316-biblían Markúsarguðspjall 2

1 Nokkrum dögum síðar kom hann aftur til Kapernaúm. Þegar það fréttist að hann væri í bænum 2 flykktist svo margt fólk að húsinu að það var ekki einu sinni hægt að komast nálægt dyrunum. Og Jesús prédikaði til þeirra. 3 Fjórir menn komu til hans og báru með sér lamaðan mann. 4 Þegar þeir sáu að þeir kæmust ekki að Jesú klifruðu þeir upp á þak hússins, rifu það upp og létu lamaða manninn síga niður í húsið á börum. 5 Jesús sá þetta sem merki um trú þeirra og sagði við lamaða manninn: „Sonur minn, syndir þínar eru fyrirgefnar.“ 6 En nokkrir af lögmálskennurunum, sem voru á staðnum og sáu þetta, hugsuðu með sér: 7 „Hvaða guðlast er þetta í manninum? Enginn getur fyrirgefið syndir nema Guð!“ 8 Jesús vissi strax í anda sínum að þeir hefðu hugsað þetta. „Af hverju hugsið þið svona?“ spurði hann þá. 9 „Hvort er auðveldara að að segja lömuðum manni að syndir hans séu fyrirgefnar, eða að segja honum að taka börurnar sínar og standa upp? 10 En ég skal sýna ykkur að Mannssonurinn hefur vald til að fyrirgefa syndir hér á jörðinni.“ Og hann sneri sér að lamaða manninum og sagði: 11 „Stattu upp, taktu börurnar þínar og farðu heim.“ 12 Um leið og Jesús hafði sleppt orðinu stóð maðurinn upp, tók upp börurnar sínar og gekk af stað út úr húsinu í gegnum furðu lostinn mannfjöldann. „Ég hef aldrei séð neitt þessu líkt!“ sagði fólkið hvert við annað, og lofaði* Guð.

13 Nokkru síðar fór Jesús aftur út að vatninu, þar sem hann kenndi mannfjöldanum sem fylgdi honum hvert sem hann fór. 14 Á leiðinni þangað sá hann Leví Alfeusarson þar sem hann sat og vann í skattkofanum sínum. „Fylgdu mér!“ sagði Jesús við hann – og Leví stóð upp og fylgdi honum. 15 Jesús fór heim til hans og sat þar til borðs með bæði skattheimtumönnum og syndurum og lærisveinum sínum, sem voru orðnir margir. 16 Það hneykslaði lögmálskennarana og faríseana þegar þeir sáu að hann sat til borðs með skattheimtumönnum og syndurum. „Hvernig getur hann borðað með svona fólki?“ spurðu þeir lærisveinana. 17 Þegar Jesús heyrði þetta sagði hann við þá: „Það er veikt fólk sem þarf að hitta lækni, ekki heilbrigt fólk. Ég er ekki kominn til þess að leiða réttlátt† fólk til iðrunar, heldur syndara.“

18 Lærisveinar Jóhannesar og faríseanna voru vanir að fasta. „Af hverju fasta lærisveinarnir þínir ekki eins og lærisveinar Jóhannesar og faríseanna?“ spurðu þeir Jesú. 19 „Af hverju ættu gestir brúðgumans að fasta meðan brúðguminn er hjá þeim?“ spurði Jesús þá á móti. „Það er ekkert vit í því að þeir geri það meðan hann er hjá þeim. 20 Þeir hafa næg tækifæri til þess að fasta þegar brúðguminn verður farinn frá þeim.“ 21 „Það notar enginn glænýtt, ómýkt‡ efni í bót á gamla flík – hún rifnar bara frá gamla, slitna efninu og gerir rifuna verri. 22 Það setur heldur enginn nýtt vín í gamlar flöskur – nýja vínið sprengir bara flöskurnar svo þær eyðileggjast og vínið fer út um allt. Nýtt vín þarf að setja í nýjar flöskur.“

23 Einu sinni þegar Jesús var á göngu á kornakri á hvíldardeginum fóru lærisveinar hans að tína kornöxin. 24 Farísearnir sem sáu þetta sögðu við hann: „Hvernig geta þeir gert þetta? Það er bannað á hvíldardeginum.“ 25 „Muniði ekki hvað Davíð konungur gerði,“ svaraði Jesús, „þegar hann og menn hans voru hætt komnir af hungri? 26 Þeir fóru inn í hús Guðs í stjórnartíð Abíatars æðstaprests og átu brauðið sem enginn nema prestarnir áttu að mega borða. 27 Hvíldardagurinn á að þjóna manninum, ekki öfugt. 28 Þess vegna ræður Mannssonurinn yfir hvíldardeginum.“

2:1 Matt 9:1; Lúk 5:17

2:1 Kapernaúm varð eins konar „heimili“ fyrir Jesús í Galíleu. Hann bjó oft hjá lærisveinum sínum eins og Pétri. Fólk streymdi til hans vegna kraftaverka hans.

2:2 Mrk 1:45

2:3 Matt 9:2; Lúk 5:18

2:4 Lúk 5:19

2:4 Hús voru oft með flöt þök úr timbri, leir og stráum. Það var hægt að rífa þau upp til að komast inn. Þetta sýnir mikla trú vina hans: þeir voru tilbúnir að eyðileggja þak til að komast að Jesú.

2:5 Matt 9:2; Lúk 5:20

2:5 Jesús byrjar á að fyrirgefa syndir en ekki bara að lækna líkamlega. Þetta var lykilatriði: aðeins Guð getur fyrirgefið syndir, og Jesús sýnir hér að hann hefur guðlegt vald.

2:6 Lögmálskennarar, Mrk 1:22.

2:7 Matt 9:3; Lúk 5:21; Jes 43:25

2:7 Lögmálskennararnir (oft farísear) héldu að Jesús væri að guðlasta (móðga Guð eða gera grín að honum) með því að segjast geta fyrirgefið syndir. Ef Jesús er bara maður og ekkert meira þá er hann að guðlasta. Þetta er einmitt stærsta spurningin: Hver er Jesús? Sjá Mrk 8:29.

2:8 Matt 9:4; Lúk 5:22; Jóh 2:25

2:10 Matt 9:6; Lúk 5:24; Dan 7:13-14

2:10 „Mannssonurinn“ er titill sem Jesús notar oft um sjálfan sig (Dan 7:13-14). Titillinn vísar til þess að Jesús er bæði maður og himneskur konungur með vald frá Guði. Jesús þurfti að feta örmjóan stíg þegar hann talaði um sjálfan sig án þess að gera það of augljóst. Ef hann gerði það of augljóst yrði allt vitlaust eða hann líflátinn fyrir tímann. Þetta er stundum kallað Messíasarleyndarmálið. Notkun Jesú á þessum titli er hluti af því.

2:11 Matt 9:6; Lúk 5:24

*2:12 Að lofa Guð er t.d. að þakka honum fyrir eða lýsa því yfir hver hann er. Sjá t.d. Mrk 5:33 (konan fellur fram fyrir framan Jesú); 15:39; 16:1-8.

2:12 Matt 9:8; Lúk 5:26

2:13 Matt 9:9; Lúk 5:27

2:14 Matt 9:9; Lúk 5:27-28

2:14 Leví (síðar kallaður Matteus) var skattheimtumaður. Skattkofinn var eins og lítil sjoppa nema þarna kom fólk til að borga skatt. Gyðingar álitu Matteus svikara og syndara af því að hann vann fyrir Rómverja.

2:15 Matt 9:10; Lúk 5:29

2:16 Matt 9:11; Lúk 5:30

2:16 Farísear voru strangtrúaður hópur Gyðinga sem tók það mjög alvarlega að hlýða lögum Guðs. Þeir bættu við mörgum eigin reglum til að tryggja að þeir brytu ekki óvart nein boðorð. Þeir voru mjög virtir en einblíndu oft meira á ytri reglur en á hjartalagið.

†2:17 Réttlátur er sá sem hefur gert rétt eða er saklaus. Jesús er sá eini sem hefur lifað fullkomlega réttlátu lífi. Sjá t.d. Róm 3:23.

2:17 Matt 9:12-13; Lúk 5:31-32; Lúk 19:10; 1Tím 1:15

2:17 Jesús notar læknisdæmi: Hann er „læknir“ fyrir synduga (fólk sem viðurkennir þörf sína). Þetta er kjarni boðunar hans. Hann kemur til þeirra sem þurfa hjálp og viðurkenna það, ekki þeirra sem telja sig fullkomna.

2:18 Matt 9:14; Lúk 5:33

2:19 Matt 9:15; Lúk 5:34

2:20 Matt 9:15; Lúk 5:35

2:20 „Brúðguminn“ er Jesús sjálfur. Gleðitími er núna með honum, en fasta kemur síðar (t.d. eftir krossfestinguna). Þetta sýnir að lærisveinar hans lifa ekki lengur í Gamla Testamentinu heldur því Nýja.

‡2:21 Ómýkt merkir stíft eða það sem skortir teygjanleika.

2:21 Matt 9:16; Lúk 5:36

2:22 Matt 9:17; Lúk 5:37-39

2:22 Flaska er orðrétt vínbelgir úr leðri. Á tímum Jesú var vín geymt í leðurbelgjum. Nýtt vín gerjast og þenst út. Belgirnir þenjast með. Gamlir belgir eru þurrir og stífir. Þeir springa ef þeir eru fylltir af nýju víni. Þetta er dæmi um nýtt samanborið við gamalt: Boðun Jesú er nýtt „vín“ (Konungsríki Guðs). Það passar ekki inn í gamlar reglur farísea. Þetta merkir að kristni er nýtt samband við Guð, ekki bara uppfærsla á gamalli lögmálshefð.

2:23 Matt 12:1; Lúk 6:1

2:23 Hvíldardagurinn, Mrk 1:21.

2:24 Matt 12:2; Lúk 6:2

2:24 Farísear höfðu strangar reglur um hvíldardaginn (t.d. bannað að uppskera eða vinna). Þeir litu á alla korntínslu sem vinnu við uppskeru. Hvíldardagurinn, Mrk 1:21.

2:25 Matt 12:3; Lúk 6:3

2:26 1Sam 21:1-6; Matt 12:4; Lúk 6:4

2:26 Jesús vísar í 1Sam 21: Davíð át helgað brauð (sem var aðeins fyrir presta) þegar hann var í neyð. Þetta sýnir að mannslíf og þarfir eru mikilvægari en svona reglur. (Ath: Abíatar var sonur æðstaprestsins á þeim tíma þegar Davíð át brauðið, en varð svo sjálfur æðstiprestur síðar.) Æðstipresturinn var valdamesti trúarleiðtogi í Ísrael á tímum Jesú. Hann var æðsti leiðtogi musterisins (Sjá Mrk 11:11 um musterið) í Jerúsalem. Hann stjórnaði öllum prestunum og leiddi mikilvægustu fórnar- og tilbeiðsluathafnirnar. Aðeins æðstipresturinn mátti ganga inn í allra helgasta hluta musterisins einu sinni á ári. Á tímum Jesú hafði æðstipresturinn einnig mikil pólitísk völd og vann oft náið með rómverskum valdhöfum. Í Markúsarguðspjalli gegnir æðstipresturinn (Kaífas) lykilhlutverki í handtöku og réttarhöldunum yfir Jesú. Hann er fulltrúi trúarlegu yfirstéttarinnar sem var á móti Jesú. Kaífas er afar virtur og áhrifamikill, en fannst sér ógnað af vinsældum og því sem Jesús kenndi. Þegar Mrk talar um æðstupresta í fleirtölu (t.d. æðstuprestarnir) er átt við fyrrum æðstupresta sem voru á lífi en líka valdamikinn innsta hring af leiðtogum prestdæmisins. Þeir unnu saman að því að vera á móti Jesú.

2:27 2Mós 23:12; 5Mós 5:14-15

2:28 Matt 12:8; Lúk 6:5

2:28 Jesús segist ráða yfir hvíldardeginum. Hann hefur vald yfir lögmálinu (Sjá Mrk 1:22), sem sýnir guðlegt yfirvald hans. Mannssonurinn, Mrk 2:10.