15
Djesunha walala gäŋalana Pilatekalana
(Matthew 27:1-2,11-14; Luke 23:1-5; John 18:28-38)
1 Ga munhagumirri bala walala ŋunhi Jewwa ḏilkurruwurru ḻuŋꞌthurruna bala yoranhaminana nhanŋu Djesuwa bunharawa murrkayꞌkunhrawana. Bala walala garrpira ŋanya Djesunha ŋarambiyana bala gäŋalana balana Pilatekalana ŋunhi Romangu mala buŋgawa. Ga waŋana walala Pilatenha ŋayi dhu ŋanya dhä-birrꞌkayun. 2 Bala ŋayi Pilatethu ŋanya dhä-birrkaꞌyurrunana, “Nhenydja dhuwala buŋgawa Jewwa malaŋuwa?”
Ga ŋayi Djesu buku-bakmaraŋala bitjarra, “Dhuwaliyina bili yana dhäruktja.”
3 Ga walalanydja ŋurruḏawalaŋuy malaŋuy ḻakaraŋala Pilatewala bitjarra, “Dhiyaŋu yolŋuy gana djäma dharrwa mirithirri yätjkurru rom malanha.”
4 Bala ŋayi Pilatetja bitjarrana nhanŋu waŋana, “Muka ŋäma nhe ga? Ŋunhanydja walala marrtji nhuna ḻakaramana ŋunhi yätjkurrubuynha djämapuy. Bäyŋuna nhe dhu ŋula waŋanydja?”
5 Yurru ŋayipinydja Djesu bäyŋuna waŋanha, bala Pilatetja nhanŋu mirithina yana märr-maŋmaŋdhurrunana.
Pilatethu yänguŋalana Djesunha dhiŋganharawnha
(Matthew 27:15-26; Luke 23:13-25; John 18:39—19:16)
6 Yo, bitjana bili dhuŋgarra-ŋupana Jew bäpurru ŋuli ganha buku-manapanminya waŋganygu rom yäku Ḻäy-djuḻkmaranhamirriwa Waluwa. Ga bitjana bili ŋayi ŋuli buŋgaway Romanbuyyu dhawaṯmaranha waŋganynha yolŋunha beŋuru dharruŋguŋuru, yolku walala ŋuli Jew mala djälthinya dhawaṯthunarawa. 7 Yo, ga balanyamirriynydja yolŋu yäku Barabbas ga mala nhanŋu gana gulŋiyina dharruŋguŋura, bili walala gana mirithina yana mari-bunana Rome-buygu Governmentku malaŋuwa. Ga wiripunha walala ŋuli bunha dhiŋganhamaranha yana. 8 Manymak, walalanydja ŋunhi Jew mala marrtjina ga ŋäŋꞌthurruna Pilatenha waŋganygu yolŋuwa dhawaṯmaranharawa ŋunhi gana gärrina dharruŋguŋura, bitjana walala ŋuli ganha dhuŋgarra-ŋupanna djäma.
9 Bala ŋayi Pilatetja waŋana bitjarrana, “Yolnha ŋarra dhu dhawaṯmaramanydja? Nhämirri dhuwala ŋunhi yindi buŋgawa Jewwa malaŋuwa?” 10 Yurru ŋayi ŋunhi Pilatetja ŋäthili yana marŋgi ŋunhi walala ŋurruḏawalaŋuy malaŋuy gurrupara ŋanya Djesunha baladhi nhanukala, bili walala gana ŋunhi mirithina maŋutji-ḏiyꞌyurruna ŋanya.
11 Yurru walalanydja ŋunhi ŋurruḏawalaŋuy mala gana gurꞌkuryurruna yolŋunha mala walala dhu Pilatenha ŋäŋꞌthun Barabbasku yana dhawaṯmaranharawa.
12 Ga bulu ŋayi Pilatethu dhä-birrkaꞌyurruna ŋunhi yolŋunha mala, “Nhaltjan ŋarra dhu dhuwala yolŋunha, ŋunhi nhuma ŋuli ga ḻakarama ŋayi dhuwala yindi buŋgawa Jewwa malaŋuwa?”
13 Ga walalanydja bukmak yana yatjurruna waŋana bitjarra, “Buŋuna ŋanya dhiŋganhamaraŋuna yana! Dhuḻꞌyurruna ŋanya mälakmaranhawuylilina dharpalili!”
14 Ga ŋayinydja Pilate waŋana, “Nhä bili? Nhä ŋayi nhumalaŋgala yätjkurrunydja djäma?”
Yurru walalanydja ŋunhi mirithina yana yatjurruna ga waŋana, “Buŋuna ŋanya rakunyguŋuna yana, dhuḻꞌyurruna dharpalilina!”
15 Bala ŋayi Pilatetja yoraŋalana walalaŋgu, djäl-ŋamathaŋala walalanha. Bala ŋanya Barabbasnha dhawaṯmaraŋalana. Ga waŋana ŋayi Pilate Rome-buygu miriŋuwa malaŋuwala bartjunmaranharawana nhanŋu Djesuwa. Ga ŋunhi walala nhanukala bartjunmaranhaŋuru goŋ-dhawarꞌyurruna bala ŋayi Pilatetja bitjarrana waŋana miriŋuwala, “Gatjuy mänŋuna walala ŋanya bala dhuḻꞌyurruna ŋanya mälakmaranhawuylilina dharpalili, bala gunharraꞌyurruna ŋunhiliyina, bäynha ŋayi dhu dhiŋgama.”
Miriŋuy malaŋuy gana warkuꞌyurruna Djesunha
(Matthew 27:27-31; John 19:2-3)
16 Dhäŋuru beŋuruyi miriŋuy malaŋuy marrtjina ŋurru-warryurruna Djesunha dhawaṯmaraŋalana balana wiripuŋulilina goḏulili. Ga wäthurruna walala wiripuwurruŋgu miriŋuwa malaŋuwa, dharrwa ŋunhi miriŋunydja muka, baladhina walala dhawaṯmaraŋala.*15:16: Ga ŋunhidhi gana goḏu wäŋa dhärrana ŋurukaladhi ŋunhi miriŋuy malaŋuy ŋunhala ŋunhi nhanukala Rome-buywala Governmentkala wäŋaŋura. Ga Latinkurru ŋayi ŋunhi yäku ga ‘praetorium’. 17 Ga ŋalꞌmaraŋala walala nhanukala weyin mikuꞌmirri girriꞌ nhakuna yindiwa buŋgawawa girriꞌ. Ga maḻŋꞌmaraŋala walala ḏirriṯirri bala dhoṯkuŋalana, djuŋguꞌkuŋalana djäma, bala ṉiṉꞌmaraŋalana nhanukala ḻiyalilina.
18 Bala ŋanya walala gana warkuꞌyurrunana, “Dhuwalana ŋayi yindi buŋgawa, Jewwa malaŋuwa!” bitjarra. 19 Bala walala ḻiyana ŋanya bumara dharpay, ga dhupthurruna ŋanya walala gana ga warkuꞌyurruna manapara, ga bunꞌkumu-djipthurruna nhanukala buku-ŋalꞌyurruna manapara. 20 Ga ŋunhi walala warkuꞌyunaŋuru dhawarꞌyurruna, bala walala yupmaraŋalana nhanukala ŋunhi mikuꞌmirrinydja girriꞌ bala nhirrparan nhanŋuwuynha yana girriꞌ. Bala dhawaṯmaraŋalana ŋanya, gäŋalana marrtjina dharpalilina.
Djesunha walala dhuḻꞌyurrunana dharpalilina
(Matthew 27:32-44; Luke 23:26-43; John 19:17-27)
21 Ga ŋunhi walala marrtjina gumurr-dhawaṯthurruna beŋuru Jerusalemŋuru ga gandarrŋura bala walala maḻŋꞌmaraŋalana yolŋunha yäku Simonnha wäŋa Cyrenepuynha. Ga moriꞌmirriŋu ŋayi ŋunhi maṉḏaŋgu Alexanderwa ga Rufusku. Bala walala ŋanya waṉana warryurruna ga dhäruk-gurrupanmina ŋanya ŋurukiyi dharpawa gurrukanharawa.✡15:21:Romans 16:13 22 Ga bunana walala wäŋaŋura Golgotha, mayaliꞌ, ‘Ḻiya Ŋaraka’. 23 Ga ŋunhilinydja walala gurrupara Djesunha nhakuna wiyikaꞌ dhakal maŋutji-manapanawuy mirritjinꞌ yäku myrrh, marr ga dhu ŋuruŋudhi burrumunuŋguma ŋanya rumbalnha. Yurru ŋayipinydja ŋunhi bäyŋu yana Djesuy ŋuḻkthuna ŋunhidhi dhakal wiyikaꞌ. 24-25 Bala walala ŋanya Djesunha dhuḻꞌyurrunana dharpalilina. Bala rurꞌmaraŋalana ŋunhi dharpanydja, bala nhirrparana. Yurru goḏarrꞌmirri yana ŋunhi ḻäy-bilyunaray. Bala miriŋunydja mala gana buḻꞌyurruna dopulu girriꞌwa märranharawa.✡15:24-25:Psalms 22:19 26 Bala walala dhäruknha wukirri ŋunhi nhäpuy ŋanya walala dhä-girꞌyurruna, bala dhuḻꞌyurrunana baladhi bukulili dharpalilina, ŋunhi Djesu gana gorruŋala. Ga bitjarra gana ŋunhi barraŋgaꞌyurrunanydja,
“Dhuwalanydja Yindi Buŋgawa Jewwa malaŋuwa.”
27-28 Ga bitjarra bili walala ŋunhi mana-ḏumurrunha maṉḏanha ŋalꞌmaraŋala, waŋganynha dhunupaŋulili ga waŋganynha wiṉꞌkuŋulili nhanukala Djesuwala.✡15:27-28:Isaiah 53:12
29 Ga ŋunhi yolŋu mala marrtjina djuḻkmaraŋala ŋanya, ga ḏabaꞌyurruna ga warkuꞌyurruna manapara ŋanya. Ga bitjarra nhanŋu waŋana, “Way, be muka nhe dhu dhuwala bakmaramana ŋunhanydja ŋunhi Godku Dharrpal Buṉbu, ga buludhi nhe dhu dhuḻꞌyurru ḻurrkunꞌthu waluy?✡15:29:Psalms 22:8; 109:25; Mark 14:58; John 2:19 30 Go, maku yupmaranhamirri dhipuŋurudhi dharpaŋuru ga nhepinydja gi walŋakuŋuna nhe!”
31 Ga bitjarra bili walala gana ŋunhi ŋurruḏawalaŋuy mala ga rom-marŋgikunhamirriy mala gana warkuꞌyurruna ŋanya Djesunha. Ga bitjarra bili walala gana waŋana, “Way, dhuwala ŋayi gana ŋunhi wiripuwurrunha yolŋunha malaŋunha walŋakunha ga bäyŋuna ŋayi gi dhuwala ŋanyapinya ŋayi walŋakunhamirri? 32 Dhuwala ŋayi gana ‘Maŋutji-dhunupanhawuy’ ḻakaranhamina, Godkuŋu yängunhawuy ŋäthiliŋuwuy. Ga wiripuwurruy yolŋuy malaŋuy gana ḻakaraŋala yanapi ŋayi dhuwala Yindi Buŋgawa Jewwa malaŋuwa. Ga ŋuli yuwalktja, ŋayi dhu yupthun dharpaŋuru marr ga limurru dhu nhäma bala märr-yuwalkthirrina.”
Ga märrmaꞌ ḏirramu maṉḏa gana ŋunhilidhi nhakuna gorruŋala rrambaŋi walala Djesu. Ga bitjarra bili maṉḏa gana ŋanya nhakuna warkuꞌyurruna.
Garray Djesu dhiŋgaŋalana
(Matthew 27:45-56; Luke 23:44-49; John 19:28-30)
33 Ga walunydja ŋunhi ḏämbuynha waluy, ga munhayꞌnha ŋunhi dhurrparaŋalanydja warrpamꞌthurruna ŋunhiyi ŋarakanydja wäŋa, nhakuna munhaguna. Ga gorruŋala gana ŋunhi munhaꞌnydja yäna bili ga ḻäy-bilyunaray. 34 Bala ŋayi ŋunhalanydja Djesu yatjurrunana nhanukalaŋawurru dhärukkurru yäku Aramgurru bitjarrana, ““Eloi, Eloi, lema sabakthani?” - mayaliꞌ, “God ŋarraku, God ŋarraku, nhaku nhe ŋarraku ḻäy-bilyurrunanydja?”✡15:34:Psalms 22:2
35 Ga ŋunhilidhi gana yolŋu mala dhärraꞌtharrana, ga ŋäkula walala ŋanya Djesunha yatjunawuynha. Bala walala bitjarrana waŋana, “Way ŋäku walala! Ŋunhanydja ŋayi ga Elijahwa wäthun.” 36 Bala waŋganydja yolŋu waṉḏina ga yalŋgi gadharrana märraŋala bala ḻupmaraŋalana bala dhakal wiyikaꞌlilina. Ga mamꞌmaraŋalana dharpalili bala marrtjina garrwarkuŋalana Djesuwalana, marr ga ŋayi dhu ŋuḻkthun ŋunhiyi wiyikaꞌ. Bala ŋayi bitjarrana waŋana, “Bulnha ŋathili limurru galkun ŋan, ŋayi bäna ŋuli Elijah yarrgupthurru guŋgaꞌyunarawa nhanŋu.”✡15:36:Psalms 69:22
37 Bala ŋayi Djesu mirithinana yatjurruna, bala dhiŋgaŋalana.
38 Ga balanyamirriy bili ŋunhala Jerusalem ŋunhi manydjarrkaꞌ gana gorruŋala Godkala Dharrpalŋura Buṉbuŋura ŋunhi gana gungaŋala ŋunhi dharrpal goḏu yolŋuwalaŋaŋuru, ŋunhiyinydja yarrarꞌyurrunana, beŋuru bili yana ḏämbuŋuru ga ŋoylili, bala barrkuwatjthinana.✡15:38:Exodus 26:31-33
39 Ga ŋunhalanydja Golgotha gana yolŋu dhärrana, ŋurru-warryunamirri miriŋuwa malaŋuwa, ga nhäŋala ŋayi gana ŋanya Djesunha beŋuru ŋoyŋuru ga milma ŋayi nhakuna dhiŋgaŋala. Bala ŋayi waŋanana, “Nhäna way! Yuwalk yana ŋayi dhuwala yolŋu Godku Gäthuꞌmirriŋu, muka?” bitjarra.
40-41 Ga ŋunhiliyi gana miyalkkurruwurru mala dhärraꞌdharrana, yurru märr barrku. Ga ŋunhiyi miyalk mala ŋuli ganha malthuna Djesuwa, ga guŋgaꞌyunna ŋanya ŋunhala Galilee. Yurru dhiyaŋuwurruy mala gamꞌ: Mary Magdalene, Salome, ga wiripu Mary, ŋäṉḏiꞌmirriŋu maṉḏaŋgu Jamesku ga Josephku, ga dharrwa ŋunhi nhakuna miyalkkurruwurru mala ŋapawa malthurruna nhanŋu Djesuwa bala Jerusalemlili.✡15:40-41:Luke 8:2-3
Josephthu märrkitjkuŋalana Djesunha rumbal mathirraꞌlilina
(Matthew 27:57-61; Luke 23:50-56; John 19:38-42)
42-43 Yo, ga dhiŋgaŋalanydja ŋayi ŋunhi Djesunydja waluy Friday ḻäy-bilyunaray. Ga dhäŋuru beŋuruyi bala ŋayi Josephthu guyaŋana ŋayi dhu Djesunha rumbal yupmaramana beŋuru mälakmaranhawuyŋuru dharpaŋurunydja. Ga yolŋunydja ŋayi ŋunhi wäŋapuy Arimatheapuy, ga bäpurrunydja ŋayi ŋunhi Jewwala ŋurrukŋuru. Ŋayi ŋunhiyinydja yolŋu manymak yana mirithirri. Ga walalanydja ŋanya ŋuli ganha ŋunhi bukmakthu rom-djägamirriy mala manymak ḻakaranha, ga ŋayi gana nhinana dhukarr-nhäŋala ŋurikiyi bili yana Godku Romgu maḻŋ'thunarawa. Manymak, yorruna ŋunhi wiripunydja walu djaḏawꞌyurruna ŋunhinydja Jewwa bäpurruwa Nhinanhamirri Walu, ga ŋayi Josephtja rurꞌyurruna, bala yäna marrtjinana ŋayaŋu-mulkayꞌnha Pilatekala bala waŋanana, “Nhaltjan ŋarra dhu ŋunha Djesunhanydja rumbal märramana?”
44 Bala ŋayi Pilatetja ganyimꞌthurruna ŋäkula, ga bitjarrana waŋana. “Nhä, bilina ŋayi dhiŋgaŋalana?”
Bala ŋayi Pilate dhäruknha gurrupanmina baladhi miriŋuwa buŋgawawala bunanharawa nhanŋu, ga dhä-birrkaꞌyurruna ŋayi bitjarra, “Nhä, yuwalk ŋayi dhiŋgaŋalanydja?”
45 Bala miriŋuwa buŋgaway ḻakaraŋalana bitjarrana, “Yow, yuwalk yana!” Bala ŋayi Pilatethu dhayuŋalana Djesunha rumbal Josephkalana.
46 Ga ŋayi Josephthu wuŋuḻiꞌyurruna manydjarrkaꞌ rrupiya yindimirri, ga baladhi ŋayi roŋiyina Golgothalili Djesuwa rumbalgu märranharawa ŋunhi gana gorruŋala ŋunhili dharpaŋura. Ga ŋunhilidhi ŋayi manydjarrkayꞌ ŋanya garrpirana, bala walala gäŋalana ŋanya mathirralilina, ŋunhi walala ŋäthilimirri djarranyꞌtjurruna ŋunhidhi guṉḏa. Bala walala gaḻꞌkaḻmaraŋalana yindi mirithirri guṉḏa, dhurrwarawa dhaḻꞌyunarawa.
47 Ga maṉḏa ŋunhi Mary Magdalenedja ga Mary, Josephku ŋäṉḏiꞌmirriŋu maŋutji-marŋgina maṉḏa ŋunhi nhälili walala Djesunha nhakuna märrkitjkuŋala.

*15:16 15:16: Ga ŋunhidhi gana goḏu wäŋa dhärrana ŋurukaladhi ŋunhi miriŋuy malaŋuy ŋunhala ŋunhi nhanukala Rome-buywala Governmentkala wäŋaŋura. Ga Latinkurru ŋayi ŋunhi yäku ga ‘praetorium’.

✡15:21 15:21:Romans 16:13

✡15:24-25 15:24-25:Psalms 22:19

✡15:27-28 15:27-28:Isaiah 53:12

✡15:29 15:29:Psalms 22:8; 109:25; Mark 14:58; John 2:19

✡15:34 15:34:Psalms 22:2

✡15:36 15:36:Psalms 69:22

✡15:38 15:38:Exodus 26:31-33

✡15:40-41 15:40-41:Luke 8:2-3