2
Nijatⱪa sǝl ⱪarimasliⱪ
1 Bu sǝwǝbtin, alliⱪandaⱪ yol bilǝn ⱨǝⱪiⱪiy yoldin teyilip kǝtmǝslikimiz üqün, angliƣan ⱨǝⱪiⱪǝtlǝrgǝ tehimu etibar ⱪiliximiz lazim. 2 Qünki pǝrixtilǝr arⱪiliⱪ yǝtküzülgǝn sɵz-kalamning turaⱪliⱪ ikǝnliki ispatlanƣan ⱨǝmdǝ uningƣa ⱨǝrbir boysunmasliⱪ wǝ itaǝtsizlik ⱪilix tegixlik jazaƣa tartilidiƣan yǝrdǝ, ◼«pǝrixtilǝr arⱪiliⱪ yǝtküzülgǝn sɵz-kalam» — Musa pǝyƣǝmbǝrgǝ yǝtküzülgǝn Tǝwrat ⱪanunini kɵrsitidu.  ◘Yar. 19:17,26; Ⱪan. 27:26; Ros. 7:53; Gal. 3:19. 3 xunqǝ uluƣ ⱪutⱪuzux-nijatⱪa etibar bǝrmisǝk, biz ⱪandaⱪmu jazadin ⱪeqip ⱪutulalaymiz?! Qünki bu nijatning hǝwiri dǝslǝptǝ Rǝb arⱪiliⱪ uⱪturulƣan, ⱨǝm uning ⱨǝⱪliⱪini biwasitǝ angliƣanlarmu bizgǝ tǝstiⱪliƣan; ◘Mat. 4:17; Mar. 1:14; Ibr. 12:25. 4 uning üstigǝ Huda bexarǝtlik alamǝtlǝr, karamǝtlǝr wǝ ⱨǝrhil ⱪudrǝtlik mɵjizilǝr arⱪiliⱪ, xundaⱪla Ɵz iradisi boyiqǝ Muⱪǝddǝs Roⱨning ata ⱪilƣan iltipatliri bilǝn tǝng buningƣa guwaⱨliⱪ bǝrgǝn. ◘Mar. 16:20; Ros. 14:3; 19:11.
 
Insanlarni xan-xǝrǝp yoliƣa baxliƣuqi Nijatkar — «Zǝbur» 8-küy toƣruluⱪ
5 Biz dǝwatⱪan kǝlgüsi dunyani Huda pǝrixtilǝrning baxⱪuruxiƣa ɵtküzüp bǝrgini yoⱪ; 6 bǝlki bu ⱨǝⱪtǝ muⱪǝddǝs yazmilarning bir yeridǝ birǝylǝn mundaⱪ guwaⱨliⱪ bǝrgǝndur: —
«I Huda, insan degǝn nemidi,
Sǝn uni seƣinidikǝnsǝn?
Adǝm balisi nemidi,
Sǝn uning yeniƣa kelip yoⱪlaydikǝnsǝn? ◘Zǝb. 8:4
7 Qünki Sǝn uning ornini pǝrixtilǝrningkidin azƣinǝ tɵwǝn bekitkǝnsǝn,
Sǝn uningƣa xan-xǝrǝp wǝ xɵⱨrǝtlǝrni taj ⱪilip kiydürdüngsǝn;
Uni ⱪolung yasiƣanlarni idarǝ ⱪilixⱪa tikliding; ◼«Sǝn uning ornini pǝrixtilǝrningkidin azƣinǝ tɵwǝn bekitkǝnsǝn,...» — yaki «Sǝn uning ornini pǝrixtilǝrningkidin azraⱪ waⱪitla tɵwǝn bekitkǝnsǝn,...». «uni ⱪolung yasiƣanlarni idarǝ ⱪilixⱪa tikliding» — bǝzi kona kɵqürmilǝrdǝ muxu sɵzlǝr tepilmaydu.  ◘Zǝb. 8:5-6
8 Sǝn barliⱪ mǝwjudatlarni uning puti astida boysundurƣansǝn».
Əmdi «barliⱪ mǝwjudatlarni uning puti astida boysundurƣansǝn» degini, ⱨeqⱪandaⱪ nǝrsǝ uningƣa boysunmasliⱪⱪa ⱪaldurulmiƣan, degǝnliktur.
Biraⱪ, ⱨazirqǝ mǝwjudatlarning ⱨǝmmisiningla uningƣa boysunƣanliⱪini tehi kɵrmǝywatimiz. ◘Zǝb. 8:8; Mat. 28:18; 1Kor. 15:27; Əf. 1:22. 9 Lekin biz üqün pǝrixtilǝrdin «azƣinǝ waⱪit tɵwǝn ⱪilinƣan», ɵlüm azablirini tartⱪanliⱪi üqün ⱨazir xan-xǝrǝp wǝ ⱨɵrmǝt taji kiydürülgǝn Əysani kɵrgüqi bolduⱪ; qünki U Hudaning meⱨir-xǝpⱪiti bilǝn ⱨǝmmǝylǝn üqün ɵlümning tǝmini tetidi. ◼«ⱨǝmmǝylǝn üqün» — yaki «barliⱪ xǝy’ilǝr üqün».  ◘Zǝb. 8:5; Ros. 2:33; Fil. 2:7, 8.
10 Qünki pütkül mǝwjudatlar Ɵzi üqünmu ⱨǝm Ɵzi arⱪiliⱪmu mǝwjut bolup turuwatⱪan Hudaƣa nisbǝtǝn, nurƣun oƣullarni xan-xǝrǝpkǝ baxliƣanda, ularning nijatining yol baxliƣuqisini azab-oⱪubǝtlǝr arⱪiliⱪ kamalǝtkǝ yǝtküzüxkǝ layiⱪ kǝldi. ◼«Hudaƣa nisbǝtǝn, nurƣun oƣullarni xan-xǝrǝpkǝ baxliƣanda...» —Injilda «Hudaning oƣul pǝrzǝntliri» daim ǝr ⱨǝm ⱪiz-ayal etiⱪadqilarni ɵz iqigǝ alidu. «Qünki pütkül mǝwjudatlar Ɵzi üqünmu ⱨǝm Ɵzi arⱪiliⱪmu mǝwjut bolup turuwatⱪan Hudaƣa nisbǝtǝn, nurƣun oƣullarni xan-xǝrǝpkǝ baxliƣanda, ularning nijatining yol baxliƣuqisini azab-oⱪubǝtlǝr arⱪiliⱪ kamalǝtkǝ yǝtküzüxkǝ layiⱪ kǝldi» — bu muⱨim wǝ sirliⱪ ayǝt toƣruluⱪ «ⱪoxumqǝ sɵz»imizdǝ yǝnǝ tohtilimiz.
11 Qünki pak-muⱪǝddǝs Ⱪilƣuqi bilǝn pak-muⱪǝddǝs ⱪilinƣanlarning ⱨǝmmisi dǝrwǝⱪǝ ohxax Birsidin kǝlgǝndur; xuning bilǝn U ularni «ⱪerindax» deyixtin nomus ⱪilmaydu. ◼«Qünki pak-muⱪǝddǝs Ⱪilƣuqi bilǝn pak-muⱪǝddǝs ⱪilinƣanlarning ⱨǝmmisi dǝrwǝⱪǝ ohxax Birsidin kǝlgǝndur; xuning bilǝn U ularni «ⱪerindax» deyixtin nomus ⱪilmaydu» — muxu ayǝttiki «pak ⱪilƣuqi» Əysa Mǝsiⱨni, «pak ⱪilinƣanlar» U ⱪutⱪuzƣanlarni, «Birsidin kǝlgǝn» Huda’Atidin kǝlgǝnni kɵrsitidu, ǝlwǝttǝ. Əysa Mǝsiⱨ Ɵzi ⱪutⱪuzƣanlarni «ⱪerindaxlirim» dǝp ataydu.  ◘Ros. 17:26. 12 Huddi U Hudaƣa (muⱪǝddǝs yazmilarda yezilƣandǝk):
«Namingni ⱪerindaxlirimƣa jakarlaymǝn,
Jamaǝt iqidǝ Seni nahxilarda küylǝymǝn» degǝn. ◼«Namingni ⱪerindaxlirimƣa jakarlaymǝn, jamaǝt iqidǝ seni nahxilarda küylǝymǝn» — «Zǝb.» 22:22 («Zǝb.» 18:49, 40:9nimu kɵrüng).  ◘Zǝb. 22:22; 18:49, 40:9
 
13 U yǝnǝ: «Mǝn sanga tayinimǝn» wǝ «Ⱪaranglar, mana Mǝn bu yǝrdǝ Huda Manga ata ⱪilƣan pǝrzǝntlǝr bilǝn billǝ» degǝn. ◼«Mǝn sanga tayinimǝn» ... «Ⱪaranglar, mana Mǝn bu yǝrdǝ Huda Manga ata ⱪilƣan pǝrzǝntlǝr bilǝn billǝ» — Tǝwrat, «Yǝx.» 8:17-18. «U» — Mǝsiⱨni kɵrsitidu. U Yǝxaya pǝyƣǝmbǝr arⱪiliⱪ ixtin aldin’ala bexarǝt bǝrgǝn.  ◘Yǝx. 8:17,18.
14 Pǝrzǝntlǝr bolsa ǝt bilǝn ⱪandin tǝnlik bolƣaqⱪa, Oƣulmu xu pǝrzǝntlǝrningkigǝ ohxaxla ǝt wǝ ⱪandin tǝnlik boldi. Bundaⱪ ⱪilixtiki mǝⱪsǝt, U ɵlüm arⱪiliⱪ ɵlüm ⱨoⱪuⱪini tutⱪan Iblisning küqini bikar ⱪilip, ◼«... U ɵlüm arⱪiliⱪ ɵlüm ⱨoⱪuⱪini tutⱪan Iblisning küqini bikar ⱪilip...» — «ɵlüm ⱨoⱪuⱪini tutⱪan Iblis» — gǝrqǝ Xǝytan insanlarni biwasitǝ ⱨalak ⱪilalmisimu, biraⱪ insanlarni gunaⱨ ⱪilixⱪa azdurux arⱪiliⱪ mǝnggülük ɵlümgǝ elip baridu. Azduruxning aⱪiwiti gunaⱨ, gunaⱨning aⱪiwiti bolsa mǝnggülük ɵlümdur.  ◘Yǝx. 25:8; Ⱨox. 13:14; Yuⱨ. 1:14; 1Kor. 15:54; Fil. 2:7; 2Tim. 1:10. 15 ɵmür boyi ɵlüm ⱪorⱪunqidin ⱪulluⱪⱪa tutulƣanlarning ⱨǝmmisini azadliⱪⱪa qiⱪirix üqün idi. ◘Rim. 8:15. 16 Qünki U dǝrwǝⱪǝ pǝrixtilǝrgǝ ǝmǝs, bǝlki Ibraⱨimning ǝwladliriƣa tutixidu; ◼«Qünki U dǝrwǝⱪǝ pǝrixtilǝrgǝ ǝmǝs, bǝlki Ibraⱨimning ǝwladliriƣa tutixidu» — Tǝwrat «Yǝx.» 41:7-9ni kɵrüng. «Ibraⱨimning ǝwladliriƣa tutixidu» — grek tilida bu sɵz (1) Mǝsiⱨning (Ibraⱨimƣa ohxax, etiⱪad ⱪilƣan) insanlarni yardǝm ⱪoli bilǝn tutup ⱪutⱪuzidiƣanliⱪi; (2) bularni ⱪutⱪuzux üqün Mǝsiⱨning ular bilǝn ziq munasiwǝttǝ bolup, Ɵzimu «ǝt wǝ ⱪandin bolƣan bir tǝn»dǝ boluxini kɵrsitidu. 17 Xuning üqün, U Hudaƣa ait ixlarda rǝⱨimdil wǝ sadiⱪ bax kaⱨin boluxi üqün, hǝlⱪning gunaⱨlirining kǝqürüm ⱪurbanliⱪini berǝlixi üqün, U ⱨǝr jǝⱨǝttin ⱪerindaxliriƣa ohxax ⱪilinixi kerǝk idi. ◘Fil. 2:7; Ibr. 4:15. 18 Qünki Ɵzi sinaⱪlarni Ɵz bexidin kǝqürüp, azab-oⱪubǝt qǝkkǝn bolƣaqⱪa, U sinaⱪlarƣa duq kǝlgǝnlǝrgimu yardǝm berǝlǝydu. ◘Ibr. 4:15,16.
 
 

◼2:2 «pǝrixtilǝr arⱪiliⱪ yǝtküzülgǝn sɵz-kalam» — Musa pǝyƣǝmbǝrgǝ yǝtküzülgǝn Tǝwrat ⱪanunini kɵrsitidu.

◘2:2 Yar. 19:17,26; Ⱪan. 27:26; Ros. 7:53; Gal. 3:19.

◘2:3 Mat. 4:17; Mar. 1:14; Ibr. 12:25.

◘2:4 Mar. 16:20; Ros. 14:3; 19:11.

◘2:6 Zǝb. 8:4

◼2:7 «Sǝn uning ornini pǝrixtilǝrningkidin azƣinǝ tɵwǝn bekitkǝnsǝn,...» — yaki «Sǝn uning ornini pǝrixtilǝrningkidin azraⱪ waⱪitla tɵwǝn bekitkǝnsǝn,...». «uni ⱪolung yasiƣanlarni idarǝ ⱪilixⱪa tikliding» — bǝzi kona kɵqürmilǝrdǝ muxu sɵzlǝr tepilmaydu.

◘2:7 Zǝb. 8:5-6

◘2:8 Zǝb. 8:8; Mat. 28:18; 1Kor. 15:27; Əf. 1:22.

◼2:9 «ⱨǝmmǝylǝn üqün» — yaki «barliⱪ xǝy’ilǝr üqün».

◘2:9 Zǝb. 8:5; Ros. 2:33; Fil. 2:7, 8.

◼2:10 «Hudaƣa nisbǝtǝn, nurƣun oƣullarni xan-xǝrǝpkǝ baxliƣanda...» —Injilda «Hudaning oƣul pǝrzǝntliri» daim ǝr ⱨǝm ⱪiz-ayal etiⱪadqilarni ɵz iqigǝ alidu. «Qünki pütkül mǝwjudatlar Ɵzi üqünmu ⱨǝm Ɵzi arⱪiliⱪmu mǝwjut bolup turuwatⱪan Hudaƣa nisbǝtǝn, nurƣun oƣullarni xan-xǝrǝpkǝ baxliƣanda, ularning nijatining yol baxliƣuqisini azab-oⱪubǝtlǝr arⱪiliⱪ kamalǝtkǝ yǝtküzüxkǝ layiⱪ kǝldi» — bu muⱨim wǝ sirliⱪ ayǝt toƣruluⱪ «ⱪoxumqǝ sɵz»imizdǝ yǝnǝ tohtilimiz.

◼2:11 «Qünki pak-muⱪǝddǝs Ⱪilƣuqi bilǝn pak-muⱪǝddǝs ⱪilinƣanlarning ⱨǝmmisi dǝrwǝⱪǝ ohxax Birsidin kǝlgǝndur; xuning bilǝn U ularni «ⱪerindax» deyixtin nomus ⱪilmaydu» — muxu ayǝttiki «pak ⱪilƣuqi» Əysa Mǝsiⱨni, «pak ⱪilinƣanlar» U ⱪutⱪuzƣanlarni, «Birsidin kǝlgǝn» Huda’Atidin kǝlgǝnni kɵrsitidu, ǝlwǝttǝ. Əysa Mǝsiⱨ Ɵzi ⱪutⱪuzƣanlarni «ⱪerindaxlirim» dǝp ataydu.

◘2:11 Ros. 17:26.

◼2:12 «Namingni ⱪerindaxlirimƣa jakarlaymǝn, jamaǝt iqidǝ seni nahxilarda küylǝymǝn» — «Zǝb.» 22:22 («Zǝb.» 18:49, 40:9nimu kɵrüng).

◘2:12 Zǝb. 22:22; 18:49, 40:9

◼2:13 «Mǝn sanga tayinimǝn» ... «Ⱪaranglar, mana Mǝn bu yǝrdǝ Huda Manga ata ⱪilƣan pǝrzǝntlǝr bilǝn billǝ» — Tǝwrat, «Yǝx.» 8:17-18. «U» — Mǝsiⱨni kɵrsitidu. U Yǝxaya pǝyƣǝmbǝr arⱪiliⱪ ixtin aldin’ala bexarǝt bǝrgǝn.

◘2:13 Yǝx. 8:17,18.

◼2:14 «... U ɵlüm arⱪiliⱪ ɵlüm ⱨoⱪuⱪini tutⱪan Iblisning küqini bikar ⱪilip...» — «ɵlüm ⱨoⱪuⱪini tutⱪan Iblis» — gǝrqǝ Xǝytan insanlarni biwasitǝ ⱨalak ⱪilalmisimu, biraⱪ insanlarni gunaⱨ ⱪilixⱪa azdurux arⱪiliⱪ mǝnggülük ɵlümgǝ elip baridu. Azduruxning aⱪiwiti gunaⱨ, gunaⱨning aⱪiwiti bolsa mǝnggülük ɵlümdur.

◘2:14 Yǝx. 25:8; Ⱨox. 13:14; Yuⱨ. 1:14; 1Kor. 15:54; Fil. 2:7; 2Tim. 1:10.

◘2:15 Rim. 8:15.

◼2:16 «Qünki U dǝrwǝⱪǝ pǝrixtilǝrgǝ ǝmǝs, bǝlki Ibraⱨimning ǝwladliriƣa tutixidu» — Tǝwrat «Yǝx.» 41:7-9ni kɵrüng. «Ibraⱨimning ǝwladliriƣa tutixidu» — grek tilida bu sɵz (1) Mǝsiⱨning (Ibraⱨimƣa ohxax, etiⱪad ⱪilƣan) insanlarni yardǝm ⱪoli bilǝn tutup ⱪutⱪuzidiƣanliⱪi; (2) bularni ⱪutⱪuzux üqün Mǝsiⱨning ular bilǝn ziq munasiwǝttǝ bolup, Ɵzimu «ǝt wǝ ⱪandin bolƣan bir tǝn»dǝ boluxini kɵrsitidu.

◘2:17 Fil. 2:7; Ibr. 4:15.

◘2:18 Ibr. 4:15,16.