna ŋayi walalanha, bala Peterwa ŋayi waŋana bitjarrana, “Way, nhaltjan nhenydja ga dhuwala, ŋorra yana? Bäyŋu nhuma dhu ŋula märr gurriri yana biraꞌyun?*14:37: Peternydja ŋunhi wiripu yäku Simon. 38 Djäga nhumalaŋguwuy nhuma, ga bukumirriyaŋu walala gi Godkala marr ga dhu ŋunhi ŋula yätjkurruy romdhu nhumalanha yaka birrkaꞌyun, nhumanydja dhu ga dhärra ḏäl yana. Yurru ŋayaŋunydja nhuŋu ga dhuwali djälthirri nhe dhu ga dhärra ḏäl yana, yurru rumbalnydja nhuŋu dhuwali yalŋgithinana,” bitjarra.✡14:38:1 Corinthians 10:13
39 Ga bulu ŋayi Djesu marrtjina bukumirriyanharawa, ga bitjarra bili ŋayi bukumirriyaŋala balanya bili yana dhäruk. 40 Ga rurꞌyurruna ŋayi, bukumirriyanhaŋuru ga maḻŋꞌmaraŋala walalanha yakurrlili yana, yindiynha walalanha yakurryu nhakuna dhurrparaŋala. Ga ŋunhi walala rurꞌyurrunanydja bala goranana, ga bäyŋuna walala nhanŋu ŋula buku-ruŋanmaranhanydja.
41 Ga bulu ŋayi buku ḻurrkunꞌmirri roŋiyina bukumirriyanharawa. Ga ŋunhi ŋayi roŋiyinanydja bala waŋanana ŋayi bitjarrana, “Bilina rurꞌyurruna walala yakurrŋuru! Walunydja dhuwala gilitjinana, ŋuruŋiyi yolŋuy dhu ŋarranha goŋ-gurrupanna ŋunhi Yuwalknha Galꞌŋu Yolŋunha miriŋuwalana. 42 Maꞌ! Rurꞌyurruna walala limurru marrtjina. Nhäŋuna walala, dhuwalana ŋayi ŋunhiyi yolŋu ŋunhi ŋayi guŋgaꞌyurruna walalanha ŋayathanharawa ŋarraku.”
Djesunha walala ŋayathaŋalana
(Matthew 26:47-56; Luke 22:47-53; John 18:3-12)
43 Ga ŋurruḏawalaŋuy mala ga rom-marŋgikunhamirriy malaŋuy ga Jewwa ŋurru-warryunamirriy mala djuyꞌyurruna wiripunha yolŋunha malaŋunha Judasku ŋapawa malthunarawa. Ga Djesunydja gana baḏak nhakuna waŋana, bala ŋayi Judastja bunana ŋapa-malamirrina. Ga marrtjinanydja walala gana ŋunhi malkarr, ga goŋ yikiꞌmirri mala, ŋayathanharawa nhanŋu Djesuwa. 44 Ga bili ŋayi Judasthu walalaŋgu ḻakaraŋala bitjarra, “Ŋunhi yolnha ŋarra dhu dhakal wälkuma ŋunhiyina ŋunhi yolŋunydja nhuma dhu ŋayathamanydja.”
45 Ga ŋunhi walala bunananydja bala Judastja marrtjina Djesuwala bala bitjarrana waŋana, “Marŋgikunhamirri,” bitjarra, bala wälkuŋalana ŋanya, ga dhakal nhanŋu wälkuma. 46 Bala ŋunhi wiripu yolŋu mala djalkiri-dhatharꞌyurruna bala ŋayathaŋalana ŋanya Djesunhanydja.
47 Bala waŋganydhunydja Djesuwala malthunamirriy yikina dhawaṯmaraŋala bala yäna buthuruna gulkmaraŋala, ŋurruḏawalaŋuwa djämamirrinha. 48 Bala ŋayi Djesu waŋana baladhi yolŋuwa walalaŋgu bitjarra, “Nhaku nhuma räli marrtjina malkarrnydja? Yaka ŋarra dhuwala maḏakarritj yolŋu. 49 Ŋarranydja gana bitjarra bili walu-ŋupara marŋgikuŋala yolŋunha ŋunhala Godkala Dhuyuŋura Buṉbuŋura, ga balaŋu nhuma ŋarranha balanyamirriy ŋayathanhara, yurru dhuwalana nhumalaŋgu walunydja. Yo, bitjan muka ŋayi ga ŋunha wukirripuynydja dhärra ŋäthiliŋura Godkalanydja Djorraꞌŋura,” bitjarra ŋayi Djesu waŋana.✡14:49:Luke 19:47; 21:37
50 Bala ŋunhi Djesuwa malthunamirri mala barrarinana bala walala waṉḏi-waṉḏinana, gunharraꞌyurrunana ŋanyanhanydja baladhina.
51 Ga ŋunhilidhi yothu ḏirramu gana malthurruna nhanŋu Djesuwa, dhurrꞌthurryunmina ŋayi marrtjina girriyꞌ. Ga bitjarra bili walala ŋanya ŋayathaŋala. 52 Yurru baḏatjurruna ŋanya walala bala girriꞌna nhanŋu ŋayathaŋala. Warraŋulnha ŋayi gana ŋunhi waṉḏinanydja wäŋalili, girriꞌmiriwnha bili ŋayi mirithina barrarina.
Djesunha walala gäŋalana dhuyu rom-djägamirriwalana
(Matthew 26:57-68; Luke 22:54-55,63-71; John 18:13-14,19-24)
53 Bala walala gäŋalana Djesunhanydja balana dhuyu-rom-djägamirriwala wäŋalili. Ga ŋunhilidhi walala marrtjina ḻuŋꞌmaranhamina Ŋurruḏawalaŋu mala ga Rom-marŋgikunhamirri mala ga Jewwa ŋurru-warryunamirri mala.
54 Ga ŋunhi walala gäŋalanydja Djesunha, ga Peternydja gana märr barrkukurru marrtjina malthurruna bala, baladhi dhuyu-rom-djägamirriwala wäŋalili, yurru djuḻuḻꞌdjuḻuḻyurruna marrtjina bala. Ga gulŋiyina walala rrambaŋi yana, bala ŋayi mala-manaparana nhinana miriŋuwalana malaŋuwala ŋunhi walala marrtjina gumurr ḻithara gurthaŋura.
55 Ga ŋunhalanydja wäŋaŋura djinagaꞌ walalanydja ŋunhi ŋurruḏawalaḻaŋuynydja malaŋuy gana dhäwuna maḻŋꞌmaraŋala Djesuwalaŋawuy, marr ga walala dhu dhä-girꞌyunna ŋanya yätjkurrupuy djämapuy. Yurru bäyŋu walala ŋula nhänydja yätjkurru nhanukala maḻŋꞌmaranha. 56 Yo, dharrway yolŋuy malaŋuy maŋutji-marŋgimirriy walala gana nyäḻ dhäwu ḻakaraŋala nhanukalaŋawuy, ga dhäwunydja mala ŋunhi walalaŋguŋu barrkuwatjthinana.
57 Yo, wiripu yolŋu mala nhakuna maŋutji-marŋgimirri marrtjina bala nyäḻꞌyurrunana dhäwu ḻakaraŋala 58 bitjarra, “Dhuwalanydja napurru ŋäma ŋayi bitjan waŋa, ‘Dhuwalanydja ŋarra dhu bakmaramana ŋunha Godku Dhuyu Buṉbu yolŋuwuŋu goŋbuy dhuḻꞌyunawuy. Ga ḻurrkunꞌthu waluy wiripuna dhu buṉbu ŋalꞌyurru, ga ŋunhiyinydja yakana yolŋuwuŋu goŋbuy dhuḻꞌyunawuy.’ ”✡14:58:John 2:19 59 Ga dhäwunydja walala gana ŋunhi ḻakaraŋala bäyŋu nhakuna dhunupayinya.
60 Bala ŋayi ŋunhi ŋurruḏwalaŋu yolŋu rurꞌyurruna gumurrŋura yolŋuwala malaŋuwala, bala waŋana Djesuwa bitjarrana, “Dhuwala ga yolŋuy malaŋuy ḻakarama yanapi nhe yätjkurru djäma. Ŋäma muka nhe ga walalanha? Nhaku nhe ga dhuwala mukthundja yana dhärra?”
61 Yurru ŋayipinydja Djesu bäyŋu buku-bakmaranha. Mukthurruna yana ŋayi gana dhärrana. Bala ŋayi ŋunhi ŋurruḏwalaŋu waŋana bitjarrana, “Ma', ḻakaraŋuna napurruŋgala. Nhenydja dhuwala Maŋutji-dhunupayanhawuy yolŋu ŋan, Godku gäthuꞌmirriŋu?”
62 Ga ŋayi Djesu waŋana bitjarra, “Yo, ŋarra muka dhuwala. Ga yalalaŋumirrinydja nhuma dhu ŋarranha Yuwalknha Galꞌŋu Yolŋunha nhäŋuna, ŋunhi ŋarra dhu gi nhini ganydjarrmirrina, dhunupaŋurana galiꞌŋura Godkalana ŋunhala djiwarrꞌŋurana. Ga roŋiyi ŋarra dhu boŋguŋu räli djiwarrꞌŋuru gäpaḻaḻyu. Balanyalilina nhuma dhu ŋarranha nhäŋunydja.”✡14:62:Daniel 7:13
63-64 Bala ŋunhi ŋurruḏawalaŋunydja yolŋu mirithina yana maḏakarritjthina, bala girriꞌna nhanŋuwuy ŋayi barrꞌparrmaraŋala, ga yatjtjurruna ŋayi waŋana, “Bilina limurru dhuwala ŋäkulana ŋanya dhäruktja bukmakthuna waŋanhawuynydja, ŋunhi dhä-wiripuyinana waŋana nhanŋu Godku. Yakana limurru dhu bulunydja maŋutji-marŋgimirriwuŋu dhäwu ŋäma. Nhaltjana nhumanydja ga guyaŋa way?” bitjarra.
Ga bukmak yana yolŋu mala yoraŋala, “Yo, bumana ŋanya murrkayꞌkumana.”✡14:63-64:Leviticus 24:16
65 Bala ŋunhi wiripuwurruynydja yolŋuy malaŋuy marrtjina Djesunha dhupthurrunana. Ga garrpira ŋanya mel manydjarrkayꞌ bala bartjunmaraŋalana, ga waŋana walala bitjarra, “Maꞌ maku ḻakaraŋu, yolthu nhuna wutthurruna?” Bala ŋunhi miriŋuy malaŋuy Djesunha djawꞌyurrunana, bala walala ŋanya gana bumarana.
Peter buku ḻurrkunꞌmirri dhumbalꞌyurruna Djesuwa
(Matthew 26:69-75; Luke 22:56-62; John 18:15-18,25-27)
66-67 Ga Peternydja gana baḏak yana ḻithanmaranhamina. Ga ŋunhilidhi ŋurruḏawalaŋuwala goḏuŋura miyalkthu djämamirriy ŋanya nhäŋala Peternha baladhi, bala bitjarrana, “Nhenydja dhuwala Djesuwa malthunamirri muka? ŋurukiyi yolŋuwa wäŋapuy Nazarethpuygu?”
68 Ga ŋayi Petery buku-bakmaraŋala bitjarra, “Yaka dhuwali dhunupa. Bäyŋu ŋarra dhuwala marŋgi nhäpuy nhe ga dhuwali waŋa.” Bala dhunupana yana Peter dhawaṯthurruna galiꞌlilina.
69 Ga bulu ŋayi ŋuruŋiyi bili miyalkthu ŋanya Peternha nhäŋala, ga ŋunhilidhi yolŋuwala malaŋuwala ŋunhi marrtjina dhärraꞌtharrana, waŋana ŋayi bitjarra, “Dhuwalanydja yolŋu Djesuwa malthunamirri.”
70 Ga ŋayi Peter waŋana, “Bäyŋu! yaka ŋarra!”
Ga yaka weyin wiripunydja muka yolŋu nhanŋu waŋana bitjarra, “Nhepi yana dhuwali, dhuwala nhe wäŋapuy Galileepuy.”
71 Bala ŋayi Peternydja mirithinana galŋa-yätjina bala ŋayi waŋanana bitjarrana, “Bäyŋu, yaka ŋarra marŋgi. God dhuwala ŋarraku marŋgi, ga ŋuli ŋarra ga nyäḻꞌyundja, ŋayipina dhu ŋarranha Godthu dhä-girꞌyurru.”
72 Ga dhunupana yana ŋunhi guḻawurrnydja ŋäthinana, buku-märrmaꞌmirrina. Bala ŋayi Petery guyaŋanana ŋunhi nhaltjarra nhanukala Djesu waŋana, “Yorruna dhu guḻawurrnydja buku-märrmaꞌmirri ŋäthi, nhenydja dhu dhumbalꞌyurru ŋarraku ḻurrkunꞌmirri.”
Bala ŋayi mirithinana yana Peternydja ŋäthina.
✡14:1-2 14:1-2:Exodus 12:1-27
✡14:7 14:7:Deuteronomy 15:11
✡14:18 14:18:Psalms 41:10
✡14:24 14:24:Exodus 24:8; Jeremiah 31:31-34
✡14:27 14:27:Zechariah 13:7
✡14:27 14:27:Zechariah 13:7
✡14:28 14:28:Matthew 28:16
*14:37 14:37: Peternydja ŋunhi wiripu yäku Simon.
✡14:38 14:38:1 Corinthians 10:13
✡14:49 14:49:Luke 19:47; 21:37
✡14:58 14:58:John 2:19
✡14:62 14:62:Daniel 7:13
✡14:63-64 14:63-64:Leviticus 24:16