21
Paulus Irunt i Madzung i Fada Yerusalem
1 Gubuꞌ aga tanginda garam gudzun ruas igi rai da aga yab i madzung da ifa rururungan intap isiꞌ Kos. Pisa tataꞌ da aga fa intap isiꞌ Rodes, da aga tangin Rodes rai da aga fa gamp Patara. 2 Mingꞌa nigi da aga waꞌ da madzung manga nanga i fada distrik Fonisia, da aga yab i madzung igi da aga fan. 3 Aga tsanga intap Saiprus mingꞌa uruts wasaꞌ mingꞌa bida aga bangi yas da aga runt iyus ifa provins Siria da aga fawaꞌ gamp Taiya, i wain, madzung igi ini tanginda nam bunump mingꞌa igi. 4 Aga sau rib muarutsan mpada gamp igi da gubuꞌ aga fawaꞌa da fain da aga rut impai igi isangꞌ gubuꞌ 7. Marapayam ikupis nan wasi rutin da ribigi inang da ini da Paulus i anungꞌ fada Yerusalem u. 5 Gubuꞌ madzung nanga i fadan, da rib muarutsan igi santan, ruta finin rusan da narun rusan, iyu agai iwaꞌ sinungꞌ gamp igi da aga yung ifan. Mingꞌa uruts ringan igi da aga idzaꞌ faga gudzun da aga yugin. 6 Gubuꞌ aga rataꞌa rubangingꞌ da tanginda ruangꞌ rai da aga yab i madzung da ribarangan itip ifa gan ungar ungaran.
Agabus Ini Nan Profet da Paulus
7 Aga tangin gamp Taiya rai da aga fawaꞌ gamp Tolemes. Mingꞌa nigi da aga rim gubuꞌ wasaꞌ da rib muarutsan da aga rut impai igi gubuꞌ mangan. 8 Pisa maiꞌ mangan da aga fawaꞌ gamp Kaisaria da aga fa rut Filip impai i gan ungaran. Filip igi garam mangan wasaꞌ i garam 7 ampan mararam Yerusalem tagadan i mpada tayangꞌ gum faba nam gadan ugu,Ap 6:1-6 da arangan garam nangan da yunga fisa i Anutu sisingꞌ bini gan da ampan. 9 Arangan narun rusan finam finam iruꞌ da iruꞌ anungꞌ isu gabun u da inang da ini nan profet.
10 Gubuꞌ aga mpadan nigi gubuꞌ fain fada sib da profet mangan binganggan Agabus imingꞌ Yudia iruꞌ ba. 11 Arangan iba da agai da iyu Paulus ritan da idzur faganggan da banginggan gin da ini binaꞌ, “Marapayam Mararam ini ibiani, ‘Sanab bida aruani angu da rib Yuda gudzun rusan mpada Yerusalem bungꞌ adzur garam wain rit aruani da natangin nafan da garam utup mangan.’ ”
12 Aga ringant i nan igi da aga rut ampan gamp igi ini nan babampaf da igaib runggangꞌ da Paulus i anungꞌ yaba fada Yerusalem u. 13 Da bitsintaꞌ Paulus ini nan mungaꞌ ibiani, “Ibianungꞌ da agam irang da iwaya dzi uwayantangꞌ? Dzi anungꞌ itip ruangꞌ i gingꞌa karabus angu u, da bitsintaꞌ dzi tip ruangꞌ impruꞌ ibinigi i mampa mingꞌa Yerusalem i Nifutsarif Yisu binganggan.” 14 Gubuꞌ aga tsanganda bida Paulus rima udzungꞌ i fadan da aga anungꞌ itip ini nan i tiasa aranga uwayantan u. Da aga ni ibiani, “Nam Nifutsarif maran aridan i nanga waꞌan da nawaꞌ nabi nigi.”
Paulus Ifawaꞌ Yerusalem da Ifa Ungar Mararam
15 Gubuꞌ fain fada sib da aga tip ruangꞌ da aga yab ifa Yerusalem. 16 Rib muarutsan fain mpada mingꞌa Kaisaria igi irut agai da iyu agai ifa i tangindan da Nason i ungaran, i aga ruta mpadan nigi. Arangan garam Saiprus da garam atsungꞌa Yisu mungꞌ. 17 Gubuꞌ aga waꞌa Yerusalem da rib muarutsan iyu agai ruta nugun tsiaꞌan. 18 Pisa tataꞌ da Paulus irut agai ifa i tsanganda Dzems, da garam gudzun santan iba mpruꞌ ruan. 19 Paulus irim gubuꞌ wasaꞌ da ribarangan da ifis i nan i nam santan Anutu nanga yaba i aranga banginggan wasaꞌ i rib utup fain aga.
20 Gubuꞌ ribaranga ringanta i nan igi da ribarangan itsarif Anutu. Da ini da Paulus, “Raingꞌ, u tsangan, garam Yuda ampi bingan angu yusa 10,000 imuaruts Yisu da irim runggan santan i atsungꞌa Moses nanggan faidagin. 21 Ribarangan iringant i nan i u utusa rib Yuda santan mpada wasaꞌ i garam utup fain aga i tanginda Moses nanggan faidagin rai da anungꞌ safa narun rusan riniubitan ma anungꞌ atsungꞌa agi tafangꞌ rusangꞌ sanabangꞌ u. 22 Agi bungꞌ anang nam idzuwai? I ribaranga bungꞌ aringant i nan nabi u ba sib. 23 Ibinigi da wanang nam idzuwai aga nidan da agu ani. Aga garamangꞌ iruꞌ da iruꞌ udzuda nan sib da Anutu rumpai. 24 Wayu garam tuasaruani nafa Ungar Mararam da agam santan watsungꞌ sanab nanga runggam suda mararam i Anutu maranggan. Da warim nam ntsuman i ribigi nanggan tsaradan i ribaranga sangꞌa i naba gudzun.Nam 6:1-21; Ap 18:18 Wanang nabinigi da garam santan nasruꞌ gin nabi nan nidzun manga wamingꞌ wasaꞌ i nan santan ribaranga nida yaba i agu, da nasruꞌ gin nabi u atsungꞌ nan faidagin impruꞌ ibinigi. 25 Da bitsintaꞌ, garam utup fain muarutsa Yisu da agi kakar papiar manga sib da ini rutin i nan agi udzuda sib ibi tuasarangan anungꞌ gada apu da nam rib fain tsaradan da mugus maraganun u, da anungꞌ gadan ma numa apu biꞌ gan u, da anungꞌ gada apu dzura i wan i isa funub, da anungꞌ ruta rib fain araraꞌa i ruan u.”Ap 15:19-20,29
26 Pisa maiꞌ da Paulus iyu garam tuasarigi da yatsungꞌ sanab nanga runggan suda mararam ntuaꞌ i Anutu maranggan. Da ribarangan yatangꞌ Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ i rima sisingꞌ da garam pumuꞌa Anutu wain ruas i gubuꞌ idzuwai ribarangan guman nanga runggan suda mararam nida ntsupan da ribarangan bitsintaꞌ bitsintaꞌ tsarada nanggan gin.
Garam Yuda Impung Paulus
27 Gubuꞌ 7 nanga runggan suda mararam igi nanga i ntsupan, da garam Yuda faingꞌ bada mingꞌa provins Esia itsanga Paulus i Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ, da iraꞌ i ampan tsiraꞌ igi wangun da isu ufuai da Paulus, da garam Yuda igi impung arangan. 28 Da iyaiꞌ da ini, “Garam Israil, agam warim aga sib! Garam aruani yutus i garam santan imingꞌ gamp gamp i rasuda agi ampanggangꞌ mpruꞌan da Moses nanggan faidagin da Ungar Mararam ani ibinigi. Da arangan anungꞌ inang ibinigi angu u; imaꞌ, iyu rib Grik yatangꞌ ba Ungar Mararam ani da inang mumai mararam ani ibubumpua i Anutu maranggan.” 29 Ribigi ini nan igi, i wain, mungꞌ da itsanga Trofimus garam Efesus ruta Paulus i gamp tsiraꞌ igi da maran ifur ibi Paulus mayu arangan maatangꞌ Ungar Mararam igi.
30 Ampan iringant i nan igi da gagara da ufuai tsiraꞌ iwaꞌ, da garam ampi bingan mpada Yerusalem irunt impruꞌ Ungar Mararam igi. Impung Paulus da yantir arangan iwaꞌ sinung Ungar Mararam igi ntiangꞌ gan, da sung angu da rib fain itsungin ntiangꞌ igi muantsi gan.
31 Gubuꞌ nanga i isa aranga funub da sisingꞌ iyu garam singaari Rom gudzunggan tsiraꞌ ibi rib santan mpada Yerusalem igi isu ufuai da gagara tsiraꞌ iwaꞌ. 32 Ibinigi da sung angu da arangan iyu garam singaari igi impruꞌ da gudzun rusan fain da irunt iruꞌ mumai ampi tsiraꞌ mpada gin igi. Gubuꞌ rib Yuda tsanganda garam singaari Rom gudzunggan ruta garaman bawaꞌan da itangin Paulus rai da anungꞌ itip yis arangan u. 33 Da garam singaari gudzunggan tsiraꞌ igi ifa uts da impung Paulus da ini da garam singaari ruas i dzura arangan i tsen iruꞌrun. Da igut i ampi tsiraꞌ igi i arangan garam idzuwai da arangan inang nam idzuwai. 34 Garam faingꞌ mingꞌa wasaꞌ i ampi tsiraꞌ igi iyaiꞌ i nan mangan da faingꞌ iyaiꞌ i nan mangan. Ribarangan igagara iyus da garam singaari gudzunggan igi anungꞌ iringant i nan igi wainggan nidzun u. Ibinigi da ini da garam singaari ruas i uda arangan atangꞌa fada ribarangan ungaran mpada gin da nanga gum in. 35 Gubuꞌ Paulus fawaꞌa ungar igi antiman da rib Yuda yintsaꞌ i isa arangan funub, ibinigi da garam singaari ruas ibuaringꞌ arangan ifan. 36 Da ampi tsiraꞌ atsungꞌa ribarangan igi rungꞌ iyaiꞌ da ini, “Wais arangan funub!”
37 Gubuꞌ garam singaari ruas nanga i uda arangan atangꞌa ungar, da arangan ini da garam singaari gudzunggan igi ibiani, “Isangꞌ dzi nida nan mangan da agu?”
Da garam singaari gudzunggan ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “U sruꞌ i nifu nan Grik, a? 38 Mani agu garam Idzip aru ruta gabman isa ruan da mungꞌa i garam 4,000 aru raba garam i bainat waꞌa fada nam manaꞌ dadauntan ugu?”
39 Da Paulus ini, “Imaꞌ, dzi garam Yuda. Dzi ba imingꞌ gamp Tarsus, gamp ruta bingan tsiraꞌ mingꞌa provins Silisia. Da dzi waꞌ ibi garam wain ruta bingan tsiraꞌ i gamp igi.*garam wain ruta bingan tsiraꞌ i gamp igi — Paulus ini ibi arangan iwaꞌ ibi gamp Tarsus igi “sitisen” (citizen) gan. Anungꞌ rib santan mpada mingꞌa gamp igi iwaꞌ ibi sitisen u, imaꞌ, bitsintaꞌ bitsintaꞌ angu. I waꞌa bida sitisen da garam nasu intap wain ramanggan, ma gamp igi gudzun rusan narim bingan sitisen rutin, ma garam igi ramanggan ma rinanggan nawaꞌ nabi sitisen sib da gubuꞌ rinan apingꞌa arangan. Garam waꞌa sitisen iyu bingan tsiraꞌ imingꞌ gamp igi. Dzi gaib runggangꞌ da agu, isangꞌ i u nida nifum da dzi nida nan da ampan?” 40 Gubuꞌ garam singaari gudzunggan tagada ruan da arangan sib i nida nan, da Paulus imunti iyab antim igi da iraratsi bangin i ampan mpada frap maꞌan. Gubuꞌ ribigi santan mpada ruta frap maꞌan, da arangan ini nan da ribigi i nifun nan Hibru.†nifun nan Hibru — ma nifu nan Arameik: Garam mararuru ampi bingan maran ifur i Paulus ini nan i nifu nan Arameik. Gubuꞌ arigi da nifu nan Arameik isu garam Yuda nifu nan gan. Ibinigi da garam fain irim bingan Hibru gin.

21:8: Ap 6:1-6

21:24: Nam 6:1-21; Ap 18:18

21:25: Ap 15:19-20,29

*21:39: garam wain ruta bingan tsiraꞌ i gamp igi — Paulus ini ibi arangan iwaꞌ ibi gamp Tarsus igi “sitisen” (citizen) gan. Anungꞌ rib santan mpada mingꞌa gamp igi iwaꞌ ibi sitisen u, imaꞌ, bitsintaꞌ bitsintaꞌ angu. I waꞌa bida sitisen da garam nasu intap wain ramanggan, ma gamp igi gudzun rusan narim bingan sitisen rutin, ma garam igi ramanggan ma rinanggan nawaꞌ nabi sitisen sib da gubuꞌ rinan apingꞌa arangan. Garam waꞌa sitisen iyu bingan tsiraꞌ imingꞌ gamp igi.

†21:40: nifun nan Hibru — ma nifu nan Arameik: Garam mararuru ampi bingan maran ifur i Paulus ini nan i nifu nan Arameik. Gubuꞌ arigi da nifu nan Arameik isu garam Yuda nifu nan gan. Ibinigi da garam fain irim bingan Hibru gin.