12
Nan Raman i Garam Mpada Tayangꞌ Gum Wain
(Matiu 21:33-46; Lukas 20:9-19)
1 Da Yisu ini nan da ribarangan i nan raman ini binaꞌ, “Garam mangan intang gum wain mangan, intang ntiangꞌ iwafiꞌ gin, da iraf ntsuf mangan da itiri tauf in i tipa wain gurun gin. Da iraf ungar guntiꞌ mangan i garam mpada gin da mpruꞌa i gum igi. Da irim gum igi ifa rib faingꞌ banginggan i nanga gum yaba gin. Da itip nan i ribarangan uda nam igi nidzunggan marafaingꞌ da rima faingꞌ da arangan. Ida arangan ifa sanab bingibing mangan. 2 Da gubuꞌ nam gum nidzun waꞌan, da arangan itangin mamaꞌ guman mangan ifan da garam mpada tayangꞌ gum i uda wain nidzun igi fain mingꞌa gum wain igi. 3 Da bitsintaꞌ ribarangan impung da yis arangan da iwat rai ifa bangi sasaꞌ. 4 Ida arangan itip itangin mamaꞌ guman mangan ifan da ribarangan. Tuasarangan yis arangan gudzun da inang maisan i arangan. 5 Arangan itip iwat mangan, da ribarangan yis funub. Da arangan rungꞌ iwat fain, da ribarangan irim tsakia da fain da yis fain funub.
6 “Da garam bitsintaꞌ rumpada i arangan tanginda fadan igi, arangan narunggan bitsintaꞌ maran arida gin. Arangan itangin narunggan igi ifan imingꞌ bampa sib i garam santan, da ini, ‘Tuasarangan bungꞌ atsarif dzi narunggangꞌ.’
7 “Da bitsintaꞌ ribarangan ini da ruan, ‘Garam igi bungꞌ asu wain i ramanggan nam bunumpan santan. Agi nais funub da gum wain ani bungꞌ asu agi gangꞌ.’ 8 Ibinigi da ribarangan impung arangan da yis funub, da itapu arangan iwaꞌ manaꞌ i gum wain igi.
9 “Da gum wain igi rinunggan bunanga bida anungꞌ? Arangan bungꞌ aba da nais rib mpada tayangꞌ gum wain igi funub da natangin gum igi nafan da garam fain. 10 Mabi agam anungꞌ ifaringꞌ nan akaran mangan nida bida ani:
‘Tauf aru garam tipa ungar tapuda rai ugu
isu tauf bini iyus tauf santan i antungꞌa ungar yaba gin.
11 Nifutsarif Yawe runggan inang nam igi iwaꞌ,
da iwaꞌ ngarubini angu i aga maranggangꞌ
da aga runt fafun gin.’ ”
12 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan, da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas, da garam gudzun ruas mingꞌa wasaꞌ i ampan igi isruꞌ gin ibi Yisu ini nan raman igi iyab i ribarangan. Da isau sanab i mpunga Arangan, da bitsintaꞌ irat i ampi tsiraꞌ igi, ibinigi da ribarangan itiri Arangan rai da ifa gan arun.
Rima Takis Fadan da King Tsiraꞌ Kaisar
(Matiu 22:15-22; Lukas 20:20-26)
13 Raiyi da ribarangan itangin garam Farisai fain da garam fain muntida barun i Herot Antipas ifan da Yisu i iyuꞌa Arangan i nida nan asub da mpunga Arangan. 14 Tuasarangan ibawaꞌ da Arangan da ini, “Kidungwaga tsiraꞌ, aga sruꞌ gin i agu garam nida nan nidzun. Agu anungꞌ irat i garam mangan u. U ni nan rururungan da garam santan, garam ruta bingan tsiraꞌ da garam utaꞌ impruꞌ ibinigi. Da u ni nan nidzun angu da santan i santingꞌa Anutu sanaban. Garam Yuda nanggan faidagin ini wai, isangꞌ agi rima takis fadan da Kaisar, ma imaꞌ? Agi riman ma agi anungꞌ riman?”
15 Da bitsintaꞌ Yisu isruꞌ i ribarangan uwayantan iyuꞌa Arangan igi da ini da ribarangan, “Wain idzuwai da agam yintsaꞌ dzi? Warim moni mangan naba da dzi natsangan.” 16 Tuasarangan irim moni mangan rutin, da Arangan igut i ribarangan, “Manga maraganunggan da binganggan imingꞌ i moni ani?”
Da ribarangan ini, “Kaisar.”
17 Da Yisu ini da ribarangan, “Nabinigi da warim Kaisar nanggan nafan da Kaisar da Anutu nanggan nafan da Anutu.”
Da ribarangan irunt fafun i Arangan.
Nan Garam Mampan Tipa Muntida Marataꞌ da Uda Ruan
(Matiu 22:23-33; Lukas 20:27-38)
18 Da garam Sadusi, rib nida garam mampan mamida tipa muntida marataꞌ ugu, fain iba da Yisu da igutin ibiani,
19 “Kidungwaga tsiraꞌ, Moses yakar nan faidagin ibiani da agi: bida garam mangan mampan da fininggan rumpadan ruta narun ruas maꞌan, da garam igi rainggan nau sagat yaruf igi da narim narun rutin i faringꞌa rainggan yaba gin.
* 20 Garam mangan irim narun ruas marub 7. Da narun miamun iyu finin da warim narun u, da imamp.
21 Da narun ampada garam miamun itip iyu sagat yaruf da bitsintaꞌ imamp da warim narun u. Da rubinigi i garam atsungꞌa garam iruꞌ igi.
22 Isangꞌ ruan angu, da garam 7 igi mangan warim narun mangan da sagat yaruf igi u. Santan imamp sib da sagat igi imamp bampan.
23 Ibinigi da waꞌa gubuꞌ garam mampan tipa muntida marataꞌ da sagat igi bungꞌ asu mangan igi fininggan? I garam 7 bingan iyu arangan sib.”
24 Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Agam ini nan asub i agam imami sruꞌa i Anutu nanggan kakaran da Anutu nampanggan.
25 Gubuꞌ garam mampan tipa muntida marataꞌ da ribarangan wasangꞌ i uda finin ma suda gabun u. Da bitsintaꞌ ribarangan bungꞌ awaꞌ nabi angira Gunungun.
26 Da aruani da dzi bungꞌ adziwar i nan mampan da tipa muntida marataꞌ. Agam ifaris nan Moses akara yaba i dzaf gada gai maragagab ugu, ma? Mingꞌa nan igi da Anutu ini nan da arangan ibiani, ‘Dzi Abraham Anutu gan da Isak Anutu gan da Yakop Anutu gan.’
27 Da Anutu anungꞌ isu garam mampan Anutu gan u; Arangan isu garam maran taꞌan Anutu gan. Ibinigi da ribarangan rungꞌ impai
† agam ini nan asub tsiraꞌ bingan!”
Nan Faidagin Miamun
(Matiu 22:34-40; Lukas 10:25-28)
28 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin mangan iba da iringant i ribigi udzungꞌa i nan da ruan da Yisu nida ribarangan nanggan mungaꞌ bini angu, da arangan igut i Yisu, “Nan faidagin idzuwai iyus nan faidagin santan da isu nan faidagin miamun?”
29 Da Yisu ini, “Nan faidagin miamun da tsiraꞌ ani: ‘Ampan Israil, waringantin bini! Nifutsarif Yawe
‡ agi Anutu gangꞌ, Nifutsarif Yawe runtaꞌ angu impai.
30 Maram wari i Nifutsarif Yawe u Anutu gam ruta wangunggam santan da ganunggam santan da uwayantam santan da riniurun gam santan.’
31 Da nan mangan ampadan nigi ini ibiani, ‘Maram wari i u rinum rusam nabi u maram arida i runggam.’
Da nan faidagin mangan anungꞌ iyus nan faidagin iruꞌ igi u.”
32 Da arangan ini da Yisu, “Kidungwaga tsiraꞌ, nan bini. U ni nan nidzun bingan i Anutu runtaꞌ angu impai da mangan wampai impruꞌ da Arangan u. 33 Maran arida i Arangan da wangunggam santan da uwayantam santan, da riniurun gam santan, da maran arida i u rinum rusam bida u maram arida i runggam iyus apu taida i dzaf da nam tsaradan santan suda dangki da Anutu.”
34 Gubuꞌ Yisu ringanta i arangan nida nan da uwayant bini, da ini da arangan, “U anungꞌ impa guntiꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman u.” Da gubuꞌ arigi fadan da garam santan irat i tipa guta i Yisu i nan fain.
Mangan Narunggan Kristus?
(Matiu 22:41-46; Lukas 20:41-44)
35 Da Yisu rungꞌ fisa i nan mingꞌa Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ da ini ibiani, “Ibianungꞌ da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ini Kristus igi Tafit narunggan? 36 Tafit runggan, wasaꞌ i Marapayam Mararam riniurunggan, ini ibiani,
‘Nifutsarif Yawe ini da dzi Nifutsarifangꞌ ibiani,
“Wampa dzi bangingꞌ bini
nasangꞌ dzi rasuda u garam ipiapam
da tanginda ribarangan ruꞌa u faganggam warangꞌ.” ’
37 Tafit runggan ifaringꞌ Arangan ‘Nifutsarif’. Da ibianungꞌ da isu arangan narunggan?”
Da ampan tsiraꞌ iringant i Arangan nanggan igi da nugun itsiaꞌ.
Watsanga Runggam Sib i Garam Gudzupuꞌ i Nan Faidagin
(Matiu 23:1-7; Lukas 20:45-47)
38 Yisu rungꞌ fisa i nan, da ini, “Watsanga runggam sib i garam gudzupuꞌ i nan faidagin. Ribarangan maran yari i atsufa ngarukui faga guntiꞌ angu da yunga ampan maran mingꞌa mumai rantsa nam in i garam tsarifan da rima bingan tsiraꞌ rutin.
39 Da maran yari i uda mumai miamun angu mingꞌa ungar mpruꞌa ruan gin da mingꞌa nam gadan tsiraꞌ.
40 Da ribarangan yiyuꞌ sagat yaruf i wapa i ungaran da nam bunumpan santan. Da isu umpur i udagin faga guntiꞌ bingan. Garam bida nigi bungꞌ ayu nam tsakia tsiraꞌ nayus da gubuꞌ Anutu raruda garam.
Sagat Yaruf Dangki Gan Riman
(Lukas 21:1-4)
41 Yisu impa marafain i bugis rima dangki gin da irarab ampan santan igi gan farima dangki gin. Garam ruta nam bunump tsiraꞌ ampi bingan irim dangki gan tsiraꞌ.
42 Da sagat yaruf sauda runggan mangan iba da irim moni isiꞌ iruꞌrun ibi toea iruꞌ angu.
§ 43 Da Yisu inuꞌ riban atsungꞌa gin iba da Arangan da ini, “Dzi nani nan nidzun da agam, sagat yaruf aru sauda runggan ani arangan irim dangki iyus rib santan dangki gan riman. 44 Garam santan igi irim dangki gan imingꞌ nam bunumpan tsiraꞌ igi marafain angu isangꞌ maranggan furan. Da bitsintaꞌ sagat sauda runggan ani irim nam bunumpan santan aru rima arangan sib in.”