Markus
Sisingꞌ Bini Gan Kakaran
1
Yowanis Ruruba Garam Itip Nifutsarif Sanaban
(Matiu 3:1-12; Lukas 3:1-20; Yowanis 1:19-28)
1-2 Nani Anutu narunggan Yisus Kristus Sisingꞌ Bini gan. Iwaꞌ ibi nan profet Aisaia kakaran ugu:
“Anutu ini ibiani: Waringantin! Dzi bungꞌ atangin garamangꞌ rima sisingꞌ namungꞌ i agu,
da bungꞌ atip u sanabam.Mal 3:1; Mt 11:10; Lk 7:27
Nifun mangan inuꞌ imingꞌ nam manaꞌ dadauntan ini ibiani,
‘Watip Nifutsarif sanaban yunga gin narururung.’ ”Ais 40:3; Mt 3:3; Lk 3:4; Ywn 1:23
Da Yowanis Ruruba Garam iwaꞌ imingꞌ nam manaꞌ dadauntan da ifis i nan wasi da garam i parima i ruan da tanginda nanggan maisan rai da uda mpui ruruban, i fadan da Anutu i siata i nanggan maisan rai.Mt 3:1-2; Lk 3:3 Da rib ampi bingan mpada mingꞌa Yerusalem da gamp santan mingꞌa intap Yudia ifan da Yowanis. Da ribarangan ini nanggan maisan wasi, da Yowanis irurub ribarangan imingꞌ mpui Yordan.
Da Yowanis yatsuf ngarukui tipa i kamir rini fufun da yari ritan*ritan — Bingan fain i rit ani da “bigamp” ma “pikap,” da bitsintaꞌ mamaꞌ faꞌ ampi bingan ini “rit.” tipa i apu rini gangan imingꞌ i ngumpan, da iga utungꞌ da inum bigub gurun.Mt 3:4; Mk 6:8; Ywn 21:7; Ap 12:8 Da arangan ifis i nan ini binaꞌ, “Garam mangan nampanggan yusa dzi bungꞌ atsungꞌ dzi ba. Dzi wadaum i piraꞌa fufuai i Arangan faga gangkang gan u. Dzi rurub agam i mpui, da bitsintaꞌ Garam Arangan bungꞌ arurub agam i Marapayam Mararam.”Mt 3:11; Lk 3:16; Ywn 1:26-27; Ap 1:5; 11:16; 13:25
Yowanis Irurub Yisu
(Matiu 3:13-17; Lukas 3:21-22)
Mingꞌa wasaꞌ i gubuꞌ arigi da Yisu imingꞌ gamp Nasaret mingꞌa intap Galili iba da Yowanis irurub Arangan imingꞌ mpui Yordan. 10 Da gubuꞌ aru Yisu yaba sinungꞌ mpui, da sung angu itsangan gunungun dagangan, da Marapayam Mararam isu busir maran iruꞌ ba imingꞌ ragun i Arangan. 11 Da nifun mangan iwaꞌ imingꞌ gunungun ini ibiani, “Dzi Narunggangꞌ Agu da Dzi marangꞌ yari da nugungꞌ inuf nidzun angu i Agu.”
Sadang Yintsaꞌ Yisu
(Matiu 4:1-11; Lukas 4:1-13)
12 Sung angu da Marapayam Mararam iyu Yisu ifa nam manaꞌ dadauntan. 13 Da Arangan impai nam manaꞌ dadauntan isangꞌ gubuꞌ 40 da Sadang yintsaꞌ Arangan. Da Arangan impai impruꞌ da apu buman. Da angira ruas irim Arangan sib.
Yisu Iraꞌ i Gan Guman Imingꞌ Intap Galili
(Matiu 4:12-17; Lukas 4:14-15)
14 Gubuꞌ Herot Antipas mpunga Yowanis da tanginda i karabus sib raiyi, da Yisu ifa intap Galili da ifis i Anutu Sisingꞌ Bini gan. 15 Da Arangan ini binaꞌ, “Gubuꞌ Anutu ragadan ibawaꞌ sib, i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman isu uts sib wa. Waparim i ruam da wamuaruts Sisingꞌ Bini.”
Yisu Inuꞌ Gan Riban Atsungꞌa Gin Miamun
(Matiu 4:18-22; Lukas 5:1-11)
16 Gubuꞌ Yisu yunga mpui fuꞌan Galili ringan fadan, da itsanga Saimon da rainggan Andru tapuda ubing ruꞌa mpui igi, i rib iruꞌ igi garam uda yafas. 17 Da Yisu ini da garam iruꞌ igi ibiani, “Agam watsungꞌ dzi, da dzi bungꞌ asantingꞌ agam i sanab uda garam.” 18 Da sung angu da ribarangan itangin ubing gan rai da yatsungꞌ Arangan. 19 Yisu iyung pas angu ifan, da itsangan Sebedi narun rusan iruꞌ, Dzems da rainggan Yowanis. Ribarangan impa madzung da rungꞌ yagit ubing gan. 20 Da sung angu Arangan inuꞌ garam iruꞌ igi da ribarangan itangin ramanggan Sebedi da gan garaman nanga gum mpada madzung igi rai, da yatsungꞌ Yisu.
Yisu Isiat Marapayam Maisan Rai
(Lukas 4:31-37)
21 Da Yisu da riban atsungꞌa gin iyung ifawaꞌ gamp Kapenaum. Da waꞌa gubuꞌ Sabat da Yisu yatangꞌ ungar mpruꞌa ruan gin da yutus ampan igi i Anutu nanggan. 22 Da ribigi irunt fafun i nan Arangan fisa gin i Arangan iragi nan isangꞌ garam nifutsarif da iyus garam gudzupuꞌ i nan faidagin.garam gudzupuꞌ i nan faidagin — Garam gudzupuꞌ igi garam kakara Anutu nanggan da utusa garam in. Nan faidagin igi da ini nan faidagin Anutu riman da Moses ugu. 23 Da sung angu da garam mangan marapayam maisan bubumpuadan yantsangan yatangꞌ ba ungar mpruꞌa ruan gin da iyaiꞌ nifun tsiraꞌ ibiani, 24 “Yisu, garam Nasaret! U ni mantuda i agai? U maba i wayada agai? Dzi sruꞌ i agu wa, agu Anutu Garaman Mararam!”
25 Da Yisu ini nan babampafan da marapayam maisan igi ibiani, “Wasimprim nifum! Wawaꞌ sinungꞌ garam igi!” 26 Da marapayam maisan bubumpuadan inang da arangan iratarat, da iyaiꞌ nifun tsiraꞌ bingan, da iwaꞌ sinungꞌ. 27 Garam sib angu irunt fafun gin da yunta i ruan ini binaꞌ, “Nam idzuwai gan ani? Nan faꞌ mangan ruta nampang tsiraꞌ! Mai! Ini angu da marapayam maisan isu ringa mafrip rutin.” 28 Da sung angu Yisu sisingꞌ gan isu maradza imingꞌ gamp sib angu mingꞌa intap Galili.
Yisu Itip Garam Gingꞌa Rinin Ampi Bingan Idaum
(Matiu 8:14-17; Lukas 4:38-41)
29 Yisu da rib atsungꞌa gin itangin ungar mpruꞌa ruan gin rai da sung angu irut Dzems da Yowanis ifa Saimon da Andru ungaran. 30 Da Saimon bunggan finam igingꞌ rinin ruta rinin sasusan tsiraꞌ da rugingꞌ. Da ribarangan irim sisingꞌ da Yisu. 31 Ibinigi da Yisu ifan da sagat igi da igif i bangin da iraꞌ i arangan iyab da rinin sasusan itangin arangan rai. Da arangan ipumuꞌ ribarangan.
32 Da nam nufan, gubuꞌ ruꞌa sib, da ampan igi iyu rib ampi bingan gingꞌa rinin da marapayam maisan yantsangan ifa da Yisu. 33 Ampan santan gamp igi iba mpruꞌ ruan imingꞌ muantsi maran. 34 Da Yisu itip garam ampi bingan gingꞌa rinin maisan mara maran rinin idaum. Da iwat marapayam maisan ampi bingan rai da itsungin i nifun i anungꞌ nida Arangan wasi u, i ribarangan isruꞌ i Yisu garam idzuwai.
Yisu Ifis i Nan Imingꞌ Gamp Fain Mingꞌa Intap Galili
(Lukas 4:42-44)
35 Tataꞌ maratait nam rungꞌ mimindan da Yisu yuriꞌ iwaꞌ ifa manaꞌ mumai ampan maꞌa gin da yugin da Anutu. 36 Da Saimon da rib ruta arangan isau Yisu ifan. 37 Gubuꞌ fawaꞌan da Arangan da ini rutin, “Garam santan isau agu.”
38 Da Yisu ini da ribigi ibiani, “Agi nafa gamp fain aga nampruꞌ, da dzi nafis i nan da rib mingꞌa naga nabinigi, i wain arigi da dzi ba.” 39 Yisu iyung isangꞌ gamp santan mingꞌa intap Galili da ifis i nan isangꞌ ribarangan ungaran mpruꞌa ruan gin da idaru marapayam maisan rai.
Yisu Itip Garam Bits Diginting Tirida Gin
(Matiu 8:1-4; Lukas 5:12-16)
40 Gubuꞌ mangan da garam bits diginting tirida gin ifa da Yisu da yidzaꞌ fagan da igaib runggan da ini ibiani, “Bida u maram furan da u sangꞌ i nanga dzi riningꞌ dauman da dzi anungꞌ bubumpuadan i Anutu maranggan.”
41 Da Yisu maran ifa i arangan da irim bangin ragun i arangan da ini, “Dzi marangꞌ yari. U rininggam nadaum da agu nawaꞌ bini i Anutu maranggan.” 42 Da sung angu diginting itangin arangan rai da arangan anungꞌ rungꞌ ibubumpua i Anutu maranggan u. 43 Da Yisu iwat arangan da ifai nan gin da ini binaꞌ, 44 “Watsanga runggam sib, i anungꞌ nida nan igi wasi da garam fain u. Wafan da wasantingꞌ runggam da garam pumuꞌa Anutu wain namingꞌ Ungar Mararam Yerusalem. Da watsara nam da Anutu nasangꞌ nan faidagin Moses akaran i garam diginting waꞌa bini, i garam santan sruꞌa gin bida u rininggam idaum sib da u anungꞌ rungꞌ ibubumpua i Anutu maranggan.”Wkp 14:1-32; Mt 8:4; Lk 5:14 45 Da bitsintaꞌ arangan waꞌa fadan, da ini nan Yisu nanga arangan rinin dauman igi wasi da garam santan. Ibinigi da Yisu sisingꞌ gan ipuꞌ idzarangꞌ da Arangan anungꞌ isangꞌ i atangꞌa gamp gamp mingꞌa dzidziwan i ampan maran. Impai gamp garam gar maꞌa gin, da ampan imingꞌ gamp gamp sib angu ifa rutin.

1:1-2: Mal 3:1; Mt 11:10; Lk 7:27

1:3: Ais 40:3; Mt 3:3; Lk 3:4; Ywn 1:23

1:4: Mt 3:1-2; Lk 3:3

*1:6: ritan — Bingan fain i rit ani da “bigamp” ma “pikap,” da bitsintaꞌ mamaꞌ faꞌ ampi bingan ini “rit.”

1:6: Mt 3:4; Mk 6:8; Ywn 21:7; Ap 12:8

1:8: Mt 3:11; Lk 3:16; Ywn 1:26-27; Ap 1:5; 11:16; 13:25

1:22: garam gudzupuꞌ i nan faidagin — Garam gudzupuꞌ igi garam kakara Anutu nanggan da utusa garam in. Nan faidagin igi da ini nan faidagin Anutu riman da Moses ugu.

1:44: Wkp 14:1-32; Mt 8:4; Lk 5:14