10
Nan Siata Finin ma Gabun Rai
(Matiu 19:1-12; Lukas 16:18)
Yisu itangin gamp Kapenaum rai da ifa intap Yudia da yis mpui Yordan udziꞌ da ifa marafain. Da ampi tsiraꞌ iba da Yisu ibi mungꞌ ugu, da Arangan itip ifis i nan ibi musa nangan da gubuꞌ santan ugu.
Da garam Farisai fain iba da yintsaꞌ Yisu i nan guta gin ini binaꞌ, “Bida garam manga siata fininggan rai, da bungꞌ asangꞌ Nan Faidagin, ma?”
Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Da Moses ifai nan i agam ibianungꞌ?”
Da ribarangan ini, “Moses ini ibi garam isangꞌ i akara papiar i safa bruꞌ gudzun uda ruan da siata finin rai.”Lo 24:1; Dzr 3:6-8; Mt 5:31; 19:7
Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Agam wangum ibabampaf wasi, ibinigi da Moses yakar nan igi da agam.Mt 19:8 Da bitsintaꞌ miamun ugu, gubuꞌ Anutu tanginda nam santan, da Arangan ‘itip garam da sagat.’Mia 1:27; 5:2; Mt 19:4 ‘I wain aru nigi da garam inang da itangin ramanggan da rinanggan rai da irut fininggan impai isu nam wain bitsintaꞌ.’Mia 2:24; Mt 19:5; 1Ko 6:16; Ef 5:31 Ibinigi da ribarangan ruwasu iruꞌrun u; imaꞌ, isu nam wain bitsintaꞌ angu. Ibinigi da nam Anutu udzuda mpruꞌa da ruan sib da garam gar anungꞌ brangan u.”Mt 19:6
10 Da gubuꞌ ribarangan fampada ungar wasaꞌ da Yisu riban atsungꞌa gin ibinigi igut i Arangan i nan igi. 11 Da Yisu ini da ribarangan, “Garam mangan bida siata fininggan rai da tipa uda sagat mangan da inang asub araraꞌan i fininggan. 12 Da bida sagat tanginda gabunggan rai da suda gabun i garam mangan da arangan inang asub araraꞌan i gabunggan.”Mt 5:32; 19:9; Lk 16:18
Mamaꞌ Narun Narun da Yisu
(Matiu 19:13-15; Lukas 18:15-17)
13 Da rib fain iyu mamaꞌ narun narun iba i Yisu rima bangin ragun gin, da bitsintaꞌ Arangan riban atsungꞌa gin impiꞌ ribarangan. 14 Da gubuꞌ Yisu tsangandan, da anungꞌ irim wangun da riban igi u, da ini, “Watangin mamaꞌ narun narun igi naba da dzi, da anungꞌ muntida sib in u, i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman bungꞌ awaꞌ da garam atsungꞌa sanab bida narun narun ani sanaban.Mt 19:14; Lk 18:16 15 Dzi nani nan nidzun bingan da agam, manga mamida muarutsa Anutu i mpada tayangꞌ arangan bida mamaꞌ narun da wasangꞌ i mpada wasaꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.”Mt 18:3; Lk 18:17; Ywn 3:3,5,7; 1Pe 1:3,23 16 Da Arangan igif mamaꞌ narun narun igi da irim bangin ragun gin da iyugin da Anutu i nanga bini i ribarangan.
Garam Nam Bunump Tsiraꞌ
(Matiu 19:16-30; Lukas 18:18-30)
17 Da Yisu tipa uriꞌa i yunga fadan da garam mangan irunt iba idzaꞌ fagan iruꞌ Arangan maran da ini, “Kidungwaga tsiraꞌ bini, dzi bunanga bida anungꞌ i waꞌan da nam mpada ratar ntingan?”Mt 19:16; Lk 10:25; 18:18
18 Da Yisu ini da arangan ibiani, “Ibianungꞌ da u faringꞌ dzi bini? Garam manga anungꞌ bini u, imaꞌ, Anutu runtaꞌ angu.”Mt 19:17; Lk 18:19 19 U sruꞌ i nan faidagin sib ibiani: ‘U mais garam funub maꞌ. U ma-araraꞌ maꞌ. U mawap nam maꞌ. U madzur garam maꞌ. U maiyuꞌ garam i uda i nanggan maꞌ. Watsarif ramanggam da rinanggam.’ ”Kis 20:12-16; Lo 5:16-20; Mt 5:21,27; 15:4; 19:18-19; Mk 7:10; Lk 18:20; Ro 13:9; Ef 6:2-3; Dzm 2:11
20 Da garam arangan ini, “Kidungwaga, dzi yatsungꞌ sanab igi santan da dzi mamaꞌ isiꞌ angu.”
21 Da Yisu intrung maran i arangan da maran yari gin da ini, “Nam bitsintaꞌ angu da agu anungꞌ inang u. Wafan da wasub moni i nam bunumpam santan da warim moni da garam sauda runggan da u bungꞌ awaꞌ da nam bini namingꞌ Gunungun. Da waba atsungꞌ i dzi.”
22 Gubuꞌ garam igi ringanta i nan igi da iyafi asap uput, da ifa gan arun ruta wangun barabindan angu i arangan garam nam bunump tsiraꞌ bingan.
23 Yisu irarab ifa iba da ini da riban atsungꞌa gin ibiani, “Rib nam bunump tsiraꞌ bungꞌ abarabin i atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.”
24 Da Arangan riban atsungꞌa gin irunt fafun i Arangan nanggan nidan igi. Da bitsintaꞌ Yisu itip ini, “Narungꞌ ruas, barabin tsiraꞌ bingan i atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman! 25 Garam nam bunump nanggan atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman barabin gan iyus kamir barabin gan atangꞌa i nil marabampun.”Mt 19:24; Lk 18:25
26 Da riban irunt fafun tsiraꞌ da ini da ruan, “Bidanigi da mangan igi bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan?”
27 Yisu irarab ribarangan da ini, “Garam gar wasangꞌ i nangan u, da bitsintaꞌ nam igi wabarabin da Anutu u, i Anutu isangꞌ i nanga nam santan.”Mt 19:26; Lk 18:27
28 Da Petrus ini da Arangan, “Waringantin, aga tangin nanggangꞌ santan rai da yatsungꞌ Agu.”
29 Da Yisu ini, “Dzi ni nan nidzun bingan da agam, rib aru tanginda ungaran ma rain rusan ma nafun rusan ma rinanggan ma ramanggan ma narun rusan ma intapan i pumuꞌa dzi da sisingꞌ bini gangꞌ, 30 da ribarangan bungꞌ awaꞌ da nam igi mungaꞌ gan nayus nasangꞌ 100 da gubuꞌ aru rumpada intap ani, bida ungar, rain ruas, nafun ruas, rinan ruas, narun ruas, da intapan, nampruꞌ da ipiap rib riman. Da waꞌa gubuꞌ bampan aga, da ribarangan bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan.Mt 19:29; Lk 18:29-30 31 Da bitsintaꞌ rib ampi bingan suda miamun bungꞌ asu bampan, da rib bampan bungꞌ asu miamun.”Mt 19:30; Lk 13:30
Yisu Itip Iragi Nanggan Mampan Wasi
(Matiu 20:17-19; Lukas 18:31-34)
32 Ribarangan iyung iyab sanab fada Yerusalem da Yisu imungꞌ i riban atsungꞌa gin, da ribarangan irunt fafun tsiraꞌ, da rib fain atsungꞌa ribarangan irat. Da Yisu itip iyu riban 12 igi ifa sanab ringan da iragi nan da ribarangan i nam idzuwai bungꞌ awaꞌ da Arangan, 33 ini biani, “Agi yung iyab Yerusalem, da garam bungꞌ atangin Garam Narunggan nafa da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas, da ribarangan bungꞌ adzur nan i isa Arangan funub. Da bungꞌ arim Arangan nafa da garam marautu mingꞌa manaꞌ i utup Yuda banginggan. 34 Da bungꞌ arim umpur i Arangan da natupingꞌ nifu gurun gin da naripi Arangan da nais Arangan funub. Da gubuꞌ iruꞌ da bits ntsupa sib da Arangan bungꞌ atip namunti marataꞌ.”
Dzems da Yowanis Nanggan Yaiꞌa Ruan da Yisu
(Matiu 20:20-28)
35 Da Sebedi narun rusan iruꞌrun, Dzems da Yowanis, iba da Yisu da ini binaꞌ, “Kidungwaga, aga ni U nanga nam idzuwai aga guta Agu gin i agai.”
36 Da Arangan ini da ribarangan, “Agam ini dzi nanga nam idzuwai i agam?”
37 Da ribarangan ini, “Warim aga mangan nampa U bangi bini gam da mangan nampa U bangi yas gam namingꞌ U nanggam dzidziwandan wasaꞌ da gubuꞌ Agu uda bingan tsiraꞌ.”
38 Da Yisu ini, “Agam anungꞌ isruꞌ i nam idzuwai agam guta gin. Agam isangꞌ i numa i kap fungꞌa i nam tsakia sangꞌa dzi numan, ma yiꞌa i mpui ruruban i nam tsakia sangꞌa dzi yiꞌa gin?”
39 Da ribarangan ini, “Aga sangꞌ.”
Da Yisu ini da ribarangan, “Agam bungꞌ anum i kap dzi numan da nayiꞌ i mpui ruruban dzi yiꞌa gin. 40 Da bitsintaꞌ mpada dzi bangi bini ma bangi yas, da dzi runggangꞌ anungꞌ isangꞌ i nidan u. Mumai igi isu rib aru Ramangꞌ Anutu tagada sib ugu gan.”
41 Da gubuꞌ riban 10 fain igi ringanta i nan Dzems da Yowanis nidan igi da anungꞌ irim wangun da iruꞌ igi u. 42 Da Yisu inuꞌ ribarangan santan impruꞌ da ini, “Agam itsangan, garam marautu gudzun rusan inang gum babampaf i suda wain i ampanggan, da gan garaman nifutsarif ini nan babampaf i ampanggan santan atsungꞌa ribarangan nanggan. 43 Da bitsintaꞌ agam anungꞌ atsungꞌa i sanab bida nigi u. Bida agamam mangan nida suda tsiraꞌ i agam, da nasu agam mamaꞌ gam pumuꞌan. 44 Da agamam mangan nida suda miamun i agam, da nasu agam santan mamaꞌ gumam utaꞌ.Mt 20:26-27; Mk 9:35; Lk 22:26 45 I wain, Garam Narunggan ibinigi anungꞌ iba i garam pumuꞌa Arangan u; iba i suda garam pumuꞌan da rima runggan rai suda nam ntsuman i tipa uda ampi bingan.
Garam Maran Gampaman Mingꞌa Gamp Dzeriko Maran Itaꞌ
(Matiu 20:29-34; Lukas 18:35-43)
46 Da ribarangan ibawaꞌ gamp Dzeriko. Da gubuꞌ Yisu da riban atsungꞌa gin da ampi tsiraꞌ tanginda Dzeriko rai, da garam maran gampaman mangan binganggan Bartimius, Timius narunggan,*Bartimius, Timius narunggan — Bingan Bartimius wainggan ibi ‘Timius narunggan marub’. impa sanab ringan da iyaiꞌ ruan da garam i nam. 47 Da arangan ringanta gin bida Yisu garam Nasaret badan da arangan inuꞌ ibiani, “Yisu, Tafit Narunggan, wagaib dzi ani!”Mt 9:27; 20:29-30; Lk 18:35-38
48 Garam ampi bingan impiꞌ arangan da ini rutin i mpada frap nufan, da bitsintaꞌ arangan rungꞌ iyaiꞌ nifun tsiraꞌ bingan, “Tafit Narunggan, wagaib dzi ani!”
49 Da Yisu ifa munti da ini, “Wani da arangan naba.”
Da ribarangan ini da arangan, “Wangum nababampaf da wauriꞌ! I Arangan inuꞌ agu.” 50 Arangan ipruts iyab da itapu ngarukui gan guntiꞌ atsufa i manaꞌ rai da iba da Yisu. 51 Da Yisu igut i arangan, “U ni dzi nanga nam idzuwai i agu?”
Da garam maran gampaman ini, “Rabai,Rabai — Nan Rabai wainggan ibi ‘Kidungwaga’. dzi ni tsanganda nam.”
52 Da Yisu ini, “Wafan, u nanggam muarutsan inang u maranggam idaum.” Sung angu da arangan maran intap ruan da itsanga nam ratar, da yatsungꞌ Yisu imingꞌ sanab ifan.

10:4: Lo 24:1; Dzr 3:6-8; Mt 5:31; 19:7

10:5: Mt 19:8

10:6: Mia 1:27; 5:2; Mt 19:4

10:8: Mia 2:24; Mt 19:5; 1Ko 6:16; Ef 5:31

10:9: Mt 19:6

10:12: Mt 5:32; 19:9; Lk 16:18

10:14: Mt 19:14; Lk 18:16

10:15: Mt 18:3; Lk 18:17; Ywn 3:3,5,7; 1Pe 1:3,23

10:17: Mt 19:16; Lk 10:25; 18:18

10:18: Mt 19:17; Lk 18:19

10:19: Kis 20:12-16; Lo 5:16-20; Mt 5:21,27; 15:4; 19:18-19; Mk 7:10; Lk 18:20; Ro 13:9; Ef 6:2-3; Dzm 2:11

10:25: Mt 19:24; Lk 18:25

10:27: Mt 19:26; Lk 18:27

10:30: Mt 19:29; Lk 18:29-30

10:31: Mt 19:30; Lk 13:30

10:44: Mt 20:26-27; Mk 9:35; Lk 22:26

*10:46: Bartimius, Timius narunggan — Bingan Bartimius wainggan ibi ‘Timius narunggan marub’.

10:47: Mt 9:27; 20:29-30; Lk 18:35-38

10:51: Rabai — Nan Rabai wainggan ibi ‘Kidungwaga’.