3
Яшларға сәмимий агаһландуруш
1 И оғлум, тәлимимни унтума,
Дегәнлиримни һемишә көңлүңдә чиң тут. ◼«чиң тут» — дегән сөз ибраний тилида: «қоғда, мудапиә қил» дегән мәнаниму билдүриду.
2 Чүнки у саңа бәрикәтлик күнләр, узун өмүр вә хатирҗәмлик қошуп бериду. ◼«бәрикәтлик күнләр» — ибраний тилида «күнләрниң узунлуғи».  ◘Қан. 8:1; 30:20
3 Меһриван вә һәқ-сәмимий болуштин ваз кәчмә,
Буларни бойнуңға есивал,
Қәлбиңгә пүтүвал. ◼«қәлбиңгә пүтүвал» — ибраний тилида «қәлбиңдики тахтайға пүтүвал» (Муса пәйғәмбәргә тапшурулған муқәддәс қанун икки таш тахтайға пүтүлгән еди).  ◘Мис. 13:9; Қан. 6:8
4 Шундақ қилғанда Худа вә бәндиләрниң нәзиридә илтипатқа лайиқ болисән, данишмән һесаплинисән. ◼«илтипатқа лайиқ болисән» — мошу йәрдә ибраний тилида «илтипат» дегән сөз икки бислиқ болуп, иккинчи мәнаси «гөзәллик»тур.
 
5 Өз әқлиңгә таянмай, Пәрвәрдигарға чин қәлбиң билән таянғин;
6 Қандақла иш қилсаң, Пәрвәрдигарни тонушқа интил;
У саңа тоғра йолларни көрситиду. ◼«Қандақла иш қилсаң,...» — ибраний тилида «Барлиқ йоллириңда...».  ◘1Тар. 28:9
7 Өзүңни әқиллиқ санима;
Пәрвәрдигардин әйминип, яманлиқтин жирақ бол. ◘Рим. 12:16
8 Шундақ қилғиниңда, бу ишлар дәрдиңгә дәрман,
Устиханлириңға илик болиду. ◼«дәрдиңгә дәрман... болиду» — ибраний тилида «киндигиңгә саламәтлик... болиду».
9 Пәрвәрдигарниң һөрмитини қилип мал-дунияйиңдин һәдийәләрни сунғин,
Етизиңдин тунҗа чиққан мәһсулатлириңдин Униңға атиғин; ◘Мис. 23:19; 34:26; Қан. 26:2-11; Мал. 3:10; Луқа 14:13
10 Шундақ қилғиниңда, амбарлириң ашлиққа толуп ташиду,
Шарап көлчәклириңдә йеңи шарап ешип-тешип туриду. ◘Қан. 28:8
11 И оғлум, Пәрвәрдигарниң тәрбийисигә бепәрвалиқ қилма,
Униң тәнбиһидин бәзмә. ◘Аюп 5:17; Ибр. 12:5
12 Чүнки, ата әзиз көргән оғлиға тәнбиһ-тәрбийә бәргәндәк,
Пәрвәрдигар кимни сөйгән болса униңға тәнбиһ-тәрбийә бериду. ◘Вәһ. 3:19
13 Даналиққа муйәссәр болған киши,
Йоруқлуққа егә болған киши немидегән бәхитлик-һә!
14 Чүнки даналиқниң пайдиси күмүчниң пайдисидин көптур,
Қиммити сап алтунниңкидинму зиядидур. ◘Аюп 28:15; Зәб. 18:11; Пәнд. 8:11,19; 16:16
15 У ләәл-яқутлардин қиммәтликтур,
Интизар болған һәр қандақ нәрсәңдин һеч бириму униңға тәң кәлмәстур. ◘Пәнд. 8:11
16 Даналиқниң оң қолида узун өмүр,
Сол қолида байлиқ вә шөһрәт бардур.
17 Униң йоллири саңа хуш пурақ туюлур,
Униң барлиқ тәриқилири сени арам тапқузур.
18 У өзини тапқан адәмгә «һаятлиқ дәриғи»дур,
Уни чиң тутқан киши немидегән бәхитлик! ◼«һаятлиқ дәриғи» — шүбһисизки, «Ерәм бағчиси»дики Адәм атимиз вә Һава анимизниң бәһримән болушиға тәйярланған «һаятлиқ дәриғи»ни көрситиду (Тәврат, «Яр.» 2:9).
19 Пәрвәрдигар даналиқ билән йәр-зиминни бәрпа қилди,
Һекмәт билән асманни орнатти.
20 Униң билими билән йәрниң чоңқур қатламлири йерилди,
Һәмдә булутлардин шәбнәм чүшти. ◼«йәрниң чоңқур қатламлири йерилди» — бәлким Нуһ пәйғәмбәрниң вақтидики «чоң топан» билән мунасивәтлик бәзи ишларни көрситиши мүмкин («Яр.» 7:11)  ◘Яр. 1:9,10
21 И оғлум! Даналиқ билән билимни көзүңдин чиқарма,
Пишқан һекмәт вә пәм-парасәтни чиң тут.
22 Шуниң билән улар җениңға җан қошиду,
Бойнуңға есилған есил марҗандәк саңа гөзәллик қошиду.
23 Шу чағда йолуңда аман-есән маңалайсән,
Йолда путлашмайсән. ◘Зәб. 36:23-24; 90:9-12
24 Ятқанда һеч немидин қорқмайсән,
Йетишиң биләнла татлиқ ухлайсән. ◘Лав. 6:19; Аюп 11:19; Зәб. 3:6; 4:9; 90:5, 6
25 Бешиңға дәһшәтлик вәһимә чүшкәндә қорқмиғин,
Рәзилләрниң вәйранчилиғидин ғәм қилмиғин! ◼«Рәзилләрниң вәйранчилиғидин ғәм қилмиғин!» — яки «Рәзилләрниң бешиға чүшкән вәйранчилиқтин ғәм қилмиғин!».  ◘Аюп 5:21
26 Чүнки Пәрвәрдигар сениң таянчиңдур,
У путуңни қапқанлардин нери қилиду.
 
27 Пәқәт қолуңдин кәлсила, һаҗәтмәнләрдин яхшилиқни айимиғин.
28 Қолум-хошнилириң сениңдин өтнә сорап кирсә, «Қайтип кетип, әтә кәлгин, әтә берәй» — демигин.
29 Хошнаңға зиянкәшлик нийитидә болма,
Чүнки у саңа ишинип йениңда хатирҗәм яшайду.
30 Бириси саңа зиян йәткүзмигән болса,
Униң билән сәвәпсиз маҗиралашма. ◼«сәвәпсиз маҗиралашма» — яки «сәвәпсиз дәвалашма».
31 Зулумхор кишигә һәсәт қилма,
Униң йол-тәдбирлиридин һеч немини таллима. ◘Зәб. 36:1; 72:3; Пәнд. 23:17
32 Чүнки қиңғир йолларни маңидиғанлар Пәрвәрдигарниң нәзиридә жиркиничликтур,
Лекин Униң сирдаш достлуғи дурус яшаватқан адәмгә тәәллуқтур. ◘Аюп 29:4; Зәб. 24:9,12,14
33 Пәрвәрдигарниң ләнити рәзиллик қилғучиниң өйидидур,
Лекин У һәққаний адәмниң өйигә бәхит ата қилур. ◘Лав. 26:14-45; Қан. 28:15-68; Мал. 2:2
34 Бәрһәқ, мәсқирә қилғучиларни У мәсқирә қилиду,
Лекин кичик пеил кишиләргә шәпқәт көрситиду. ◘Яқ. 4:6; 1Пет. 5:5
35 Даналар шөһрәткә варислиқ қилиду,
Лекин һамақәтләр рәсва қилиниду. ◼«Лекин һамақәтләр рәсва қилиниду» — яки «Лекин У (Худа) һамақәтләрни номусқа қалдуриду» (ибраний тилида кинайә ишлитип, ахирқи сөз «көтирилиду» болиду).
 
 

◼3:1 «чиң тут» — дегән сөз ибраний тилида: «қоғда, мудапиә қил» дегән мәнаниму билдүриду.

◼3:2 «бәрикәтлик күнләр» — ибраний тилида «күнләрниң узунлуғи».

◘3:2 Қан. 8:1; 30:20

◼3:3 «қәлбиңгә пүтүвал» — ибраний тилида «қәлбиңдики тахтайға пүтүвал» (Муса пәйғәмбәргә тапшурулған муқәддәс қанун икки таш тахтайға пүтүлгән еди).

◘3:3 Мис. 13:9; Қан. 6:8

◼3:4 «илтипатқа лайиқ болисән» — мошу йәрдә ибраний тилида «илтипат» дегән сөз икки бислиқ болуп, иккинчи мәнаси «гөзәллик»тур.

◼3:6 «Қандақла иш қилсаң,...» — ибраний тилида «Барлиқ йоллириңда...».

◘3:6 1Тар. 28:9

◘3:7 Рим. 12:16

◼3:8 «дәрдиңгә дәрман... болиду» — ибраний тилида «киндигиңгә саламәтлик... болиду».

◘3:9 Мис. 23:19; 34:26; Қан. 26:2-11; Мал. 3:10; Луқа 14:13

◘3:10 Қан. 28:8

◘3:11 Аюп 5:17; Ибр. 12:5

◘3:12 Вәһ. 3:19

◘3:14 Аюп 28:15; Зәб. 18:11; Пәнд. 8:11,19; 16:16

◘3:15 Пәнд. 8:11

◼3:18 «һаятлиқ дәриғи» — шүбһисизки, «Ерәм бағчиси»дики Адәм атимиз вә Һава анимизниң бәһримән болушиға тәйярланған «һаятлиқ дәриғи»ни көрситиду (Тәврат, «Яр.» 2:9).

◼3:20 «йәрниң чоңқур қатламлири йерилди» — бәлким Нуһ пәйғәмбәрниң вақтидики «чоң топан» билән мунасивәтлик бәзи ишларни көрситиши мүмкин («Яр.» 7:11)

◘3:20 Яр. 1:9,10

◘3:23 Зәб. 36:23-24; 90:9-12

◘3:24 Лав. 6:19; Аюп 11:19; Зәб. 3:6; 4:9; 90:5, 6

◼3:25 «Рәзилләрниң вәйранчилиғидин ғәм қилмиғин!» — яки «Рәзилләрниң бешиға чүшкән вәйранчилиқтин ғәм қилмиғин!».

◘3:25 Аюп 5:21

◼3:30 «сәвәпсиз маҗиралашма» — яки «сәвәпсиз дәвалашма».

◘3:31 Зәб. 36:1; 72:3; Пәнд. 23:17

◘3:32 Аюп 29:4; Зәб. 24:9,12,14

◘3:33 Лав. 26:14-45; Қан. 28:15-68; Мал. 2:2

◘3:34 Яқ. 4:6; 1Пет. 5:5

◼3:35 «Лекин һамақәтләр рәсва қилиниду» — яки «Лекин У (Худа) һамақәтләрни номусқа қалдуриду» (ибраний тилида кинайә ишлитип, ахирқи сөз «көтирилиду» болиду).