A Wakak a Warwara oe Iesu Karisito
e Jon
i tumusi
A warwara talapor nigo
E Jon ning a halin ning a bonot pa pisir naur a kakak a asaer ane Iesu (oroi e Matiu 4:21). I oroi a ututnala ning e Iesu i toli pa i longor anuna asaerla. I tumus a buk ne lamur tana natol a buk ning e Matiu, Mak pa e Luk ditol tumusi. I tumus a buk ne anasa i mang sur dalar tasman e Iesu pa dalar tortorot onoi, pa dalar tasman lalani mang oe Iesu ka dalar laun tikin. Oroi e Jon 20:31.
Ning a tnan utna ning e Jon i mang sur ir atai dala onoi mange: E Iesu ai e God pa Nat e God. Ana kamkama buk ne i warwara talapor oe Iesu mang i e God pa natnating ot i kes taum oe God. I atai dala otleng ana ututnala na kulkulan ning e Iesu i toli, pa e Jon i atong la mang a akinalangla, anasa la amomoli mang e Iesu i e God. E Jon i atai dala otleng mang a galis a tarai bel la tortorot oe Iesu, a ningnigola anuna tarai Juda otleng bel la tortorot.
A tinan ana Buk Jon:
A Warwara i hanot a barsan (1:1-18)
E Jon a Tena Baptais (1:19-34)
A ningnigo na kakak a asaerla ane Iesu (1:35-51)
A titol ane Iesu tetek a tarai (2:1—12:50)
A ararop a wik pa minat e Iesu (13:1—19:42)
A kamkamtur ulak ane Iesu kusun a minat (20:1-31)
E Iesu i hanot tetek a kakak a asaerla to e Galili (21:1-25)
1
E Iesu ot a Warwara ane God
1:1 Jon 17:5; 1 Jon 1:1-2; Tatatai 19:13Natnating ot ning belot di akes a rakrakan hanua, a Warwara ka kes nigo. A Warwara i kes taum oe God, pa Warwara i ot e God. Natnating ot i kes taum oe God. 1:3 1 Korin 8:6; Kolosi 1:16-17; Hibru 1:2Ana Warwara ot, e God i akes a ututnala rop. Bel ta ngas ulak ning e God i akes la. E God i akes a ututnala rop ana Warwara ka. 1:4 Jon 5:26A lalaun i kes onoi, pa lalaun ning, i a talapor anuna taraila rop. 1:5 Jon 3:19A talapor i atalapor ana mormorom, pa mormorom bel i tolsot pasi.
1:6 Matiu 3:1; Luk 1:13-17, 76E God i sune sen ning a barsan, a risana e Jon. I hanot sur ir warwara talapor ana talapor, sur a taraila rop lar tortorot onoi. I ot bel a talapor, i hanot ka sur ir warwara talapor ana talapor. 1:9 Jon 8:12Anasa a talapor momol ning ir atalapor a taraila rop, ir hanot ute na rakrakan hanua.
10 A Warwara i kes te na rakrakan hanua. Ana Warwara e God i akes a rakrakan hanua, ika a taraila te na rakrakan hanua bel la oroi lalani. 11 I hanot sur anuna taraila, ika anuna taraila ot bel la gas pasi. 12 Ika, la rop ning la gas pasi, pa la tortorot ana risana, i malmaling pas la sur la na natnat e God. 13 1:13 Jon 3:3-6; Pilipai 2:7; Jon 2:11; 1 Pita 1:23Bel la na natnat e God anasa di agon la ana mangis a tarai, o ana nuknukin tik mite lapiu, o ana nuknuk a tinaulai. E God ot e tamanla.
14 A Warwara i hanot a barsan momol, pa i kes potor tamila. Mila ka oroi tar a matatarna, a matatar e Natnalik takai sot ka, ning i han misaot ta e Tamana, i bukus ana marmaris pa momolna. 15 E Jon i warwara talapor onoi, pa i warwara ana tnan elngena mange, “I ka esaning a warwara nigo tar onoi mang, ‘Esaning ir mur tak, i leklek kol hok, anasa i laun nigo tak.’ ” 16 I bukus ana marmaris, pa ana nuna tnan marmaris, i sira angisngis dala ana galis a wakak a utna. 17 1:17 Kisim Bek 34:28; Rom 6:14Oe Moses, e God i saran tar a warkurai tandala, ika oe Iesu Karisito i saran tar a marmaris pa momolna tetek dala. 18 1:18 Kisim Bek 33:20; Jon 6:46; 1 Timoti 6:16Bel tik i oroi tar e God tuk onone. Ika e Natnalik, takai ka, ning i kes ting na ris e Tamana, ka asangan tar e God tetek dala. Pa i ot e God.
E Jon a Tena Baptais i warwara onoi ot
(Matiu 3:1-12; Mak 1:1-8; Luk 3:1-18)
19 A ningnigola ana tarai Juda la mitisa e Jerusalem, la sune sen a tena artabarla, pa dingla na tarai tagun a mangis a tarai Liwai,*1:19 A mangis a tarai Liwai la sira titol ting na rumai artabar. tetek e Jon sur lar dekeni mang, “U esi?” 20 E Jon bel i warwara alari, i warwara talapor ot onoi mang, “Bel iau a Karisito.” 21 1:21 Lo 18:15, 18; Matiu 11:14La deken ulaki mang, “U esi? U e Elaija?” Pa i keles la mange, “Bel! Iau bel e Elaija.” La deken ulaki mange, “U a propet ning di atongi mang ir hanot?” I keles la mang, “Bel.” 22 Lamur la atai i mange, “U esi? Ur atai mila sur milar atai la ning la sune mila ute. Asaning ur atongi hom?” 23 E Jon i keles la mange, “Iau a barsan ning a propet Aisaia i warwara nigo onoi mang, ‘A elngena mainla i arkabah ting na hanua bel mang: Mulor atostos a ngas anuna Leklek.’ ” Aisaia 40:3
24 A Parisaiola ning di sune la tetek e Jon, 25 la dekeni mange, “U atongi mang, bel u a Karisito, pa bel otleng u e Elaija, pa bel u a propet, ning di atongi mang ir hanot. Ning i manglarning, sur asa u baptais a taraila?” 26 E Jon i keles la mange, “A baptais mulo ana malum. Ika takai kaning i tur potor mulo, bel mulo tasmani. 27 1:27 Jon 1:15Esaning ir mur tak, i leklek tak. Pa bel a tolsot sur ar pak sen a inau ana nuna su. A natarna kol tana.”
28 A ututnala ne, la hanot tumo e Betani ting na ris a malum Jodan ning e Jon i baptais a taraila ano.
E Iesu a Nat a Sipsip ning ir mat sur a toltol laulau anuna taraila
29 1:29 Aisaia 53:6-7; 1 Pita 1:18-19Ning a pukakiar lamur, e Jon i oroi pas e Iesu i han amon teteki, pa i atongi mange, “Mulo oroi i, a Nat a Sipsip ane God, ning ir kepsen a toltol laulau anuna taraila mite na rakrakan hanua. 30 1:30 Jon 1:15A barsan kane, ning a warwara nigo tar ono mange, ‘A barsan ning ir mur tak, i leklek kol hok, anasa i laun nigo tak.’ 31 Lanigo iau otleng bel a tasmani. Ika a baptais ana malum sur ar apuasa a barsan ne tetek a tarai Israel.”
32-33 1:32-33 Matiu 3:16Pa e Jon i warwara talapor mange, “Bel a tasmani esi a Karisito. Ika e God, ning i sune iau sur ar baptais ana malum, i atai iau mang, ‘Ur oroi a Talngan Tabu ir han purum pa ir kes saot na palai ning a barsan. A barsan ning, ir baptais ana Talngan Tabu.’ Pa a oroi a Talngan Tabu i han purum misaot na langit, i arlar ana tabun pa i kes saot oe Iesu. 34 1:34 Matiu 3:17Ia ka oroi tar a utna ning i hanot, pa a warwara talapor onoi mang, ai a Nat e God.”
A ningnigo na kakak a asaerla ane Iesu
35 Ning a pukakiar lamur, e Jon taum ana naur a kaklik tagun a kakak a asaerla anunai, ditol tur tar ulak tingia. 36 1:36 Jon 1:29Ning i oroi e Iesu i bolos ditol, i atongi ono mange, “Oroi, a Nat a Sipsip ane God.”
37 Ning naur a kaklik a asaer dia longor a warwara ning, dia mur e Iesu. 38 Ning e Iesu i talingir, i oroi diau ning dia muri, pa i deken diau mange, “Asaning mu mang suri?” Dia kelesi mange, “Rabi” (a kamkamna mang Tena Asaer), “u kes taha?” 39 E Iesu i keles diau mange, “Mur han ute sur mur oroi.” Pa dia muri, pa dia oroi a pukna ning e Iesu i kes ia. Ning ditol hanot, ka 4 kilok pas pa ditol kes a rah kidol ning tingia.
40 1:40 Matiu 4:18-20Ning a halindiau ning dia longor a warwara ane Jon pa dia mur e Iesu, a risana e Endru, a tas e Saimon Pita. 41 A ningnigo na utna ning e Endru i toli, i seren pas e tasnalik e Saimon, pa i atai i mange, “Mila ka pastetek pas a Mesaia!” (a kamkamna a Karisito1:41 A Karisito esaning di pek a wel ono. A tarai Israel la sira pek a wel o esaning la aslangi. Ana warwara Hibru di atongi a Mesaia, pa ana warwara Grik di atongi a Karisito. E Iesu a Karisito, e God i aslang pasi sur ir alaun a tarai. A propetla tagun nating la warwara na propet ono mang ir hanot, pa tarai Juda la harnanai suri.).
42 1:42 Matiu 16:18E Endru i ben e Saimon tetek e Iesu. Ning e Iesu i oroi i, i atai i mange, “U e Saimon, a nat e Jon,1:42 E Jon e tamana e Pita, bel e Jon a Tena Baptais. dir atong a risam e Kepas.” (Ana warwara Grik di atongi e Pita, a kamkamna a hat.)
E Iesu i kabah pas e Pilip pa e Natanael
43 Ning a pukakiar ulak, e Iesu i mang sur ir han utumo e Galili. I pastetek pas e Pilip, pa i atai i mange, “Ur mur iau.” 44 E Pilip, mitumo e Betsaida, a hanua ane Endru pa e Pita. 45 1:45 Lo 18:18; Aisaia 7:14; 9:6; Jeremaia 23:5; Esekiel 34:23E Pilip i pastetek pas e Natanael, pa i atai i mange, “Mila ka pastetek pas a Karisito ning e Moses i warwara nigo tar onoi ting na Buk a Warkurai, pa propetla otleng la ka warwara nigo tar ono ana nunla na tumtumus, i e Iesu a te Nasaret, a nat e Josep.” 46 Ika e Natanael i kelesi mange, “Nasaret! Mangmangasa, ta wakak a utna ot ir hanot mitingia?” E Pilip i kelesi mange, “Lamut, pa dar han sur ur oroi.”
47 Ning e Iesu i oroi pas e Natanael i hanot teteki, i atongi ono mange, “A te Israel momol, bel i tasman a asasongo.” 48 E Natanael i deken e Iesu mange, “U tasman mangmangasa iau?” I kelesi mange, “Ning belot e Pilip i ben u ute, ia ka oroi nigon tar u, ning u kes ting nahai a rakai a fig.” 49 1:49 Matiu 14:33; 16:16; Mak 3:11E Natanael i atai i mange, “Tena asaer, u a Nat e God, u a King anuna tarai Israel.” 50 E Iesu i atai i mange, “Mangasa, u tortorot hok, anasa a atai u mang u kes tar nahai a rakai a fig? Lamur ur oroi a tatatnan utna kol ir hanot, ir itna tana utna ne.” 51 1:51 Stat 28:12Lamur e Iesu i atai i mange, “A atong momoli tamulo, mulor oroi a langit ir sapang, pa angelola ane God lar hanan kas pa lar hanan purum saot na Nat a Barsan.”

1:1: 1:1 Jon 17:5; 1 Jon 1:1-2; Tatatai 19:13

1:3: 1:3 1 Korin 8:6; Kolosi 1:16-17; Hibru 1:2

1:4: 1:4 Jon 5:26

1:5: 1:5 Jon 3:19

1:6: 1:6 Matiu 3:1; Luk 1:13-17, 76

1:9: 1:9 Jon 8:12

1:13: 1:13 Jon 3:3-6; Pilipai 2:7; Jon 2:11; 1 Pita 1:23

1:17: 1:17 Kisim Bek 34:28; Rom 6:14

1:18: 1:18 Kisim Bek 33:20; Jon 6:46; 1 Timoti 6:16

*1:19: 1:19 A mangis a tarai Liwai la sira titol ting na rumai artabar.

1:21: 1:21 Lo 18:15, 18; Matiu 11:14

1:27: 1:27 Jon 1:15

1:29: 1:29 Aisaia 53:6-7; 1 Pita 1:18-19

1:30: 1:30 Jon 1:15

1:32-33: 1:32-33 Matiu 3:16

1:34: 1:34 Matiu 3:17

1:36: 1:36 Jon 1:29

1:40: 1:40 Matiu 4:18-20

1:41: 1:41 A Karisito esaning di pek a wel ono. A tarai Israel la sira pek a wel o esaning la aslangi. Ana warwara Hibru di atongi a Mesaia, pa ana warwara Grik di atongi a Karisito. E Iesu a Karisito, e God i aslang pasi sur ir alaun a tarai. A propetla tagun nating la warwara na propet ono mang ir hanot, pa tarai Juda la harnanai suri.

1:42: 1:42 Matiu 16:18

1:42: 1:42 E Jon e tamana e Pita, bel e Jon a Tena Baptais.

1:45: 1:45 Lo 18:18; Aisaia 7:14; 9:6; Jeremaia 23:5; Esekiel 34:23

1:49: 1:49 Matiu 14:33; 16:16; Mak 3:11

1:51: 1:51 Stat 28:12